Technische vragen B2026 incl. bijlagen 1 en 2

We versterken de bestaande sociaal-maatschappelijke ontmoetingsplekken (van kleine buurtkamers tot grotere sociaal-culturele accommodaties). Deze sociaalmaatschappelijke plekken zijn voor iedereen toegankelijk en worden multifunctioneel (dus door verschillende verenigingen, organisaties en initiatieven) gebruikt. In de aanpak gastvrije en toekomstbestendige ontmoetingsplekken werken Galant, Huis73 en Sport samen aan het inclusiever zijn van deze plekken.

182 PvdA

183 PvdA

184 PvdA

het overwegingskader welke ontmoetingsplekken worden versterkt? Maatschappelijke ondersteuning Blz 52 “We zetten in op een stabiele en menswaardige opvangsituatie in onze stad voor ontheemden” Hierin wordt niet gesproken over arbeidsmigranten, waarvan er ook meerdere op de straten van onze gemeente wonen. Wordt hier ook op ingezet? Of valt dit onder een andere regeling, zo ja welke?

Gelijke kansen op gezondheid Blz 53 Er wordt in de tabel over focusbuurten gesproken, welke buurten worden hier specifiek bedoeld? Blz 54 Er wordt zowel gesproken over “inclusieve benadering van gezondheid” en “uitvoeringsprogramma diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG) en aan de uitvoering van de Bossche

EU-arbeidsmigranten vallen (vooralsnog) niet onder het programma ontheemden. Zij zijn hier niet vanwege veiligheidsredenen maar over het algemeen voor werk. Als EU-burgers vallen zij onder EU-wetgeving en bij langdurig rechtmatig verblijf (> 5 jaar, vast te stellen door de IND), hebben zij dezelfde sociale rechten als Nederlandse ingezetenen. Wij zetten actief in op het vinden en ondersteunen van mensen op straat, waaronder de EU-arbeidsmigranten. Bemoeizorg heeft de groep op straat in beeld. Er is een netwerk gevormd waar zo'n 30 professionals en vrijwilligers, van onder andere vreemdelingenpolitie, gemeente, handhaving, opvang, politie, Loods en kerken samenwerken om inwoners op straat passende ondersteuning te kunnen bieden. Huiskamer Eigentijd is in juni jl. geopend, naast een inloopmiddag bij de PKN-kerk en op het Inloopschip. We zien dat de EU-migranten op straat beter in beeld zijn en sneller worden geholpen. Primair spreken wij Ministerie en werkgevers aan op de verantwoordelijkheid voor werk en wonen van deze inwoners. We gaan onderzoeken of het wenselijk en haalbaar is om kortdurende opvang te gaan organiseren. We zoeken daarvoor oa de verbinding met Eindhoven, waar al een pilot opvang gericht arbeidsreïntegratie en/of remigratie loopt.

Boschveld, De Hambaken, De Kruiskamp, De Slagen, De Schutskamp, De Haren, De Gestelse buurt, De Sprookjesbuurt, Aawijk Noord, De Muziekinstrumentenbuurt, De Graafsebuurt Zuid, De Edelstenenbuurt. Binnen het programma Samen Gezond ’s-Hertogenbosch wordt nadrukkelijk de verbinding gelegd tussen minderheidsgroepen, inwoners met een lagere sociaaleconomische positie en een lagere gezondheidsverwachting. Die koppeling krijgt uitvoering via interventies waarin inclusie, cultuursensitiviteit en ervaringsdeskundigheid centraal staan. Dit gebeurt bijvoorbeeld onder andere via laagdrempelige beweeg- en ontmoetingsactiviteiten, mentale gezondheidsbevordering via vrouwen- en

185 PvdA

186 PvdA

inclusieagenda”. Wordt hierin ook een koppeling gemaakt aangezien bij minderheidsgroepen vaak ook de gezondheidsverwachting lager ligt? Zo ja, hoe wordt aan de koppeling uitvoering gekeven? Blz 56 “Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal” Wat wordt hier onder verstaan?

Blz 60 “Duurzame ontwikkelingsdoelen” hier staat 0 voor geraamde versterking. Betekent dit dat er geen geld voor is vrijgemaakt, of dat er geen plus op het bedrag wordt gezet? Of wordt er op een andere plek voor deze doelstellingen financiering geregeld? Zo ja waar dan?

oudergroepen en gerichte leefstijl- en gezondheidsprogramma’s die aansluiten op taalniveau en leefwereld. Ook door het ondersteunen van allerlei bewonersinitiatieven gericht op bewegen en ontmoeten, sluiten we aan op de diversiteit van onze inwoners.

Toegang- en eerstelijnsvoorzieningen voor de Wmo. Daar horen de volgende activiteiten bij: • • • • •

voorlichting; advisering; (cliënt-)ondersteuning; toegang tot 1e en 2e lijnsvoorzieningen; vrij toegankelijke hulp- en dienstverlening vanuit de lokale teams (waarvoor geen beschikking is afgegeven); • inloopfunctie GGZ; • ondersteuning gedupeerde ouders kinderopvangtoeslagaffaire; • preventieve taken en vroegsignalering vanuit de lokale teams; • aanpak Veilig Thuis, aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling (op het gebied van toegangstaken). De subsidieregeling Duurzame Ontwikkelingsdoelen, die was bedoeld om initiatieven van jongeren op duurzame ontwikkelingsdoelen te stimuleren is gestopt. Het budget voor duurzame ontwikkelingsdoelen is toegevoegd aan de subsidieregeling Cityboost. Binnen het team Jongerenparticipatie / Cityboost is een aanjager aangesteld met specifieke expertise op het gebied van duurzaamheid die initiatieven van Jongeren op het gebied van de sustainable development goals aanjaagt en jongeren kan begeleiden tijdens het hele proces van idee tot uitvoering en realisatie. Het budget voor de subsidieregeling Duurzame Ontwikkelingsdoelen is binnen het programma Gezond dus afgeraamd en het volledige subsidiebudget is terug te vinden in het programma Gelijke kansen op talentontwikkeling.

187 PvdA

188 PvdA

Blz 61 “Eenzaamheid/vrijwilligers structureel” staat voor 2026) ingeboekt, echter in de tekst lees ik versterking van onze vrijwilligers en het tegengaan van eenzaamheid. Op welke plek wordt voor deze doelstellingen wel geld vrij gemaakt? Blz 61 Verslavingszorg maakt een groei van bijna 400.000, waar zit deze grote groei in? Hebben ze een grotere taakstelling? Is er een grotere instroom?

189 PvdA

GGD Blz 63 Informatiebeveiliging onvoldoende op orde; hoe wordt hier vanuit de gemeente in ondersteund? Of wordt hierin op een andere manier ingezet deze risico’s te verminderen?

190 PvdA

GGD reserve Blz 66 Er is in 2024 incidentele extra gemeentelijke bijdrage gedaan om deze aan te vullen tot het minimaal gewenste niveau. Wat is de verwachting hoe de reserve zich ontwikkeld in 2025 en 2026?

De aanpassing Eenzaamheid/vrijwilligers structureel is een technische wijziging. Het inzetten op eenzaamheid en vrijwilligers van € 1.064 wordt opgepakt in diverse subsidies en programma's. Namelijk in de Aanpak Eenzaamheid, Sociale Structuur, Samen Gezond en Subsidie regeling ‘Goed voor elkaar’.

De stijging met € 400.000 in dit financieel overzicht betreft geen verslavingszorg, maar betreft: - Laagdrempelige steunpunten psychisch kwetsbaren € 100.000 - Inloop dakloze inwoners EigenTijd, binnenstad € 300.000. Deze bestedingen zijn onderdeel van het lokale uitvoeringsplan beschermd wonen & maatschappelijke opvang en zullen in de volgende begroting onder het juiste onderwerp worden gezet. De algemene lijn die de gemeente hanteert, is dat alle externe partijen die een relatie hebben met de gemeente (waaronder samenwerkingspartners en gemeenschappelijke regelingen) zelf verantwoordelijk zijn voor het op orde hebben van hun informatiebeveiliging. Dit is afhankelijk van de opdracht en welke gegevens zij namens de gemeente verwerken. Bij het Algemeen en Dagelijks Bestuur staat het onderwerp Informatieveiligheid met regelmaat op de agenda, om zo op de hoogte te blijven van de risico’s en de beheersmaatregelen die hiervoor genomen worden. De GGD verwacht in 2025 en 2026 dat de algemene reserve op het gewenste minimale niveau van € 1,5 mln blijft.

