Verslag commissie Omgeving d.d. 24 november 2020

In die zin heeft de motie niet zo veel toegevoegde omdat de wethouder dit al heeft toegezegd. Het verbaast hem dat in de motie 16

staat dat er geen enkel draagvlak voor het genomen besluit is. Hij weet niet waar 50PLUS die wijsheid vandaan haalt, maar de raad representeert de inwoners van Den Bosch, die heeft de plannen voor de Duurzame Polder in meerderheid aangenomen en dat betekent dat er wel draagvlak is. Hij is uiteraard blij met alle vormen van duurzame energieopwekking, maar de wethouder heeft al toegezegd dat hij daarnaar blijft kijken en dat hij met plannen komt zodra dit een reëel alternatief is. Los van de onjuistheden in de motie, voegt die ook niet veel toe. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) is erg positief over de motie, ze wil ook erg graag dat dit wordt onderzocht. De gemeente Amersfoort schakelt niet per definitie over op grootschalige ultradiepe geothermie, daar is alleen nog maar een vergunning afgegeven voor proefboringen op twee locaties. Ze vraagt of mevrouw Hernández zeker weet dat dit in Amersfoort gebeurt en waar ze dit kan nalezen. Mevrouw Hernández (50PLUS) geeft aan dat het de bedoeling is om hiermee 160.000 woningen en bedrijven van elektriciteit te voorzien. Het rijk heeft de gemeente Amersfoort geld gegeven om proefboringen te doen voor onderzoek en de gemeenteraad wil graag overschakelen van aardgas op ultradiepe geothermie.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) denkt dat er nog geen uitkomsten uit de proefboringen zijn gekomen en dat het een ambitie is om 160.000 woningen van geothermie te voorzien. De heer Van Koert (CDA) zegt dat er vanuit de Green Deal zeven pilots zijn waarvan die in Amersfoort er een is. Het gaat om een onderzoek en de feitelijke mogelijkheden zijn nog ver weg. In IJsland en Italië zit het niet zo diep en is het wat meer en gemakkelijker mogelijk omdat daar niet tot 4 kilometer of dieper hoeft te worden gegaan. Wat dat betreft, is er hier nog een hele weg te gaan. Het toegezegde onderzoek over de verdere toekomst haakt niet aan op wat nu is besloten in de RES en de Duurzame Polder, dat kan wel in deze motie worden gelezen, en hij wil dit nog even bij het college laten die er een wijs besluit over moet nemen. Het CDA zal deze motie daarom niet steunen. De heer Smeets (Rosmalens Belang) heeft de afgelopen dagen een spoedcursus ultradiepe geothermie doorgemaakt. De vergroeningsgedachte in de motie spreekt hem wel aan, maar hij deelt de opvatting van GroenLinks dat er een aantal onjuistheden in deze motie staat, zeker omdat geothermie en ultradiepe geothermie primair zijn bedoeld als vervanging van aardgas. Het is uiteindelijk wel door te ontwikkelen naar het opwekken van energie, maar dat is erg kostbaar en daarom minder efficiënt.

Er zijn ook risico's zoals aardbevingsgevoeligheid en de kosten. Bovendien loopt op dit moment een aantal proeven en hij denkt dat de gemeente Den Bosch op dit moment niet de lead moet willen nemen. Hij deelt het niet helemaal dat het een goed en realistisch alternatief is en dat het goed is voor elektriciteitsopwekking. Het college zit er bovenop, het heeft toegezegd over alle assen naar energie en warmte te kijken en daar heeft hij vertrouwen in. Mevrouw Hernández (50PLUS) reageert op de opmerking van de heer Smeets over het risico op aardbevingen. De boring betreft 20 tot 30 centimeter en gaat 7 kilometer omlaag. Er komt geen gas naar boven, maar er komt alleen warmte naar buiten. Uit onderzoek blijkt dat het maximaal € 2.000 per huishouden kost en dat is veel minder dan de kosten van isolatie of waterpompen. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is blij met de uitleg van mevrouw Hernández. Hij heeft meerdere sites bekeken die objectief lijken te zijn en daar vond hij de net door hem aangehaalde risico's. Uit het antwoord van mevrouw Hernández blijkt wel dat er wel een zeker verloop zit in het doel van de geothermie: is het warmte, elektriciteit of iets anders? De heer Verbruggen (D66) staat altijd open voor nieuwe ontwikkelingen en innovaties, maar hij mist bij dit onderwerp wat informatie.

Het lijkt een mooie techniek omdat het grootste deel van de energieopwekking onder de grond plaatsvindt, maar veel risico's zijn nog niet bekend. Wat betreft het klimaatdoel voor 2035 kiest D66 voor een bewezen techniek, namelijk elektriciteitsopwekking door windmolens en zonnepanelen. Er zijn ook bewezen alternatieven voor warmtewinning in de minder diepe ondergrond zoals riothermie. D66 vindt het waardevol om bij de 17

warmtevisie hierover verder te discussiëren, maar is er op dit moment nog niet voldoende van overtuigd dat deze techniek een goed en realistisch alternatief is, hij laat zich graag overtuigen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) zegt dat het rijk per 2021 van iedere gemeente een transitievisie Warmte verwacht en dat dit een gedetailleerde uitwerking van de vastgestelde RES is. In dat kader wordt in het voorliggende stuk opgeroepen om op zo kort mogelijke termijn een inventarisatie van de mogelijkheden te maken. Ze verwacht dat er in 2021 in aanloop naar de transitievisie Warmte meer over warmte wordt gesproken en ze vindt dat grondigheid en het wellicht meenemen in de studie een beter tijdpad is dan nu gehaast op zo kort mogelijke termijn een inventarisatie te maken. Het zou zonde zijn als inspanningen meerdere keren worden gedaan. Het stuk is erg positief over ultradiepe geothermie, er wordt gesproken over een goed en realistisch alternatief, maar ze sluit zich aan bij de woorden van een aantal collega's die concluderen dat het eerder nog een pilot dan een bewezen bestendige techniek is. Ze vindt het ook belangrijk om ook het grondwater goed te beschermen in dit soort ontwikkelingen. Ze hoopt dat de wethouder kan aangeven of het in 2021 wordt meegenomen in de studie die er voor de transitievisie Warmte komt. De heer Gersjes (Bosch Belang) heeft deze motie eerder mede-ingediend.

