Verslag commissie Omgeving 28 september 2021

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

28 september 2021 Raadzaal O.R. Thelissen mr. G.L. Pijnenburg J.J.E.L. van Creij, E.R.F. Esser, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, J.J.M. Gersjes, L.A.J. van Griensven, mw. A. Hernández, S. Hommersom, mr. F. Kabbouti, P.E. Kagie, ing. W.P. van Koert, mw. E. Kummeling, G.A.J. van Rooij, B.F.C. Roovers, drs. S.R.M. van Slageren, G.J.I.J. Smeets, G.M.M. Verbruggen, W.A.M. Vugs, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, mw. ir. I.J.J. van Zwambagt ing. R.A.P. Geers, U. Kâhya

Afwezig:

L.G. van Herpen, W.B.G. Hoeben, J.T.M. van Hoek, P.W.M. Schellings, mr. J.M. Wisse

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn (DemiSec)

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet iedereen welkom. Er zijn afmeldingen ontvangen van mevrouw Wisse van GroenLinks en de heer Hoeben van De Bossche Groenen. Vanwege de volle agenda is er een uitloop naar 30 september a.s. mogelijk.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter meldt dat De Bossche Groenen de bespreeknotitie over het Voedselbos van de agenda haalt, de raad is daarover schriftelijk geïnformeerd. Na de deadline zijn naar aanleiding van het inspreken tijdens I&O de bespreeknotities over het Autotron en de sloopplannen in De Haren ingediend en hij vraagt of de commissie instemt met de agendering daarvan. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt dat nu geen debat over het Autotron kan worden gevoerd vanwege gebrek aan informatie en hij wil dit debat pas voeren als alle informatie er is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat het college in de tweede helft van oktober a.s. een klap op de definitieve beschikking geeft en dat de raad hier op dit moment nog over kan spreken. De voorzitter brengt het ordevoorstel om de bespreeknotitie over het Autotron niet te agenderen in stemming. De commissieleden stemmen hier niet mee in en deze bespreeknotitie wordt wel geagendeerd. De agenda wordt vastgesteld.

3.

Verslag van de commissie Omgeving d.d. 7 september 2021 Het verslag van 7 september 2021 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Openstaande moties en bestuurlijke toezeggingen a. Lijst bestuurlijke toezeggingen b. Overzicht openstaande moties De voorzitter meldt dat het college geen voorstellen over de afdoening van openstaande moties heeft gedaan. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) wil weten wat de status van de huisvesting van het IVN is. 1

Wethouder Geers geeft aan dat dit dossier bij wethouder Van der Geld hoort. Die is niet aanwezig en zal een schriftelijk uitleg sturen. Raadsvoorstellen 5.

Nota Parkeernormering 2021 De heer Gersjes (Bosch Belang) brengt zijn complimenten over voor deze nota van Berenschot. De stad ontwikkelt zich en vanzelfsprekend moeten ook de parkeernormen mee ontwikkelen. Wanneer ambities als meer groen, meer verdichting, duurzame mobiliteit en klimaatadaptatie tot uitvoering komen, stelt dat eisen aan de ruimte voor het parkeren. Het beoogde doel van de nota is om de parkeernormen aan te passen om zo een bijdrage aan de genoemde ambities te leveren en dat leidt uiteindelijk tot lagere parkeernormen, maar Bosch Belang waarschuwt er wel voor dat parkeerproblemen normaal worden gevonden. Mensen hebben een auto nodig om van A naar B te komen en het is daarom belangrijk om het openbaar vervoer goed te regelen en daar waar nodig in stand te houden. In de nota staat dat de parkeerdruk niet dusdanig mag toenemen dat een wijk daar last van krijgt, dat het aantal parkeerplekken alleen mag worden verminderd waar dat kan en dat het uitgangspunt blijft dat er niet te veel maar ook niet te weinig parkeerplaatsen zijn. Het doet Bosch Belang deugd dat in het voorstel staat er bij nieuwe bouwontwikkelingen te allen tijde voldoende parkeervoorzieningen beschikbaar komen voor auto's en fietsen en het is ook goed dat normen worden opgenomen voor de aanleg van voldoende parkeerplaatsen voor mensen die slecht ter been zijn.

Hij vraagt of de wethouder kan aangeven waar de uitbreiding van die parkeerplaatsen wordt gerealiseerd. Als de gemeente fietsen stimuleert, moet die er ook voor zorgen dat er voldoende stallingsmogelijkheden zijn. Het fietsparkeren bij woningen en bedrijven moet goed geregeld worden, een gemiddelde bewoner heeft twee tot drie fietsen en de fiets van vroeger is niet meer de fiets van nu, die is veranderd in een bakfiets, een fiets met kratten of een lange of brede fiets en neemt meer ruimte in beslag. Daarmee moeten deze parkeernormering ook rekening mee houden en hij vraagt wat het maximale aantal fietsen in de parkeernorm is. Bosch Belang heeft een technische vraag gesteld over waarom iemand op eigen grond niet meerdere parkeerplekken mag realiseren en dat bleek een vergissing te zijn, er mogen op eigen grond wel meerdere parkeerplekken worden gecreeerd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoorde de heer Gersjes complimenten maken, maar ook zeggen dat hij zich zorgen maakt over het aantal gerealiseerde parkeerplaatsen en hij vraagt om uitleg hierover. De heer Gersjes (Bosch Belang) maakte complimenten omdat de nota op zich goed in elkaar zit, al had die wat breder met de gemeente kunnen worden afgestemd. De normen die erin staan zijn gerelateerd aan de landelijke CROW-normen en hij waarschuwt alleen dat de automobilist niet de dupe moet worden.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat nu voor het minimumaantal parkeerplaatsen wordt gekozen en dat de zorgen van de heer Gersjes over het aantal parkeerplaatsen misschien worden weggenomen als voor het maximumaantal wordt gekozen. De heer Verbruggen (D66) vindt het goed dat het gebruik van de fiets toeneemt en niet alleen van de gangbare fietsen, maar ook bijvoorbeeld van bakfietsen, maar dat betekent wel dat er genoeg rekening met fietsen moet worden gehouden en op veel plekken in Den Bosch zijn al fietsvlonders om de knelpunten in sommige straten op te lossen. Het is ook goed dat de nota nadrukkelijk aandacht besteedt aan de kwaliteit en kwantiteit van fietsenstallingen. Zo wordt fietsen gestimuleerd en wordt de druk op de openbare ruimte verminderd. Deze nota biedt meer duidelijkheid dan de vorige nota, er staan vaste maximale normen in en ook afwijkingen daarop zijn met de maatwerksystematiek geregeld. D66 is met deze verbeteringen positief over deze nota. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of de heer Verbruggen kan beargumenteren waarom de druk op de openbare ruimte vermindert doordat er meer fietsen komen.

2

De heer Verbruggen (D66) geeft aan dat in de nota een normering voor nieuwbouwprojecten is opgenomen waarin rekening wordt gehouden met fietsenstallingen en dat dit eerder niet goed was geregeld. De heer Van Slageren (GroenLinks) kan instemmen met deze nota. Er is al vaker gesproken over hoe met de ruimte in de gemeente moet worden omgegaan in de zin van meer groen, opvang van water, recreatie, inbreiding en dergelijke en daarom is het goed dat de normen voor het autoparkeren voor een deel worden aangepast. Als er minder auto's zijn, is er wel goed openbaar vervoer nodig. Ten slotte merkt hij op dat het ook goed is dat ook normen voor fietsen zijn opgenomen en dat in nieuwbouwprojecten ook rekening met fietsen moet worden gehouden. Het is goed dat er meer ruimte voor de fietsen komt om te stimuleren dat meer mensen daar gebruik van maken. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe de heer Van Slageren het openbaar vervoer wil stimuleren. De heer Van Slageren (GroenLinks) noemt het actieplan Duurzame mobiliteit waarin wordt ingegaan op hoe andere vervoermiddelen zo goed mogelijk kunnen worden de gestimuleerd. De gemeente gaat niet overal over, maar kan wel duidelijk maken hoe belangrijk openbaar vervoer is. De heer Vugs (SP) stemt in met de nota.

