Notulen raadsvergadering 2026-03-30

raadslid. Van 6 juni 2018 tot 30 maart 2022, en vanaf 31 mei, omdat Mike doorschoof als wethouder werd je raadslid hier in ’s-Hertogenbosch. Lid van de commissie Omgeving, zeer betrokken, en je hebt de ongelofelijke eer dat je nooit meegedaan hebt aan de Politieke Klets, maar het meest bent benoemd. Dus dat was wel mooi. Je hebt nu een nieuwe passie gevonden. Je werkt al een tijdje bij Heineken, maar naast die rol bij Heineken… Passie, ja, want ik weet hoe jij je inzet voor duurzaamheid en dat juist een belangrijke taak van zo’n bedrijf is om ook die duurzaamheidskaart goed te blijven spelen ook voor de toekomst. Ze gebruiken veel water, ze gebruiken veel energie, en dan kun je bij een bedrijf aan de knoppen zitten om ervoor te zorgen dat ook zij de rol spelen van een duurzaam bedrijf en daarbij zit jij midden in het spectrum van die transitie en die verandering. Ik denk dat het een goede keus is van dat bedrijf om iemand die met die antenne wil werken, ook die rol te geven. Maar je bent niet alleen actief binnen Heineken, je bent ook al actief bij de RIVU, voor de Rietvelden, het bedrijventerrein, en daarmee blijven wij denk ik als heel ’s-Hertogenbosch profiteren van jouw kennis en de wijze waarop jij naar duurzaamheid en energiebesparing kijkt en welke rol het bedrijfsleven daarin kan vervullen.

Dus ook al neem je nu afscheid van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, ben je wel onze liaison naar het bedrijfsleven en kun je hen ook bewegen om de goede stappen te zetten naar dat duurzame bedrijfsleven voor een nog mooiere en betere toekomst voor ’s-Hertogenbosch. Ik wil je daarbij veel succes wensen. Je weet de weg in het stadhuis. Je weet ook de weg in het stadskantoor en dat kan je alleen maar nog verder verrijken om die rol dan ook te vervullen namens het bedrijfsleven, om die op de goede manier in het goede spoor te brengen. Daar wens ik je veel succes bij en ik denk dat we er allemaal vertrouwen in hebben dat je die rol op jouw manier op een goede manier gaat vervullen. Geert, dank je wel. De heer VERBRUGGEN: Voorzitter, beste Jack, bedankt voor de mooie en warme woorden. Het laat zien wat het soms teweeg kan brengen als je de stad mag vertegenwoordigen. Beste mensen, het was een eer om de afgelopen twee periodes onze bewoners en ondernemers te mogen vertegenwoordigen in onze stad en mooie dorpen in het hoogste bestuursorgaan van deze mooie gemeente. Ik zeg dit nadrukkelijk want als volksvertegenwoordiger vertegenwoordig je de hele gemeenschap en niet een bepaalde doelgroep. Het was dan ook bijzonder om deze rol te mogen vervullen. En in bijna acht jaar tijd gebeurt er heel veel, in het persoonlijk leven, in de wereld, in onze gemeente en hier in de raad.

Ik kijk terug op bijzondere jaren, jaren waarbij ik onze gemeente beter heb leren kennen en waarbij ik een bijdrage heb kunnen leveren. Ik denk dan aan een fameus geworden motie, de motie Voor een autoluwe binnenstad. Een motie die tot een beweging heeft geleid, waarbij onderscheid gemaakt wordt in het ruimtelijk vraagstuk hoe we de ruimte op straat verdelen, van parkeerplaats tot een omgeving, van verblijven met meer groen, met een veilige verkeersafwikkeling en tegelijk bereikbaar blijven. Een motie die ook dankzij de heren Kagie en Hoeben veelvuldig in de archieven wordt genoemd. Maar ik denk ook aan een motie over hoogbouw, René, nog uit de vorige periode. Die heeft geleid tot een maatschappelijke discussie over de contouren van de stad. De motie Route du soleil. Zoek maar op. Vragen die tot meer studieplekken tijdens corona hebben geleid. Fietsvlonders, en natuurlijk vele andere besluiten zoals de Klimaat Impact Analyse, Duurzame Polder, en over het meer mogelijk maken van zonne-energie bij monumenten en meer groen in de binnenstad. Het kan wel. En dit alles was niet mogelijk zonder goede samenwerking. Binnen de fracties van de afgelopen acht jaar en met woordvoerders van andere fracties, zowel in coalitie als oppositie.

