Document · PDF

Plan Water en Riolering 's-Hertogenbosch 2023-2028_definitief_2

Gemeenteraad 4 oktober 2022, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Plan Water en Riolering (PWR)16.831 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

5.1

Exploitatielasten

De jaarlijkse exploitatielasten bestaan uit beheer en onderhoud, planvorming, energielasten, subsidie (groene daken), toerekening personeel (inzet van medewerkers), toerekening overhead, kapitaallasten over investeringen, kosten voor heffen en invordering en de overdekking BTW. Vanaf 2023 worden ook de kosten van kwijtschelding in de totale kostentoerekening meegenomen. Tabel 1 geeft een overzicht voor 2023 tot en met 2025. Tabel 1 Overzicht exploitatielasten riolering prijspeil 2023 (exclusief indexatie)

Activiteit Beheer en onderhoud

2023 4.304.490

2024 4.327.490

2025 4.350.490

Planvorming en advisering

340.260

Energielasten

579.300

Subsidies

121.140

Toerekening personeel

893.860

6.239.050

6.262.050

6.285.050

TOTAAL

Nadere toelichting op en uitsplitsing van een aantal onderdelen:

Beheer en onderhoud

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 22

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Onderhoudsinspanningen zijn afgestemd op het in stand houden en goed laten functioneren van het systeem, waarbij risico’s optimaal worden vermeden (assetmanagement). De activiteiten bestaan uit regulier klein onderhoud, reiniging en groot onderhoud (reparaties en aanpassingen). De onderhoudskosten maken een significant deel uit van de totale exploitatie van de gemeente ‘s-Hertogenbosch. De totaalpost Beheer en Onderhoud zetten we de komende planperiode onder andere in voor jaarlijks:  Regulier en klein onderhoud  Bijdrage beheer reiniging (straatvegen ter voorkomen slibaanwas)  Bijdrage beheer groen (water-gerelateerd groen ten behoeve van infiltratie)

Planvorming en advisering Planvorming is onmisbaar voor doelmatig water- en rioleringsbeheer. Om inzicht te behouden en verkrijgen in de toestand en het functioneren van het water- en rioleringssysteem is onderzoek noodzakelijk. De totaalpost Planvorming zetten we de komende planperiode in voor de reguliere plankosten en adviseringskosten volgens dezelfde wijze als de vorige planperiode. Daarnaast zetten we het budget in de periode 2023-2025 in voor onder andere in een aantal specifieke projecten:  Prioriteringsscan water en riolering  Poseidon, dataverbetering en (aanvullend) onderzoek  Onderzoek doelmatig aansluiten woonboten Binnenhaven en ongerioleerde panden  Plan Water en Riolering, herberekening drukriolering en controle foute aansluitingen  Actualisatie kostendekkingsplan

5.2

Vervangings- en verbeteringsmaatregelen

Maatregelen zijn afgestemd op het in stand houden en optimaliseren van het functioneren van het systeem. Het is van belang dat het functioneren van het stelsel in stand gehouden wordt. Het is dus zaak dat oude leidingen tijdig vervangen worden. Het moment van vervangen wordt gebaseerd op de inspectieresultaten en/of optredende problemen. Ten behoeve van de verbetering van de afvoercapaciteit en/of een vermindering van de vuiluitworp worden verbeteringen uitgevoerd. De verbetermaatregelen hangen sterk samen met de planning en afstemming met andere boven- en ondergrondse werkzaamheden (wijkgerichte aanpak). Tabel 2 Overzicht investeringen. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie)

2023

2024

2025

366.000

Vervanging riolering*

1.965.000

Afkoppelen van hemelwater**

1.850.000

250.000

TOTAAL 4.431.000 4.431.000 * Betreft investeringen met afschrijvingstermijn 60 jaar, ** 30 jaar en *** 20 jaar.

4.431.000

Activiteit Reparaties en aanpassingen*

Aanleg groen t.b.v. waterberging***

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 23

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Bijlage A Beleidskaders Het PWR beschrijft onze visie en ambitie, strategie en maatregelen voor stedelijk water en klimaatadaptatie in ’s-Hertogenbosch. Dit PWR is ook het instrument om de gemeenlijk beleidskaders te borgen en daar de nodige onderbouwing en nadere uitwerking bij te geven. Daarvoor dient deze bijlage. De beleidskaders zijn een actualisatie en grondslag voor de geldende beleidsregels in ’sHertogenbosch zoals vastgesteld in de Verordening Bomen, Water en Groen ’s-Hertogenbosch 2021 (opvolger van de Verordening hemelwater en grondwater ’s-Hertogenbosch 2017).

Beschermen van de fysieke leefomgeving Afstromende hemelwater uit bebouwd gebied (bestaand en nieuwbouwlocaties) mag de waterhuishouding en -kwaliteit niet negatief beïnvloeden. De verwerking van het hemelwater mag daarom niet leiden tot verontreiniging van het ontvangende medium, zoals bijvoorbeeld de bodem, het grondwater en oppervlaktewater. De ontdoener heeft een zorgplicht ten aanzien van de (goede) kwaliteit van het af te voeren en te infiltreren hemelwater. Voor elke lozing op bodem, grondwater en oppervlaktewater geldt dat:  degene die water loost verantwoordelijk is om dit op de juiste manier te doen;  de lozer doet wat hij kan om nadelige gevolgen voor het milieu te voorkomen. Een aantal oppervlaktewateren worden ingezet voor de opvang en het vasthouden van hemelwater en het ontvangen van (nood)overstorten. Om het oppervlaktewater in onze gemeente integraal en doelmatig te beheren, werken we samen met de eigenaren en beheerders van het oppervlaktewater, de oevers en de openbare ruimte. Het beleid van het waterschap is vastgelegd in haar waterbeheerplan. In de legger is voor A en B waterlopen vastgelegd wie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud. Voor overige watergangen is kadastraal eigenaar verantwoordelijk. De gemeente is ook kadestraal eigenaar van een aantal oppervlaktewateren.