Het is een goed idee om ook de fiets een goede plek in de stad te geven en als er minder parkeerplaatsen zijn gaan mensen nadenken over of ze op de fiets of met het openbaar vervoer gaan. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) zegt dat deze nota eigenlijk gaat over de bereikbaarheid en daarmee de leefbaarheid voor de huidige en toekomstige bewoners. De VVD wil ook al jaren bouwen, bouwen, bouwen maar dat betekent wel dat er meer bewoners komen die zich ook van A naar B willen verplaatsen. Deze nota gaat ook over de keuzevrijheden van de bewoners qua vervoer. Ze is voor stimuleren, maar dat moet niet leiden tot afdwingen omdat iemand zijn auto niet voor zijn nieuwe huis kan parkeren. Als inwoners van Vinkel bijvoorbeeld samen een deelauto hebben en iedereen om 08.00 uur op zijn werk moet zijn, wordt dat lastig. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Eigenhuijsen ook voor een lightrail is. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) is altijd voor innovatieve ideeën, maar er is massa nodig om dit betaalbaar en kosteneffectief te maken en ze ziet dit niet op korte termijn gebeuren. De heer Van Rooij (PvdA) voorziet in Vinkel geen parkeerproblemen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) is voor keuzevrijheid, als iemand geen auto voor de deur kan parkeren, moet er een alternatief zijn.

Een deelauto is een van de mogelijkheden om de parkeernormen omlaag te brengenen en kan onderdeel zijn van een mix aan vervoermiddelen, maar is niet op iedere plek een waardig alternatief. De heer Van Rooij (PvdA) herhaalt dat hij geen parkeerproblemen in Vinkel ziet, ook niet als er geen enkel alternatief voor de auto is. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) geeft aan dat als er een appartementengebouw in Vinkel komt en daar het aantal parkeerplaatsen wordt verminderd, een deelauto geen waardig alternatief is, daar moet eerst meer ervaring mee worden opgedaan voordat het in alle dorpen en wijken wordt uitgerold. De heer Van Rooij (PvdA) vraagt of dit betekent dat de norm in Vinkel moet worden bijgesteld. Daar is genoeg ruimte en ook bij een appartementengebouw voorziet hij geen parkeerproblemen. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) heeft geen commentaar op de huidige normering, maar met deelauto's kan de norm worden verlaagd en ze pleit ervoor de reductiefactor Deelauto niet in alle 3

dorpen en wijken toe te passen. Niet alleen het fietsgebruik, maar ook het autobezit neemt toe, dat is in Nederland de afgelopen acht jaar met 10% toegenomen. Het is mogelijk dat in de toekomst een mobiliteitsconcept tot minder vraag naar parkeerplaatsen leidt, maar er moet wel flexibiliteit in de woningbouwprojecten blijven. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of de toename van 10% een absolute of een relatieve toename is en of daar doelgroepen aan gekoppeld zijn. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) zegt dat het autobezit is toegenomen van 7,8 miljoen naar 8,6 miljoen auto's, maar ze weet niet of daar bepaalde doelgroepen aan gekoppeld zijn. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of het autobezit per inwoner is gestegen of dat er meer auto's zijn omdat er meer inwoners zijn. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) weet dat het aantal auto's per rijbewijshouder is toegenomen. Ze gebruikte de percentages om aan te tonen dat het aantal auto's nog steeds toeneemt en dat alternatieve vervoermiddelen het autogebruik nog niet verminderen. De parkeerdruk stond op 80% toen de nota ter inzage werd gelegd en dat is aangepast naar 90%. Dat betekent dat er bij nieuwbouwprojecten 10% meer parkeerdruk in de openbare ruimte mag zijn, maar de VVD wil de parkeerdruk op 80% houden waardoor ook de huidige bewoners niet worden belast met meer parkeerdrukte door hun nieuwe buren.

Bij sociale woningen komt relatief minder parkeerruimte en de VVD ziet graag dat deze parkeerruimte wel in het betreffende bouwplan wordt gereserveerd, zodat toch extra parkeerruimte kan worden gerealiseerd als in de praktijk blijkt dat er te weinig parkeerruimte is. De heer Van Rooij (PvdA) complimenteert de wethouder met het raadsvoorstel en hij sluit zich aan bij de woorden van D66 en GroenLinks. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) is blij dat groen en klimaatadaptatie in de berekening en aanpassing van de parkeernorm wordt meegenomen, maar het is nog niet ambitieus genoeg. Het aantal fietsen neemt toe en het gebruik van de auto neemt af, zeker als er goede alternatieven zijn en het HOV wordt versterkt. Openbaar vervoer en auto's zijn communicerende vaten, door een aantrekkelijk alternatief te bieden komen mensen de auto uit. Als er veel moet worden gebouwd, moet op dat moment ook worden bepaald welke parkeernorm daarbij hoort, maar ook of er plek voor een lightrail is omdat er op een gegeven moment vanzelf genoeg massa is om dit rendabel te maken. In de nieuwe normen is het aantal bezoekersplaatsen afgenomen van 0,3 naar 0,2, maar dat is een druppel op de gloeiende plaat en De Bossche Groenen stelt voor dit te amenderen ten gunste van meer klimaatadaptatie en groen.

Bijvoorbeeld een norm van 1 per huishouden waarbij mensen voor een tweede of derde auto een plek in de parkeergarage kopen. Utrecht wil een tienminutenstad zijn en mensen ook in bestaande wijken op de fiets en in het HOV krijgen en De Bossche Groenen pleit voor een lightrail omdat dit een duurzamer, energiezuiniger, comfortabeler en stipter alternatief voor een bus is met veel meer capaciteit. De heer Vugs (SP) vraagt of De Bossche Groenen ook pleit voor voldoende parkeergelegenheid bij de opstapplaatsen van een lightrail. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) wil dat er voldoende woningen bij zo'n halte staan waarmee mensen aan de voet van zo'n halte wonen en ze is ook voor deelmobiliteitsconcepten. Er moet veel meer aan klimaatadaptatie en groen worden gedaan en De Bossche Groenen komt met een amendement daarover. Verder kondigt ze een bespreeknotitie aan over de vol geparkeerde pleintjes die moeten worden vergroend. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt hoe De Bossche Groenen aankijkt tegen maatwerk waarbij een projectontwikkelaar in bepaalde gebieden minder parkeergelegenheid aanlegt omdat daar minder parkeerplaatsen nodig zijn. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt maatwerk een stap in de goede richting.