Goede afstemming met het college, ambtenaren en natuurlijk de onvoorwaardelijke steun van de griffie en de hartelijke gastvrijheid van de bodes, de catering en de medewerkers van Kabinetszaken. Dank daarvoor. In het bijzonder natuurlijk bedankt aan iedereen met wie ik goed heb samengewerkt. Ik zal niet de fout maken om namen te noemen en dan belangrijke namen te vergeten. Omdat ik lid ben van een progressieve partij kijk ik ook graag vooruit. Wat wil ik nog meegeven? Het raadslidmaatschap is niet iets wat je zomaar erbij doet. Het is een ambacht dat vraagt, zoals de burgemeester altijd mooi verwoordt, om vorm en inhoud. Dat is iets wat groeit en voortdurend vraagt om aandacht, tijd en energie. De geschreven en ongeschreven regels helpen om dit werk uit te voeren. Vooral de ongeschreven regels staan onder druk, de regels hoe wij de lokale politiek en het bestuur vormgeven. Telkens bij een vernieuwingsslag na elke verkiezing vraagt dat toch om meer aandacht en alertheid. Aandacht omdat de wijze van politiek bedrijven bepalend is voor de resultaten die wij hier in deze zaal kunnen boeken voor de vele opgaven die voor ons liggen. En alertheid omdat te veel aandacht op de vorm zorgt voor een raad die te veel in zichzelf keert en te weinig naar buiten kijkt en de mensen gaat verliezen. Als raadslid word je gekozen en de kiezers bepalen uiteindelijk de samenstelling van deze raad.

Dat geeft de verantwoordelijkheid om elkaars verschillen te erkennen en te respecteren. Respecteren van de woordvoerders, bruggen te slaan naar compromissen waar dit mogelijk is en duidelijkheid te creëren waar de verschillen dat niet mogelijk maken. Zelf heb ik mijn raadswerk geprobeerd vorm te geven 13

door ambitie te verenigen met pragmatisme, door bij elk voorstel en idee te denken aan hoe we het voor de huidige en toekomstige generaties beter kunnen maken, duurzamer, en tegelijkertijd zoeken naar hoe dit mogelijk te maken met zoveel mogelijk steun en draagvlak. Want zoals de heer Slikker al na de verkiezingsuitslag zei: deze gemeente is niet links of rechts. We zullen het samen moeten vormgeven, in de raad en daarbuiten. Op deze feestelijke avond wil ik ook even stilstaan bij de teleurstellingen die er soms vaak zijn in de samenleving over politiek en bestuur. En dan denk ik: mensen zijn gebaat bij meer duidelijkheid. Duidelijkheid over wat zij zelf kunnen en wat zij van de gemeente, in welke vorm ook, mogen vragen en verwachten. En ook duidelijkheid vanuit de politiek over wat wij bedoelen met de besluiten die wij hier nemen. In navolging van de commissaris van de Koning in haar nieuwjaarstoespraak gun ik onze gemeente daarom meer saaiheid. Niet saai als kleurloos of behoudend, maar saai als gedegen, betrouwbaar en verantwoordelijk. Dat vraagt om een bestuur waarbij de vorm dient aan de inhoud, waarbij de lokale politiek geen Tweede Kamer in het klein is, niet scoren voor vandaag, maar investeren in morgen en overmorgen. Beste mensen, ik zwaai af, het ga u goed, ik wens u veel wijsheid en tot ziens.

De VOORZITTER: Adriana Hernández, 50PLUS, geboren in Mexico-Stad, dat hebben we de afgelopen maanden al een paar keer gehoord, ook onder andere rondom weerbaarheid en de veiligheid van burgers. Maar je woont inmiddels dertig jaar hier in ’s-Hertogenbosch. Ik weet niet of jullie het weten, maar Adriana was in Mexico een turnkampioene. Kijk, ik hoor mensen die dat niet wisten. De dochter van Cécile heeft net een radslag gedaan hier voor. Nu kan ik zeggen: ik daag je uit, maar dat ga ik maar niet doen. Maar ik heb vandaag hier al een radslag gezien. Acht jaar raadslid hier in ’s-Hertogenbosch. Je kwam binnen op 29 maart 2018 als vertegenwoordiger namens 50PLUS. En je hebt je onderscheiden als een vaste, herkenbare en betrokken stem, zowel letterlijk als figuurlijk, hier in ’s-Hertogenbosch. Iemand die recht door zee wil communiceren, helder, feitelijk en zonder rookgordijn. Je betrokkenheid bij senioren, bij financiële degelijkheid en je hebt een diep gevoel, en dat gaf ik net al aan, rondom de situatie bijvoorbeeld in Mexico en hoe je naar Nederland kijkt op een aantal vlakken, waarbij die rechtvaardigheid een belangrijk thema is bij wat je drijft en wat je belangrijk vindt.

