Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 3 juni 2021

Commissie BESTUUR Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

3 juni 2021 Raadzaal

Collegeleden:

A.P.R.G.M. van Rosmalen mr. drs. R. van der Meer J.J.E.L. van Creij, R.J.J. Geers, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes; ing. A.J.G. de Groot, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben,, mw. drs. E.J. de Ruiter, P. Slikker, mw. C.K.J. Visscher mr. J.W.F. Hoskam, drs. J.M.L.N. Mikkers en mr. H.C. van Olden

Afwezig:

mw. drs. J. Hendrickx,

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn (DemiSec)

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter meldt dat de agendapunten 8 en 9 samen worden behandeld. De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 22 april 2021 Het verslag van de commissie Bestuur van 22 april 2021 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt om motie 3, Pepperspray, als afgedaan te beschouwen. Daarmee zijn de lijst met toezeggingen en de lijst met openstaande moties opnieuw vastgesteld.

Raadsvoorstellen 5.

Zienswijze Programmabegroting 2022 en resultaatverdeling 2020 Veiligheidsregio Brabant-Noord Dit voorstel gaat als hamerstuk naar de raad.

6.

Jaarplan en begroting RNOB (Regio Noordoost-Brabant) 2022 Dit voorstel gaat als hamerstuk naar de raad.

7.

Jaarstukken 2020 De heer Van Hattem (PVV) wil continu aandacht voor veiligheid. Hij leest dat het percentage inwoners dat aangeeft dat er in hun buurt veel criminaliteit plaatsvindt bij de nulmeting 12% was, de doelstelling 10% was en de realisatie is helaas nog steeds 12%. Hij vraagt welke inzet er komt om in 2022 de ambitie van 9% wel te halen, zeker ook gezien het feit dat de jongerenoverlast fors is toegenomen. De heer Geers (VVD) complimenteert de organisatie met het feit dat de accountant dit jaar voor de tiende keer een positief rapport over jaarstukken heeft opgeleverd. De accountant uit wel zijn zorgen over de afhankelijkheid van de Centric-applicaties en de toets op wie daar wel of niet toegang tot heeft, hij hoopt dat het college daarmee aan de slag gaat. Het systeem van de gemeente Hof van Twente is gehackt en hij hoopt dat de gemeente 's-Hertogenbosch de lessen die hieruit getrokken zijn oppakt en kijkt hoe de veiligheid op dit gebied verder kan worden versterkt. 2020 was ook voor de ambtelijke organisatie een erg lastig jaar, maar de organisatie was 1

flexibel en liet doorzettingsvermogen en aanpassingsvermogen ziet. De medewerkers hebben iedereen geholpen door ook dingen te doen die misschien niet in hun functieomschrijving staan maar die wel nodig waren om de inwoners door de crisis heen te helpen. Ook dit verdient complimenten. In het jaarverslag staat dat er een organisatieontwikkeling gaande is met eenvoud als een van de pijlers. Hij is in principe voor het streven naar eenvoud en hij is benieuwd hoe de politiek qua eenvoud een spiegel van de organisatie kan krijgen. Als het bestuur het beleid met uitzonderingen en nuanceringen onnodig complex maakt, is het goed dat de organisatie aangeeft dat er onduidelijke regelgeving wordt gemaakt. Mevrouw Visscher (SP) hoort graag een voorbeeld van de heer Geers. De heer Geers (VVD) noemt het verbod op ballonnen in het buitengebied dat niet geldt voor kleine kinderen. Hij is benieuwd naar een voorbeeld van de ambtelijke organisatie van wat de politiek logisch beleid vindt, maar wat in de praktijk leidt tot veel minder eenvoud. De begroting is sluitend gemaakt met behulp van de reserves en hij is benieuwd hoe het college kijkt naar de reserves bij de verbonden partijen.

In het Jaarverslag 2019 van Brabant Water staat dat die een algemene reserve heeft van ongeveer € 665 miljoen en hij vraagt zich af of Brabant Water die reserve echt nodig heeft als de gemeente daar ieder jaar een financiële bijdrage aan levert of dat van een verbonden partij kan worden gevraagd om iets minder reserve aan te houden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoorde in de commissie Omgeving meerdere wethouders zeggen dat zaken niet gebeuren vanwege gebrek aan ambtelijke capaciteit en hij vraagt of de heer Geers ook vindt dat er misschien meer personeel nodig is. De heer Geers (VVD) is het hiermee eens en hij vindt dat de raad ook met terugwerkende kracht naar zichzelf moet kijken. Bij de bezuinigingsoperatie tijdens de voorjaarsnota van 2020 hebben twaalf van de dertien politieke partijen een corrigerend pakket gemaakt waarbij enkele fte's zijn weggehaald. Hij vindt dat niet iedere bezuiniging op de organisatie kan worden afgewenteld. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) is in verband met meer thuiswerken benieuwd naar de ontwikkeling van de omvang van de organisatie en de huisvesting. Hij had verwacht dat de gemeente dieper in het rood zou staan, maar dat bleef door een solide beleid van de wethouder van Financiën in de afgelopen jaren binnen de perken. Mevrouw De Ruiter (GroenLinks) is tevreden over de voorliggende jaarstukken en de jaarrekening.

Er is weer een goedkeurende controleverklaring van de accountant en er is gebleken dat de gemeente in tijden van corona risico's kan opvangen. Ze complimenteert het college voor hoe het de afgelopen coronaperiode heeft gedaan wat nodig is, zodat de inwoners en de ondernemers er zo min mogelijk last van hadden. De dienstverlening en de telefonische bereikbaarheid is ondanks het thuiswerken sterk verbeterd en dat is een groot compliment waard. Het aantal misdrijven en geweldplegingen is afgenomen, maar er is wel meer overlast. In het jaarverslag staat dat de ervaring van veiligheid van de Bossche LHBTI-gemeenschap is gerealiseerd en ze is benieuwd of gebruik wordt gemaakt van de regenboogpunten en wat de eerste ervaringen hiermee zijn. Ze wil doorgaan met de ketenaanpak jeugd en veiligheid, van het jongerenwerk tot BOA's en straatcoaches, om incidenten voor te zijn. De heer De Groot (Rosmalens Belang) sluit zich aan bij de complimenten voor de jaarstukken 2020. Bij de begroting werd rekening gehouden met een resultaat van € 4 miljoen negatief, dat is uiteindelijk € 1,5 miljoen negatief geworden en dat valt mee, maar dit is maar een momentopname en in deze coronatijden is alles relatief. Hij complimenteert het college en de ambtelijke organisatie die in deze moeilijke periode toch zaken voor elkaar heeft gekregen.

Hij complimenteert ook PWC voor het overzichtelijke en leesbare accountantsverslag en sluit zich aan bij de opmerkingen van de VVD over de aandachtspunten voor de interne organisatie die in het accountantsverslag staan. De heer Van den Kerkhof (D66) merkt op dat 2020 een bewogen jaar vol onzekerheden was en dat het daarom niet vreemd is dat 2020 met een negatief resultaat is afgerond. Het is zelfs verrassend dat het verlies slechts € 1,5 miljoen is, dat is grotendeels te danken aan de steun van het rijk. Hij begrijpt dat de algemene reserve iets onder het streefniveau komt omdat een reser2

ve ook is bedoeld om aan te spreken in financieel tegenvallende tijden. Met de huidige staat van de reserves kan de gemeente bij tegenwind de nodige weerstand bieden en hij sluit zich aan bij alle complimenten voor het college en de ambtelijke organisatie. Reactie college Wethouder Hoskam geeft aan dat Den Bosch een robuuste solide gemeente is en dat dit ook het gevolg is van de gesloten systemen met bijvoorbeeld het Sociaal Zorgfonds en sport, waardoor er binnen de begroting plussen en minnen zijn en er een remweg is om zaken op te vangen. Dat is de basis om in moeilijke tijden geen grote pendule-uitslagen te krijgen. De organisatie heeft in 2020 uitstekend gedraaid en er zijn extra uren gemaakt. De raad zou de taak van de organisatie kunnen verlichten door bijvoorbeeld minder artikel 71-vragen te stellen, maar gewoon even te bellen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) pakt deze handschoen op. Wethouder Hoskam zegt dat sommige organisatieonderdelen kraken vanwege het vele werk en dat dit heeft geleid tot begrip bij de ondernemers, maar dat bijvoorbeeld de sector Stadsontwikkeling heeft te maken met een steeds complexere woningbouwopgave. Er zijn tegenwoordig 400 pagina's tekst nodig om een huis te kunnen bouwen en dat kost veel tijd. Bovendien is de arbeidsmarkt erg krap.