4

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is kritisch over de nota. Het is mooi dat maatwerk mogelijk is, maar het moet niet zo zijn dat de raad bij het kruisje moet tekenen. Het is onduidelijk voor welke gebieden deze nota nu al geldt en gewoon ge-DREVEN komt met een amendement om zeker te weten voor welke projecten dit gaat gelden. De heer Vugs (SP) vraagt of de heer Van Creij het ermee eens is dat het ontwikkelen van een bouwplan niet vaststaat op een bepaald tijdstip, maar dat een project door allerlei omstandigheden kan opschuiven. Dan is het logisch dat de parkeernorm ook opschuift. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) weet dat projecten kunnen uitlopen, maar dan kan nog wel worden aangegeven aan welke criteria moet worden voldaan, bijvoorbeeld of er al een vastgesteld bestemmingsplan moet zijn. Er zijn allerlei randvoorwaarden die vooraf duidelijk moeten zijn om te kunnen zien welke normering moet worden toegepast en de vraag is hoever een proces al moet zijn, of een eerste schets voldoende is of dat er al een complete bouwaanvraag moet zijn. De heer Vugs (SP) geeft als voorbeeld een bouwplan dat in 2000 is ontwikkeld en dat pas in 2021 in de raad aan de orde komt, hij vraagt of de heer Van Creij dan de parkeernormen uit 2000 wil toepassen. Dan komen er waarschijnlijk veel te veel parkeerplaatsen.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat dit nou net de vraag is die voorligt. Hij weet niet op welk moment waarvoor wordt gekozen. De heer Vugs (SP) zegt dat hij dit weet op het moment dat het plan bij de raad voorligt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) denkt dat de heer Vugs en hij het wel eens zijn, maar dat hij het niet goed heeft uitgelegd. Hij vraagt of de heer Vugs weet of de ontwikkeling van de huidige BrabantBadlocatie onder de nota uit 2016 of onder die van 2021 valt. Hij wil daar duidelijkheid over hebben omdat hij dan weet op grond van welke kaders dat plan moet worden beoordeeld. De heer Van Slageren (GroenLinks) hoorde de heer Van Creij zeggen dat de raad nog invloed moet hebben op het moment dat maatwerk wordt gepleegd en hij vraagt of hij het goed begrijpt dat de heer Van Creij wil dat alle projecten langs de raad komen, terwijl de Omgevingswet probeert niet alles langs de raad te laten komen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de raad in de huidige systematiek ja en amen mag zeggen als er een voldragen plan is en hij wil vooraf invloed hebben, zodat duidelijk is met welke kaders de raad het college op pad heeft gestuurd. Hij wil dat in het besluit alleen staat 'de nota 2021 vast te stellen', zodat er geen discussie ontstaat over of bereikbaarheid en leefbaarheid erbij horen.

In het bouwbesluit staat dat iedere woning een berging moet hebben waar fietsen in kunnen en daarom laat hij dat onderwerp los. Hij is bang dat, als er bouwplannen komen waar dit gelijkvloers kan, dit ten koste gaat van de bouw van nieuwe woningen. De heer Smeets (Rosmalens Belang) deelt de opvatting dat het autogebruik onder andere door veranderende mobiliteit zal dalen en dat fietsen en andere vormen van mobiliteit zoals het OV meer omarmd zullen worden. Hij is het eens met dit voorstel, maar hij maakt zich wel zorgen over de bereikbaarheid van de binnenstad. Hij ziet niet zozeer parkeerproblemen in de dorpen, maar wel in de stad die gastvrij moet blijven en open voor mensen uit de dorpen die met de auto willen komen. Maatwerk is nu nog een stap in het duister en Rosmalens Belang blijft dat kritisch volgen. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) staat achter deze nieuwe nota, die sluit beter aan bij de kenmerken van de verschillende nieuwe stedelijke gebieden. De binnenstad wordt verdicht en er zijn onder andere duurzame mobiliteitsdoelstellingen. Door parkeren en wonen goed op elkaar af te stemmen kunnen meer gezamenlijke doelen worden bereikt. De extra aandacht voor fietsenstallingen spreekt het CDA erg aan, maar er moet ook goed naar deelmobiliteit worden gekeken en ze gaat ervan uit dat hiermee in de dorpen op een bewuste en goede manier wordt omgegaan.

Ze vraagt aandacht voor de deelscooters die her en der geparkeerd staan wat tot 5

overlast leidt. De nota biedt duidelijkheid over de minimale parkeernormen en richtlijnen en die bieden ruimte voor groen en de forse verdichtingsopgave. Mevrouw Hernández (50PLUS) is positief over de nota en ze is zich ervan bewust dat het nodig is om de parkeernorm aan te passen. De inzet op de fiets is prima, maar ook mensen uit de buitengebieden willen graag in de stad komen winkelen en daarom moeten er voldoende parkeermogelijkheden zijn. Ze vraagt zich waarom de groene scooters niet in het voorstel staan, veel scooters worden her en der in de stad en in de wijken achtergelaten en daarom is het nodig dat er ook een parkeernorm voor deze scooters komt. 50PLUS maakt zich zorgen over belasting van de parkeerplekken in Zuid tijdens evenementen en ze vraagt een toelichting van de wethouder op hoe de parkeernorm in dit soort wijken werkt op het moment dat er evenementen zijn. De heer Van Griensven (PVV) vindt deze nota een voorbeeld van mobiliteitscommunisme omdat het steeds moeilijker is om een auto fatsoenlijk te gebruiken en te parkeren. Als er in bepaalde gebieden minder parkeerplaatsen zijn, ontstaat een waterbedeffect en ontstaan ook parkeerproblemen in andere gebieden. Inwoners van de dorpen en ouderen die niet ver kunnen lopen, moeten in de stad kunnen parkeren en hij vraagt of de wethouder daar ook rekening mee heeft gehouden.

Aparte parkeerplaatsen voor elektrische voertuigen moeten niet leiden tot gebrek aan parkeerplaatsen voor gewone auto's. Mensen fietsen misschien wel vaak, maar dat wil niet zeggen dat ze geen auto hebben, mensen mogen ook best twee auto's hebben en zij moeten ook in de binnenstad kunnen parkeren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat de parkeernormering de komende jaren een kritisch punt blijft. De wens kan wel zijn dat mensen deelfietsen gebruiken, maar in werkelijkheid hebben ze gewoon twee auto's. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) geeft aan dat De Bossche Groenen vooral de parkeerplaatsen uit de openbare ruimte wil. Er zijn genoeg parkeergarages waar veel leegstand is en er kan smarttechnologie worden ingezet om mensen naar lege parkeerplaatsen te leiden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat het zeker in de binnenstad steeds meer wringt in de openbare ruimte en dat er ook nog de wens tot verdichting is, hij zet daarom een dikke streep onder flexibiliteit, maatwerk en realisme. Willemspoort-Noord is een wanprestatie wat betreft de verkeersafwikkeling en het parkeren, ook voor fietsers, en hij wil de lessen die hieruit zijn te leren gebruiken bij Willemspoort-Zuid. Er moet kritisch worden gekeken naar hoe het parkeren in werkelijkheid uitpakt en hij fietst graag door de stad, maar de auto moet ook een plek hebben.

Mensen die in een woning van € 830.000 in het Gasthuiskwartier gaan wonen, hebben waarschijnlijk twee of drie auto's en die auto's moeten niet in de openbare ruimte staan, maar bijvoorbeeld in Parkeergarage Maijweg die nu nauwelijks wordt gebruikt. Hij wil kritisch kijken naar de mogelijkheden en kansen pakken en hij zet nogmaals een dikke streep onder flexibiliteit in het gebruik van voorzieningen in de dag, de avond en de nacht voor forensen en bewoners en bezoekers van een buurt. Reactie college Wethouder Kâhya zegt dat de ambitie is te zorgen voor een goede leefbaarheid en gezondheid van de inwoners, nu en in de toekomst. Er is veel vraag naar woningen en er moet worden gezorgd voor een goede balans tussen bereikbaarheid en leefbaarheid in de schaarse ruimte. Dat is een logisch gevolg van het beleid van de gemeenteraad qua mobiliteit, in het woonprogramma, de duurzaamheidsnota, het actieplan Duurzame mobiliteit, bereikbaarheidsstrategie en de klimaat- en energieambitie. Deze puzzelstukjes moeten goed in elkaar worden gepast. Bij het vaststellen van de parkeernormen 2016 heeft de raad gevraagd om een evaluatie en een herijking op basis daarvan en die ligt nu voor. Berenschot en Sweco hebben die evaluatie uitgevoerd en projectontwikkelaars, woningbouwcorporaties, de eigen organisatie en de hele samenleving hebben hierover meegepraat tijdens de inspraakprocedure.