Internationaal en toch lokaal verankerd is een combinatie die waardevol is, en misschien had een combinatie met Volt in de rede van verwachting gelegen vanwege die twee verbindingen, internationaal en lokaal. En ondanks de interne spanningen binnen je partij, zeker de laatste maanden, bleef je recht overeind staan met volle trots en volle bevlogenheid om je overtuiging kracht bij te zetten. Dat kreeg zijn vervolg in Senioren ’s-Hertogenbosch, en daarmee wilde je vanuit de oude lijn van 50PLUS een lokale verankering zijn en betekenis blijven geven aan die stem van die Bosschenaren die jij zo graag wil vertegenwoordigen. De kiezer heeft dat niet beloond. 50PLUS komt wel in de gemeenteraad maar met een andere vertegenwoordiger. Jij hebt met Senioren ’s-Hertogenbosch niet de drempel gehaald om de toegang te krijgen tot deze gemeenteraad. Maar dat wil niet zeggen dat we je niet waarderen voor de afgelopen jaren en voor het werk dat je verricht hebt en voor het feit dat je als eenvrouwsfractie je mannetje hebt gestaan om dat op een goede manier te doen. Je bent achter je principes blijven staan, te zorgen dat je dat van belang vond en daarmee vanuit een ander perspectief dat mee wilde geven in de nieuwe periode. Dat is je niet gegeven, maar ik wil je namens ons allen heel hartelijk danken voor je inzet de afgelopen acht jaar als gemeenteraadslid van ’s-Hertogenbosch.

Adriana, dank je wel. Mevrouw HERNÁNDEZ: Bedankt voorzitter, Jack, bedankt voor de mooie woorden en de erkenning. Beste voorzitter, collega-raadsleden, inwoners van ’s-Hertogenbosch. Vandaag neem ik afscheid als gemeenteraadslid namens 50PLUS en ik moet eerlijk zeggen, ik had nooit gedacht, echt nooit gedacht dat ik zoveel grijze haren zou krijgen van deze partij. Maar goed, sommige dingen passen gewoon bij de functie. Acht jaar lang heb ik mij ingezet voor onze prachtige gemeente. Acht jaar lang heb ik gestreden voor senioren, voor betere zorg, voor betaalbaar wonen, voor veiligheid en voor een gemeente die niet alleen luistert maar ook doet. En ja, soms voelde het alsof ik tegen de wind in liep, maar als Mexicaanse Bosschenaar ben ik wel wat gewend. Ik heb orkanen overleefd, dus een politiek stormpje kan er ook wel bij. Mijn fractie en ik hebben veel gedaan waar wij heel trots op zijn. Wij hebben senioren structureel op de agenda gezet. En geloof me, dat was soms alsof jij een puber probeert te overtuigen dat groente echt belangrijk is. Wij hebben ook aandacht gevraagd voor verenigingen, mantelzorgers en vrijwilligers, mensen die onze samenleving drijvende houden. Wij hebben gestreden voor meer passende woningen voor ouderen met zorg en voorzieningen in de buurt. Alsjeblieft, zet maar door.

En ik heb altijd geprobeerd om politiek niet alleen serieus maar ook menselijk te houden want als je niet meer kunt lachen dan wordt het een heel lange raadsvergadering. De afgelopen jaren was ik het gezicht van 50PLUS in ’s-Hertogenbosch. En hoewel mijn tijd in deze raad stopt, stopt mijn inzet voor senioren niet. Iemand, niet zo lang geleden, 14

heeft mij gezegd: ik verwacht dat jij niet stil gaat blijven. Dat ga ik zeker doen, dat zit in mijn DNA. Dat gaat nergens heen. Afscheid nemen is nooit makkelijk, maar zoals de filosoof Heraclitus zei: niets is permanent, behalve verandering. Of in mijn eigen woorden: het leven is een toneelstuk en vandaag wissel ik gewoon van rol, maar ik blijf op het podium, maak je geen zorgen. Ik wil mijn fractie en collega’s bedanken voor de samenwerking, de discussies, de humor en de momenten waarop wij het met elkaar eens waren, maar ook momenten waar wij nooit uitgekomen zijn. Ik wil de inwoners van ’s-Hertogenbosch bedanken voor hun vertrouwen in ons, in mij, en voor hun verhalen. Die hebben dit alles mede mogelijk gemaakt. En ik wil iedereen bedanken, mijn familie, die mij gesteund heeft, en ook iedereen die achter de schermen altijd bij mij is geweest en nog steeds staat. Lieve mensen, dit is geen afscheid van mijn betrokkenheid, dit is alleen een nieuwe bladzijde, en ik beloof dat het spannender zal worden. Dank jullie wel. De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan afscheid nemen van Joep Gersjes van VOOR Den Bosch.