Beschermen van de volksgezondheid Als gemeente hebben we de zorgplicht voor de inzameling van stedelijk afvalwater, daartoe beheren we een rioolsysteem. We zijn als gemeente niet verantwoordelijk voor de riolering gelegen onder particuliere percelen. Die verantwoordelijkheid ligt bij de perceelseigenaar en reikt tot aan het hoofdriool. In gebieden waar we als gemeente inzameling en transport van stedelijk afvalwater niet doelmatig vinden, vragen wij van de houder van het afvalwater om zelf te zorgen voor de verwerking van het afvalwater. Bij het beoordelen van doelmatigheid spelen onder andere milieubeschermingsbelangen een rol. Onder de huidige wetgeving bepaalt de afstand tot de riolering of bij nieuwe aanleg/vervanging moet worden aangesloten op de riolering. Hier mag niet van worden afgeweken. Verder willen we geen hemelwater op drukriolering. Daar waar dit het geval is gaan we in gesprek met de perceeleigenaar. De huidige wetgeving voor aansluitvoorschriften komen na invoering van de Omgevingswet van rechtswege in de gemeentelijke regels tot en met 2029 (de Bruidsschat). De Omgevingswet geeft gemeenten echter beleidsruimte om zelf te bepalen wanneer aansluiten op de riolering wenselijk/doelmatig is. Gemeente en waterschap dienen samen de meest gewenste lozingsroute te bepalen.

We kunnen als gemeente ervoor kiezen om de huidige afstandseisen te handhaven en indien nodig te werken met maatwerkvoorschriften óf te kiezen voor werkingsgebieden waarin we de afstandseisen loslaten. We kunnen hierbij ook nog kiezen voor één werkingsgebied of een werkingsgebied per lozingscategorie (afstand en omvang lozing).

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 24

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Als gemeente voeren we het afvalwater van bestaande en nieuwe aansluitingen van bedrijven (gelimiteerd) af, als dit afvalwater qua hoeveelheid en biologische afbreekbaarheid overeenkomt met huishoudelijk afvalwater. Via het gemeentelijke vuilwaterriool komt het dan bij de rioolwaterzuivering terecht. Als het bedrijfsafvalwater niet overeenkomt met huishoudelijk afvalwater (dat wil zeggen, het is minder goed biologisch afbreekbaar en/of wordt in enorme hoeveelheden geloosd) is het doelmatig en voor het milieu beter dat een bedrijf een eigen zuivering gebruikt. Als gemeente kunnen we in dit geval desgewenst bestaande of nieuwe aansluitingen van bedrijven weigeren.

Bijdragen aan een klimaatbestendige en groene omgeving Hemelwater De gemeentelijke zorgplicht voor hemelwater heeft betrekking op het afvloeiend hemelwater van openbaar terrein en afvloeiend hemelwater dat redelijkerwijs niet op particulier terrein kan worden verwerkt. De eigenaar van het terrein waarop het hemelwater valt is primair verantwoordelijk voor de verwerking van het hemelwater, tot zover het verzamelde hemelwater redelijkerwijs kan afvoeren. Met het rioleringssysteem willen we in ieder geval normale buien (met en frequentie van voorkomen van eenmaal per twee jaar) kunnen verwerken. Daarom wordt in Nederland de afvoercapaciteit van het rioolstelsel minimaal ontworpen op een bui 08 uit de Kennisbank Riolering van Stichting Rioned. Door klimaatverandering gaan buien zwaarder dan deze bui 08 echter vaker optreden. Daarom ontwerpen we de afvoercapaciteit van nieuwe of te reconstrueren rioolstelsels op een bui 09. De Verordening Bomen, Water en Groen ’s-Hertogenbosch 2021 stelt voorwaarden om te zorgen dat nieuwe ontwikkelingen en vergunningplichtige verbouwingen niet leiden tot een toename van overlast of schade door hevige neerslag. Wanneer bij hevige buien water op straat blijft staan, kan dit impact hebben in de vorm van wateroverlast. Wateroverlast kan zich in verschillende vormen en gradaties manifesteren, van (ernstige) hinder tot waterschade.

We definiëren deze begrippen als volgt: Hinder heeft de volgende kenmerken: • kortdurende periode van water op straat; • waarbij verkeer nog mogelijk is. • duur in de orde van 30-60 minuten Ernstige hinder heeft één van de volgende kenmerken: • langer durende periodes van water op straat; • verkeer is niet meer overal mogelijk (ondergelopen tunnels, opdrijvende putdeksels). • Duur in de orde van grootte van 60-180 minuten Waterschade heeft één van de volgende kenmerken: • grote economische schade; • gezondheidsschade (ziekten of letsels die direct te relateren zijn aan water op straat); • water in (winkel)panden met materiële schade tot gevolg. Hinder door water-op-straat vinden we acceptabel (zolang het dus niet leidt tot ernstige hinder, schade of gezondheidsrisico’s). Het is een deel van de oplossing om zware buien kostenefficiënt te kunnen verwerken. Als gevolg van klimaatverandering zal water-op-straat wat vaker optreden. We doen een beroep op het acceptatievermogen van onze inwoners en gebruikers van de openbare ruimte. Daarmee sluiten we aan op de landelijke trend. De aanpak leggen we helder uit naar bewoners en gebruikers.

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 25

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Grondwater We willen structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk (blijven) voorkomen of beperken. Daartoe treffen we maatregelen, mits dit doelmatig is en voor zover er geen verantwoordelijkheid bestaat voor de waterbeheerder of de provincie. Definities van de termen Structureel, Nadelige gevolgen en Doelmatig: •

Structureel: Situatie waarbij de minimaal benodigde ontwateringsdiepte regelmatig wordt overschreden. Voor nieuwbouwgebieden adviseren we de ontwateringsdiepten uit tabel 3. Bestaande gebieden beoordelen we afzonderlijk, omdat ten tijde van aanleg veelal nog geen ontwateringsdiepten waren geformuleerd. In alle gevallen betreft het een omstandigheid die voor een langere termijn geldt en geen incidentele situatie, die bijvoorbeeld kan optreden na extreme neerslag. In dergelijke gevallen laat de wet een normaal maatschappelijk risico bij de perceeleigenaar.