Het gaat om de borging van de bereikbaarheid van nieuwe ontwikkelingen met ruimte voor de fiets en deelmobiliteit en meer groen. Daarbij wordt ook nagedacht over inclusiviteit, bijvoorbeeld over gehandicaptenparkeerplaatsen. Er is een aantal grote veranderingen in de landelijke normeringen, ten eerste de gebiedsindelingen. Er is een duidelijk verschil tussen zone 1, 2 en 3 binnen de ring en zone 4 en 5 buiten de ring. De ambitie is om alle alternatieven ook buiten de ring ruim aanwezig te laten zijn, 6

maar het is nu eenmaal zo dat de bus binnen de ring vaker rijdt dan buiten de ring. Er wordt integraal gekeken met de fiets als een volwaardig vervoermiddel. Hij is het met de heer Gersjes eens dat het Bossche fietsbeleid een succes is en het effect daarvan is dat er meer fietsen in de openbare ruimte staan. Daarom wordt bij nieuwe projecten niet alleen nagedacht over waar de auto komt, maar ook over waar de fiets komt, zowel die van de bewoners als van de bezoekers. De blauwe fietsspots in de binnenstad zijn een aardige oplossing, maar er moet veel beter over nagedacht worden. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of de wethouder meer zicht op de fietsproblematiek heeft dan hij. Wethouder Kâhya zegt dat veel aan het faciliteren van de fiets wordt gedaan zoals de ondergrondse fietsenstalling op het GZG-terrein en de extra fietsenstallingen aan de westkant van het station, maar ook in de wijken wordt met fietsvlonders geprobeerd knelpunten op te lossen. Het is beter dat er geen knelpunten zijn en daarom is de fiets in de nota het belangrijkste vervoermiddel die ook op een goede manier gestald moet worden. In de vorige nota was er ruimte voor maatwerk zonder handvatten, daardoor ontstond willekeur en deze nota biedt nog steeds ruimte voor maatwerk, maar er zijn nu wel richtlijnen, zodat ontwikkelaars en andere partijen weten waar ze aan toe zijn en waarover ze moeten nadenken.

Ook worden gehandicaptenparkeerplaatsen bij de nieuwbouw meegenomen omdat de toegankelijkheid voor iedereen goed moet zijn geborgd. Over vijf jaar wordt weer geëvalueerd en op basis daarvan wordt ook weer bijgestuurd. De nota biedt ruimte voor deelauto's. De bezettingsgraad van 80 of 90% gaat over de maximale parkeerdruk op het drukste uur van de dag, bij de norm van 90% staan op het drukste moment van de dag negen van de tien parkeerplaats vol. Als wordt geaccepteerd dat op het drukste uur van de dag geen twee parkeerplaatsen maar een parkeerplaats leegstaat, wordt bijvoorbeeld in De Hambaken woningsplitsing mogelijk. Hij vindt de suggestie om de openbare ruimte niet direct voor een groot deel te verstenen, maar dat pas te doen als de vraag naar parkeerplaatsen toeneemt interessant. Deze nota maakt het mogelijk dat in nieuwe ontwikkelingen de pleintjes groen en niet versteend zijn. Net als de nota uit 2016 kent ook deze nota een overgangsregeling, een bestaande ontwikkeling wordt niet aan het eind ineens veranderd en ambtenaren kunnen dat niet aangeven omdat zoiets zich ontwikkelt. De raad bepaalt met deze nota de kaders en het college geeft binnen die kaders invulling aan een plan. De onderbouwing per project staat in het projectplan en daarin staat ook waar met maatwerk wordt afgeweken.

De problemen met deelscooters spelen in meerdere gemeenten en er wordt gewerkt aan een aanpak die over enkele maanden naar de raad komt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat voor de wethouder een nieuwe ontwikkeling is. Wethouder Kâhya antwoordt dat een nieuwe ontwikkeling een woning of bedrijfspand is die er nu niet staat, maar in de toekomst wel. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraag of wat er nu nog niet staat echt het criterium voor een nieuwe ontwikkeling is. Wethouder Kâhya geeft aan dat nieuwe ontwikkelingen projecten zijn die de raad krijgt voorgelegd, bijvoorbeeld als die een bestemmingsplan goedkeurt. Het gaat over nieuwe en niet over bestaande ontwikkelingen. Tweede termijn De heer Gersjes (Bosch Belang) zegt dat het in het belang van een projectontwikkelaar kan zijn om minder parkeerplaatsen in te plannen omdat grond duur is en gebouwen meer opleveren. Hij vraagt hoe het college goed in de gaten houdt dat dit niet gebeurt. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de ruimte voor deelauto's kan worden omgezet in ruimte voor eigen auto's als uit evaluatie blijkt dit systeem met deelauto's heeft gefaald, bijvoorbeeld omdat mensen liever in hun eigen auto rijden, en of dit al eerder dan na vijf jaar kan worden geevalueerd.

7

Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) heeft enkele zorgen en die zullen leiden tot amendementen en een motie. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) krijgt graag een duiding van in welke richting de amendementen gaan. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) denkt dat er in nieuwbouwprojecten andere ambities zijn, maar ze is er op dit moment nog niet van overtuigd dat de parkeerdruk nu met 10% omhoog moet en daarom denkt de VVD aan een amendement om de maximale parkeerdruk op 80% te houden. De deelauto als reductiefactor wordt nu op de hele gemeente toegepast, de VVD ziet graag meer nuancering omdat dit niet op alle delen van de gemeente van toepassing is en overweegt een amendement om deze reductiefactor niet op de hele gemeente toe te passen. Grote bouwprojecten met veel woningen in de sociale sector hebben flink minder parkeerplaatsen en de VVD ziet graag dat er ruimte wordt vrijgehouden voor als in de praktijk blijkt dat het aantal parkeerplaatsen te veel is verminderd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is het met mevrouw Eigenhuijsen eens dat de realiteit onder ogen moet worden gezien en hij vraagt hoe zij het amendement over de reductiefactor in relatie tot sociale woningen voor zich ziet.

Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) denkt dat dit een motie wordt over het groen laten van ruimte die anders zou worden versteend, waarbij die beschikbaar blijft om eventueel om te zetten in verstening als de mobiliteitsdruk daar om vraagt. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) zegt dat er over tien jaar zeker een probleem is, namelijk klimaatverandering en hitte-eilanden in de stad door onder andere de verharding en ze vraagt hoe mevrouw Eigenhuijsen dit ziet. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) geeft aan dat watermanagement haar vak is en dat ze absoluut in klimaatverandering gelooft. Parkeerruimte kan ook worden vergroend met bijvoorbeeld grasbetontegels of door parkeerplekken tussen de bomen te situeren, dit soort vraagstukken moet integraal worden opgepakt. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) zegt dat er over tien jaar veel minder insecten zullen zijn en dat een vergroende parkeerplaats daar niet tegen helpt. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) hoopt een steentje bij te dragen door elektrische auto's te kunnen parkeren tussen de bijvriendelijke bomen die Rosmalens Belang ooit voorstelde. Wethouder Kâhya geeft aan dat de evaluatie niet eerder dan na vijf jaar kan omdat de effecten van de gerealiseerde projecten duidelijk moeten zijn.

In antwoord op de vraag van de heer Gersjes geeft hij aan dat projectontwikkelaars met argumenten komen, maar dat de gemeente een afweging maakt in het belang van de samenleving. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) komt met een amendement. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) bekijkt de aangekondigde amendementen. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) komt met een amendement. 8

Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) gaat akkoord. De heer Verbruggen (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Eigenhuijsen (VVD) kondigt moties en amendementen aan. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) kijkt graag even naar de moties en amendementen van de VVD. Dit voorstel gaat als een bespreekstuk naar de raadsvergadering. 6.