Ik hoor hier alleen maar oeh’s en ah’s hier om mij heen en ik heb van tevoren na zitten denken: ga ik nu deze toespraak doen in de vorm van een artikel 71-vraag? Vindt u ook niet dat iemand die lid is geworden op 1 januari 2015 van de gemeenteraad voor BVP, met daarna de naamswijziging op 11 december 2018 in Lokaal Gestemd, op 1 september 2020 een fusie tussen Lokaal Gestemd en Bosch Belang en vanaf 5 december 2021 Groep Gersjes VOOR Den Bosch en uiteindelijk VOOR Den Bosch Joep Gersjes, dat dat wel heel veel naamswijzigingen zijn, college. Wat vindt u daarvan? Vindt u ook niet college, dat iemand die lid is van de commissie Bestuur, lid is van het presidium en ook nog voorzitter van de commissie Sociaal, wel heel veel uren moet besteden aan het raadslidmaatschap hier in ’s-Hertogenbosch? En vindt u ook niet dat iemand die zo dicht bij de inwoners staat, veel mensen op straat sprak en hun stem in het bestuur wilde geven, met heel veel vragen het college heeft bestookt? Nee, dat vind ik niet. Ik vind dat mensen op moeten komen voor het belang van de inwoners van ’s-Hertogenbosch en Joep, dat heb jij op een uitstekende manier gedaan. Want het gaat niet alleen over de hoofdlijnen, het gaat om wat mensen belangrijk vinden en wat ze mogen verwachten van een gemeente.

En jij bent daarin de tolk-vertaler geweest om die oproep van de inwoners van ’s-Hertogenbosch te vertalen naar de ruimte van de raadsvergadering, maar ook de ruimte van het instrument raadsvragen. En je reputatie van lastige vragensteller was voor jou geen verwijt maar een geuzennaam, en je hebt het ook zo getamboereerd bij de verkiezingen dat jij de meeste vragen had gesteld van allemaal. Een soort kpi avant la lettre, maar dat heb je wel op een goede manier gedaan. Je zet je in voor een groenere, veiliger en eerlijker stad met oog voor de inwoners en dat groen heeft voornamelijk ook te maken met het opruimen van het afval. Want dat was natuurlijk voor jou een cruciale ergernis en we hebben veel filmpjes van jou gezien op de socials waarin je weer bij een vuilnisbak stond en je dacht: waarom ruimt hij het nu zelf niet op en wacht hij weer tot de gemeente komt? Maar ja, dan was de clou van de film weg. Voor jou was 18 maart een teleurstellende dag, dat kan wel gesteld worden. Je hebt met veel inzet, en het thuisfront steunde je daar ook nog in om ervoor te zorgen dat je weer in de raad kwam, en zeker met alle leden van je partij, om ervoor te zorgen dat jij terugkwam hier in de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch.

Dat heeft de kiezer niet beloond, maar dat wil niet zeggen dat je tot de laatste dag… Ook al had je vrijdag beloofd dat het de laatste vragen waren, kwamen er vanochtend weer vragen binnen van Joep Gersjes. En een politicus moet eigenlijk doen wat hij belooft. Dus vrijdag heb je nog gezegd: het zijn de laatste. Toch niet hè? Maar ja, ze worden nog beantwoord Joep, alleen gaat het antwoord naar de leden van de nieuwe gemeenteraad en ik zal zorgen dat jij een cc van de antwoorden krijgt. Ik wil je hartelijk danken voor je humor, je betrokkenheid, je andere manier van kijken naar wat voor ons als gemeente belangrijk is, want de geluiden zoals jij ze verwoord hebt zijn cruciaal om een gemeente ook op een goede manier te laten besturen. Dus Joep, daar wil ik je heel hartelijk voor bedanken. Dank je wel. De heer GERSJES: De laatste keer geloof ik hè, definitief. Voorzitter, dank je wel voor de mooie woorden. Het ontroert me, maar ik ben sterk en optimistisch. Wat staat hier, even kijken, niet formeel, houd het luchtig en kort. Ja, dat zijn de drie kernwoorden waar ik vandaag mee wil beginnen. Want na ruim elf jaar is het wel klaar met lange debatten toch? Toen ik op 6 januari 2015 begon, waren Nuland en Vinkel nog maar net Bosschenaren. In die tijd is er veel gebeurd. Een van de grootste mijlpalen heb ik op een heel bijzondere manier beleefd.