191 PvdA

192 PvdA

193 PvdA

Inwoners en hun naaste leefomgeving Blz 71 “Er is een online meldpunt straatintimidatie bij RADAR (discriminatie.nl) dat continu doorontwikkeld wordt.” Wordt er ook nog gewerkt aan betere bekendheid, zie ik niet terug in dit stuk of dat er financiering voor vrij is gemaakt. Of is dit op een andere post onder gebracht? Zo ja welke?

Blz 72 “Aanpak overlastgevende jeugd” wordt dit gemeente breed uitgerold of komen hier aandachtsgebieden voor? Zijn deze aandachtsgebieden al bekent? Veiligheidsregio Brabant-Noord Blz 81 “Om de gewenste weerstandscapaciteit te bereiken wordt uit het positief jaarresultaat 2024 een bedrag van € 550.000 (zijnde het verschil tussen 3,75 miljoen en € 3,2 miljoen) gestort in de algemene reserve.” Om welke algemene reserve gaat het hier, de

Tijdens de campagnes Is dit Liefde? en Orange the World vragen we nadrukkelijk aandacht voor de veiligheid van vrouwen en verwijzen we naar het meldpunt. Ook op 11 november, bij de start van het carnavalsseizoen, wordt binnen de campagne ‘Nie graoie mar zwaoie’ opnieuw aandacht besteed aan sociale veiligheid en het meldpunt. Tijdens de carnavalsperiode van volgend jaar krijgt het onderwerp opnieuw aandacht binnen dezelfde campagne, gericht op bewustwording en gedragsverandering in de publieke ruimte. Zoals ook is aangegeven tijdens de beantwoording van vragen van PvdA en GroenLinks in het vragenhafluurtje op 7 oktober is het meldpunt beter zichtbaar gemaakt en zullen we die zichtbaarheid nog verder verbeteren. Een evaluatie van het meldpunt vindt plaats in april 2026. De uitkomsten hiervan benutten we om het meldpunt verder te versterken en door te ontwikkelen. Voor deze activiteiten is geen specifieke financiering vrijgemaakt; de uitvoering vindt plaats binnen de reguliere middelen. In de aanpak van jeugdoverlast werken we gemeentebreed. Dit doen we aan de hand van vier jeugdtafels op wijkniveau en één stedelijke jeugdtafel voor overkoepelende zaken. Ook binnen het programma Bossche Veerkracht (Preventie met Gezag) werken we over heel de stad. Dit in tegenstelling tot alle andere aangewezen gemeenten, die wel een specifiek gebied in de stad hebben aangewezen.

Het gaat hier om de algemene reserve van de Veiligheidsregio.

PvdA

195 PvdA

196 PvdA

veiligheidsregio, de gemeente of een andere? Verder 8 thema’s paragraaf t/m 362 begroting t/m 389 Bijlagen Blz 177 - Sport en rectriatie 177 - Energie 193 - Cultuur historisch 218 - Ruimte voor economie 230 - Werk en inkomen - Gelijke kansen fin zelfr 272 - Beleggingen 281 - Paragrafen 293 - Bijlagen 389 Bibliotheek Blz 87 “Huis73 als onze meest laagdrempelige voorziening met bibliotheek” wat zijn de extra kosten per jaar als de leeftijd voor gratis gebruik van de bibliotheek wordt verhoogd naar a) 21 jaar b) 27 jaar? War gaat het extra kosten om iedereen met een inkomen tot 130% van het minimum 10 boeken te laten leven middels de Bossche pas? pilot Opgroeiondersteuning Blz 108 “verwachten we na de zomer de resultaten van” is dit 2025? Wanneer wordt dit ongeveer verwacht?

Wat zijn de extra kosten per jaar als de leeftijd voor gratis gebruik van de bibliotheek wordt verhoogd naar • a) 18-21 jaar Er is naar verwachting geen sprake van extra kosten, maar wel van minder inkomsten: 6.000 euro • b) 18-27 jaar idem dito: 18.000 euro minder inkomsten Wat gaat het extra kosten om iedereen met een inkomen tot 130% van het minimum 10 boeken te laten lenen middels de Bossche pas? • Uitgaande van één abonnement per huishouden op basis het basisabonnement “Ontdek” komt dit uit op 291.600 euro voor de gehele doelgroep: 10.800 huishoudens à 27 euro. In juni 2025 was het rapport kwalitatieve evaluatie gereed en In september 2025 is de eindrapportage van de analyse van baten en kosten op casusniveau opgeleverd. De resultaten van beide onderzoeken worden in het volgende tertiaalbericht met u gedeeld.

197 PvdA

198 PvdA

Jeugdhulp; Financiën Blz 110 Volksgezondheid sterke afnamen van rekening 2024 (529.000) en begroting 2027 (11.000). Waarin zit deze verwachte afname? Jeugdhulp; investeringen Blz 111 Stelregel 30% Investeringsruimte tbv BSO/KOV; wat houdt dit in? Waarom is deze post alleen in 2026 opgenomen?

Binnen Volksgezondheid zijn de inkomsten voor SPUK regelingen GALA begroot. Aangezien dit Specifieke Uitkeringen zijn worden deze begroot wanneer de beschikking vanuit het Rijk binnen is. En voor 2027 en deels 2026 is dit nog niet het geval.

Bij het bouwen van nieuwe scholen kijken we ook naar de ruimte voor kinderopvang en buitenschoolse opvang (BSO). Omdat we vooraf niet precies weten hoeveel ruimte nodig is per project reserveren we in de begroting een extra bedrag van 30% bovenop het onderwijskrediet gebaseerd op het Integraal Huisvestingsplan (IHP) van april 2025. De exacte ruimtebehoefte stemmen we af met de opvangorganisaties. Zij betalen een marktconforme huur voor de ruimtes die ze afnemen.

199 PvdA

Haverleij BV Blz 135 “Nu wordt de liquidatie van de B.V. in de loop van 2025 voorbereid” Welk bedrag wordt er verwacht wat terug komt naar de gemeente? Is dit al ingeboekt? Waar is dit eventueel al ingeboekt?

Bij de begroting van 2027 kijken we naar de voortgang van lopende projecten. Op basis daarvan bepalen we of er wederom krediet nodig is. Dit doen we budgettair neutraal, tegenover de kosten staat marktconforme huur. Met de liquidatie van Haverleij BV komt er – naar verwachting - circa € 450k naar de gemeente toe. Dit is nog niet ingeboekt in de gemeentelijke begroting.

200 PvdA

Circulaire openbare ruimte Blz 144 “Juridische toetsing heeft uitgewezen dat het ‘om niet’ uitwisselen van materialen stuit op beperkingen op grond van de Wet Markt en Overheid.” Wat zijn deze beperkingen?

Op grond van de wet Markt en overheid wordt het aanbieden van goederen of diensten aangemerkt als een economische activiteit. Ook overgebleven gebruikte materialen uit projecten (bijvoorbeeld klinkers) hebben nog een economische waarde, ook al zijn ze volgens de gemeentelijke begrotingssystematiek afgeschreven. Het ‘om niet’ uitwisselen van materialen wordt volgens de wet gezien als oneerlijke concurrentie/marktbeïnvloeding, waarvoor de Autoriteit Consument en Markt een dwangsom kan opleggen.

Nr. Partij 201 RB

Vraag Commissie Bedrijvigheid Economische ontwikkeling (JADS & Innovatiekwartier) Op welke wijze profiteren ondernemers in de dorpen en wijken buiten de JADSen Innovatiekwartierzones van de economische activiteiten die hier plaatsvinden?

Antwoord De ontwikkeling van het Innovatie Kwartier Den Bosch en de doorontwikkeling van de JADS- samenwerking dragen bij aan het versterken en vergroten van onze dataecosysteem. Dit ecosysteem heeft een bredere uitwerking en uitstraling dan alleen de Brede Binnenstad van Den Bosch, ook bedrijven die op andere plekken binnen onze gemeente en regio gevestigd zijn kunnen hiervan profiteren.

Welke indicatoren worden gebruikt om te meten wat deze investeringen opleveren voor de lokale werkgelegenheid?

Het is niet mogelijk om a.d.h.v. indicatoren directe causaliteit aan te tonen tussen investeringen in het ecosysteem rondom IKDB en JADS en werkgelegenheidsontwikkeling. We monitoren o.a. het aantal start-ups in Data/ICT, het aantal studenten dat een relevante opleiding doet in relatie tot het ecosysteem, de werkgelegenheid binnen deze sector, het aantal vestigingen en ook de geografische spreiding van het aantal vestigingen en arbeidsplaatsen in de Economische monitor (zie H3). Deze cijfers geven een goed beeld van de ontwikkeling van het ecosysteem. Voor

202 RB

Door actief deel uit te maken van dit ecosysteem kunnen ondernemers bijvoorbeeld nieuwe kennis en vaardigheden op het gebied van data en ICT opdoen, interessante samenwerkingspartners vinden of financiering aantrekken. Waarmee ze hun eigen onderneming vervolgens kunnen laten groeien of doorontwikkelen. Ook kunnen zij concrete vraagstukken voorleggen bij het JADS MKB Datalab, die met inzet van studenten hiermee aan de slag gaat en maatwerk kan leveren door nauw met de ondernemer zelf samen te werken.