Bestemmingsplan Vinkelsestraat 135, 139 en 139a Vinkel Dit voorstel gaat als hamerstuk naar de raadsvergadering

7.

Bestemmingsplan Hoek Kooikersweg-Tilburglaan Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) concludeert dat kennelijk sloop en nieuwbouw nodig is omdat het pand in slechte staat is en ze vindt het mooi dat er veertien sociale sector woningen komen. Het verbaast haar wel dat er een relatief laag gebouw komt, terwijl dit een uitmuntende locatie voor hoogbouw is en ze denkt daarbij aan minstens zeven etages. Daarmee kunnen er meer sociale huurwoningen, maar ook middelduur huur- en starterswoningen worden gerealiseerd. Als er veel starterswoningen en seniorenwoning worden gerealiseerd kan deelmobiliteit goed aanslaan en kan een stevige parkeerreductie worden toegepast. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het vreemd dat er maar 65 in plaats van 88 parkeerplaatsen komen en de rest in de openbare ruimte moeten worden opgelost. Er zou een Hoogvliet komen, maar dat is ineens een Coöp geworden. De heer Hommersom (D66) is blij met de woorden van De Bossche Groenen over hoogbouw, maar dit plan is al lang in ontwikkeling, de raad heeft aangegeven dat dit soort winkelstrips moet worden herontwikkeld en er zijn geen zienswijzen tegen het plan ingediend en dat kleurt de advisering van D66.

Hij wil weten of het op termijn wel verantwoord is om winkelstrips zoals die aan de Kooikersweg op loopafstand van een steeds sterker wordende Helftheuvelpassage op deze manier te ontwikkelen, zeker omdat de er de laatste jaren van alles aan de hand is in supermarktland, zo wordt de Coöp PLUS. Hij is benieuwd of deze ontwikkelingen van invloed zijn op een bouwplan als dit en hoe het zit met de spreiding van supermarkten. D66 heeft bedenkingen bij deze ontwikkeling en vindt dat niet automatisch moet worden ingezet op het herontwikkelen van zieltogende winkelstrips, die zijn niet voor niets zieltogend, maar hij realiseert zich ook dat hij bijna niet om dit besluit heen kan. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) weet dat D66 destijds met de komst van deze supermarkt heeft ingestemd, maar hij ziet nu een terugtrekkende beweging. Iedereen wil winkelcentra behouden en hij vraagt welk argument de heer Hommersom nog meer heeft. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of D66 wel maatschappelijke voorzieningen wil en hoe die tegenover verdubbeling van de bouwhoogte staat. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of D66 het niet verstandig vindt om deze winkelstrip te realiseren. De heer Hommersom (D66) heeft gezegd dat hij daar vraagtekens bij zet en hij twijfelt aan het nut ervan.

D66 heeft inderdaad ingestemd met de komst van de supermarkt, maar er zijn nu zoveel ontwikkelingen in de supermarktwereld dat hij zich afvraagt of dit soort ontwikkelingen er moeten komen. Hij is eerder voor maatschappelijke voorzieningen dan voor supermarkten op dit soort plekken waar de concurrentie moordend is. Hij vraagt zich af wat het gevolg is van de supermarktfusie van Coöp en PLUS, dat leidt namelijk vaak tot het verplicht afstoten van winkels. Hij had ook graag gezien dat hier hoger zou worden gebouwd, maar hij is zich ervan bewust dat D66 in het verleden heeft ingestemd en die zal niet tegenstemmen, maar het is wel op zijn plaats om een kritische kanttekening te zetten en te vragen of dit in de toekomst nog wel moet. 9

De heer Van Rooij (PvdA) vraagt hoe de heer Hommersom de parkeervoorzieningen bij wat hoger bouwen in een bestaande wijk ziet. De heer Hommersom (D66) zegt dat het parkeren bij een wat hoger gebouw waarschijnlijk onder het gebouw of op de supermarkt moet worden opgelost. De heer Vugs (SP) vindt dat er enorm wordt uitgeweid, hij wil het hebben over het raadsvoorstel Bestemmingsplan Hoek Kooikersweg-Tilburglaan. Als iemand het anders wil, moet hij of zij tegen stemmen. Mevrouw Welten (VVD) vraagt zich ook af waarom hier niet wat hoger wordt gebouwd omdat dit bij uitstek een locatie is waar dit kan. Ze wil, afhankelijk van de status van een plan, ook bij andere plannen die er liggen kijken of er toch iets hoger kan worden gebouwd, waardoor er net iets meer woningen kunnen worden gerealiseerd. De heer Vugs (SP) begrijpt dat ook de VVD tegen stemt als het plan niet voldoet aan wat mevrouw Welten zei. Mevrouw Welten (VVD) hoort eerst graag van de wethouder waarom het deze hoogte wordt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het nogal wat dat D66 zegt dat dit winkelcentrum een zieltogend bestaan leidt en die toch met dit plan instemt. Hij is het eens met de opmerkingen over de hoogte en hij is benieuwd hoe het stedenbouwkundige plan is verlopen. Het is de hoogste tijd dat dit gebied over een fatsoenlijk winkelcentrum beschikt.

De heer Hommersom (D66) heeft gezegd dat hij zich zorgen maakt en dat hij benieuwd is naar de invloed van de ontwikkelingen in supermarktland, zoals de fusie van de PLUS en de Coöp. In de toekomst moet bij dit soort strips niet automatisch worden ingezet op het vernieuwen daarvan, daar moet zorgvuldig over worden nagedacht. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat wethouder Hoskam hier de afgelopen jaren aan heeft gesjord, dit is niet zomaar een strip en hij is blij dat het op zijn plek valt. De heer Van Rooij (PvdA) is voor dit bouwplan, maar hij is ook benieuwd waarom het niet is gelukt om hier wat hoger te bouwen. De PvdA zal voor het voorstel stemmen. De heer Vugs (SP) stemt in met het voorstel. De heer Van Griensven (PVV) is het eens met dit plan, maar hij vraagt zich ook af of er nog wat meer lagen bij kunnen met de optie om dan andere hoogbouw wat lager te maken. Reactie college Wethouder Geers vindt het fijn te horen dat er veel animo is om op deze locatie hoger te bouwen en bij de planontwikkeling wordt ook gekeken wat er op deze locatie mogelijk is. Parkeren is bijna altijd grensbepalend voor het aantal woningen omdat bij een woning een parkeerplek hoort. Er kan worden gedacht aan een ondergrondse parkeervoorziening, maar die zijn doorgaans onbetaalbaar waardoor projecten financieel erg ingewikkeld worden.

De heer Hommersom (D66) vraagt waarom bij de Lidl wel op het dak kan worden geparkeerd en hier niet. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) heeft dezelfde vraag. Ze vindt de hoge prijs nauwelijks een argument omdat er met bouwen erg veel wordt verdiend. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of meer bouwlagen een optie is als de raad uitspreekt dat te willen. Mevrouw Welten (VVD) heeft onlangs gehoord dat mensen die in een sociale huurwoning wonen zelden van de parkeerplaatsen gebruikmaken. Als er een extra laag kan worden gebouwd 10

en de plekken van de veertien sociale huurwoningen toch niet worden gebruikt, is het argument dat iedere woning een parkeerplaats moet hebben wat zwak. Wethouder Geers geeft aan dat het gaat om een commerciële plint met daarbovenop woningen en dat het lastig is om een parkeerdek bovenop woningen te realiseren. Dat betekent dat ondergronds geparkeerd zou moeten worden en dat is duur voor een dergelijk klein project. In de detailhandelsnota staat dat een fijnmazige winkelstructuur belangrijk is en de omgeving wil graag een winkel op deze plek. Het plan kent een erg lange doorlooptijd en dan kan het gebeuren dat een partij afhaakt en een andere partij aanhaakt. Er is gekeken naar de capaciteit van de locatie en hoe die optimaal kan worden ingevuld en dat leidt tot een supermarkt en een cafetaria met woningen erboven in deze omvang. Er kunnen allerlei andere scenario's op worden losgelaten, maar die hebben grote impact op de omgeving, zijn strijdig met het door de raad vastgestelde beleid of zijn financieel onhaalbaar. Er is naar deze varianten gekeken en daar is dit uitgekomen. De heer Hommersom (D66) heeft geen antwoord gekregen op zijn vraag over het effect van supermarktfusies op het voorliggende bestemmingsplan. Wethouder Geers zegt dat er nu geen partij voor deze locatie zou zijn als er vanuit de supermarktwereld geen interesse in deze locatie zou zijn.