•

Nadelige gevolgen: In het geval in verblijfruimten omstandigheden optreden die tot volksgezondheidsproblemen en/of economische schade leiden. De verblijfruimten dienen daarbij te voldoen aan de bouwregelgeving, wat inhoudt dat deze waterdicht moeten zijn tot aan maaiveld.

•

Doelmatig: In de toelichting op de wetgeving is ten aanzien van de doelmatigheidsvraag onder andere het volgende geschreven: ‘factoren als de omvang en de duur van de overlast, het aantal getroffen percelen, evenals de functie en de hydrologische toestand van het betrokken gebied, de financiële implicaties en de verschillende mogelijke oplossingen om grondwateroverlast tegen te gaan, kunnen een rol spelen bij de vraag of maatregelen doelmatig zijn’. Bij de doelmatigheidsafweging dient ook te worden nagegaan of eventuele maatregelen niet tot de verantwoordelijkheid van het Waterschap of de Provincie behoren. Dit ligt vooral voor de hand in het buitengebied.

Tabel 3 Geadviseerde minimale ontwateringsdiepte bij nieuwbouw * t.o.v. onderkant vloer, ** t.o.v. kruin van de weg

Functie Woningen met kruipruimte* Tuinen/Groenvoorzieningen* Hoofdwegen** Secundaire wegen en woonstraten

Minimaal benodigde ontwatering t.o.v. maaiveld (gebaseerd op maatgevend hoogste grondwaterstand in meters) 0,7 0,5 1,0 0,7

Bij grondwaterproblemen is de perceeleigenaar wettelijk gezien primair zelf verantwoordelijk voor het oplossen van zijn eigen grondwaterprobleem. We wijzen perceel- en gebouweigenaren op hun eigen verantwoordelijkheid voor het hebben van voldoende ontwatering op eigen terrein en het hebben van een waterdichte kruipruimte. Als aan deze voorwaarden wordt voldaan en er is sprake van grondwateroverlast, treedt onze gemeentelijke zorgplicht in werking. Als gemeente treffen we alleen maatregelen indien sprake is van structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand en indien het treffen van maatregelen doelmatig is. In dergelijke gevallen wordt het overtollige grondwater (bij voorkeur) separaat van het stedelijke afvalwater verwerkt in het openbare gebied. De lozing van drainagewater op de vuilwaterriolering en het gemengde stelsel is niet gewenst.

Bijdragen aan de energietransitie en circulaire economie

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 26

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Op het vlak van duurzaamheid en milieuemissies kan de afvalwaterketen bijdragen aan energieterugwinning, hergebruik van reststoffen en emissiebeperking van nieuwe stoffen als medicijnresten. We benutten innovatieve mogelijkheden voor reductie van het energieverbruik en benutting van grondstoffen. Dit doen wij samen met onze partners in de (afval)waterketen, de waterschappen en gemeenten. We handelen daarbij in lijn met de ambities in de Nota Duurzaamheid. Innovaties mogen in principe niet leiden tot desinvesteringen of nieuwe risico’s voor de volksgezondheid. Experimenten of onderzoeken naar alternatieve afvalwaterverwerking voeren we bij voorkeur uit in een gecontroleerde omgeving. Bijvoorbeeld bij (nieuw)bouwprojecten waar nog geen riolering ligt of op locaties waar de bestaande (druk)riolering niet meer voldoet.

Groendak Kattenbosch

Plan Water en Riolering ’s-Hertogenbosch 2023-2028 Waterberging Eikendonkplein

Wadi Groote Wielen

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 27

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Bijlage B Middelen en kostendekkingsplan

Personele middelen Gemeente ’s-Hertogenbosch kiest er bewust voor om veel werkzaamheden en ook onderzoeken met eigen personeel uit te voeren. Hiermee houden we de kennis in huis, hebben we korte lijnen en zijn we een interessante werkgever. Afgelopen planperiode ervoeren deze directe medewerkers een zeer hoge werkdruk. De verwachting is dat deze werkdruk in de toekomst alleen maar toeneemt. De ingezette integrale aanpak en afstemming zal in de toekomst verder toenemen met de vergroting van maatschappelijke betrokkenheid en de komst van de Omgevingswet. Ook gaan we een grote vervangingsopgave tegemoet. Daarbovenop leiden de vele bouwactiviteiten tot uitbreiding van het areaal. Gelet op de huidige capaciteit en alle ontwikkelingen is in dit PWR bij de financiële doorrekening rekening gehouden met structureel 1 FTE uitbreiden van de formatie.

Financiële middelen Het kostenoverzicht is ingedeeld in exploitatiekosten en investeringsuitgaven: 



De exploitatiekosten zijn de jaarlijkse uitgaven voor beheer- en onderhoudsactiviteiten voor een goed en doelmatig rioleringsbeheer. De kosten van deze uitgaven worden toegeschreven aan het boekjaar waarin deze worden uitgegeven. De kosten voor beheer en onderhoud worden jaarlijks hoger door algemene prijsstijgingen, stijgingen van de lonen, vergroting van het areaal en uitbreiding van werkzaamheden. Tabel 4 hieronder geeft een totaaloverzicht. Investeringsuitgaven bestaan uit vervangingsinvesteringen (bijvoorbeeld rioolvervanging) en verbeterings-investeringen (bijvoorbeeld buisvergroting of afkoppelmaatregelen). Investeringen zijn uitgaven voor zaken die meerdere jaren meegaan en vaak worden gekapitaliseerd. De jaarlijkse kosten die daaruit voortkomen, -de kapitaallasten- bestaan uit rente en afschrijvingen. Tabel 2 in hoofdstuk 5 van het PWR geeft een totaaloverzicht.

Tabel 4 Totaaloverzicht exploitatiekosten

Exploitatiekosten Beheer en onderhoud *

2023 4.304.490

2024 4.327.490

2025 4.350.490

Planvorming

340.260

Energielasten

579.300

Subsidies

121.140

Toerekening personeel

893.860

3.995.120

4.028.300

3.966.660

Overhead

397.940

Heffen en innen

303.950

Kwijtschelding

280.000

Overdekking BTW

1.199.750

TOTAAL * Mutatie betreft areaaluitbreiding ** Mutatie betreft investeringsplan 2023-2025

12.415.810

12.471.990

12.433.350

Kapitaallasten **

Het kostendekkingsplan wordt na drie jaar (in 2025) geactualiseerd.