De heer Van Hattem (PVV) begrijpt dat, maar de gemeente doet ook mee aan alle maatregelen in verband met de energietransitie en duurzaamheid en dat maakt het bouwen zo complex en moeilijk. Bij minder van dergelijke ambities kan het bouwen eenvoudiger worden. Wethouder Hoskam geeft aan dat het college uitvoert wat wettelijk verplicht is en wat de raad heeft vastgesteld en dat de raad deze handschoen kan oppakken. De heer Van Hattem (PVV) wil de ambtelijke organisatie niet onnodig zwaar belasten en hij vraagt of inzichtelijk kan worden gemaakt welke maatregelen bovenwettelijk zijn en kunnen worden geschrapt om het draaglijker te maken voor de burgers, bedrijven en ambtenaren. Wethouder Hoskam zegt dat dit inzichtelijk gemaakt kan worden, maar dat dit moet worden gedaan door een afdeling die het al druk heeft. Als de gemeente Hof van Twente dezelfde security had gehad als de gemeente Den Bosch, waren ze niet gehackt, maar er blijft aandacht voor de ICT-beveiliging. Het college volgt de omvang van de ambtelijke organisatie en de huisvesting daarvan op de voet, maar hij kan op dit moment nog geen uitspraak doen over de gevolgen van het thuiswerken, daarover lopen gesprekken.

Hij las in de krant dat de files weer toenemen omdat er weer meer op kantoor wordt gewerkt en werken is meer dan het verzetten van arbeid, het gaat ook om het ontmoeten van je collega's, waardoor de interactie tussen mensen beter wordt en zaken niet onnodig escaleren. Er is een spanning tussen thuiswerken en een adequate en goed functionerende organisatie en daar komt hij op terug evenals op de huisvesting. Portefeuillehouder Mikkers geeft aan dat het aantal meldingen over jeugdoverlast, geluidsoverlast en burengerucht in 2020 sterk is gestegen en dat dit het onveiligheidsgevoel heeft vergroot. Bovendien hebben preventieve maatregelen zoals buurtpreventie, acties van het wijkmanagement en wijkscans een tijd stilgelegen. Hij stelt voor om tijdens I&O in te gaan op de stand van zaken van de wijkscans. Die informatie geeft een beeld van de situatie en kan ook dienen als input voor verkiezingsprogramma's. Hij hoopt de wijkscans in deze periode af te ronden en dan kan aan het eind van 2021 een doorkijk worden gegeven en kan duidelijk worden aan welke extra knoppen moet worden gedraaid. Hij blijft qua veiligheidsgevoel focussen op de 9%, maar hij kijkt ook naar maatregelen in wijken en buurten en naar de repressietaak.

De LHBTI-informatiepunten zijn ingericht, hij is ook benieuwd hoe dit zich gaat ontwikkelen en hij gaat met wethouder Van der Geld kijken hoe het in de afgelopen periode ging en of het proces op die inlooppunten, het vertrouwenwekkend kunnen melden van problemen met iemand die dat verder kan brengen naar de gemeente, de politie of een andere instantie, goed loopt. Hij meldt schriftelijk of er al voldoende meldingen zijn om het al te kunnen evalueren. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of er in plaats van tijdens I&O een aparte bijeenkomst over de wijkscans kan worden georganiseerd. 3

Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dit mogelijk is. 8. 9.

Actualisatie Begroting 2021 Voorjaarsnota 2022 De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) pleit ervoor om de publicatie in de Bossche Omroep terug te halen om mensen goed te kunnen informeren. Mensen moeten eerst weten dat er iets speelt in een wijk of buurt voordat ze bezwaar kunnen maken en nu komt de interactie vaak te laat op gang omdat mensen niet eerder op de hoogte zijn van bepaalde zaken. Ten tweede vraagt hij een toelichting van de portefeuillehouder op de actualisatie van het coffeeshopbeleid. Hij zou graag zien dat de coffeeshops worden verleid om de Hinthamerstraat te verlaten om de verloedering daar te verminderen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt of de heer Van Creij bereid is om geld op tafel te leggen om de coffeeshops uit de Hinthamerstraat te krijgen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat een aantal zaken in de Hinthamerstraat, zoals het inloopschip, daar weg zou kunnen en hij is bereid om daar geld voor uit te trekken. Regionale samenwerking is belangrijk, maar corona heeft geleerd dat groot, groter, grootst niet opgaat en dat de veiligheidsregio's juist kleiner moeten worden. Er worden veel zaken naar voren geschoven en bezuinigingen zijn onvermijdelijk, maar het college stelt deze uit en dat betekent dat het nieuwe college met een enorme achterstand begint omdat het direct in de buidel moet tasten.

Ten slotte geeft hij aan dat gewoon ge-DREVEN het tekort bij het Theater aan de Parade uit de post onvoorzien van € 5,2 miljoen wil halen. De heer Slikker (PvdA) vindt de goedkeurende accountantsverklaring ongeveer het enige positieve aan de begroting. Het college heeft goed werk verricht met de coronasteunmaatregelen en geprobeerd de financiën in de pas te houden, maar het staat er bepaald niet rooskleurig voor. Een nieuw college treedt aan met een tekort van € 4 tot € 15 miljoen, terwijl een nieuw college over het algemeen iets anders wil doen dan het vorige college en daarmee worden de ingrepen alleen maar groter. In 2020 was er rijkssteun, maar dat wordt waarschijnlijk minder. Hij is blij dat de arbitragezaak rond de jeugdzorg uitwijst dat er waarschijnlijk extra geld komt, maar de opschalingskorting vanuit het rijk blijft overeind, er is nog steeds de trap-op-trap-afsystematiek die voor de gemeenten bijzonder pijnlijk uitpakt en het is nog onduidelijk wat er met het Gemeentefonds gebeurt. Hij had van dit college verwacht dat er in deze periode al meer was gedaan. Door bijvoorbeeld de ozb nu niet te verhogen, moet straks alleen maar meer worden ingegrepen waardoor de effecten op de Bossche samenleving pijnlijker worden dan als er nu al iets was gedaan.

Vijftien burgemeesters luiden de noodklok over de groeiende kloof in de samenleving tussen kwetsbare en sterke wijken en het is mooi dat er extra handhavers komen en dat de wijkscans bijna zijn afgerond, maar dat is niet genoeg, de PvdA wil juist op dit vlak een prominente rol van de burgemeester van 's-Hertogenbosch. In Rotterdam bezoekt de driehoek, de officier van justitie, de burgemeester en de korpschef maandelijks de kwetsbare wijken om in samenspraak met bewoners snel kleine acties en preventieve maatregelen te kunnen treffen en om zichtbaar te zijn. Het is goed dat er in Den Bosch wijkscans zijn, maar die zijn niet zichtbaar genoeg en hij stelt voor de Rotterdamse aanpak ook in Den Bosch toe te passen. 2020 stond ook in het teken van de toeslagenaffaire en het rapport 'Ongekend onrecht' en de VNG, de ombudsman en een rechter hebben terecht gewezen op het feit dat dit niet alleen een landelijke maar ook een lokale aangelegenheid is. Ook de gemeente 's-Hertogenbosch is verantwoordelijk voor een aantal wetten zoals de Participatiewet en de complexe Jeugdwet en er zijn zorgaanbieders die niet de cliënt maar de eigen portemonnee centraal stellen.