Hij las in een artikel dat Medisch Centrum Leeuwarden al gefaseerd overgaat van aardgas op aardwarmte. Hij staat nog steeds achter de mogelijkheid om dit te onderzoeken. Wethouder Van der Geld vindt het goed om dit te bespreken omdat het wel leeft. De gemeente werkt aan een energiemix voor nu en de toekomst met verschillende technieken en hij staat open voor innovaties. In 2021 moet de transitievisie Warmte zijn vastgesteld en hij onderstreept dat de brief over deze transitievisie vorige week naar de raad is gestuurd en dat daarin het proces wordt beschreven. Hij bereidt op dit moment een discussienotitie voor de commissie van januari 2021 voor over uitgangspunten van het proces. In deze commissie wordt vaak gesproken over technieken die met de energietransitie hebben te maken. Niet ieder commissielid is even technisch en hij geeft daarom mee dat iedereen zich goed kan laten informeren over deze technieken, bijvoorbeeld door een expertmeeting los van I&O omdat het nu voelt als een spoedcursus en sommige mensen niet voldoende informatie hebben. Het college kan dit faciliteren, maar de commissieleden kunnen hiertoe ook zelf het initiatief nemen. Hij legt de bal bij de commissie, maar het college wil dit graag faciliteren. Ultradiepe geothermie op een diepte van meer dan 4 kilometer kan naast warmte ook stoom voor de elektriciteit opleveren.

Er is echter, zeker in Nederland, nog weinig over deze techniek bekend en een proefboring is erg duur, tijdrovend en kent veel risico's. De kosten voor het voortraject bedragen al gauw € 1 miljoen en de realisatie van één diepe put kan oplopen tot ongeveer € 30 miljoen. Als dit gebeurt, is er een grote warmtevraag nodig en ook marktpartijen die willen investeren. Op zich is dat niet zo vreemd, dat is ook het geval bij windparken en zonnevelden, maar die zijn wel nadrukkelijk nodig. Voor alles dieper dan 500 meter is het rijk op grond van de Mijnbouwwet het bevoegde gezag en er is een opsporingsvergunning nodig. Die kan iedereen aanvragen, de gemeente eventueel ook, en de voorwaarden voor zo'n vergunning zijn dat iemand kapitaalkrachtig is, kan aantonen dat er serieuze potentie in de bodem zit en er een goed plan voor het benutten van die potentie is. In Den Bosch zijn voor zover nu bekend geen initiatiefnemers. In Amersfoort zijn twee opsporingsvergunningen voor ultradiepe geothermie aangevraagd en daar kunnen proefboringen op volgen, maar ook in Amersfoort is nog een lange en onzekere weg te gaan. Er is voor 2030 gekozen voor zon en wind omdat die nu voorhanden zijn. Hij benadrukt nogmaals dat voor de langere termijn het vizier voor andere technieken openblijft en dit zou daar een van kunnen zijn.

Het college staat open voor initiatiefnemers, het houdt die deur nadrukkelijk open, en zo wil hij de motie graag lezen. Als onderzoek moet worden gedaan naar ultradiepe geothermie, gaat dat ten koste van de realisatie van de energietransitie die nu loopt omdat dan geld wordt gestoken in onderzoeken in plaats van in het isoleren van woningen en daar kiest het college niet voor. Hij omarmt het idee achter deze motie door de deur open te houden voor eventuele initiatiefnemers die hiermee in Den Bosch aan de slag willen, maar daarbij heeft hij wel de disclaimer dat aan iedere techniek rond energie nadelen kleven en vast en zeker ook aan ultradiepe geothermie. Bij moeilijke keuzes is draagvlak een veelbesproken thema geweest en het college verwacht niet dat de omgeving de polonaise gaat lopen als er 4 kilometer of dieper de grond in wordt gegaan. Hij verwacht dat de omgeving hier zeer kritisch naar kijkt en hij verwacht geen wonderen van technieken zoals deze, maar die kunnen wel bijdragen aan de energiemix.

18

De voorzitter denkt dat voorlopig niemand de polonaise gaat dansen omdat dit in coronatijd niet mag. Dat vinden de mensen in Den Bosch als carnavalsgemeente al erg genoeg. Mevrouw Hernández (50PLUS) weet dat er een enorme uitdaging is, ook qua gebruik van alternatieve instrumenten, om de doelen voor 2050 te kunnen behalen. Ze is ervan overtuigd dat dit alternatief een mogelijkheid voor de gemeente Den Bosch is en ze houdt haar motie in stand. Ze hoopt dat er expertmeetings komen of dat op andere manieren wordt onderzocht wat de mogelijkheden van ultradiepe geothermie in de gemeente Den Bosch zijn. 15.

Werkplanning Er zijn geen opmerkingen.

16.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 21.44 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 19 januari 2021 De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, O.R. Thelissen

19