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 28

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Uitgangspunten Ten behoeve van de financiële doorrekening zijn de volgende uitgangspunten en randvoorwaarden gehanteerd: Rente & inflatie • De rente op nieuwe investeringen en boekwaarden bedraagt 1,5%; • De rentetoerekening vindt plaats aan het begin van het jaar volgend op het jaar van de investering; • Er vindt geen toerekening van rente plaats op positieve saldi van reserves en/of voorzieningen; BTW • Als gevolg van de invoering van het BTW Compensatie Fonds mag de BTW als kostprijsverhogende component worden meegenomen bij de vaststelling van het tarief. We berekenen de BTW (per saldo 11,11%) door aan de rioolheffing, op basis van directe exploitatiekosten, de afschrijvingscomponent en de rentecomponent van investeringen.

Investeringen • De langjarige, cyclische vervangingsinvesteringen zijn bepaald op basis van het beheersysteem en standaard levensduren; • De onderliggende kostenkengetallen zijn een combinatie van kostenkengetallen Kennisbank en de eigen kostenkengetallen; • We activeren alle vervangings- en verbeteringsinvesteringen en hanteren hierbij de volgende technische levensduren: – Vrij-verval riolering 60 jaar; – Bouwkundige delen van gemalen 60 jaar; – Bouwkundige delen van drukriolering 30 jaar; – Bouwkundige delen van randvoorzieningen 60 jaar; – Persleidingen en infiltratie voorzieningen 60 jaar; – Elektro-/mechanische delen van gemalen 25 jaar; – Elektro-/mechanische delen van drukriolering en randvoorzieningen en IBA’s 15 jaar; – Meetopstellingen 10 jaar; – Groenvoorzieningen 20 jaar. •

De afschrijving vindt lineair plaats, startend aan het begin van het jaar volgend op de investering.

Voorzieningen • Het saldo van de Voorziening Tariefegalisatie (BBV 44.2), bedraagt per 1 januari 2022: € 2.360.331; • Het saldo van de voorziening mag gedurende de gehele beschouwde periode niet negatief zijn; • Er is geen maximum gesteld aan het saldo dat gedurende de beschouwde periode in de voorziening(en) wordt begroot. Heffingseenheden • Het aantal (equivalente) heffingseenheden bedraagt per 1 januari 2022: 90.881. Dit aantal is berekend door de totaal verwachtte inkomsten voor 2022 (€ 11,9 miljoen) te delen door het basistarief rioolheffing (€ 130,36 in 2022, het basisbedrag behorende bij een afvoer tot 500 m3 afvalwater); • Dit aantal heffingseenheden neemt tot en met 2026 toe tot een totaal van 92.755. Rioolheffing • De rioolheffing per (equivalente) heffingseenheid bedraagt in 2022 € 130,36. Dit is het basisbedrag conform de verordening rioolheffing, gebaseerd op een afvoer tot 500 m3 afvalwater • De rioolheffing mag op begrotingsbasis maximaal kostendekkend zijn: de geraamde opbrengsten mogen de geraamde lasten niet overstijgen (Gemeentewet artikel 229b); • Reserveren voor tarief egalisatie en/of toekomstige vervangingsinvesteringen – door dotaties aan de voorziening(en) – is toegestaan; • Reserveren enkel voor uitbreiding van het voorzieningenniveau is niet toegestaan;

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 29

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

•

De opbrengsten van de rioolheffing mogen niet voor andere doeleinden dan voor het gemeentelijk rioolstelsel (inclusief grond- en hemelwatervoorzieningen) worden aangewend ofwel hebben een relatie met de waterhuishouding;

Toerekening van kosten klimaatadaptatie ‘s-Hertogenbosch zet in op gezonde, groene en klimaatbestendige gemeente en neemt daartoe maatregelen. Veel van deze maatregelen hebben een relatie met de waterhuishouding. De gemeente draagt daarom vanuit de rioolheffing (binnen de kaders van de BBV) bij aan klimaatadaptatie, als dit functioneel bijdraagt aan het waterrobuust en klimaatbestendig maken van het stedelijk watersysteem. Bijvoorbeeld groenvoorzieningen in de buitenruimte ten behoeve van waterberging of groene daken die water vasthouden.

Inkomsten en uitgaven De wettelijke zorgplichten riolering en ambities worden bekostigd uit de rioolheffing. De rioolheffing bestaat uit een vaste eigenarenbelasting en een gebruikersbelasting op basis van het jaarlijks watergebruik (grens op 500 m 3 verbruik). De uitgangspunten, voorziene planmaatregelen en jaarlijkse werkzaamheden leiden tot het onderstaande (theoretisch) uitgavenpatroon voor de gemeente ‘s-Hertogenbosch in de periode 2022 t/m 2081. Er is met deze periode gerekend, omdat geschatte levensduur riolering 60 jaar is. De uitvoering van (verbeter)maatregelen hangen sterk samen met de planning en afstemming met andere boven- en ondergrondse werkzaamheden, de bedrijfsvoering van de gemeentelijke organisatie en de daaraan gekoppelde ambities. Dit zal uiteindelijk van invloed zijn op het werkelijke uitgavenpatroon.

Figuur 1 Verwacht uitgavenpatroon gemeente 's-Hertogenbosch voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie).

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 30

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Kostendekking In de aankomende planperiode (met doorkijk t/m 2081) activeren we alle investeringen. De geactiveerde (rest)investeringen leiden tot een boekwaarde. Uit de boekwaarde volgen kapitaallasten (rente- en afschrijvingslasten) voor een bepaalde duur. De boekwaarde is weergegeven in figuur 2.

Figuur 2 Boekwaarden (rest)investeringen voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie)

Het uitgavenpatroon in figuur 1 in combinatie met het boekwaardeverloop in figuur 2 en de boekwaarde van investeringen uit het verleden leiden tot het lastenpatroon zoals weergegeven in figuur 3. Hierin zijn ook de benodigde totale baten weergegeven.