Ook in Den Bosch wordt inwoners ongekend onrecht aangedaan en dat is geen kwade wil van uitvoerders of wethouders, maar het systeem is erg bureaucratisch ingeregeld en hij vraagt het college om samen met de Bezwarencommissie en de Ombudscommissie naar de uitvoeringsorganisaties in 'sHertogenbosch te gaan om te zien waar het in Den Bosch knelt, waar het in de uitvoering wellicht beter kan, welk type casussen er is en wat dat van de eigen uitvoerders vraagt. De PvdA is groot voorstander van een nieuw theater, maar ook van een eerlijke, open en transparante systematiek van begroten en van de controlerende taak van de volksvertegenwoordiging, zeker bij zo'n majeure uitgave als die voor een nieuw theater. De logica is dat tegenvallers worden opgevangen uit de pot Onvoorzien van € 5,2 miljoen en dat de raad om een extra krediet wordt gevraagd als er meer tegenvallers zijn. Hij heeft de geheime stukken ingezien en bij een groot 4

deel van die stukken is het logisch dat ze geheim zijn, maar er zitten ook stukken bij die best openbaar kunnen zijn. Er worden ook zaken weggestopt in de voorjaarsnota in plaats van dat de raad om een extra krediet wordt gevraagd. De heer Van den Kerkhof (D66) merkt op dat er vanaf 2023 in het beste geval € 3 miljoen aan ombuigingen is en in het slechtste geval voor € 15 miljoen, maar D66 wil niet nu al onomkeerbare bezuinigingen toepassen die achteraf gezien niet noodzakelijk zijn of de woonlasten onnodig verzwaren omdat er nog reserves zijn om de financiële onzekerheden van de huidige crisis op te vangen en voor 2022 een sluitende begroting te maken. In eerdere crises was de gemeente geneigd zich uit de crisis te bezuinigen, maar deze crisis raakt iedereen en nu moet de gemeente zich uit de crisis investeren. Het gaat daarbij om investeringen in grote projecten voor de middellange en de lange termijn en daarvoor moet het Structuurfonds verder gevuld worden. Het Grondbedrijf doet een aardige duit in het zakje, maar dat is onvoldoende om alle projecten in het Structuurfonds van dekking te voorzien en daarom zijn keuzes nodig, keuzes voor een modern, eerlijk en groen herstel uit de crisis.

D66 wil in de opmaat naar prioritering binnen het Structuurfonds investeren in sterke educatieve en culturele voorzieningen zoals Huis73 en in projecten met een multiplier doordat andere overheden de euro's van de gemeente minimaal verdubbelen. Die multiplier is onder andere te halen in Europa waar de Europese subsidies op het gebied van een nog groenere koers voor het oprapen liggen en de Green Deal van de EU biedt ook kansen voor 's-Hertogenbosch om de leefomgeving van de inwoners gezonder en groener te maken. In het bestuursakkoord staat dat er een actieve lobby wordt gevoerd om te kunnen inspelen op internationale provinciale subsidies en dat de lobbycapaciteit in Brussel daarvoor is uitgebreid. Hij begrijpt dat niet altijd goed inzichtelijk is wat deze lobby exact oplevert, maar hij is toch benieuwd wat de lobby al wel heeft opgeleverd en hij vraagt of het college hier meer inzicht in kan geven. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat voor iedere euro uit Brussel cofinanciering nodig is, dat daar ook regels voor zijn en dat de klimaatambities van de heer Timmermans daar tegen een hele hoge prijs bij komen. Hij vraagt of D66 zich ervan bewust is dat dit er allemaal bij hoort, aan welke groene ambities de heer Van den Kerkhof denkt en of hij bereid is om nu al aan te geven aan welke ombuigingen D66 denkt.

De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het zinvol om nu al mee te bewegen en vooruit te denken over investeringen van de gemeente omdat Europa voor cofinanciering inderdaad ook een investering van de gemeente vraagt en werkt met een begroting voor zeven jaar. Europa vaart een groene koers en daar moet de gemeente van profiteren. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) geeft aan dat Nederland daar geen gebruik van maakt omdat de hypotheekrenteaftrek in de begroting voor komt en hij vraagt of D66 bereid is naar de hypotheekrenteaftrek te kijken om meer Europese investeringen binnen te halen. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de hypotheekrenteaftrek rijksbeleid is en dat hij benieuwd is waar een nieuw kabinet mee komt. Als dat nieuwe beleid niet goed is, wil hij hierover wel in debat gaan. Projecten die niet zorgen voor een multiplier kunnen wellicht beter even op de plank blijven liggen tot ze dat effect wel hebben. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van den Kerkhof concreet kan aangeven welke projecten op de plank moeten blijven liggen en in welke projecten wel direct moet worden geïnvesteerd. De heer Van den Kerkhof (D66) noemt Huis73.

Hij kan niet bij alle projecten zien of daarop een multiplier van toepassing is, maar als dit niet het geval is moet opnieuw worden gekeken of de gemeente hier geld in steekt of in een ander project waarop die multiplier wel van toepassing is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van den Kerkhof dit nu wil besluiten. De heer Van den Kerkhof (D66) ontkent dit, het is meer een oproep aan het college om er nu al met die ogen naar te kijken. Wellicht is er dan in november a.s. bij de begroting al een prioritering. 5

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of dit ook betekent dat de Diezebrug niet doorgaat omdat daar geen cofinanciering aan zit. De heer Van den Kerkhof (D66) weet niet of daar al onderzoek naar gedaan is. Deze brug hoort bij een groter waterdeltanetwerk, dat vraagt om een klimaataanpak en wellicht zijn daar wel kansen voor geld uit Europa. Gekeken moet worden hoe de gemeente slim kan investeren. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) denkt dat het niet de bedoeling is dat de Bossche Stadsdelta naar het Structuurfonds gaat zonder dat de omvang van de financiën bekend is en daar € 10 miljoen voor een platte brug over de Dieze uit wordt gehaald. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat het Structuurfonds is bedoeld om projecten in op te nemen op het moment nog niet bekend is hoeveel die kosten. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat hier een project voor het Structuurfonds wordt voorgedragen zonder dat een inschatting van de kosten voor de gemeente in het totale project wordt gemaakt. Dit project wordt in het Structuurfonds gezet om een reden te hebben om € 10 miljoen voor de brug uit het Structuurfonds te kunnen halen. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat dit ook met de staat van de brug heeft te maken. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) gaf een voorbeeld van iets wat niet past bij wat de heer Van den Kerkhof net uitlegde.

De heer Van den Kerkhof (D66) vindt in de prioritering het multipliereffect belangrijk. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) hoorde de heer Van den Kerkhof niet ingaan op de kern van de discussie. Zo'n project zou zonder een globale inschatting van wat het project de gemeente 's-Hertogenbosch kost nog niet naar het Structuurfonds moeten kunnen. De heer Van Hattem (PVV) hoorde D66 ook zeggen dat de EU groene ambities heeft en dat de gemeente daar achteraan moet lopen. Hij vraagt of de eigen ambities van de gemeente 's-Hertogenbosch of die van de EU leidend moeten zijn. De heer Van den Kerkhof (D66) antwoordt dat het als eerste om de ambities van de gemeente gaat. Als die aansluiten op die van Europa, wil hij gebruikmaken van de multiplier om geen dief van de eigen portemonnee te zijn. De heer Van Hattem (PVV) ziet geen Europese subsidie komen voor bijvoorbeeld de hoogspanningsleidingen of het doortrekken van de Vogelstraat en hij vraagt zich af waarop de heer Van den Kerkhof het baseert dat dit project voor Europese cofinanciering in aanmerking zou kunnen komen. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de hoogspanningsleidingen worden aangepakt omdat het rijk een verdubbelaar inzet. Als andere overheden een verdubbelaar inzetten, wil hij die kans grijpen, of dat nu het rijk, Europa of de provincie is.