Er is een partij die graag op deze plek wil landen en hij weet niet wat de toekomstplannen van zo'n keten zijn. Tweede termijn De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat de ambitie om hoger te bouwen breedgedragen wordt. De wethouder zei net 'het is allemaal moeilijk en de parkeerplaatsen zijn eigenlijk maatgevend voor de hoogbouw' en hij vraagt de wethouder om de commissie mee te nemen in de opties om wel hoger uit te pakken. Wethouder Geers zegt dat de heer Kagie hem woorden in de mond legt. Hij heeft niet het aantal parkeerplaatsen in relatie tot hoogbouw genoemd, maar in relatie tot het aantal woningen dat op deze locatie mogelijk is. Er kan worden gekeken naar hogere bouw, maar dat leidt waarschijnlijk niet tot meer woningen en wel tot een duurder plan. Hij heeft de scenario's waar de heer Kagie om vraagt al aangegeven, hij heeft drie varianten genoemd: een ondergrondse parkeervoorziening, waardoor het plan financieel veel uitdagender wordt en minder parkeerplaatsen toestaan, maar dat voldoet niet aan het beleid. Hij is de derde variant even vergeten. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) krijgt enige jeuk van de gemiste kans qua hoogbouw en dat is voor hem nog een punt van overweging. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) gaat akkoord. De heer Hommersom (D66) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Welten (VVD) neemt het terug in de fractie. 11

Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Dit voorstel gaat als hamerstuk naar de raad. 8.

Bestemmingsplan Vlek 21 Boschveld De heer Van Rooij (PvdA) is erg enthousiast over dit bouwplan en het aantal woningen dat aan de woningvoorraad wordt toegevoegd, de PvdA steunt dit raadsvoorstel daarom van harte. De heer Hommersom (D66) vindt het goed dat 55 woningen worden toegevoegd, maar dat zijn allemaal sociale huurwoningen. Er staat in het stuk dat dit bijdraagt aan de doelstelling om 30% van het programma in de sociale huursector te bouwen en dat onderschrijft hij, maar er is ook de doelstelling om 20% middenhuur te realiseren en hij vraagt of deze doelstelling elders in Boschveld wordt gerealiseerd. Verder is afgesproken dat wordt gestreefd naar een juiste diversiteit in buurten en wijken en de heer Kabbouti gaf de vorige keer aan dat het GZG-terrein volgens hem een wijk is met eenzelfde aantal woningen als hier en dat daar sprake van diversiteit zou moeten zijn. De heer Vugs (SP) vraagt wanneer D66 het aantal middenhuurwoningen genoeg vindt. De heer Hommersom (D66) zegt dat nul in ieder geval niet genoeg is. De heer Vugs (SP) vindt dat naar het percentage in de hele stad moet worden gekeken. De heer Hommersom (D66) zegt dat de vorige keer is gezegd dat hier op buurt- en wijkniveau naar moet worden gekeken en dat niets wel erg weinig is.

De heer Van Rooij (PvdA) vraagt of de heer Hommersom zich realiseert dat in het nieuwbouwcomplex tegenover het winkelcentrum Boschveld veel vrijesector- en middenhuurwoningen en geen sociale huurwoningen zijn gebouwd. De heer Van Slageren (GroenLinks) hoort nu in de derde vergadering op rij dat D66 met een voorstel voor middenhuur ten koste van sociale woningbouw komt en hij vraagt of dit een nieuwe beleidslijn is of dat D66 ook huizen in de middencategorie in plaats van vrije verkoop wil. De heer Hommersom (D66) heeft alleen gezegd dat het hem opvalt dat wel wordt gezegd dat de doelstellingen voor sociale huur moeten worden gehaald, maar dat niet over middenhuur wordt gesproken. Er had ook gekozen kunnen worden voor 55 middenhuurwoningen. Er is een bepaald percentage afgesproken, hij constateert dat de middenhuurwoningen stelselmatig niet aan bod komen en dat vindt hij een zorgelijke ontwikkeling. Hij constateert ook dat andere partijen in voorgaande debatten hebben gezegd dat een eenzijdige woningsamenstelling met alleen dure huizen moet worden voorkomen en hij vindt dat dit ook geldt voor sociale huurwoningen. Hij wil van de wethouder weten hoe het zit met de middenhuur. De heer Vugs (SP) stemt zeker in met dit voorstel omdat het aantal sociale huurwoningen toeneemt.

Dit is een prima ontwikkeling op een prima plek en de mensen zijn blij dat ze terug kunnen naar hun eigen buurt als die woningen daar gerealiseerd zijn. Ook de wijkraad is voldoende gehoord en meegenomen in de doorgevoerde wijzigingen. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) is positief over het plan en ze sluit zich aan bij de woorden van de SP. De aangedragen suggesties uit de wijk zijn goed opgepakt en meegenomen. Ze complimenteert het college voor de groene loper die het gebied een mooie uitstraling geeft. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) kent de wijkraad als opbouwend kritisch en als die positief over het plan is, vraagt hij zich af wat hij er als buitenstaander nog over moet vinden. Bij de start van de herstructurering van Boschveld heeft hij een motie ingebracht om 3% van de openbare ruimte als speelruimte te reserveren en hij vindt de uitwerking goed omdat dit iets meer dan 3% is geworden.

12

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat twintig jaar aan een nieuw Boschveld met sociale, middenhuur- en koopwoningen is gebouwd en hij complimenteert het college met het feit dat nu de volgende fase is aangebroken. Hij geeft D66 mee de kaart over middenhuur op het juiste moment te spelen. De heer Van Griensven (PVV) vindt het fijn voor de bewoners dat de huizen worden vernieuwd, maar de duurzaamheidsaanpassingen moeten niet ten koste gaan van het woonoppervlak en het woongenot van de bewoners. Verder moet het betaalbaar blijven voor de huidige bewoners, zodat die in hun mooie vertrouwde buurt kunnen blijven wonen. De heer Van Slageren (GroenLinks) is erg positief over dit plan en zeker over het toevoegen van een aantal extra sociale huurwoningen, maar ook over het feit dat ruimte voor groen en speelvoorzieningen is gezocht. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het ook een goed plan dat aansluit op de ontwikkelingen in de omgeving. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat de raad de afgelopen jaren vaak heeft aangedrongen op meer sociale woningbouw en op versnelling daarvan. De opgave was 15% in het middensegment met middenhuur en goedkope koop en ook daaraan wordt stevig gewerkt, maar sinds de Woonvisie 2020 is het de bedoeling om extra in te zetten op middenhuur.