Figuur 3 Lastenpatroon versus inkomsten voor de periode 2022 t/m 2081. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie)

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 31

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

De benodigde totale baten zijn in figuur 4 vertaald naar de benodigde rioolheffing, weergegeven als het basistarief rioolheffing. Tabel 5 drukt de benodigde inkomsten in getallen uit. De rioolheffing kan gedurende de planperiode gelijk blijven. Om de voorziening op lange termijn op peil te houden moet de rioolheffing in de periode 2044-2053 met circa 0,9% per jaar verhoogd worden. Omdat de lasten daarna harder gaan stijgen, moet de rioolheffing in de periode 2061-2075 met circa 1,56% per jaar stijgen om kostendekkend te blijven. Bij de interpretatie van deze resultaten dient rekening te worden gehouden met de huidige, lage rentestand. Naast de renteontwikkelingen zijn er andere onzekerheden in de toekomst die de rioolheffing zullen beïnvloeden zoals kostenontwikkelingen van (bouw)materialen en ontwikkelingen rondom klimaatadaptatie. Om een kostendekkende rioolheffing te behouden, dient de rioolheffing jaarlijks te worden geïndexeerd op basis van de optredende inflatie.

Figuur 4 Verwacht heffingsverloop gemeente 's-Hertogenbosch periode 2022 t/m 2081. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie) Tabel 5 Verwacht heffingsverloop gemeente 's-Hertogenbosch periode 2023 t/m 2028. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie)

Jaar 2023 2024 2025 2026 2027 2028

Benodigde inkomsten uit rioolheffing € 12.700.060 € 12.768.320 € 12.831.119 € 12.893.918 € 12.893.918 € 12.893.918

Aantal (equivalente) heffingseenheden 93.027 93.527 93.987 94.447 94.447 94.447

Rioolheffing per eenheid € 136,52 € 136,52 € 136,52 € 136,52 € 136,52 € 136,52

Ter bevordering van lastenegalisatie worden de begrote verschillen tussen totale baten en lasten verwerkt op de Voorziening Tariefegalisatie (art. 44.2 BBV). Het verwachte saldoverloop van deze voorziening is weergegeven in figuur 5.

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 32

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Figuur 5 Verwacht saldoverloop van de voorziening voor gemeente 's-Hertogenbosch periode 2022 t/m 2081. Bedragen op prijspeil 2023 (exclusief indexatie)

Risico’s Het langjarig verloop van de rioolheffing is berekend op basis van een inschatting van de restlevensduur, gebaseerd op rioolinspecties, huidige inzichten in mogelijke ontwikkelingen en financiële uitgangspunten. Dit verloop kan beïnvloed worden door onvoorziene ontwikkelingen, calamiteiten, strengere regelgeving, hogere ambities of bijvoorbeeld wijzigingen in financiële uitgangspunten. Met name een rentewijziging kan het verloop van de rioolheffing aanzienlijk beïnvloeden. De afgelopen jaren hebben we het voordeel gehad van een lage(re) rente op leningen ten gunste van geld lenen. Bij een stijgende rente treedt een omgekeerd effect op. Naast de renteontwikkelingen zijn er andere onzekerheden in de toekomst die de rioolheffing beïnvloeden, zoals kostenontwikkelingen van (bouw)materialen. Dit vertaalt zich in de jaarlijkse indexatie van de rioolheffing op basis van de optredende inflatie, om de heffing kostendekkend te houden.

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 33

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Modelberekening kostendekkingsplan Algemeen v4.10 Kevin Gortmaker Bas Bierens

v4.10

YAG€R

ALGEMEEN Opdrachtgever: Project: Projectnummer:

startjaar

2022

Gemeente 's-Hertogenbosch

beschouwde periode

KDP 2022

prijspeil

2022

C06031.000171

aantal heffingseenheden (in startjaar)

90.881

rioolheffing (in startjaar, nominaal)

jaar

€

eenheden 130,36

PERCENTAGES (nominaal) ACTIVERINGSGEGEVENS

technische levensduur

afschrijvingstermijn

Afschrijvings-vorm

Afschrijvingsvorm (default)

Rente op schulden uit geactiveerde (rest)investeringen:

1,50% 1,50%

in 2022 vanaf 2023

lineair Rente op positief saldo voorzieningen (nominaal):

vrij-verval riolering

jaar

lineair

gemalen, bouwkundig

jaar

lineair

gemalen, E/M

jaar

lineair

persleidingen

jaar

lineair

drukriolering, bouwkundig

jaar

lineair

drukriolering, E/M

jaar

lineair

IBA's

jaar

lineair

Egalisatievoorziening Groot Onderhoud (BBV 44.1c)

randvoorziening, bouwkundig (BBB / BBL) randvoorziening, bouwkundig overig

60 60

jaar jaar

jaar

lineair

Voorziening Tariefegalisatie (BBV 44.2)

randvoorziening, E/M

jaar

lineair

BTW afdracht aan algemene middelen (BTW-compensatie)

infiltratie voorzieningen

jaar

lineair

BTW:

meetopstellingen

jaar

lineair

BTW-compensatie op basis van directe exploitatiekosten en :

Indexatie prijspeil (op basis van verwachte inflatie na 2022): Indexatie kostenkengetallen Leidraad D1100 (van 2015 naar 2022):

VOORZIENINGEN per 1/1 van startjaar (2022)

per jaar

1,00%

per jaar

Startsaldi (nominaal)

Spaarvoorziening Rioolvervanging (BBV 44.1d)

BTW over dotaties aan spaar- / groot onderhoudsvoorziening: Tijdstip eerste afschrijving Tijdstip rentetoerekening

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 34

begin volg.jaar (saldo 1/1)

0,0 factor begin volg.jaar (saldo 1/1) 0,0

BTW-vast bedrag (indien van toepassing)

€

2.360.331

11,11% afschr + rente

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 35

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Exploitatie PLANVORMING FCL ECL Prioriteringsscan water en riolering Diverse kosten (Plankosten, advisering) 43324 Actualisatie kostendekkingsplan

In 2023 2023 2025

Kosten

Diverse kosten (Plankosten, advisering)