De heer Van Hattem (PVV) hoorde de heer Van den Kerkhof ook zeggen dat hij zich wil richten op de Europese ambities, maar het kan niet de bedoeling zijn om de ambities van de EU in plaats van die van de gemeente na te streven. De heer Van den Kerkhof (D66) wil, naast de al genoemde projecten, geen andere projecten aan het Structuurfonds toevoegen. De ambities in het Structuurfonds komen boven de € 88 miljoen uit en omdat er minder geld is, moeten er keuzes worden gemaakt. In navolging van de pilot Afsluiting Hinthamerstraat gaat de sluitingstijd van de coffeeshops in deze straat naar 21.00 uur. Dat is een goede maatregel om de continue verkeers- en parkeeroverlast in de avonduren terug te dringen die past in het pakket aan maatregelen op de middellange en lange termijn die in juni 2020 in een motie is vastgelegd. Hij vraagt of er naar aanleiding van deze motie nog meer maatregelen op de planning staan. Er worden tijdelijk meer BOA's ingehuurd om 6

de urgente problematiek rond de overlast van jeugd en daklozen aan te pakken en het structureel maken van deze inzet vraagt om een fors structureel budget. Hij is, met een beleidsarme Begroting 2022, erg benieuwd hoe dit in november a.s. integraal afgewogen een plek in de meerjarenbegroting krijgt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Van den Kerkhof wel wil dat dit structureel wordt geregeld. De heer Van den Kerkhof (D66) wil een integrale aanpak, maar hij ziet in de brief van de burgemeester over dit onderwerp niet waarop die afweging is gebaseerd. De heer Van Genugten (CDA) geeft aan dat 's-Hertogenbosch er net als voor de coronatijd niet slecht voor staat door een gedegen financiële huishouding en hij sluit zich aan bij de al eerder gemaakte complimenten. Met het grote pakket aan maatregelen en het Bossche coronaherstelfonds zijn er veel middelen in de samenleving gepompt om die zo goed mogelijk draaiende te houden en de basisstructuur overeind te houden. Als de extra rijksmiddelen opdrogen, moet de gemeente de gevolgen van de coronacrisis verder zelf dragen en de coronacrisis duurt langer dan het vaccinatieprogramma.

Als sociaal duurzame stad wil hij ervoor waken dat de coronarekening niet te zwaar weegt bij kwetsbare groepen, huishoudens met een kleine beurs, eenzame mensen en jongeren die jeugdzorg nodig hebben, en dat ook de mensen die zich niet laten horen niet verder achteropraken. Hij sluit zich aan bij de woorden van de heer Slikker naar aanleiding van het pleidooi van de burgemeesters over de kloof tussen de wijken. In 2022 komt er extra geld van het rijk voor de jeugdzorg, maar ook al komt er extra geld, als de gemeente blijft doen wat zij deed, is er ook in de toekomst te weinig geld. Hij kan zich voorstellen dat de jongeren die zich in coronatijd stierlijk vervelen en die lang genoeg binnen hebben gezeten eruit willen en elkaar willen ontmoeten, maar ook van hen wordt de discipline gevraagd om mee te werken zodat iedereen naar de ultieme versoepeling kan, geen illegale feestjes bij de Zuiderplas en helemaal niet als er de volgende dag dertig mensen nodig zijn om hun rommel op te ruimen. Gelukkig zijn er ook veel jongeren in Den Bosch die zich in deze vreemde tijd goed staande weten te houden, maar uit de stadsmonitor blijkt dat de jongerenoverlast in 2020 sterk is toegenomen.

De gemeente wil overlast van drugs en overmatig alcoholgebruik voorkomen en daar moet extra aandacht voor zijn, zeker wanneer dit plaatsvindt op de wat meer verdekte schoolpleinen en buitenspeelplekken voor jonge kinderen in de binnenstad, en het is daarom goed dat er extra jeugd-BOA's zijn. Het is goed dat de sluitingstijden van de coffeeshops in de Hinthamerstraat naar 21.00 uur zijn gegaan, dat zorgt aantoonbaar voor minder overlast in de buurt en ook het CDA als mede-indiener van de motie Hinthamerstraat vraagt naar verdere uitvoering daarvan. Er is over de kortetermijnmaatregelen gesproken, maar hij wil ook weten hoe het zit met de middellange- en langetermijnmaatregelen, wanneer de vervolgstappen in gang worden gezet en wanneer de coffeeshopnota naar de raad komt. De rellen in januari jl. en het feest aan de Zuiderplas op 2 juni jl. hebben niet bijgedragen aan het imago van Den Bosch, maar hij wil er wel naar streven om de veiligste stad van Brabant te worden, dat komt het woon- en leefklimaat alleen maar ten goede. Het CDA stemt in met het voorliggende raadsvoorstel, de uitgangspunten voor de Begroting 2022 en de voorstellen voor het Structuurfonds. Hij wil het voor de inwoners net zo goed op orde hebben als dat het geval is met het huishoudboekje van de gemeente en daarom kijkt hij uit naar het aanvalsplan Den Bosch schuldenvrij.

Mevrouw Visscher (SP) is niet zo onder de indruk van een begroting die op papier kloppend is gemaakt. Deze begroting is op zijn best een momentopname en giswerk naar de toekomst en rijk rekenen is meer regel dan uitzondering, de realiteit is een stuk minder juichend. Er staat nog een flink aantal p.m.-posten in het Coronafonds en ze heeft nog steeds niet gezien wat er precies is aangevraagd en afgewezen, wat het afwegingskader was en of de juiste voorwaarden zijn gesteld. Er zijn thuiszorgorganisaties die medewerkers met onbetaald verlof stuurden, maar wel geld ontvingen, bij het rijk komt dit soort zaken nu ook naar voren en het zou goed zij als de gemeente Den Bosch dit soort zaken ook goed op een rijtje krijgt. Ze heeft in de commissie Bedrijvigheid al gezegd dat ze het geen pas vindt geven dat de wethouder burgers die hun recht op bezwaar gebruiken de schuld van budgetoverschrijdingen geeft. De wethouder zei daarop dat hij dit niet doet, maar ze kan echt geen andere conclusie uit de stukken trekken. Er is een post Onvoorzien van € 5,2 miljoen voor het theater en daarom is er geen noodzaak voor een aanvullend krediet. De SP heeft alle begrip voor de extra inzet van BOA's, maar ze hoopt wel

7

dat naast het aanpakken van de overlast van daklozen ook wordt geprobeerd de dakloosheid terug te dringen. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) vond het een bewogen jaar waar veel van geleerd is, prioriteiten werden verschoven en alle zeilen moesten worden bijgezet. Hij vraagt zich af of het oude normaal overeind is gebleven en daarmee bedoelt hij niet de grote bedrijven omdat daar een prima steunpakket voor was, maar vooral de culturele sector, de horeca en de evenementen, vooral de kleine makers. Inmiddels is een aantal zzp'ers en makers afgehaakt en het blijkt best moeilijk te zijn om terug te gaan naar het oude normaal. Hij heeft vertrouwen in de aanpak en hij spreekt zijn complimenten uit voor de steunmaatregelen. Een belangrijke les is dat ruimte, natuur en een frisse en schone lucht nodig zijn en hij wil hier de komende jaren prioriteit aan geven. Hij vindt het vervelend dat de ruimte steevast door bepaalde onverlaten wordt opgeëist, hij denkt daarbij aan de straatterreur op de Hinthamerstraat en hufterig gedrag met een brommer, een motor of te voet op de weg en in de stad. Dat is vervelend voor de samenleving en het is terecht dat daartegen wordt opgetreden.