203 RB

Kan inzicht worden gegeven in de samenstelling van de studentenpopulatie aan JADS: -Hoeveel studenten zijn afkomstig uit Nederland en hoeveel uit het buitenland? -Binnen de internationale groep: welk deel komt uit EU-landen en welk deel van buiten Europa?

deze indicatoren geldt echter dat we de mate van invloed die onze investeringen hierop hebben gehad niet objectief kunnen meten. Deze vraag kan op tweeërlei manieren uitgelegd worden: (1) op basis van nationaliteit van de student, (2) op basis van plaats van de vooropleiding. Voor de volledigheid zijn beide varianten meegenomen (bron: JADS): JADS MSc, nationaliteit van de instroom: Collegejaar

NL

2022/2023 2023/2024 2024/2025

74% 71% 69%

EEA (excl. NL) 18% 16% 10%

Non-EEA 8% 13% 20%

Voor context, de gemiddelden voor TiU MSc opleidingen en TU/e Data Science & AI: University (2024/2025) TU/e (Data Science & AI) TiU

NL

Non-EEA

47%

EEA (excl. NL) 28%

76%

14%

10%

25%

We zien bij de MSc in JADS een hoger percentage NL studenten in vergelijking met de Data Science MSc in Eindhoven. TiU opleidingen zijn moeilijker vergelijkbaar met de JADS masteropleiding, omdat het eenjarige opleidingen zijn (en in sommige gevallen Nederlandstalig). Ten slotte is de instroom van studenten uit een Nederlandse BSc opleiding: Collegejaar 2022/2023

NL BSc 83%

2023/2024 2024/2025

204 RB

Arbeidsmarkt Hoe wordt samengewerkt met het onderwijs en lokale werkgevers om voldoende stage- en leerwerkplekken te realiseren, ook in de wijken en dorpen zoals Rosmalen, Nuland en Vinkel?

205 RB

Welke meetbare resultaten (uitstroom naar werk, re-integratie) worden verwacht in 2026?

90% 77%

Dit betekent dat ruim 75% van de studenten 3-4 jaar in Nederland gestudeerd hebben als ze instromen in de masteropleiding van JADS. De regionale jongerenaanpak Brabant Noordoost is een netwerksamenwerking tussen scholen, gemeenten, jeugdhulp, ontwikkelbedrijven, UWV, werkgevers, samenwerkingsverbanden passend onderwijs, SBB en het Werkcentrum NOB. Samen streven we ernaar dat alle jongeren tussen 16 en 27 jaar een passende plek hebben op school of op werk. Met de interventies van het regionaal programma zorgen we ervoor dat meer jongeren met een startkwalificatie de arbeidsmarkt betreden (voorkomen voortijdig schooluitval), jongeren extra begeleiding krijgen bij de stap naar vervolgonderwijs en duurzaam aan het werk komen. Met jobcoaches en jobfinders vanuit het Doorstroompunt073, WeenerXL en het Actieplan Leerbanen stimuleren we voldoende stage- en leerplekken. We kennen een lage bijstandsdichtheid in vergelijking met andere 100.000+ gemeenten. Ook hebben we in vergelijking met deze gemeenten veel mensen aan het werk. De mensen die bij ons een uitkering ontvangen, hebben te maken met veel uitdagingen die de uitstroom naar werk belemmeren. Om hen naar werk te begeleiden is een intensieve en langdurige aanpak nodig. Kijkend naar de uitstroomcijfers van de afgelopen jaren verwachten we dat ongeveer 13% van de mensen die een uitkering ontvangen, aan het werk gaat.

Ongeveer de helft hiervan gaat parttime aan het werk waarbij nog gedeeltelijk een uitkering ontvangen wordt. Dit is gebaseerd op een verwacht bijstandsomvang van 3.108 uitkeringen in 2026.

206 RB

Erfgoed & Cultuurhistorie Welk budget is beschikbaar voor erfgoedprojecten in Rosmalen, Nuland

In 2026 verwachten we dat twee derde van de bijstandsgerechtigden een traject heeft gericht op uitstroom naar werk of participatie. De investeringspost “ruimtelijke erfgoedontwikkelingen” financiert onder andere meekoppelkansen gericht op versterking van de lokaal aanwezig erfgoedwaarden bij geplande ontwikkelingsinitiatieven van de openbare ruimte. Deze erfgoedinvesteringen dragen bij aan een hoger integraal projectresultaat, gericht op een leefbare en vitale

en Vinkel naast de investeringen in Groot Tuighuis en het Stadsarchief?

stad. De komende jaren zijn er geen geplande ontwikkelingsinitiatieven van de openbare ruimte in Rosmalen, Nuland en Vinkel waar erfgoedwaarden versterkt kunnen worden. In aanloop naar 2029 willen we juist ook in deze gebieden strategische keuzes maken, bijvoorbeeld om de linie 1629 beter inzichtelijk te maken.

207 RB

Hoe wordt de voortgang van deze erfgoedinvesteringen gemonitord (planning, kosten, behoudswaarde)?

208 RB

Zijn er indicatoren voor onderhoudsniveaus van gemeentelijke monumenten en historische objecten?

209 RB

Citymarketing & Toerisme Hoe worden evenementen en citymarketingactiviteiten gespreid naar dorpen en wijken buiten de binnenstad?

De investeringspost “ruimtelijke erfgoedontwikkelingen” wordt op basis van de jaarlijks door de raad vastgestelde begroting gemonitord op basis van een meerjarenplanning projecten. De behoudswaarde (instandhouding) wordt geborgd o.b.v. een meerjarenonderhoudsplanning (assetmanagement MJO). Monumentale gebouwen (in gemeentelijk eigendom) worden op basis van een periodieke controleronde door de Monumentenwacht Noord-Brabant op hun staat van onderhoud beoordeeld. Zij presenteren hun bevindingen in een rapportage met als indicator “doelmatig onderhoud voor langdurig behoud”. Particuliere eigenaren kunnen zelf de monumentenwacht inschakelen voor een dergelijke controle. Den Bosch Partners is verantwoordelijk voor onze citymarketingactiviteiten. Zij geven in hun uitingen minder aandacht aan de historische binnenstad, maar juist meer aan de brede binnenstad, de dorpen en het buitengebied. Daarnaast stimuleren en faciliteren we als gemeente zelf ontwikkeling van (evenementen)aanbod buiten de historische binnenstad door plekken te bieden daarbuiten (denk aan de pilotlocaties voor evenementen). De beschikbaarheid van evenementenlocaties is gereguleerd door een maximum toe te kennen aan het aantal dagen per jaar per locatie dat er een evenement kan plaatsvinden.

Daarbij is er zowel in de dorpskernen als in de binnenstad al jarenlang sprake van meer vraag naar evenementenlocaties dan beschikbare ruimte. Met name in Rosmalen zien we dat er veel vraag naar ruimte is, daar spelen we ook op in door deze extra ruimte te bieden. In de meeste (woon)wijken is er geen sprake van beleidsmatige schaarste, maar is de vraag naar evenementen ook laag – met uitzondering van straat en buurtfeesten Tot slot ontwikkelen we als gemeente ook zelf aanbod buiten de historische binnenstad, zoals de uitbreiding en verbetering van het wandelnetwerk. Zo dragen we bij aan een balans tussen levendigheid en leefbaarheid.

210 RB

Hoe wordt de effectiviteit van het evenementenbeleid gemeten (bezoekers, economische spin-off, tevredenheid)?

211 RB

Duurzaamheid & Verduurzaming maatschappelijk vastgoed Hoe wordt het verduurzamingsfonds maatschappelijk vastgoed toegankelijk gemaakt voor dorpshuizen, wijkcentra en sportclubs?

212 RB

Welke selectiecriteria gelden bij de toekenning van middelen uit dit fonds?

213 RB

Beheer & Onderhoud openbare ruimte Hoe groot is de huidige vervangingsachterstand in de openbare ruimte, en hoe wordt die in de komende jaren ingelopen?