2022

€

43324

€

Elke X jaar 1 263.010 1

t/m 2024

Toelichting Bedrag valt onder Diverse Kosten Bedrag valt onder Diverse Kosten

246.030

ONDERZOEK FCL ECL In Kosten Elke X jaar Poseidon, dataverbetering en (aanvullend) onderzoek) 2023 1 Onderzoek rioleren woonboten in Binnenhaven 2023 VGRP plan, herberekening drukriolering en controle aanslagen € 77.250 43324 foute 2023 1

t/m 2025

Toelichting Bedrag valt onder Diverse Kosten Bedrag valt onder Diverse Kosten

t/m

Toelichting PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderh PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderh Bedrag zit in post Aanneemsommen

VGRP plan, herberekening drukriolering en controle aanslagen € 72.260 43324 foute 2022 ONDERHOUD Klein onderhoud Bijdrage beheer reiniging Bijdrage beheer groen

FCL ECL 42850 48240

In 2023 2023 2023

Kosten Elke X jaar € 10.590 1 € 1.271.130 1 1

Klein onderhoud Bijdrage beheer reiniging

42850 48240

2022 2022

€ 9.910 € 1.189.080

MAATREGELEN

FCL ECL

Kosten

Elke X jaar

t/m

Toelichting

FACILITAIR / OVERIG FCL ECL In Kosten Elke X jaar Energiekosten € 579.300 41520 2023 1 Aanneemsommen (waterbewustzijn en up-to 41560 date houden GRP) € 176.590 2023 1 Aanneemsommen € 2.641.870 41560 2023 1 Subsidie groene daken € 121.140 43324 2023 1

t/m

Toelichting PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderhoud PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderhoud

2028

Energiekosten € 267.660 41520 2022 Aanneemsommen (waterbewustzijn en up-to 41560 date houden GRP) € 165.190 2022 Aanneemsommen € 2.309.520 41560 2022 Subsidie groene daken € 113.320 43324 2022 LOONKOSTEN Loonkosten medewerkers Uren andere afdelingen Toerekening overige kosten 1 FTE extra

In 2023 2023 2023 2023

Kosten Elke X jaar € 652.710 1 € 133.890 1 € 107.260 1 1

48254

2022

€

OVERHEAD Aandeel financiele administratie FIB Overhead FIB Overhead SB

FCL ECL 43383 43324 43324

In 2023 2023 2023

Kosten Elke X jaar € 295.270 1 € 108.460 1 € 289.480 1

Aandeel financiele administratie FIB Overhead FIB Overhead SB

43383 43324 43324

2022 2022 2022

€ € €

Uren eigen dienst

FCL ECL 47660 48240 48250

Toelichting

Geen extra budget: dekking uit substitutie andere middele

844.920

295.030 107.340 265.430

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 36

t/m

Toelichting

PWR 'S-HERTOGENBOSCH OVERIG - NIET BTW PLICHTIG FCL ECL Overige kosten sector SB, M&D en BAZ 43324 Bijdragen sector SO, waterbewustzijn 43394 Bijdrage huisv MV 48243 Aandeel opslag algemene kosten 48250

In 2023 2023 2023 2023

Kosten Elke X jaar € 8.680 1 € 60.000 1 € 31.280 1 € 113.030 1

Overige kosten sector SB, M&D en BAZ Bijdragen sector SO, waterbewustzijn Bijdrage huisv MV Aandeel opslag algemene kosten

2022 2022 2022 2022

€ € € €

43324 43394 48243 48250

7.500 60.000 31.280 107.040

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 37

t/m

Toelichting PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderhoud PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderhoud PWR: valt onder totaalpost Beheer en Onderhoud

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Verbeteringsmaatregelen v4.10

Opdrachtgever: Gemeente 's-Hertogenbosch Project: KDP 2022 Projectnummer: C06031.000171

YAG€R

Object: Activiteit: Financieringswijze Verbetering: In geval van ACT: Afschrijvingsvorm: In geval van ACT: Afschrijvingstermijn: €

Jaar 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081

Totaal via Activeren € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

€

Totaal via Exploitatie € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

€

18.763.320 Totaal cf. vervanging € 1.963.000 € 2.100.040 € 2.100.040 € 2.100.040 € 2.100.040 € 2.100.040 € 2.100.040 € 2.100.040 € 2.100.040 € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

€

18.763.320 TOTAAL

€ € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

1.963.000 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 -

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 38

cf. vervanging lineair 60

cf. vervanging lineair 20

€

16.513.320 Afkoppelmaatregelen € 1.713.000 € 1.850.040 € 1.850.040 € 1.850.040 € 1.850.040 € 1.850.040 € 1.850.040 € 1.850.040 € 1.850.040

2.250.000 Groen tbv waterberging € 250.000 € 250.000 € 250.000 € 250.000 € 250.000 € 250.000 € 250.000 € 250.000 € 250.000

€

[…]

€

[…]

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Uitgaven - VAST PRIJSPEIL (2022) v4.10

YAG€R

Opdrachtgever: Gemeente 's-Hertogenbosch Project: KDP 2022 Projectnummer: C06031.000171

Alle vermelde bedragen zijn exclusief BTW

EXPLOITATIE € 15.763.620 Jaar

Planvorming

2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081

246.030 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010 263.010

€

4.630.010

€

Onderzoek € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

72.260 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250 77.250

76.820.470

€

Onderhoud € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

1.198.990 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720 1.281.720

Maatregelen € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

€ 204.050.370 Facilitair / Overig € 2.855.690 € 3.518.900 € 3.518.900 € 3.518.900 € 3.518.900 € 3.518.900 € 3.518.900 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760 € 3.397.760

€

Groot Onderhoud € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

€

Verbetering

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 39

€

12.772.230 Overig Niet BTW Plichtig € 205.820 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990 € 212.990

€

41.567.190

€

Overhead € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

667.800 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210 693.210

53.582.660 € 409.186.550

Loonkosten € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

844.920 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860 893.860

TOTAAL € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

6.091.510 6.940.940 6.940.940 6.940.940 6.940.940 6.940.940 6.940.940 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800 6.819.800