De regels moeten worden gerespecteerd en het is voor de inwoners soms moeilijk te verkroppen dat het zo moeilijk is om daar iets tegen te doen als er geen strafbare feiten zijn gepleegd, er geen bewijs is of er geen geijkte snelheidsmeting is gedaan. De burgemeester zegt vaak dat men zich aan de regels moet houden en dat hij niet meer kan doen al zou hij dat graag willen en dat gelooft hij ook, maar het is vervelend te moeten constateren dat er hangende het onderzoek geen uitspraak wordt gedaan als bijvoorbeeld een demonstrant door beveiligers op de grond wordt gedrukt en dat men zich na dat onderzoek achter diezelfde regels verschuilt. De huisuitzetting aan de Vliertstraat is gelukkig van de baan, maar het is bijna niet te verkroppen dat men zich achter regels verschuilt en de andere kant op kijkt als andersdenkenden of een demonstrant ergens op een alternatieve manier naar kijkt. Er is woningnood en in Nederland is het nu eenmaal zo dat, als een woning gedeeld wordt, huisgenoten ook de dupe zijn als iemand een misstap maakt en het is goed dat dit niet doorgetrokken is. Hij ziet in de toekomst liever een ander beleid, een sociale stad waarin kleurrijke mensen zich fijn en beschermd voelen. Hij sluit zich aan bij de woorden van de PvdA over de financiën.

Uit voortgangsrapportage 5 blijkt dat de aannemer al drie maanden later oplevert ten opzichte van voortgangsrapportage 1 en daarom is het niet nodig om € 1,5 miljoen uit te geven als het een maand sneller gaat. Het project is net gestart en hij kan zich niet voorstellen dat de post Onvoorzien van € 5,2 miljoen al verbruikt is en hij denkt dat die ruimschoots toereikend is om de onvoorziene uitgaven te dekken en De Bossche Groenen komt met een voorstel om dat op die manier in te steken. Mevrouw De Ruiter (GroenLinks) maakt zich zorgen over de financiële toekomst. De trap-optrap-afsystematiek, noemt ze ook wel eens de trap-nasystematiek. Het rijk heeft nu veel geld aan de coronamaatregelen uitgegeven en de gevolgen voor de gemeente zijn nog niet bekend. Dat geldt ook voor het Gemeentefonds en de opschalingskorting die wat GroenLinks betreft van tafel moet en ze roept het college en de raad op om bij het rijk te lobbyen om ervoor te zorgen dat de gemeenten meer geld van het rijk krijgen omdat bij veel gemeenten het water aan de lippen staat. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of GroenLinks ook bereid is om in het eigen huishoudboekje van de gemeente te kijken naar waar effectief bezuinigd kan worden; welke ambities kunnen worden bijgesteld, bijvoorbeeld de klimaatambities. Mevrouw De Ruiter (GroenLinks) wil de klimaatambities niet bijstellen.

De begroting voor 2022 is nog sluitend en daarin hoeft niet bezuinigd te worden. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat te gemakkelijk. Daarmee zegt GroenLinks eigenlijk bij het rijk te willen lobbyen om extra geld van andere Nederlandse belastingbetalers naar Den Bosch te halen om de klimaatambities en andere zaken te kunnen voortzetten zonder te kijken hoe de gemeente Den Bosch zelf wat minder kan uitgeven. Mevrouw De Ruiter (GroenLinks) zegt dat heel veel gemeenten bij het rijk willen lobbyen. Door de uitspraak van de Arbitragecommissie lijkt er nu veel meer geld naar het Sociaal Domein te gaan en wordt de financiële problematiek hopelijk wat minder groot, maar de financiële gevolgen voor het Sociaal Domein zullen de komende jaren groot zijn waardoor het Sociaal- en Zorgfonds uitgeput raakt. Hierop is GroenLinks in de commissie Sociaal uitgebreid ingegaan en ze 8

wil hierover in de nabije toekomst verder discussiëren. Er is voor 2022 een dekkende begroting en er hoeft gelukkig niet te worden bezuinigd, maar er is geen ruimte voor nieuw beleid. GroenLinks gaat akkoord met de projecten die aan het Structuurfonds zijn toegevoegd. Ten slotte geeft ze aan dat ze zich kan vinden in de kosten voor het theater. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) memoreert dat 2020 een bijzonder jaar met een enorme impact op de samenleving wat betreft werk, zorg en gezondheid was, maar dat de gemeente tegelijkertijd in staat was te stutten waar dat nodig was. Er was sprake van sociaal isolement, de sociaaleconomische tweedeling in de Bossche samenleving werd scherper en dieper en langs dezelfde lijnen was de vraag bij de mensen 'maak ik wel of niet kans op een woning en sta ik wel of niet aan de verkeerde kant van het onderwijs- en het arbeidsmarktperspectief?'. De opgave was indringender dan twee of drie jaar geleden werd gedacht. Deze week was er een schrijven van vijftien burgemeesters die kenbaar maakten dat meer moet worden geïnvesteerd in onderwijs in basisscholen, in met name kwetsbare gebieden waarvoor ze € 500 miljoen vragen. € 400 miljoen daarvan landt op jaarbasis in de vijftien gemeenten en € 100 miljoen is voor andere gemeenten.

Hij wil van het college weten waarom de gemeente Den Bosch niet bij dit initiatief is aangehaakt, daar is alle reden voor. Er bestaan in Den Haag grote zorgen over waar de € 8,5 miljard aan extra onderwijsgeld precies gaat landen en hoe dit gaat uitpakken en hij wil meesturen op de middelen die in Den Bosch landen, waarschijnlijk 0,5% van dit bedrag: het basisonderwijs versterken, conciërges en extra onderwijsassistenten op scholen. Het gaat over investeren, dat hebben de vijftien burgemeesters ook kenbaar gemaakt, en niet even een pilot van een paar jaar, maar langdurig. De heer Van den Kerkhof (D66) is het ermee eens dat de € 8,5 miljard aan incidenteel geld dat het rijk nu vrijmaakt grotendeels ook in 's-Hertogenbosch moet landen, maar hij hoort de heer Kagie zeggen dat dit permanent moet worden gebruikt voor conciërges en ondersteuning op scholen en hij vraagt hoe de heer Kagie dit wil opvangen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) sprak in eerste instantie over de claim van € 500 miljoen structureel van de vijftien burgemeesters. Hij is het ermee eens dat er een structureel vervolg moet komen als de incidentele € 8,5 miljard kan worden gebruikt voor eerste investeringen in het onderwijs.

De horecaondernemers hebben ook een zwaar jaar achter de rug omdat hun zaak dicht zat, ze zijn met een herstelplan gekomen en hij vraagt het college hoe het reageert op dit herstelplan dat voor een belangrijk deel matcht met het actieplan Brede binnenstad. Leefbaar 's-Hertogenbosch komt met een voorstel om voor de komende drie tot vier jaar € 4 miljoen tot € 5 miljoen van de € 38 miljoen vrije middelen uit het Structuurfonds vrij te spelen om te investeren in de sfeergebieden Uilenburg, Marktkwartier, Parade, Museumkwartier en dwaalgebieden om die op een hoger plan te tillen en de gemeente moet niet zelf bedenken wat daar allemaal moet gebeuren, maar dat moet van de ondernemers in samenwerking met de gemeente komen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Kagie ook plekken in Bokhoven, Vinkel of Nuland op een hoger plan wil tillen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat er met het actieplan Brede binnenstad geld beschikbaar moet komen voor de brede binnenstad en de ring daaromheen en dat er kansen zijn om daarin te investeren. De heer Van den Kerkhof (D66) deelt de wens om te investeren, maar niet alles kan uit het Structuurfonds worden gedekt en hij vraagt ten koste van welke plannen dit voorstel van de heer Kagie gaat.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil tijdens de behandeling van de voorjaarsnota prioriteiten stellen, waarbij een aantal zaken zoals de verkaveling van de hoogspanningslijnen noodzakelijk is. Als D66 Huis73 een prioriteit vindt, moet die op 16 juni a.s. kleur bekennen, Leefbaar 's-Hertogenbosch heeft dan zeker concrete voorstellen voor de vrij beschikbare € 38 miljoen. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de genoemde bedragen nog verder onderzocht moeten worden en dat in plaats van te rangschikken op basis van bedragen ook kan worden ge9