Ons evenementenbeleid is op dit moment gericht op het verdelen van schaarse ruimte. We zien nog steeds een behoefte aan de beschikbare ruimte, over het algemeen kennen we op elke schaarse locatie ook daadwerkelijk schaarste. Daarbij is monitoring van de genoemde zaken dus geen doel. Sommige evenementen voeren bij hun eigen achterban onderzoeken uit naar de bezoekerstevredenheid. Sommige beleidsafdelingen voeren onderzoeken uit naar de waarde die (indirect) door evenementen wordt gegenereerd. De monitoring van dit soort zaken zou in een breder perspectief moeten worden gevoerd dan alleen het evenementenbeleid, om daadwerkelijk effectiviteit te kunnen meten. Afgelopen zomer is het onderwerp evenementen en festivals bevraagd als onderdeel van het inwonerspanel. De resultaten daarvan worden binnenkort gepubliceerd. We zijn de mogelijkheden van de oprichting van een verduurzamingsfonds voor maatschappelijk vastgoed nog aan het verkennen. Het verduurzamingsfonds zou een financieringsinstrument zijn waarmee het gemeentelijk eigendom gericht verduurzaamd kan worden. De focus zal hierbij primair liggen op de opstal – het gebouw zelf – en niet op de inrichting of het gebruik. Daarom kunnen (externe) huurders/gebruikers geen aanspraak maken op het fonds.

Huurders en/of gebruikers profiteren van de verbeterde energieprestaties, het verhoogde comfort en de lagere exploitatiekosten die zo mogelijk voortvloeien uit de verduurzaming van een pand, zonder dat zij direct bijdragen aan de investering. Vanuit de Bossche Route wordt een eerste aanzet gedaan voor de ontwikkeling van een afwegingskader. Dit kader stelt ondersteunt bij de prioritering op basis van een aantal relevante thema’s – waaronder energie, circulariteit, groen en klimaat. We zijn de mogelijkheden van een verduurzamingsfonds voor maatschappelijk vastgoed nog aan het onderzoeken. Als er een fonds wordt opgezet, zullen we ook uitwerken wat de rol hierin is van u als raad. Voor alle assets geldt dat er een financiële afschrijvingstermijn is, waarna deze zouden moeten worden vervangen. In het BBOR heeft u als raad aangegeven dat vervangen geen automatisme is. Aan het eind van de financiële afschrijving beoordelen wij op basis van inspecties of vervanging technisch nodig is. Zo niet, vervangen wij (nog) niet, of houden we deze door levensduur verlengend onderhoud in stand. Technisch gezien voldoet onze openbare ruimte nog steeds aan de kaders van de raad en is er geen achterstand. In het nieuwe BBOR maken we hiervoor ook een doorkijk naar toekomstige

214 RB

Hoe worden prioriteiten binnen vitaliseringsprojecten bepaald en op welke technische criteria (CROW of anderszins)?

215 RB

Wat betekent het voornemen om drie jaar vooruit te programmeren concreet in planning en budgettering?

216 RB

Worden de doelen voor klimaatadaptatie en energietransitie gemonitord met indicatoren zoals waterberging of hergebruik van materialen?

vervangingsopgaven. Daarnaast zien we op beleving en uitstraling kansen. Door meerjarig en integraal te programmeren verwachten wij hier de komende jaren slagen in te kunnen maken. De prioritering voor vitaliseringsprojecten worden hoofdzakelijk bepaald op basis van technische staat (veiligheid) die gebaseerd zijn op de landelijke methodieken waaronder de CROW methodiek. In het BBOR zijn ook criteria opgenomen namelijk: veiligheid (risico's op ongevallen en aansprakelijkheid), kapitaalsvernietiging (extra onderhoudskosten door uitstel), bereikbaarheid (hinder als gevolg van afsluitingen en omleidingen), leefbaarheid (hinder voor inwoners), imagoschade (maatschappelijk en bestuurlijk). Daarnaast spelen ook andere afwegingen een rol zoals koppelkansen met opgaven vanuit Stadsontwikkeling en onze partners of maatschappelijke wensen en overige beleidsthema's (duurzaamheid en energietransitie). Dit betekent dat we beter grip hebben op onze opgave, concreter op projecten kunnen doorpakken en in beeld hebben hoe we onze budgetten de komende jaren besteden. Bovendien kunnen we een slag maken in het aanpakken van een gebied waarbij een slag kan worden gemaakt in beleving en uitstraling. In de wijk- en buurmonitor worden indicatoren gemeten voor klimaat en duurzaamheid. Voor de groen- en klimaatgebiedspaspoorten wordt de monitoring nog uitgewerkt.

217

218

RB

RB

In de afgelopen jaren is het maaibeleid gewijzigd naar een ecologischere aanpak met meer ruwgrasbeheer. Zijn er na de invoering van dit beleid locaties geweest waar, op verzoek van bewoners of vanwege gebruiksfuncties, het beheer is aangepast naar een intensiever maaibeeld? Zo ja, op welke locaties betreft dit, en welke beleidsmatige of technische overwegingen lagen daaraan ten grondslag?

Wordt er gewerkt met een systeem waarbij delen van de openbare ruimte anders worden beheerd omdat bewoners daar een rol in hebben? Zo ja, op hoeveel locaties geldt dit en hoe groot is het aandeel van het totaal?

Bij de introductie/overgang naar meer extensief beheer van (ruw) gras in 2024 zijn in de loop van het jaar en enkele locaties (terug) aangepast naar intensiever beheer. Daarover hebben wij gerapporteerd bij de begrotingsbehandeling in oktober 2024. Sindsdien zijn er in 2025 geen substantiële verzoeken en wijzigingen geweest in het (areaal) maaibeheer. De uitgangspunten (voor intensief of extensief maaibeheer) zijn ongewijzigd. Beantwoording technische begrotingsvragen 2024 m.b.t. locaties: ‘Terugdraaien’ van de maaifrequentie is o.a. gebeurd bij: · Wim Sonneveldstraat/Gerrit Schultestraat · Cerberusstraat · Mosasingel · Grote Pagestraat · Hof van Hollandstraat · Heliusstraat Aanleiding hiervoor is over het algemeen speeltuinen of speelvelden. Verzoeken van bewoners voor frequenter maaien o.a.: • Melding Churchilllaan (Rosmalen) frequenter maaien omdat tuin niet zichtbaar was, verzoek niet ingewilligd • Melding Piersoncollege (Zuidoost) verzoek om frequenter te maaien i.v.m. nooduitgang, stroken voor de nooduitgangen worden frequenter gemaaid • Kasteelpark Empel; vraag om juist minder frequent te maaien i.v.m. ganzenoverlast. Verzoek is gedeeltelijk ingewilligd Inwoners kunnen op diverse manieren meehelpen aan een fijne, groene buurt. Zij kunnen een stuk groen in de openbare ruimte onderhouden. En/of een geveltuintje of een boomtuintje aanleggen en onderhouden.

Wij maken samen afspraken over de kwaliteit en de spelregels van het beheer. In de afgelopen 2 jaar (2024-2025) hebben we ongeveer 125 geadopteerde groenvakken en ongeveer 70 boomtuintjes en circa 90 geveltuintjes geregistreerd. Daarnaast maken we maatwerkafspraken met bewoners die hun directe woonomgeving, of bijv. een buurt/moestuin samen willen onderhouden.

219

RB

Hoe wordt gewaarborgd dat beheer door bewoners (maaien, snoeien, zwerfafval) voldoet aan veiligheids- en kwaliteitsnormen?

220

RB

221

RB

Hoe worden de resultaten van bewonersbeheer gevolgd en geëvalueerd (beeldkwaliteit, inspecties)? Zijn er middelen of materialen beschikbaar voor bewoners die beheer uitvoeren (gereedschap, plantgoed, vergoeding onkosten)?

222

RB

223

RB

Komt het nu al voor dat afgeweken wordt van het huidige beleid voor beheer openbare ruimte omdat bewoners het onderhoud deels overnemen, en hoe wordt dit vastgelegd en verantwoord? Commissie Omgeving Ruimtelijke ordening & verdichting Wanneer kunnen we de Nota Verdichting verwachten?