INVESTERINGEN € 265.085.340

€

vrij-verval riolering € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

1.819.000 1.964.520 1.964.520 1.964.520 1.964.520 2.616.893 1.204.878 1.397.106 1.579.402 1.706.953 1.783.277 1.775.897 1.708.872 1.674.133 1.684.614 1.758.153 1.883.189 2.055.106 2.314.967 2.562.053 2.724.065 2.801.142 2.841.704 2.932.216 2.994.623 3.018.244 3.089.010 3.219.133 3.390.514 3.504.550 3.557.624 3.617.424 3.720.269 3.917.451 4.168.339 4.561.885 5.171.515 5.837.873 6.437.147 6.852.875 7.034.021 7.033.730 6.956.424 7.001.179 7.276.548 7.894.847 9.030.775 10.641.396 12.429.474 14.031.912 15.304.037 16.245.713 16.802.109 1.284.000 1.284.000 1.819.000 1.819.000 1.819.000 1.819.000 1.819.000

5.162.863 gemalen, bouwkundig 42.800 42.800 37.450 716.900 743.650 267.500 177.929 963.000 37.450 922.875 21.400 187.250 905.559 96.300 -

€

19.431.610 € gemalen, E/M

856.000 310.500 1.016.990 100.000 19.260 537.843 428.000 1.385.650 1.747.365 1.358.900 856.000 310.500 1.230.990 100.000 19.260 537.843 428.000 1.385.650 1.961.365 1.358.900 856.000 310.500 1.230.990 100.000 19.260 537.843 428.000

13.856.500 persleidingen

53.500 53.500 53.500 160.500 53.500 26.750 26.750 508.250 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 6.125.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 5.269.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 401.250 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750 26.750

€

9.076.200 drukriolering, bouwkundig € € € € € € € € € € € € € € 1.611.541 € € € € € 154.708 € € € € € 2.771.851 € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € 1.611.541 € € € € € 154.708 € € € € € 2.771.851 € € € € € € -

€

7.245.920

€

drukriolering, E/M € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

643.281 61.755 1.106.444 643.281 61.755 1.106.444 643.281 61.755 1.106.444 643.281 61.755 1.106.444 -

2.038.213

€

428.000 536.738 536.738 536.738 -

randvoorziening, bouwkundig

IBA's € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

€

11.395.836

randvoorziening, E/M -

782.580 1.660.521 782.580 541.145 1.660.521 782.580 541.145 1.660.521 782.580 541.145 1.660.521 -

€

infiltratie voorzieningen € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

€

894.000 €

25.343.480 €

meetopstellingen

Groot Onderhoud

94.000 160.000 160.000 160.000 160.000 160.000 -

339.000 366.120 366.120 366.120 366.120 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000 428.000

18.763.320 Verbetering

1.963.000 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 2.100.040 -

€

Uitbreidingsinvesteringen € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € -

€ 378.293.283 TOTAAL € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

4.643.000 4.430.680 4.430.680 4.430.680 4.430.680 6.837.013 4.782.999 4.995.636 4.429.697 2.188.453 2.398.027 2.249.907 3.182.965 6.978.188 2.139.364 2.250.353 2.337.939 4.678.086 12.667.709 3.016.803 3.338.815 3.255.892 3.296.454 8.864.267 3.716.873 3.472.994 4.399.760 3.984.383 13.264.148 4.059.300 4.172.374 4.072.174 4.976.859 7.053.063 5.051.089 5.054.085 5.626.265 6.292.623 10.177.822 7.307.625 7.648.771 7.488.480 7.411.174 13.817.200 7.731.298 8.349.597 9.485.525 11.878.726 15.765.101 14.486.662 15.918.787 17.556.463 17.567.359 7.250.050 1.838.750 2.273.750 2.247.000 2.266.260 5.674.858 2.701.750

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 40

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Kostendekkingsplan Opdrachtgever: Gemeente 's-Hertogenbosch Project: KDP 2022 Projectnummer: C06031.000171

Financieringsmethode: ACTIVEREN LASTEN - vast prijspeil (2022) Spaarvoorziening Rioolvervanging (BBV 44.1d) € Jaar 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038 2039 2040 2041 2042 2043 2044 2045 2046 2047 2048 2049 2050 2051 2052 2053 2054 2055 2056 2057 2058 2059 2060 2061 2062 2063 2064 2065 2066 2067 2068 2069 2070 2071 2072 2073 2074 2075 2076 2077 2078 2079 2080 2081

Inflatie € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

€

Rentelasten

Dotatie

factor

1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000 1,0000

Egalisatievoorziening Groot Onderhoud (BBV 44.1c)

€

Rentelasten

Dotatie

restinvesteringen

€ -13.248.146 Onderuitputting kapitaallasten € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

-224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545 -224.545

€ 267.352.647

Oud, na BCF € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € € €

4.116.366 4.025.670 3.736.910 3.599.514 3.449.195 3.381.533 3.329.220 3.258.914 3.190.323 3.138.893 3.089.099 3.041.694 2.987.518 2.906.069 2.683.673 2.625.907 2.568.904 2.505.176 2.404.477 2.274.874 2.123.228 1.796.806 1.752.292 1.720.853 1.682.633 1.680.495 1.660.732 1.622.955 1.459.222 1.232.803 1.201.119 1.107.199 1.088.752 1.074.009 1.033.136 1.013.748 993.639 863.637 714.805 645.165 509.201 492.946 477.578 467.630 441.675 435.522 429.739 413.672 394.263 345.743 318.378 302.815 237.001 131.161 129.474 129.037 127.205 121.140 101.227 3

193.995 340.768 486.308 630.616 773.691 1.054.863 1.252.770 1.458.534 1.601.479 1.655.677 1.745.297 1.800.817 1.911.236 2.300.353 2.345.089 2.332.272 2.383.108 2.615.875 3.139.387 3.202.938 3.183.527 3.178.362 3.170.594 3.540.824 3.610.518 3.639.747 3.771.640 3.826.996 4.182.939 4.275.063 4.394.012 4.478.971 4.487.103 4.556.496 4.693.034 4.774.684 4.905.669 5.056.348 5.297.127 5.476.301 5.693.785 5.817.440 5.973.998 6.295.599 6.472.185 6.641.185 6.876.549 7.170.999 7.609.933 7.965.917 8.421.925 8.938.840 9.423.794 9.474.810 9.446.035 9.393.501 9.372.030 9.351.571 9.287.526