rangschikt vanuit de inhoud, waarbij wordt gekeken wat er overblijft als duidelijk is wat iets werkelijk kost. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) weet dat D66 wil investeren in de Spoorzone en de Vogelstraat wil doortrekken en daar moet al voor de volgende periode geld voor beschikbaar worden gesteld. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft zijn prioriteiten genoemd en als de heer Kagie dat ook doet, komen ze wellicht samen tot een lijstje. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) noemde de Vogelstraat en ook de sfeergebieden in bijvoorbeeld het GZG-kwartier, er is bijna € 7 miljoen beschikbaar voor de verdere ontwikkeling daarvan en om de openbare ruimte daar gestalte te geven. Hij heeft ook wel oren naar Huis73 en ook extra BOA's is een goed idee, maar zij moeten niet volgens het uitzendbureaumodel werken, maar ze moeten structureel worden ingezet. Horecaondernemers en anderen hebben gevraagd om kwijtschelding van de lokale lasten voor 2022 en hij hoort graag hoe de wethouder hierop richting de voorjaarsnota op 16 juni a.s. denkt te gaan reageren. Hij werd vandaag verrast met een brief waarin staat dat niet openlijk over de post Onvoorzien bij het theater mag worden gesproken, maar bij een nieuwbouwproject zoals het theater of de Weener XL is de post Onvoorzien de beste thermometer om te volgen of een project op de rails staat en of de financiële onder controle zijn.

Hij doet een beroep op het college om de stand van de post Onvoorzien op tafel te leggen eventueel zonder een toelichting op de aanwending. De raad moet kunnen controleren en bijsturen, maar ook de Bosschenaren hebben het recht om zo'n belangrijk project te volgen. De heer Geers (VVD) denkt dat het komende jaar nog in het teken staat van uit de crisis komen, misschien is iedereen dan gevaccineerd en is veel weer open, maar de crisis zal nog wel naetteren. Het gaat nu om een andere crisis dan de economische crisis van tien jaar geleden, het is geen systeemcrisis in de economie, maar dat betekent niet dat de economie niet moet meebewegen omdat de coronacrisis wel een aantal economische problemen blootlegt, namelijk de niet-aansluitende arbeidsmarkt en dat de economie veel meer naar maatschappelijke impact moet. Het legt ook bloot dat de sociale structuren onder druk staan en de economie moet veel meer naar maatschappelijke impact toe om de sociale structuren, uitdagingen en problemen te kunnen aanpakken en dat moet ook uit de voorjaarsnota blijken. Hij vindt het charmant dat in de voorjaarsnota staat dat dit bestuursakkoord nog kan worden uitgevoerd met de beschikbare middelen en daar is hij blij mee, maar deze crisis heeft het bestuursakkoord van vier jaar geleden wel ingehaald.

In het bestuursakkoord staat bijvoorbeeld dat de positie en taakomschrijving van wijk- en dorpsraden worden herzien, maar dat heeft nu geen prioriteit. In de voorjaarsnota staan de vier opgaven uit de toekomstvisie en hij is blij dat die een leidraad voor het college zijn, maar hij mist wel een aantal zaken zoals de kwaliteit van de leefomgeving en veiligheid omdat prettig en zorgzaam wonen ook iets zegt over veiligheid in de breedste zin van het woord, ook er voor de kwetsbaren zijn en veiligheid in de zin van een veilige woonomgeving. Mevrouw Visscher (SP) vraagt of de heer Geers bereid is om het hele bestuursakkoord ter discussie te stellen of alleen het onderdeel over de wijkraden. De heer Geers (VVD) zegt dat het grootste deel van wat er in het bestuursakkoord staat ook antwoorden biedt op wat de coronacrisis extra manifest naar voren brengt. De coronacrisis heeft de noodzaak om door te pakken alleen maar groter gemaakt en hij wil daarom niet het grootste deel van het bestuursakkoord schrappen, maar wel een aantal accenten verleggen. Hij wil structureel extra BOA's inzetten omdat er moet worden opgetreden als er BIN-berichten binnenkomen dat er in de Maaspoort in een Mercedes is ingebroken. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Geers ook vindt dat de BINberichten actueler moeten zijn.

De heer Geers (VVD) vindt dat de BIN-berichten op een realistisch tijdstip binnenkomen.

10

De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de heer Geers het ermee eens is dat er meer maatregelen moeten worden getroffen om de wijken veiliger te maken en welke maatregelen hij voor ogen heeft. De heer Geers (VVD) wil wel meer in handhaving investeren, maar dat moet ook worden betaald en hij kan niet zomaar ergens € 400.000 vandaan toveren. Met de wijkscans wordt de problematiek beter in kaart gebracht en er is meer geïnvesteerd in buurtpreventie, buurtpreventiegroepen en de ondersteuning daarvan en na een inbraakgolf zijn er wijktenten waar mensen worden geholpen met het veiliger maken van hun huis. Zichtbaarheid, alertheid en het opvolgen van meldingen is cruciaal en hij pleit voor extra handhavers en meer zichtbaarheid in de wijken. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat dan wel extra geld voor handhavers moet worden uitgetrokken en hij vraagt of de VVD samen met de PVV bij de begrotingsbehandeling met een motie wil komen om hier structureel budget voor vrij te maken. De heer Geers (VVD) zou zo'n motie direct tekenen als er een dekking voor is te vinden waar minstens twintig mensen een handtekening onder zetten.

De heer Van Hattem (PVV) vindt ook dat er naar de ambities en de bezuinigingen moet worden gekeken en hij vraagt of de heer Geers niet alleen bereid is om mee te denken over extra BOA's, maar ook over aanvullende maatregelen zoals het extra inzetten van cameratoezicht of mobiel cameratoezicht en andere middelen die kunnen bijdragen aan de veiligheid. Dat hoeft niet veel te kosten, het kunnen ook hele slimme en efficiënte oplossingen zijn. De heer Geers (VVD) is daar altijd mee bezig, een aantal maatregelen is op initiatief van de VVD al geïntensiveerd en als er nog meer haalbare en acceptabele dingen kunnen worden gemaakt, wil hij dat zeker doen. Hij wil daar zeker slagen in maken en meer doen om de veiligheid van de inwoners te versterken. Als clubs of ondernemers het zwaar hebben, zijn ze extra vatbaar voor een investeerder die zegt hen uit de brand te willen helpen, maar daar minder goede bedoelingen mee heeft en daar wil hij extra aandacht aan besteden. Dat geldt ook voor mensen die financieel krap zitten en daarom een hennepkwekerij beginnen. Hij noemt dat geen 'kleurrijke mensen' zoals de heer Hoeben ze noemt, maar hij vindt dit mensen die crimineel zijn en waartegen opgetreden moet worden. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) wil dit wel nuanceren. Er is een verschil tussen iemand die maar een paar plantjes heeft en iemand die een zolder vol planten voor de handel heeft.

De heer Geers (VVD) maakt zich zorgen over de onwetende omwonenden die wel het risico lopen dat er brand uitbreekt. Er moeten slimme acties komen om uit de crisis te raken, slimme investeringen uit het Structuurfonds moeten naar voren worden gehaald en daarbij gaat het niet alleen om wat inhoudelijk belangrijk is omdat projecten een langere doorlooptijd hebben en op het juiste moment de juiste hoeveelheid geld beschikbaar moet zijn. Hij wil ook breder kijken dan alleen naar een project, bijvoorbeeld Huis73 staat bij Huisvesting, maar dat is meer dan alleen een stapel stenen, Huis73 is er om achterstanden terug te dringen en te zorgen dat mensen kunnen meedoen in de samenleving. Het gaat zelfs om meer dan de stenen van de Hinthamerstraat 72 tot 74, het gaat ook om de omliggende panden en de omgeving; om de binnenstad aantrekkelijker te maken. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) merkt op dat geld het grote probleem is. Hij kan zich vinden in de voorjaarsnota, maar tussen nu en november 2021 kan er veel gebeuren. Als er snel een nieuwe regering komt en er financiële duidelijkheid voor de gemeenten is, wil Bosch Belang een tussenstap tussen nu en de begroting. Omdat er dan in de begroting misschien andere dingen worden meegegeven dan nu in de voorjaarsnota staan en hij vraagt wanneer zo'n ijkpunt kan plaatsvinden.