Bij adoptiegroen en/of aanleg van boomtuintjes worden er afspraken gemaakt m.b.t. het beheer en veiligheid. Te denken valt aan werkzaamheden in relatie met de verkeersveiligheid, overwoekeren, etc. Na meldingen en signalen vanuit de buurt, maar ook van collega's werkzaam in de wijk of tijdens een wijkschouw wordt er actie ondernomen t.a.v. de staat van het geadopteerde of beheer van boomspiegels. Deze afspraken worden geborgd met een (standaard) gebruiksovereenkomst. Na meldingen en signalen vanuit de buurt, maar ook van collega's werkzaam in de wijk of tijdens een wijkschouw wordt er actie ondernomen t.a.v. de staat van het geadopteerde of beheer van boomspiegels. Wensen voor het gebruik van gereedschap kunnen afgestemd worden met de wijkregisseur. Indien redelijk geacht wordt over het algemeen invulling gegeven aan deze wensen. Bovendien kan met ook terecht bij diverse woningbouwcoöperaties voor uitleenservices van bijvoorbeeld gereedschap. Ook stellen we knijpers en afvalzakken beschikbaar voor de wijkhelden die zich inzetten voor het opruimen van zwerfafval. We houden in ons beheersysteem bij welke (groen)vakken en boomspiegels door bewoners worden beheerd. Met bewoners die zelfbeheer van een groenvak willen doen wordt een gebruiksovereenkomst afgesloten. Voor het onderhoud van een boomtuintje wordt een bevestigingsbrief verzonden.

Streven er naar om nota verdichting in eerste nieuwe collegejaar te presenteren aan de raad

224

RB

Waarom is er geen nulmeting van de percentages sociale huur, middenhuur en betaalbare koopwoningen beschikbaar?

225

RB

226

RB

In de begroting staat: ‘Tijdelijk extra inzet voor de realisatie van bijzondere woonvormen. Met incidentele dekking Nieuw Beleid 2026 uit Algemene Reserve.’ Over welke bijzondere woonvormen gaat het hier precies? Mobiliteit & bereikbaarheid Hoe stimuleert de gemeente de mobiliteitstransitie richting e-bikes, evoertuigen en elektrische deelmobiliteit? En welk percentage inwoners heeft momenteel een eigen benzine- of dieselauto?

227

RB

De begroting noemt ‘vervolgstappen op het gebied van ontwikkeling rondom deelauto’s’. Aan welke vervolgstappen moeten we hierbij concreet denken?

De nulmeting waar hier naar verwezen wordt gaat over het feit dat we sinds deze collegeperiode monitoren welke afspraken het college maakt met de initiatiefnemer over de prijsklasseverdeling (in anterieure overeenkomsten, koopcontracten etc). Dat is daarvoor niet geregistreerd. Wel is uiteraard geregistreerd wat we daadwerkelijk in productie realiseerden in de sociale huur, middenhuur etc. In het Dashboard wonen kunt u gegevens vinden over de ontwikkeling van de woningvoorraad naar corporatiehuur, overige huur en koop. Hieronder vallen o.a. Collectief Particulier opdrachtgeverschap (CPO), woonwagens, flexwoningen en woonzorginiatieven (voor zover niet vallend binnen reguliere projecten)

We zien vanuit de inwonerpanelonderzoeken gericht op verkeer en vervoer een stijging in het gebruik van zowel de e-bike als de elektrisch auto en een afname van het gebruik van de auto’s op fossiele brandstoffen. Daarnaast zien we dat de behoefte aan openbare laadplekken voor het opladen van e-voertuigen toeneemt. We hebben geen directe cijfers over het aandeel auto’s binnen onze gemeente uitgesplitst naar type brandstof. We stimuleren op verschillende manieren, actief danwel faciliterend de actieve en duurzame mobiliteitsvormen. Concreet zie je dat terug in onder andere het laadpalen beleid en (door)fietsnetwerk (waardoor langere afstanden ook met e-bike goed zijn te rijden). We stimuleren de deelauto op verschillende manieren. Er loopt een pilot op landgoed Coudewater met ‘’Onze auto’’. Daarnaast faciliteren we regelmatig uitbreidingsvragen van partijen als My Wheels en Greenwheels. Ook willen we meer informatie via de website gaan geven over de verschillende vormen van deelauto’s waarbij ook juist aandacht komt voor de collectieve vormen van deelmobiliteit (denk aan: hoe kan je je eigen auto delen met je buren). Hieraan gekoppeld kijken we ook naar een campagne in de gemeente gericht op de deelauto’s.

228

RB

229

RB

230

RB

Er staat: ‘Continueren realisatie kleinschalige verkeersmaatregelen in dorpen en wijken.’ Moeten we hierbij denken aan zebrapaden, wegversmallingen of andere verkeersremmende ingrepen? Wonen & vastgoed In de begroting wordt gesproken over ‘hoge rendementseisen van beleggers’. Over welke rendementspercentages gaat het hier concreet? Kan het onderdeel ‘economische vitaliteit dorpskernen’ nader worden toegelicht? Op welke manier wordt deze vitaliteit gemeten of gestimuleerd? Zijn er indicatoren per kern (bijv. Rosmalen, Nuland, Vinkel)?

Ja, dit zijn allemaal goede voorbeelden van kleinschalige verkeersmaatregelen.

Het netto redementspercentage wat beleggers kunnen halen op hun investering. Deze staat onder druk vanwege regulering van de huurmarkt en stijgende bouwkosten. Hierdoor staat de productie van nieuwbouw in deze categorie onder druk.

Wij vinden het belangrijk te investeren in de economische vitaliteit van onze dorpskernen. De economische vitaliteit van een dorpskern verwijst naar de mate waarin onze kernen beschikken over een levendige en veerkrachtige lokale economie. Dit betekent dat er voldoende voorzieningen zijn, ruimte is voor ondernemerschap en werkgelegenheid, en dat deze factoren bijdragen aan het behoud en de versterking van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid voor bewoners en bezoekers. Er bestaat geen eenduidige methode om economische vitaliteit te meten. Vaak wordt gekeken naar indicatoren zoals het aantal en type winkels, de mate van bedrijvigheid en voorzieningen, leegstand, bezoekersaantallen, lokale bestedingen, beleving van bezoekers en betrokkenheid van ondernemers. Informatie hierover is onder meer te vinden in de Economische monitor, het Koopstromenonderzoek, de analyse in de detailhandelsvisie en in de wijk- en buurtmonitor. Ter stimulering van de economische vitaliteit wordt per kern aangesloten bij de Detailhandelsvisie en het bijbehorende uitvoeringsprogramma. Hierin ligt onder andere de focus op het behoud van supermarkten binnen de kernen en de inzet van de Koop Lokaal Campagne. Voor de verdere positionering en profilering van het centrum van Rosmalen wordt uitvoering gegeven aan het Actieplan Versterking Centrum Rosmalen.

231

RB

Sport & maatschappelijk vastgoed Waarom is de geraamde exploitatiebijdrage voor Combibad Kwekkelstijn BV in 2026 lager dan in 2025?

Bij de actualisatie begroting 2025 heeft uw Raad de bijdrage aan Combibad Kwekkelstijn BV incidenteel verhoogd met € 90.000 ter compensatie van gestegen energiekosten. Deze compensatie vervalt in de begroting 2026. Daarnaast is de basissubsidie geïndexeerd conform uitgangspunten begroting. De jaarcijfers 2025 zijn nog niet bekend, daaruit kunnen we opmaken of er in de toekomst een hogere bijdrage dan nu in 2026 staat begroot noodzakelijk is.

232

RB

De ophoging van de subsidie wordt gedekt uit de lokale uitvoeringskosten Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang. Dit budget is onderdeel van de regionale meerjarenbegroting voor Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang.

233

RB

Zorg & maatschappelijke ondersteuning In de begroting staat dat de hogere subsidieaanvraag van de Reinier van Arkel Groep/De Stijl wordt gehonoreerd. De verhoging is echter niet zichtbaar in de subsidiebegroting. Wat is hiervan de reden? Commissie Sociaal Sportaccommodaties We hebben momenteel een tekort aan sportaccomodaties in de avonduren. Onze fractie heeft daar 25 augustus vragen over gesteld, maar daar hebben we nog geen antwoord op. Is het mogelijk de beantwoording van die vragen hier mee te nemen? Graag zouden wij duidelijkheid hebben over de gymzaal in Nuland die in 2026 gerenoveerd of vervangen zou moeten worden samen met de school. Graag zouden wij willen wat hier gaat gebeuren en op welke termijn. Wordt hier ook rekening gehouden met een eventuele uitbreiding van Nuland?

Het college beantwoordt deze vragen reeds gestelde schriftelijke vragen.