Exploitatie 12.772.230 € 41.567.190

€ 301.264.470

€

BTW plichtig

Niet BTW plichtig

Nieuw

excl. BTW

incl. BTW

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 41

Kapitaallasten € 94.786.568

4.372.970 5.140.880 5.140.880 5.140.880 5.140.880 5.140.880 5.140.880 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740 5.019.740

205.820 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990 212.990

€

53.582.660 Loonkosten

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 42

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Financieringsverslag - VAST PRIJSPEIL (2022) v4.10

YAG€R

Opdrachtgever: Gemeente 's-Hertogenbosch Project: KDP 2022 Projectnummer: C06031.000171

METHODE

Uitgangspunten startjaar prijspeil heffingseenheden startjaar heffingseenheden eindjaar rente investeringen voorziening/reserve-positief

2022 2022 90.881 94.447 1,50% -

afwaardering op basis van inflatie prijscorrectie kostenkengetallen

1,00%

startsaldo spaarvoorziening startsaldo egalisatievoorziening groot onderhoud startsaldo voorziening (BBV 44.2)

€ € €

Investeringen direct activeren (excl nieuwe aanleg) activeren (uitbreidingsinvesteringen) totaal

€ € 378.293.343 € € 378.293.343

Financiering min. % direct afschrijven max. % direct afschrijven overgangsperiode activeren > direct

0 jaar

Boekwaarde max. boekwaarde (totaal) min. boekwaarde (totaal) restboekwaarde (totaal) EMU kengetallen EMU-saldo (cumulatief) max. EMU-saldo min. EMU-saldo Externe rentelasten (cumulatief) Omslagrente (gemiddeld %)

(in 2075) (in 2022) (in 2081)

(2022 t/m 2081) (in 2076) (in 2073) (2022 t/m 2081) (2022 t/m 2081)

2.360.331

€ 223.459.104 € 79.132.177 € 202.621.240

€ € € €

-57.729.088 5.499.776 -10.659.144 -

Activeren (100%)

Rioolheffing startheffing eindheffing gem .heffing 1e groeiperiode rioolheffing 1e groeipercentage rioolheffing 2e groeiperiode rioolheffing 2e groeipercentage rioolheffing

€ € €

130,36 188,34 151,60 10 jaar 0,90% 15 jaar 0

Dotaties Spaarvoorziening Rioolvervanging (BBV 44.1d) dotatie startjaar € dotatie eindjaar € dotaties gemiddeld € groeiperiode dotaties nvt groei % dotaties nvt Spaarvoorziening Rioolvervanging (BBV 44.1d) (2022 t/m 2081) rente opbrengsten spaarvoorziening afwaardering saldo spaarvoorziening (2022 t/m 2081) (in 2022) max.spaarvoorziening (in 2022) min. spaarvoorziening (in 2081) eindsaldo spaarvoorziening

€ € € € €

Egalisatievoorziening Groot Onderhoud (BBV 44.1c) (2022 t/m 2081) € rente opbrengsten voorziening GO (2022 t/m 2081) € afwaardering voorziening GO (in 2022) max. saldo voorziening GO € (in 2022) min. saldo voorziening GO € (in 2081) eindsaldo voorziening GO €

Voorziening Tariefegalisatie (BBV 44.2) (2022 t/m 2081) rente opbrengsten voorziening (2022 t/m 2081) afwaardering voorziening (in 2030) max. saldo voorziening riolering (in 2081) min. saldo voorziening riolering (in 2081) eindsaldo voorziening riolering

€ € € € €

5.805.343 317.156 317.156

BALANS EXPLOITATIE / Voorziening Tariefegalisatie (BBV 44.2) LASTEN (excl. BTW) BATEN (incl BTW) dotaties spaarvoorziening (BBV 44.1d) € € 2.360.331 startsaldo voorziening (BBV 44.2) dotaties voorziening groot onderhoud (BBV 44.1c) € € 858.248.737 rioolheffing rentelasten restinvest. sparen & groot onderhoud € € -16.520.000 kwijtschelding lopende kapitaallasten € 81.538.422 € overige baten waarvan rentelasten € 20.297.391 € renteopbrengsten nieuwe kapitaallasten € 267.352.647 waarvan rentelasten € 91.680.601 exploitatielasten (overig) € 409.186.550 BTW (afdracht aan Algemene Middelen) € 85.694.293 afwaardering saldo € eindsaldo voorziening (BBV 44.2) € 317.156 € 844.089.068 TOTAAL € 844.089.068 BALANS Spaarvoorziening Rioolvervanging (BBV 44.1d) LASTEN (excl. BTW) BATEN (excl. BTW) investeringen (vermindering te activeren bedrag) € € startsaldo spaarvoorziening (BBV 44.1d) afwaardering saldo € dotaties spaarvoorziening (BBV 44.1d) € eindsaldo spaarvoorziening (BBV 44.1d) € € rente opbrengsten € afwaardering boekwaarde restinvesteringen € TOTAAL € BALANS Egalisatievoorziening Groot Onderhoud (BBV 44.1c) LASTEN (excl. BTW) BATEN (excl.

BTW) investeringen (direct af te boeken) € € startsaldo voorziening groot onderhoud (BBV 44.1c) afwaardering saldo € dotaties voorziening groot onderhoud (BBV 44.1c) € eindsaldo voorziening groot onderhoud (BBV 44.1c) € € rente opbrengsten € afwaardering boekwaarde restinvesteringen € TOTAAL € -

Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 43

PWR 'S-HERTOGENBOSCH

Colofon PWR 'S-HERTOGENBOSCH PLAN WATER EN RIOLERING 2023-2028 KLANT Gemeente 's-Hertogenbosch AUTEURS Vera Kusters Freya Macke PROJECTNUMMER ANL-C06031.000171 ONZE REFERENTIE D10056673:5 DATUM 8 augustus 2022 STATUS Definitief

www.arcadis.com

Arcadis Nederland B.V. Postbus 1018 5200 BA 's-Hertogenbosch Nederland T +31 (0)88 4261 261

Arcadis. Improving quality of life Onze referentie: D10056673:5 - Datum: 8 augustus 2022 44

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11784416/3