De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de plannen van een nieuw kabinet nog moeten worden doorgerekend en dat de financiële consequenties daarvan zoals altijd in de septembercirculaire komen die uiteindelijk in de begroting wordt verwerkt. Hij vraagt wat er zo anders is op het moment dat het kabinet is geïnstalleerd.

11

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat zolang er geen nieuwe regering is de vragen van de gemeenten niet in de septembercirculaire worden beantwoord. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat het moment waarop er een nieuw kabinet is geen invloed op het proces heeft: het college doet op basis van de septembercirculaire een voorzet voor de begroting die de raad in november vaststelt. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) geeft aan dat de begroting ten tijde van de septembercirculaire al gedrukt is. Daarom wil hij hier op een eerder moment over spreken als er duidelijkheid uit Den Haag is. De heer Slikker (PvdA) denkt dat het college dat beeld in de periode tussen de reguliere begroting en de gemeenteraadverkiezingen moet schetsen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt het vreemd dat de raad niet structureel € 300.000 voor drie BOA's kan vinden en hij hoopt dat hierover bij de behandeling van de voorjaarsnota een motie wordt ingediend. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat het ook moeilijk is om € 400.000 te vinden om de hondenbelasting kostendekkend te maken. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat de tijd zal leren welke zaken wel en welke zaken niet worden binnengehaald. Gezien alle onzekerheid wil Bosch Belang niet ombuigen omdat dit de verkeerde ombuigingen kunnen zijn als er middelen uit Den Haag komen.

Het Sociaal- en Zorgfonds is bijna leeg en Bosch Belang vindt dat dit zo snel mogelijk moet worden gevuld om de mensen die daarvoor in aanmerking komen in staat te stellen dat te gebruiken. De tijd zal leren hoeveel geld er concreet in het Structuurfonds zit en hij is benieuwd wat de raad daar op 16 juni a.s. over beslist. Daar moet duidelijkheid over komen en dat geldt ook voor de Bossche Stadsdelta. Bosch Belang is het ermee eens om het geld daarvoor in een fonds te stoppen, maar daarbij hoort een inschatting van het geld dat de gemeente aan dat project kwijt is en dat moet tijdens de begroting in geld uitgedrukt zijn. De heer De Groot (Rosmalens Belang) zegt dat als de Bossche Stadsdelta in het Structuurfonds wordt opgenomen dat project in de oriëntatiefase komt en dat dan pas in kaart wordt gebracht wat dit project gaat kosten. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat als er geld voor een project in een fonds wordt gestopt al wel ongeveer bekend moet zijn wat zo'n project kosten. De Bossche Stadsdelta wordt echter in het Structuurfonds gestopt zonder dat wordt aangeven wat dit project kost, maar er wordt wel aangeven dat er € 10 miljoen voor de Diezebrug nodig is. Dat vindt hij niet normaal.

De heer De Groot (Rosmalens Belang) vindt de Bossche Stadsdelta een groot project dat perspectief biedt, daarom is het terecht dat die als groot project in het Structuurfonds in de oriëntatiefase komt. Er zijn in het Structuurfonds in ieder geval nog drie momenten om als raad echte beslissingen te nemen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) is het daar niet mee eens. Dit project met 1000 tot 1300 woningen gaat veel geld kosten, de projectontwikkelaars hebben al een beeld en de gemeente weet al wat de wegen en de openbare ruimte kosten. Hij denkt dat het bedrag wel bekend is, maar dat de raad dat nog niet weet. Er is bij projecten vaak onvoldoende inzicht in de uitvoering en de besluitvorming en hij wil duidelijkere informatie over de financiën van alle belangrijke projecten. De heer De Groot (Rosmalens Belang) vindt een financiële vooruitblik op de komende jaren op dit moment puur speculeren omdat pas begin 2022 echte financiële duidelijkheid kan worden gegeven. Daarom is Rosmalens Belang blij met de financiële impactanalyses en de coronadashboards.

12

Mevrouw Visscher (SP) zegt dat sommige problemen nu al te voorzien zijn en ze wil daarom nu al een aanvalsplan maken en niet pas in 2022 of 2023. De heer De Groot (Rosmalens Belang) vindt dat er nog niet genoeg bekend is om op dit moment de juiste keuzes te kunnen maken en hij wil niet speculeren. Rosmalens Belang wil met het Coronaherstelfonds blijven inzetten op laagdrempelig ontmoeten in buurten, wijken, dorpen, de binnenstad en in sfeergebieden. Het horecaherstelplan van de gezamenlijke ondernemers is een goed plan en hij geeft mee met de opstellers daarvan om tafel te gaan om naar de mogelijkheden te kijken. Hij is benieuwd wat de wethouder al met dit plan heeft gedaan of nog gaat doen. Meer ruimte aan de horeca bieden brengt ook uitdagingen met zich mee op het gebied van openbare orde en veiligheid en hij noemt als voorbeeld de Driesprong in Rosmalen waar extra maatregelen moeten worden genomen om de veiligheid op dat plein te waarborgen. Hij vindt het goed dat de handhavingscapaciteit al in 2021 is uitgebreid en hij hoopt dat dit ook in de begroting van 2022 structureel geëffectueerd wordt. Rosmalens Belang komt met een motie over aandacht voor de ontsluiting van de Oostelijke Gemeentedelen en kan zich vinden in de voorstellen over het Structuurfonds.

Rosmalens Belang is het ermee eens dat de extra kosten in verband met de procedure bij de Raad van State over het bestemmingsplan Theater aan de Parade nu moeten worden genomen en dat die niet uit de post Onvoorzien moeten komen omdat die voor het bouwbudget is bedoeld. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de heer De Groot het ermee eens is dat ook al naar de financiële risico's van de Duurzame Polder moet worden gekeken. Als er geen windmolens komen, komen er ook geen subsidies voor windparken, dan ontstaat er een financieel gat en hij vraagt of de heer De Groot ook vindt dat de ambities moeten worden bijgesteld. De heer De Groot (Rosmalens Belang) begrijpt niet wat het verband is tussen de begroting en de ontwikkelingen in de Rosmalense Polder. De heer Van Hattem (PVV) legt uit dat het projectplan is gebaseerd op subsidies voor de windmolens en dat het gevolgen voor de andere ontwikkelingen in de Duurzame Polder heeft als die er niet komen. Dan moet de ambitie voor de Duurzame Polder op een lager pitje worden gezet en moet daar in de begroting rekening mee worden gehouden. De heer De Groot (Rosmalens Belang) kan de ontwikkelingen in de Duurzame Polder niet in financiële termen vertalen. Hij wacht de concrete invulling van de duurzaamheidsonderdelen in de Duurzame Polder af.