234

RB

235

RB

236

RB

De verdeling van de uren in de beschikbare sporthallen en zalen heeft afgelopen tijd voor veel onrust gezorgd bij een aantal verenigingen. Er zijn ook nu nog verenigingen die we niet helemaal hebben kunnen helpen aan de benodigde uren. Wat gaan we doen om dit voor het komende jaar soepel te laten verlopen. Is een extra opblaasbare sporthal hier eventueel een uitkomst? Onderwijs en gelijke kansen Hoeveel scholen kampen met verouderde of onvoldoende huisvesting en wat is de planning Iedereen moet mee kunnen sporten. Vanaf 2027 vervalt zowel de kostenpost als de dekking van 20.000. Hoe is de status van de pilot die hier momenteel loopt? Gaan we dit voortzetten en zo nee waarom niet?

Cultuur en inclusie Culturele spreiding Hoe wordt gewaarborgd dat culturele aktiviteiten niet alleen in de binnenstad

Op 1 april 2025 heeft de gemeenteraad het Integraal Huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting 2026-2041 vastgesteld. In het kader van dit plan zijn de schoolgebouwen geschouwd en is er een prioritering aangebracht in urgentie van vernieuwing voor de komende 16 jaar. We verwijzen hiervoor naar Vergadering gemeenteraad 01-04-2025 Gemeente 's-Hertogenbosch (agendapunt 11) Op basis van het beschikbare budget is extra inzet beschikbaar gesteld om kinderen met een beperking individueel te begeleiden naar passend sport- en beweegaanbod. In het afgelopen halfjaar zijn, na een opstartperiode, 15 individuele kinderen begeleid naar passend sport- en beweegaanbod. Ook wordt er bijscholing georganiseerd voor sport- en beweegaanbieders. Deze extra inzet, als uitwerking van de motie van uw raad, is in de voorjaarsnota 2024 opgenomen met incidentele middelen voor 2025 en 2026. Het voortzetten van de geïntensiveerde inzet op kinderen met een beperking is afhankelijk van beschikbare financiering. Binnen de bestaande budgetten van Sport & Recreatie is er geen ruimte om deze voort te zetten zonder andere inzet af te bouwen. Dit betekent dat deze inzet dus zal worden afgebouwd. In de cultuurnota Cultuur maakt Mensen, is spreiding over de gemeente gewaarborgd. Voorbeelden van uitwerkingen zijn de volgende:

plaatsvinden, maar ook in de dorpen en wijken?

Via de subsidieregeling basisondersteuning amateurkunsten subsidiëren we ± 100 organisaties die verspreid zijn over de gehele gemeente en een belangrijke rol vervullen in de dorpen en wijken. Via onze cultuurfondsen subsidiëren wij een breed palet aan soorten activiteiten die door de gehele gemeente worden uitgevoerd. Denk aan activiteiten in wijk- en buurthuizen, Perron3, Kubra en evenementen in de buitenlucht. Daarnaast start dit jaar een pilot van het Cultureel Wijkenprogramma in de wijken Oost (Boschgaard/Graafse Akker en de Gestelse Buurt) en Nuland. Het idee is dat in 2026 dit wordt uitgerold naar andere wijken en dorpskernen in de gemeente. Vanuit de motie van uw raad, Buurt naar Museum, voeren Het Noordbrabants Museum en het Design Museum een pilot uit om het aanbod beter kunnen laten aansluiten bij de wijk De Hambaken en de Gestelse Buurt. Binnenkort worden de resultaten gepresenteerd.

237

238

RB

RB

Hoe staat het met de verdeling van bibliotheken in onze stad, Is dit gelijkmatig verdeeld over de stad en zo nee waar zouden we uitbreiding kunnen realiseren?

Er is ingezet op broedplaats Lokaal 0.62, een plek voor startende makers in de Maaspoort, die o.a. voor de buurt een programma organiseren. Wethouder Geers heeft in het vragenhalfuurtje van 9 september 2025 de toezegging gedaan dat “gezien de tijdslijn van die wetswijziging en de zorgvuldigheid om te kijken waar kansen liggen” wij in afwachting van de definitieve wetteksten in de Wet Stelsel Openbare Bibliotheken (Wsob) kijken naar de (gelijkmatige) verdeling van bibliotheekvoorzieningen in de stad.

Is er een reservering opgenomen om aan de wetswijziging die in 2027 in

Met vestigingen in de stad (momenteel Hekellaan) en Rosmalen (Perron 3) zijn er op dit moment bibliotheekvoorzieningen op twee plaatsen in de gemeente aanwezig (schoolbibliotheken buiten beschouwing gelaten). Dit is conform het raadsbesluit uit 2009 om te werken met twee grote bibliotheken en de verschillende wijklocaties te sluiten met als doel financiële ruimte te creëren voor een bibliotheek op alle basisscholen. Er is geen reservering opgenomen vooruitlopend op de definitieve teksten van de Wet Stelsel Openbare Bibliotheken (Wsob).

239

240

RB

RB

werking gaat (wet stelsel openbare bibliotheken) te kunnen voldoen? Inclusieprogramma Hoeveel projecten zijn in 2024 ondersteund vanuit het programma diversiteit en conclusie, en welke resultaten worden in 2026 verwacht.

Jeugdhulp en wachtlijsten Wat is de actuele gemiddelde wachttijd voor ambulante en residentiële jeugdzorg, en hoe verhoudt zich dit tot de landelijke norm?

In 2024 zijn binnen het programma diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid (DIG) meerdere projecten ondersteund die bijdragen aan een inclusieve samenleving. Zo is de Bossche Inclusieagenda inmiddels geëvalueerd. De projecten die in 2024 zijn uitgevoerd, zijn opgenomen in de bijlage bij het beleidsplan DIG. Voor een volledig overzicht verwijzen we naar die bijlage. Daarnaast zijn er verschillende andere initiatieven ondersteund, waaronder activiteiten binnen het Regenboogprogramma. Richting 2026 worden deze initiatieven verder voortgezet, waarbij vooral wordt doorgebouwd op wat in de praktijk goed werkt. We zitten momenteel midden in de voorbereiding van een uitvoeringsplan DIG, waarin wordt vastgelegd hoe we de komende 2 jaren gaan werken. Het is niet mogelijk om een gemiddelde wachttijd te benoemen, het verschilt sterk per situatie en hangt samen met de aard en ernst van de problematiek, de vorm van hulp die nodig is en de wachttijd bij de betrokken jeugdhulpaanbieders. Op de website van RIOZ is de wachttijd per aanbieder en per product in te zien Contractenboek | RIOZ. Vanuit die informatie kun je opmaken dat niet alle jeugdhulpaanbieders de landelijke norm halen. Dankzij de middelen die de raad ter beschikking heeft gesteld zijn we echter in staat alternatieve vrij toegankelijke voorzieningen te financieren, zoals expertisecentrum GROEN en TOM Vitaal.

Ook hebben we de uren POH-ers Jeugd bij de huisartsen kunnen uitbreiden. Voor al deze voorzieningen zijn geen wachtlijsten. Jongeren kunnen meteen terecht.

241

RB

242

RB

243

RB

244

RB

Sport en maatschappelijk vastgoed Onderzoek de Vliert – doel en reikwijdte Wat is de exacte doelstelling van het onderzoek waarvoor 150.000 euro is gereserveerd rond stadion de Vliert? Wordt hier uitsluitende gekeken naar renovatie van het stadion, of ook naar een bredere verkenning van sport- en maatschappelijke functies in de Vliertzone. Welke partijen zijn betrokken bij het onderzoek (zoals FC Den Bosch, omliggende sportverenigingen, onderwijsinstellingen en bewoners) en welke rol hebben zij in de opzet, financiering en uitvoering van het onderzoek? Wat is de planning van het onderzoek, en hoe worden de resultaten gebruikt? Is het doel om te komen tot een concreet investeringsvoorstel, of dient het onderzoek als beleidsverkenning voor toekomstige besluitvorming? Exploitatiebijdrage combobad Kwekkelstijn BV, Waarom is de geraamde bijdrage voor Combibad Kwekkelstijn BV in 2026 lager dan in 2025?

Het onderzoek richt zich hoofdzakelijk op het vervangen van de Oosttribune rekening houdend met: 1) De koppelkansen in een compacte cirkel rondom het stadion: wat is wenselijk en wat niet, wat kan er wat niet, zonder de tweede fase van de gebiedsontwikkeling te verstoren. 2) De ambities van FC Den Bosch: De aandeelhouders van FC Den Bosch hebben aangegeven te willen investeren in het verbeteren van hun verdiencapaciteit en trainingsfaciliteiten in en rond het stadion. 3) De belangen en positie van de BIM, gemeente, BVV en omwonenden. Bij het onderzoek worden betrokken de BIM, FC Den Bosch, maar ook belanghebbenden zoals BVV en andere (toekomstige) gebruikers van het gebied. De wijze waarop het onderzoek wordt aangepakt moet nog worden vastgesteld.