Dit plan is de afgelopen jaren, ook voor 2020, al voorbereid en er wordt wel naar mogelijkheden voor middenhuur gekeken, maar de conclusie uit gesprekken met de wijkraad en andere partijen was dat hier vooral sociale huurwoningen moeten komen. Met dit plan komen er veel woningen, maar ook rust en groen in Boschveld. De heer Hommersom (D66) hoorde de wethouder zeggen dat de opgave 15% middenhuur en sociale koop is en hij vraagt waar die woningen komen. Wethouder Geers vindt dit een technische vraag. Hij gaat niet de hele stad af om aan te geven welke woning op welke locatie is gerealiseerd. Als de heer Hommersom dat wil, kan hij kijken welke projecten de afgelopen drie jaar zijn gerealiseerd en wat de verdeling is. De heer Hommersom (D66) vindt deze beantwoording incorrect omdat het nu over Boschveld gaat. De voorzitter zegt dat de wethouder dit een technische vraag vindt en hij vraagt de heer Hommersom om deze vraag ambtelijk te stellen en erop terug te komen. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) gaat akkoord. 13

De heer Hommersom (D66) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Welten (VVD) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Dit voorstel gaat als een hamerstuk naar de raadsvergadering. Schorsing 9.

Ruimtelijke onderbouwing Willemspoort-Zuid Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt Willemspoort-Zuid geen postzegeltje zoals de Kooikersweg, maar echt een groot stuk stad en ze wil dat de commissie plannen kritisch op de ruimtelijke kwaliteit en de leefbaarheid bekijkt. Ze heeft geen kritiek op het plan, maar wel op de verbinding met de stad omdat er geen goede aanhechting voor voetgangers en fietsers is en ze wil dat toch een overkluizing van de Randweg wordt opgenomen, zodat Willemspoort-Zuid echt bij de stad hoort. De Bossche Groenen gaat niet zonder meer akkoord met het plan en overweegt een amendement in te dienen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt ook dat Willemspoort-Zuid geen enclave mag worden met de Randweg als grens en ook hij is voor een overkluizing. De gemeente zit in de cv Willemspoort, is er financieel bij betrokken en dat betekent dat de slager zijn eigen vlees keurt omdat de gemeente er beter van wordt als de plannen worden gerealiseerd. Alle ingebrachte aspecten worden uitgewerkt als de raad met het plan heeft ingestemd, maar dat betekent dat de raad dan volledig uit beeld is en zijn controlerende functie niet meer goed kan uitvoeren. De heer Hommersom (D66) vraagt hoe de heer Van Creij het anders zou willen zien. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat de heer Van Creij nu zijn controlerende taak kan uitvoeren, hij mag er nu iets van vinden.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) heeft bedenkingen bij de luchtkwaliteit en de geluidscontouren. Er wordt de raad gevraagd om in te stemmen terwijl de geluidscontouren later worden uitgewerkt en dan heeft de raad daar geen invloed meer op. Hij wil weten of de wethouder bereid is een externe te laten kijken naar wat nu voorligt, dat eventueel met de betrokken bewoners te bespreken en dit plan een of twee maanden naar achteren te schuiven, zodat de achterdocht van in ieder geval hem en de bewoners kan worden weggenomen. Mevrouw Welten (VVD) is verheugd te lezen dat in de bouwplannen niet alleen sprake is van kwantiteit maar ook van kwaliteit, namelijk hoogwaardige architectuur en gedifferentieerde bouw. Er bestaat echter nog onduidelijkheid over het segment middeldure huurwoningen. Zeker in dit gebied waar veel verplegend personeel werkt, dat vaak van dit segment gebruikmaakt, zou het logisch zijn dat deze mensen hier ook kunnen wonen. Ze wil weten wanneer hier duidelijkheid over is en wat de wethouder van dit segment verwacht. Er komt een toren van 60 meter hoog en de bewoners zijn daar niet tegen, maar ze maken zich wel veel zorgen over het effect van de wind en het geluid. Er lopen nog onderzoeken en het is belangrijk om die af te wachten voordat de raad hier een klap op geeft. De heer Roovers (SP) vraagt of mevrouw Welten wil dat het college het voorstel terugneemt.

Mevrouw Welten (VVD) hoort graag wanneer de resultaten van de onderzoeken komen en ze gaf aan dat het belangrijk is om deze eerst te zien. Ze wacht de beantwoording van de wethouder af. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt wat mevrouw Welten vindt van de overkluizing. Die neemt ook geluidshinder, fijnstof en luchtverontreiniging weg en biedt ruimtelijke kwaliteit. Mevrouw Welten (VVD) is erg blij dat De Bossche Groenen geluidshinder ook aankaart en de VVD deelt deze zorg. Verkeer uit Vlijmen en Waalwijk gebruikt de Randweg als sluiproute naar 14

de A2 en dat zal alleen maar meer gebeuren. In het stuk staat dat dit wordt gemonitord en ze wil weten wat er gebeurt als daaruit blijkt dat er inderdaad te veel geluid is. De heer Roovers (SP) zegt dat de verlaging van de maximumsnelheid een oplossing voor sluipverkeer kan zijn. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat vijf auto's vijf auto's blijven of ze nou snel of langzaam rijden. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) herhaalt haar vraag wat de VVD vindt van een brede overkluizing. Mevrouw Welten (VVD) hoort eerst graag hoe de wethouder daarop anticipeert. De heer Smeets (Rosmalens Belang) sluit zich in grote lijnen aan bij het betoog van mevrouw Welten. Mevrouw Welten (VVD) was nog niet klaar met haar betoog. In het stuk staat dat als de geluidsbelasting hoger is dan de wettelijke voorkeurswaarde, de maximaal toelaatbare waarde van 63 dB(A) niet wordt overschreden en het is nog vreemder dat er staat dat uit onderzoek blijkt dat bron- en schermmaatregelen op bezwaren van financiële, verkeerskundige en stedenbouwkundige aard stuiten. Ze vraagt of dit betekent dat er geen maatregelen tegen de verkeersherrie worden genomen omdat het niet mooi of te duur is.

Het wordt een zeer intensief bebouwde wijk en een intensief gebruikte weg en dat vraagt om intensieve zorgvuldigheid bij de invulling omdat ook de bijna 2000 mensen die hier gaan wonen recht hebben op een leefbare wijk en ze vraagt de wethouder om zijn uiterste best te doen om hier echt een leefbare wijk te maken. De parkeerruimte is met 585 plekken krap en het gebruik van deelauto's zou een oplossing moeten bieden. Ze hoorde de wethouder zeggen dat het fietsverkeer goed moet worden geregeld en dat betekent ook dat er meer fietsenrekken moeten komen. De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het een prachtige locatie in het groen met 500 goed gedifferentieerde woningen en een mooi stukje architectuur. Rosmalense Belang maakt zich wel zorgen over de geluidshinder en de bereikbaarheid. Overkluizing van de Randweg is een optie, maar dat is waarschijnlijk vrij duur en hij is benieuwd naar de visie van de wethouder hierop. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Smeets weet dat de kosten voor ingrepen in de openbare ruimte mede worden betaald door de projectontwikkelaar die hier gruwelijk veel geld aan verdient. De heer Smeets (Rosmalens Belang) zegt dat de ontwikkelaar deze kosten zal meenemen in de kostprijs van de woningen.