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de plannen voor windturbines zijn gebaseerd op de benodigde opwekking van elektriciteit. Nu wordt door allerlei andere projecten in die opwekking voorzien, een aantal rijksmiddelen zoals de SDE+-subsidies zijn al voor een groot deel op en de vraag is of die er opnieuw komen. Hij vraagt of Rosmalens Belang wil meedenken over hoe er in de begroting mee moet worden omgegaan als het niet nodig is om windturbines te plaatsen. Mogelijk komen er dan middelen vrij die kunnen worden ingezet voor bijvoorbeeld de veiligheid op de Driesprong in Rosmalen. De heer De Groot (Rosmalens Belang) ziet nog steeds de relatie met de voorjaarsnota en de begroting niet. Hij wacht de concrete initiatieven van marktpartijen en eventuele landelijke subsidies af en hij ziet geen aanleiding om daar nu begrotingstechnisch rekening mee te houden. Mevrouw Hernández (50PLUS) memoreert dat bij de behandeling van de voorjaarsnota in 2020 is gesproken over de grijze wolken die boven de begroting hingen. Toen zijn moeilijke beslissingen genomen en zijn ombuigingen doorgevoerd, maar er is geen rekening gehouden met het feit dat corona zo lang duurt. Corona is er nog steeds en de financiën, wensen en ambities moeten daarom worden bijgesteld, er is nu al bekend dat de begroting onder druk staat en dat er wellicht ombuigingen komen. Als er in september a.s.

geen duidelijkheid is over extra geld voor de jeugdzorg en het Sociaal Domein of als het kabinet valt, is de vraag wat de gemeente moet doen en ze wil zich daarom nu concentreren op de eigen financiën. De ondernemers konden zich staande houden door het coronaherstelpakket, maar ze wil ook geld besteden aan de bestrijding van werkloosheid en scholing omdat veel steunpakketten wegvallen waardoor veel mensen worden ontslagen. Ze wil BOA's structureel kunnen betalen en daarnaast moeten er 13

voldoende beleid en middelen zijn om de BOA's hun werk te kunnen laten doen. De veiligheid in Den Bosch moet gewaarborgd worden en er moet aan de voorkant worden voorkomen dat de veiligheid in het geding komt. Verder denkt ze aan preventiemaatregelen in wijken, dorpen en de binnenstad zoals cultuurevenementen, sport, ontmoetingen en minder eenzaamheid. Ze onderschrijft de opmerking van de heer Van Creij over de Bossche omroep omdat vooral veel ouderen klagen over de digitalisering, niet iedereen is digitaal vaardig en dat maakt het moeilijk om bezwaren in te dienen en informatie op websites te vinden. Papieren informatie blijft daarom nodig. Ze is kritisch over het theater, ze vraagt zich af waarom dit een beetje stiekem in de voorjaarsnota is opgenomen en er geen aanvullend kredietvoorstel aan de raad is gepresenteerd. De heer Van Genugten (CDA) vindt dat het theater helemaal niet stiekem in de voorjaarsnota is opgenomen, de overschrijding staat zelfs onderstreept in de voortgangsrapportage. Mevrouw Hernández (50PLUS) geeft aan dat dit onder 'Gedekte projecten' staat, maar dat het geen gedekt project is. De raad heeft een voorstel aangenomen met een bedrag van meer dan € 62 miljoen en in haar beleving is dit een overschrijding die in een aanvullend kredietvoorstel gepresenteerd zou moeten worden, maar die onder 'Gedekte projecten' staat.

De heer Van Genugten (CDA) vindt dat in de voortgangsrapportage transparant staat dat er een overschrijding is en dat het woord 'stiekem' daarom niet van toepassing is. Mevrouw Hernández (50PLUS) ziet wel een voorstel van € 6 miljoen voor het stadsarchief en ze vraagt zich af waarom dit niet op dezelfde manier aan de raad is gepresenteerd. In haar beleving wordt de controlerende taak van de raad belemmerd als niet alle documenten en cijfers zijn in te zien, maar ze hoeft de documenten niet per se in te zien omdat er bij een groot project als het Theater aan de Parade altijd een post Onvoorzien is en ze gaat ervan uit dat er ook een post Juridische kosten is, waaruit kan worden geput. De gemeente heeft een zorgplicht voor de bewoners van 's-Hertogenbosch en de kosten moeten niet naar de volgende periode gaan, maar de financiën moeten op orde komen en eventueel moeten de ambities worden bijgesteld. Ze hoopt dat iedereen bereid is om op 16 juni a.s. over de ongedekte projecten te spreken en de juiste keuzes te maken. De heer Van Hattem (PVV) las in de voorjaarsnota dat ombuigingen op dit moment niet noodzakelijk zijn, maar dat is in de toekomst wel het geval omdat bijvoorbeeld de rente op de Essentgelden zal tegenvallen.

Hij roept het college en de andere fracties op om voor de gemeenteraadsverkiezingen duidelijk te maken op welke ombuigingen ze inzetten in plaats van de kiezers een worst voor te houden en na de verkiezingen toch te bezuinigen. Het grootste deel van de maatregelen in het Structuurfonds hoeven van de PVV niet veel prioriteit te krijgen, maar het budget voor het maatregelenpakket voor de Oostelijke Gemeentedelen moet wel overeind blijven. De Oostelijke Landweg als zodanig hoeft er niet te komen, maar aan de westkant van Oss komt een grootschalige nieuwbouwwijk met een ontsluiting op de Gewandeweg, dat verkeer gaat richting De Groote Wielen en Rosmalen en er moet wel iets worden gedaan om de lokale situatie te ontlasten, dat budget is nog wel erg nodig. Er had voorzien kunnen worden dat er extra kosten voor het Theater aan de Parade zouden komen, maar de PVV geeft liever geld uit aan meer veiligheid dan aan het Theater aan de Parade en als daar al geld aan moet worden uitgegeven, moet dit uit de cultuurbegroting en niet uit de algemene middelen komen. De gebruikers van het Theater aan de Parade kunnen betalen voor de extra investering in dat theater door hogere tarieven te betalen.

Daarnaast zouden de subsidies voor bepaalde culturele instellingen en organisaties kunnen worden verlaagd of afgeschaft, waardoor de extra kosten voor het Theater aan de Parade terechtkomen waar ze horen te liggen in plaats van bij de gemiddelde Bossche belastingbetaler. Hij is niet voor een vermakelijkheidsbelasting omdat dan nog meer mensen extra betalen, in plaats van dat het in de sector zelf wordt opgelost. Mevrouw De Ruiter (GroenLinks) vraagt of de tariefsverhoging die de heer Van Hattem noemt ook voor de carnavalsverenigingen geldt. De heer Van Hattem (PVV) antwoordt bevestigend. Hij wil wel dat het carnaval doorgaat, dat is niet afhankelijk van een aantal activiteiten in het theater en is van belang voor alle horecagelegenheden in de gemeente 's-Hertogenbosch. Hij hoort graag van het college of er een visie is op hoe het carnaval in 2022 kan doorgaan en of dat effecten op de begroting heeft. De PVV 14

komt wellicht met een motie om de veiligheid in Den Bosch te versterken. Er moet budget voor de zorg blijven en de PVV wil andere financiële keuzes maken dan geld vrijmaken voor de klimaatambities en cultuursubsidies. De heer Geers (VVD) vindt het carnaval niet alleen cruciaal voor de horecaondernemers, maar ook voor de verenigingen en hij ziet dat het carnaval onder druk staat, ook vanwege het gebrek aan vrijwilligers. Hij vraagt wat de heer Van Hattem wil doen voor de mensen die het carnaval het afgelopen jaar gemist hebben. De heer Van Hattem (PVV) wil dat de gemeente soepel omgaat met bouwlocaties voor carnavalswagens door goede afspraken met eigenaren van die bouwlocaties te maken. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt het belangrijk dat de bouwers weten dat ze mogen gaan bouwen en dat de inwoners van Den Bosch weten dat er weer carnaval wordt gevierd. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of er een visie is op het doorgaan van het carnaval en hij hoort graag van het college of daarover is nagedacht en wat de insteek voor 2022 wordt. De heer De Groot (Rosmalens Belang) neemt aan dat de heer Van Hattem met de visie niet de RIVM-maatregelen bedoelt. De heer Van Hattem (PVV) denkt aan een aantal scenario's waarin er beperkt of onder voorwaarden iets kan gebeuren als alles weer open is.