Het onderzoek wordt in 2026 opgestart en we streven naar een uitkomst die we kunnen delen tegen het einde van dat jaar. Het is bedoeld ter voorbereiding van besluitvorming over eventuele investeringen voor vervanging van de Oosttribune.

Bij de actualisatie van de begroting 2025 heeft uw Raad de bijdrage aan Combibad Kwekkelstijn BV incidenteel verhoogd met € 90.000 ter compensatie van gestegen energiekosten. Deze compensatie vervalt in de begroting 2026. Daarnaast is de basissubsidie geïndexeerd conform uitgangspunten begroting. De jaarcijfers 2025 zijn nog niet bekend, daaruit kunnen we opmaken of er in de toekomst een hogere bijdrage dan nu in 2026 staat begroot noodzakelijk is.

Nr. Partij 245 D66

246 D66

247 D66

248 D66

249 D66

250 D66

Vraag Financiën Wat is het bedrag dat de gemeente Den Bosch de afgelopen 5 jaar heeft betaald aan commerciële accountants (jaarlijks en cumulatief), inclusief (gemiddeld) meerwerk? Wat zijn de opzegtermijn en eventuele kosten/verplichtingen bij het vroegtijdig beëindigen van de huidige accountantcontracten? Heeft de gemeente Den Bosch laten doorrekenen wat een gemeentelijke accountantsdienst (of samenwerking met GAD/ buitenregio) zou kosten, in vergelijking met huidige accountant? Inclusief de opstartkosten en overhead? Wat zijn voor de gemeente Den Bosch de potentiële besparingen (in euro's per jaar) als men overstapt naar een gemeentelijke accountant, vanuit verschillende scenario’s (volledige overstap, gedeeltelijke, regionaal samenwerkend)? Heeft de gemeente inzicht in de personele capaciteit bij GAD of een andere gemeentelijke accountant: zijn er voldoende RA’s / auditors beschikbaar? Is er al verkennend overleg geweest met GAD, andere gemeenten, of met de VNG over mogelijke samenwerking of

Antwoord De accountantskosten bedroegen over de periode 2020-2024 in totaal € 1,7 miljoen.

Uw raad heeft na het doorlopen van een Europese aanbesteding op 7 mei de accountantscontrole 2025-2028 gegund. Raadsvoorstellen Gunning accountantscontrole 2025-2028 Gemeente 's-Hertogenbosch Nee

De potentiële besparingen óf meerkosten zijn niet bekend.

Nee we hebben geen inzicht in beschikbare capaciteit. Wel is algemeen bekend dat er krapte aan accountants is.

Nee

251 D66

252 D66

253 D66

regionaal gedeelde accountantsdienst? Zo ja, wat zijn de voorlopige bevindingen? Welke juridische mogelijkheden en belemmeringen zijn er voor Den Bosch om de controle over te dragen aan een gemeentelijke accountantsdienst buiten de gemeente? Hoe groot is het risico op “meerwerk” bij huidige commerciële accountants? Kunnen we dit in de begroting beter handhaven (maximeren) of meer transparantie afdwingen? Sociaal Hoeveel scholen doen nu mee aan de rijke schooldag? Wat is de planning voor het verder uitrollen van de rijke schooldag?

Contractueel zijn we de komende 4 jaar gebonden aan de huidige accountant.

Wij kunnen niet spreken voor alle commerciële accountants, maar wij hebben een contract met onze accountant waarin bepaald is dat we vooraf akkoord moeten geven op meerwerk. De afgelopen jaren is daardoor het meerwerk heel beperkt gebleven.

Er doen nu 8 PO en 5 VO scholen mee aan de subsidie School & Omgeving. Met deze subsidie kunnen deze scholen een verrijkt (na) schools aanbod organiseren. Het gaat om de volgende scholen: KC de Kwartiermaker, BS Nour, KC Westerbreedte, KC de Duizendpoot, KC het Rondeel, KD de Pionier, KC Boschveld, KC de Haren, Bossche Vakschool, ISK, Van Maerlant, Yuverta en Praktijkonderwijs de Rijzert. Deze scholen ontvangen de subsidie van het ministerie van Onderwijs. Daarnaast zijn er in ’s-Hertogenbosch nog een aantal scholen met een achterstandsscore, maar deze scholen komen niet in aanmerking voor de Landelijk subsidie. Toch vinden wij dat deze scholen extra ondersteuning nodig hebben, een rijke schooldag in afgeslankte vorm. Vanuit ons programma ontvangen deze 6 scholen middelen om een verrijkt aanbod te kunnen organiseren. Op deze manier zijn vanuit de visie van Gelijke Kansen (ongelijk investeren voor gelijke kansen) alle scholen waarvan de achterstandsscores hoger zijn en de scholen waar wij van weten dat de kinderen het nodig hebben gedekt. Het gaat om 6 scholen; KC Boon, KC het Noorderlicht, KC het IJzeren kind, KC de Sterrenboom, KC de Vlindertuin en KC de Ontdekking. Er is voor nu geen planning om het nóg verder uit te rollen over de overige scholen in ‘sHertogenbosch.

Vanuit Gelijke Kansen richten wij ons op de scholen waar het het hardste nodig is aan hand van data, samenwerkingen en ervaring.

254 D66

Hoe staat het met het verbeteren van de klimaatbeheersing en ventilatie op de BBS-en? Ook de BBS-en gebouwd na 2010?

255 D66

We dringen het niet gebruik van regelingen terug door gebruik van de Bossche Pas. In de aanbevelingen van de rekenkamer over armoedebeleid lezen we dat als regelingen (beter) worden benut, de financiële middelen ontoereikend zijn. Hoe zit dat?

256 D66

De exploitatie van de Bossche Pas (dus de kosten van de organisatie dat iedereen zo’n pas krijgt) kost geld. Zijn er nu zaken die niet meer uitgevoerd kunnen worden voor mensen in armoede omdat daar geen budget voor

We verbeteren de ventilatie van vijf gebouwen die in ons eigendom zijn van voor 2010. Dit doen we voor BBS aan de Aa, BBS de Graaf, BBS Haren Donk Reit, BBS Hambaken en locatie Slot van Antonius Abt. De werkzaamheden op drie locaties zijn al afgerond, de uitvoering van de laatste twee schoolgebouwen heeft plaats gevonden in de zomervakantie 2025. Zie ook: Collegevoorstellen Collegebrief Onderwijshuisvesting ‘sHertogenbosch Gemeente 's-Hertogenbosch Wij hebben bestuurlijk toegezegd om de luchtkwaliteit van de BBS-en van na 2010 te onderzoeken. Bij de vier BBS-en van na 2010 zijn inmiddels onderzoeken uitgevoerd naar de luchtkwaliteit. Daaruit komt naar voren dat de installaties in de gebouwen voldoen, er zijn geen grote knelpunten geconstateerd. Het lijkt erop dat gedurende de tijd instellingen zijn gewijzigd en dat bepaalde installatie-onderdelen elkaar daarmee tegenwerken. Er zijn er opdrachten verstrekt om op locatie de instellingen na te lopen, te vergelijken met het ontwerp en deze te optimaliseren op basis van de praktijkervaringen. Dit wordt dit najaar uitgevoerd. Ook pakken we een aantal onderhoudsaspecten op naar aanleiding van de onderzoeksrapportages. Zie ook: Collegeberichten Brief college 7 oktober 2025 over stand van zaken openstaande moties en toezeggingen G Gemeente 'sHertogenbosch. Toenemend bereik heeft inderdaad financiële implicaties.

Het Meedoen-tegoed op de Bossche Pas vervangt de bijzondere bijstand sociale activiteiten. De ambitie is om het bereik hierop te verhogen. Voor de kosten hiervan is rekening gehouden met een stijgend aantal inwoners dat gebruik maakt. De dekking is gevonden in de incidentele middelen armoede en schulden. Dit geeft dus slechts tijdelijke dekking in de aankomende jaren. Structurele dekking van de hogere kosten door afname niet-gebruik ontbreekt nog. De structurele dekking zal onderwerp moeten worden van de integrale afwegingen van de nieuwe gemeenteraad. Nee, dat is niet het geval. De exploitatiekosten van de Bossche Pas hebben hier geen effect op.

is (en voorheen wel) omdat dat geld nodig is voor de exploitatie van de Bossche Pas? Nr. Partij 257 LEEFBAAR

Vraag JADS (5 en 373) We gaan de subsidie aan het JADS continueren. Kunt u een overzicht geven van de subsidie per jaar over de afgelopen jaren en de subsidie die we komende jaren zelf en de partners gaan opbrengen. Verder een overzicht van de ontwikkelingen van het aantal studenten de afgelopen jaren en de prognose daarvan in cijfers per jaar.