De heer Hommersom (D66) is enthousiast over de kwaliteit van de plannen en hij vertrouwt erop dat het college geen plannen voorlegt die niet voldoen aan de normen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het vreemd dat D66 nu al volmondig instemt terwijl er nog onderzoeken lopen. De heer Hommersom (D66) heeft er vertrouwen in dat het college geen plannen ontwikkelt die niet aan de wettelijke normen voldoen. Er wordt nog een onderzoek gedaan om de plannen daaraan te laten voldoen, maar hij heeft daar alle vertrouwen in en hij vindt het geen reden om het plan nu tegen te houden. In het raadsvoorstel staat geen middenhuur in Willemspoort-Zuid geprojecteerd en navraag leerde dat er geen middenhuurwoningen komen, maar dat in Willemspoort-Noord en -Zuid samen 162 middenhuurwoningen, 20% en 247 sociale huurwoningen, 30%, komen en dat is precies zoals het is afgesproken. Het kan dus wel. Het is jammer dat hij dit moest navragen en hij vraagt de wethouder om bij plannen dergelijke overzichten standaard mee te leveren. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) is benieuwd hoe de heer Hommersom als stedenbouwkundige naar de eerdere visies kijkt en wat hij vindt van de aansluiting op het stedelijke 15

weefsel en de bereikbaarheid per fiets en voor voetgangers; hoe Willemspoort-Noord en -Zuid met de rest van de stad verbonden zijn. De heer Hommersom (D66) ziet een goede verbinding naar de stad, namelijk een viaduct en tunnels. De afscherming van het parkeren en dergelijke in Willemspoort-Noord had misschien iets beter gekund, maar dat zegt niets over dit plan. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) zegt dat er veel meer bewoners gaan wonen en dat dit betekent dat een smalle oversteek waar ook bussen rijden in de toekomst te weinig is en dat de ruimtelijke kwaliteit in dat gebied op een hoger niveau moet worden getild. De heer Hommersom (D66) is tevreden over de ruimtelijke kwaliteit en de verbindingen. De heer Gersjes (Bosch Belang) ziet dit plan als een deel van de opgave om 10.000 woningen te bouwen. Het is een mooi gebied dat bijdraagt aan de woningbouwproductie en dat de ontwikkeling van het gebied Willemspoort completeert. Er wordt 35% sociale huur gerealiseerd en er wordt aan alle wensen voldaan. Er zijn altijd bedenkingen en bezwaren op bepaalde punten en uit onderzoek moet meer duidelijkheid komen over de hoogte en de geluidshinder, maar Bosch Belang heeft er vertrouwen in dat dit plan goed gerealiseerd wordt. De heer Van Griensven (PVV) wil de resultaten van het onderzoek weten voordat een definitieve beslissing wordt genomen.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) memoreert dat stedenbouwkundigen vijf jaar geleden aangaven dat Willemspoort door de autonome ontwikkeling van de verschillende deelgebieden dreigde te versnipperen en dat er alleen één woon- en leefgebied kon worden gerealiseerd met een overkluizing van de Randweg. Veel partijen die nu ook in de raad zitten, waaronder D66, gaven zeven tot acht jaar geleden aan hier niet verder mee te willen en hebben tegen gestemd. In 2013 is de overkluizing eruit gehaald, maar het is nog niet te laat om er één gebied van te maken. Die overkluizing is ook een antwoord op het geluidsgeweld van auto's en motoren dat nu met een bebouwing aan één kant al gigantisch is. De overkluizing is er uit financiële overwegingen uitgehaald, maar nu is de kwalitatieve toets aan de orde en is de raad aan zet om het te repareren. Hij is benieuwd of de wethouder de lopende onderzoeken naar het geluid en dergelijke wil afwachten om een goede afweging te kunnen maken omdat de kans bestaat dat deze wijk anders over vijf tot zes jaar onleefbaar is. De heer Van Rooij (PvdA) kan zich voor een groot deel bij de woorden van de heer Kagie aansluiten, maar hij is bang dat dit vertraging in de ontwikkeling van dit gebied oplevert met grote consequenties voor het aantal woningen dat de komende jaren wordt gerealiseerd.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat wethouder dit ook gaat zeggen. Hij weet zeker dat de wethouder op dit debat heeft geanticipeerd en dat die met de ontwikkelaar en zijn adviseurs met dit vraagstuk heeft geworsteld omdat bekend is dat er herrie ontstaat wat tot onleefbaarheid leidt. Hij weet zeker dat de wethouder zal zeggen 'Ik ga u precies zeggen hoeveel die overkluizing in verschillende varianten kost en in welke tijdspanne die werkelijkheid kan worden'. Hij wil hier niet de rommeloplossing voor de auto's die in Willemspoort-Noord is toegepast. De heer Van Rooij (PvdA) heeft in het verleden ook voor overkluizing gepleit, maar die is er op een gegeven moment uitgehaald en nu is er wel een probleem. De PvdA maakt zich ook zorgen over de geluidshinder en de leefbaarheid, maar er is ook een woningbouwopgave en hij wil van de wethouder weten wat de problemen qua bereikbaarheid, leefbaarheid en geluid betekenen voor het realiseren van de woningbouw. De heer Roovers (SP) sluit zich aan bij veel van wat eerdere sprekers hebben gezegd, met name bij de bijdrage van mevrouw Welten.

Hij heeft het idee dat er nu een incompleet voorstel voorligt en de SP overweegt, afhankelijk van het antwoord van de wethouder op de vraag hoelang het nog duurt voordat de resultaten van de onderzoeken er zijn, voor te stellen dit raadsvoorstel terug te nemen en het op een later tijdstip te behandelen. Er is vanwege financiële, verkeerskundige en stedenbouwkundige bezwaren gekozen voor het oprekken van de voor16

keurswaarde naar 63 dB(A), maar die bezwaren worden niet uitgelegd. De bezwaren worden in dit stuk gepresenteerd als technische mankementen, maar een afweging maken tussen kosten en kwaliteit is in zijn ogen een politieke afweging die de raad zou moeten maken en hij vraagt de wethouder om wat meer te zeggen over de bezwaren van financiële, verkeerskundige en stedenbouwkundige aard. De SP staat positief tegenover het idee van overkluizing, hij verwacht een voorstel van De Bossche Groenen daarover en hij wordt daar graag bij betrokken. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat de raad in 2013 heeft besloten de overkluizing weg te halen en dat op basis daarvan Willemspoort-Noord is gerealiseerd, waarbij ook geen ruimte is behouden om die overkluizing aan de noordkant te laten landen. Toen is ook besloten om WillemspoortNoord en -Zuid als losse plangebieden op te pakken. Het uitgangspunt uit 2013 is ook gehanteerd bij deze planuitwerking en het was veel werk om het stedenbouwkundig, technisch en financieel helemaal rond te krijgen. Op dit moment zijn de nodige onderzoeken gedaan waardoor bekend is dat er een goed woonklimaat en een goede leefbaarheid voor deze buurt komt, mede door de binnenhoven met geluidsluwe ruimtes waar het prettig vertoeven is.

Er zit natuurlijk wel geluidsbelasting op de woningen tegen de Randweg en er wordt onderzocht hoe dit bouwkundig wordt opgepakt, welke voorzieningen er nodig zijn om het woonklimaat en de geluidsbelasting in de woningen aan de regelgeving te laten voldoen. Vooropstaat dat de belasting van het verkeerslawaai op de gevels voldoet en dat Willemspoort-Zuid geen bijzondere toevoeging op de geluidsbelasting in Willemspoort-Noord heeft. Dat zijn de huidige vertrekpunten die voldoende zijn om nu de ruimtelijke onderbouwing voor te leggen zodat er een slag kan worden gemaakt. Intussen wordt gekeken welke bouwkundige maatregelen nodig zijn om het leefklimaat in de woningen voldoende te laten zijn en hij is ervan overtuigd dat dit haalbaar is. De locatie is vanaf twee kanten, vanaf het Willem I College en het ziekenhuis, met gemotoriseerd vervoer bereikbaar en er is een fietstunnel waardoor dit gebied goed bereikbaar is en blijft. Mevrouw Welten (VVD) vindt de fietstunnel, zeker voor mindervaliden, niet aantrekkelijk en toegankelijk en ze denkt dat dit met geringe aanpassingen kan worden verbeterd. Ze vraagt hoe de wethouder dit ziet. Wethouder Geers erkent dat deze tunnel voor fietsers en mindervaliden inderdaad vrij lastig te nemen is omdat er een trap inzit en dat in het plan aanpassingen hiervoor zijn opgenomen.