Antwoord In februari 2015 besloot u tot de ontwikkeling van het initiatief “Graduate School in het klooster Mariënburg”. Uw Raad stelde daarvoor een krediet ter beschikking van € 250.000. In september 2015 heeft uw raad ingestemd met het gefaseerd beschikbaar stellen van een bedrag € 10,25 miljoen voor het Grand Initiative Data Science Marienburg (later omgedoopt tot Jheronimus Academy of Data Science (JADS)). In 2017 is besloten tot het leveren van een bijdrage aan de valorisatie activiteiten van JADS Den Bosch. Het ging hierbij om het dekken van de onrendabele top door de vier partners binnen de JADS-samenwerking. U heeft besloten in te stemmen met deze bijdrage van €1.350.000 voor de periode van 2017-2021. Vervolgens is in 2021 ingestemd tot het verstrekken van een bijdrage voor €1,25 miljoen in de periode van 2021-2025 (€250.000 per jaar), voor de versterking van data-talent en data kennis binnen het (lokale) ecosysteem. De vier partners willen ook in de komende periode (2026-2035) blijven samenwerken en de JADS in impuls en schaalsprong geven. De gemeente 's-Hertogenbosch is voornemens structureel €570.000 bij te dragen, in ieder geval voor de komende vijf jaar (2026-2030). Deze bijdrage richt zich op het verstevigen en vergroten van de economische spin-off van JADS en haar bijdrage aan het (lokale) ecosysteem.

De gemeente financiert nadrukkelijk niet mee aan reguliere onderwijs- of onderzoeksactiviteiten, aangezien deze taken en de bijhorende financiering bij de universitaire partners ligt.

Daarnaast zal worden onderzocht of ook op project- of programmabasis kan worden samengewerkt, kosten daarvoor zullen ten laste komen van de desbetreffende projecten en programma's. De besluitvorming bij de andere JADS partners is momenteel ook nog in volle gang. • De provincie heeft op bestuurlijk niveau toegezegd een financiële bijdrage te leveren voor de komende vijf jaar. De exacte omvang van de provinciale bijdrage moet in de komende periode nog bestuurlijk worden vastgesteld. • De twee universiteitsbesturen hebben aangegeven positief te staan tegenover een nieuwe meerjarige investering in JADS. Ze zijn dan ook voornemens de financiering voor de reguliere onderzoeks- en onderwijstaken te continueren. Concrete bedragen kunnen hiervoor op dit moment nog niet genoemd worden, ook omdat de toekomstplannen (o.a. in samenwerking met de gemeente) nog geconcretiseerd moeten worden. Inzake de studentenaantallen het volgende: • De universiteiten werken met academische jaren (sep-aug) en niet kalenderjaren. Voor financiën werken ze echter wel met kalenderjaren werken, waardoor er soms geen eenduidige aansluiting tussen verschillende getallen or instroom en totale populatie is. Onderstaand gaat daarom uit van instroom per academisch jaar. • De masteropleiding bij JADS is tweejarig, dus de instroom moet ongeveer met 2 vermenigvuldigen voor het totaal aantal studenten in de opleiding.

• Daarnaast is het belangrijk om mee te geven dat studenten op 2 momenten per academisch jaar kunnen instromen, het getal 2025/2026 is dus nog deels een voorspelling. De voorspellingen voor 2026-verder zijn op basis van het toekomstplan, waarbij het aantal tracks wordt uitgebreid. Collegejaar # studenten 2022/2023 87 2023/2024 69 2024/2025 88

2025/2026 2026/2027 2027/2028 2028/2029 2029/2030 2030/2031 258

LEEFBAAR

Ontmoetingsplekken (50) “We versterken de ontmoetingsplekken”. Wat staat er concreet op de agenda voor 2026?

259

LEEFBAAR

Cultuurmakelaar (86) Sinds Q3 2024 is de cultuurmakelaar actief, valt er iets te zeggen hoe dit ons als gemeente helpt?

260

LEEFBAAR

Nachtleven (91) Zijn de pilots al van start gegaan, kan er iets gezegd worden over die ontwikkelingen, wanneer wordt er iets

70 (à 85-90) 90 100 120 140 160

Uitwisseling tussen Buurtkamers faciliteren. Een aantal plekken (Noorderpoort, Deuteren, Hofstad) heeft extra ondersteuning. De grotere sociaal-culturele centra hebben een overleg waaruit verbeterpunten voortkomen die met de gemeente worden afgestemd. Met een aantal locaties is/wordt onderhoud voorbereid en/of uitgevoerd. Perron3 is in uitvoering. In West is een Huis van de Wijk in voorbereiding. Er is een nieuw afwegingskader in voorbereiding waar in het eerste kwartaal van 2026 aanbevelingen uit voortkomen. De cultuurmakelaar helpt bij het ontwikkelen van een sterker creatief klimaat in de gemeente en het verbinden van jong creatieven aan de gemeente. De cultuurmakelaar is de verbinder tussen makers onderling en tussen makers, instellingen en gemeente. Zo zorgt hij voor het versterken en vergroten van het netwerk van makers. We zien in de afgelopen maanden een community van makers en jonge creatieven ontstaan, die elkaar makkelijker weten te vinden. Hieruit ontstaan nieuwe initiatieven. Ook brengt hij makers in contact met instellingen en gemeente. Vooral jonge makers hebben hier baat bij, omdat voor hen de drempel vaak hoog is. De cultuurmakelaar kijkt bijvoorbeeld mee bij subsidieaanvragen van makers, of geeft advies aan instellingen over het betrekken van jonge makers en jong publiek.

Daarnaast signaleert de cultuurmakelaar kansen voor de gemeente om met name jonge makers aan de gemeente te binden, bijvoorbeeld op de Tramkade. De pilot loopt van oktober 2025 tot en met mei 2026. De pilot dient om te onderzoeken of verruimde openingstijden bijdragen aan een levendige nachtcultuur. Na afloop volgt een evaluatie om te bepalen of er verder gegaan wordt met verlengde openingstijden. De uitkomsten van deze evaluatie kunnen aanleiding zijn om te bekijken of en hoe het beleid op termijn aangepast kan worden.

opgeleverd m.b.t. het vernieuwend nachtleven.

261

LEEFBAAR

262

LEEFBAAR

263

LEEFBAAR

Onderzoek voorzieningen (182) “We onderzoekende mogelijkheden van nieuwe duurzame zwem- en schaats voorzieningen voor in de toekomst”. Is dit een onderzoek i.r.t. het Sportiom, en toekomst is een ruim begrip, waar moeten we aan denken qua tijd? Blaashal hockey (182/371) De gemeente schaft de hal aan en is dus eigenaar en 100% risicodrager, klopt dit laatste en wat betekent dan schade door vandalisme of storm, zijn we daarvoor verzekerd of eigen risicodrager? Blaashal hockey (182/371) Die hal wordt in de wintermaanden gebruikt door de hockeyclub, kunnen anderen er ook gebruik van maken als er geen hockey is en als de hal niet meer gebruikt wordt buiten die maanden is die dan ook voor andere evenementen etc. bruikbaar, te huur?

In de afgelopen periode is samen met de nachtburgemeesters, partners en de gemeente verkend hoe een breed gedragen actieplan voor nachtcultuur kon worden opgesteld. Gezamenlijk is geconcludeerd dat het passender is om geen aparte nachtvisie uit te werken, maar de motie af te doen en met gerichte inspanningen verder te gaan. De gemeente blijft inzetten op een aantrekkelijk en divers uitgaansklimaat, onder meer via overleg met KHN en OOV over sluitingstijden, de voorbereiding van een mogelijke pilot op de Tramkade en de bredere inzet op jongerencultuur en jongerenparticipatie. Voor thema’s als programmering en debat over nachtcultuur nemen externe partijen het voortouw; de gemeente blijft betrokken waar dit aansluit bij onze bredere doelen voor de stad. Het onderzoek gaat over nieuwe toekomstige duurzame zwem- en schaatsvoorzieningen, vanaf 2038, in onze gemeente. Het contract met de huidige huurder/exploitant van het Sportiom loopt t/m 2038. De levensduur van het Sportiom, maar ook Combibad Kwekkelstijn, loopt rond die periode ten einde. Daarom wordt het onderzoek breder getrokken en wordt er gekeken naar de toekomstige zwem en ijs behoefte voor de hele gemeente. Ja, de gemeente is eigenaar en risicodrager. We zijn verzekerd voor alle schade behalve vandalisme.