De wisseling van de wacht tussen burgemeester Rombouts en burgemeester Mikkers. Terwijl de raad hier aan de champagne zat, lag ik in het ziekenhuisbed. En ik kan u vertellen, een burgemeestersinstallatie volgen vanuit een ziekenhuisbed geeft een heel nieuwe dimensie aan het begrip politieke afstand. Drie periodes in de raad, dat is een mooie tijd, waarvan een periode met mijn eigen partij VOOR Den Bosch. Samen opgezet met Jolanda van den Wildenberg, Corine van den Wildenberg, Bart van den Hoven en ik, 15

zei de gek. Ik ga jullie missen, de bodes, de griffie en met name Ed Kerkhoff als mijn raadsondersteuner bij de commissie Sociaal, de ambtelijke ondersteuning, wethouders, iedereen, de pers natuurlijk, het college. En ik was soms kritisch op de media, maar altijd vanuit mijn politieke verantwoording. Worden de financiële middelen wel goed besteed? En ook mijn oud-collega’s van de Rekenkamer, waarvan ik weet dat er nog één over is, Daniëlle Haenen, ook die wil ik benoemen, want daar was ik nog een tijd lid van. De sfeer op de derde verdieping, waar ik veel tijd heb doorgebracht en goede gesprekken had, de loop naar de Plaza om te lunchen en natuurlijk de Politieke Klets, waar jullie geen concurrentie meer hebben. Mijn hart lag bij de inwoners en ik ben de wijken en de dorpen doorgegaan met mijn camera. Of het nu ging om ongelijke trottoirbanden op de Markt, de bijplaatsingen van grofvuil of de petitie over de Paleisbrug die niet werd geaccepteerd, ik heb het allemaal vastgelegd op foto en film. Ik ga de raad verlaten, maar ik ga niet met pensioen. Ik heb me namelijk ingeschreven bij een nieuw uitzendbureau, de waakhond. Dus college, wees gewaarschuwd, die moties over het grofvuil worden deze zomer uitgevoerd, en ik sta met mijn speurneus erbovenop om te kijken of het ook echt gebeurt. Ik houd jullie in de gaten, wees niet bang.

De filmpjes van de Bossche markt die ik wekelijks maak, blijf ik gewoon maken. Dat vinden de mensen leuk en dat blijf ik doen. Wat de toekomst verder brengt, dat weet ik nog niet. Gezond blijven is voor mij nu het allerbelangrijkste. En voorlopig ga ik mijn vrije tijd nog meer samen met Jeanne, mijn vrouw, en de kleinkinderen doorbrengen, en mensen ontmoeten op de vele terrasjes in onze mooie gemeente. Voorzitter, ik heb mijn betogen altijd op zijn Joeps gedaan, niet te formeel, maar recht uit het hart. Ook het voorzitterschap, dat ik acht jaar lang met trots heb mogen doen, deed ik op mijn eigen manier. Met een lach, een grap en een grol, maar ook door op tijd de touwtjes aan te trekken of juist weer even te laten vieren. Ik vond het geweldig om het allemaal te mogen doen en voor mij was dit geen gewone hobby, maar een totaal uit de hand gelopen hobby, waarbij passie voor het werk altijd de boventoon voerde. Want laten we eerlijk zijn, zonder die passie was het maar saai en niet boeiend geweest. Het was een eer, bedankt voor alles, ik wens jullie veel succes en tot ziens. De VOORZITTER: Dames en heren, nog drie. Hanneke, bijna zestien jaar raadslid, vanaf 16 maart 2006 raadslid voor Leefbaar ’s-Hertogenbosch en Rosmalen. Vanaf 26 januari 2010 als zelfstandige fractie onder de naam Trots op Nederland.

Vanaf 11 maart 2010 raadslid voor Trots op Nederland en vanaf 18 oktober 2011 met André Rotman aangesloten bij de fractie van de VVD. En vanaf de periode 1 januari 2015 tot en met 29 maart 2018 zat je niet in de raad maar was je wel commissielid, niet-raadslid voor de VVD. En vanaf eind maart 2018 tot heden raadslid en de laatste periode als een soort moederkloek voor jouw fractie, met allemaal nieuwe mensen, en je had geen makkelijke klus. Het opvolgen van Ralph als fractievoorzitter in een nieuwe rol, waarbij je ook nog wat jonge mensen om je heen had. Voor sommigen was politiek gesneden koek, maar de vraag hoe je om moet gaan hier in de gemeenteraad vereist ook wat stuurmanskunst, en zeker voor jou stuurmanskunst als fractievoorzitter. Ik heb me afgevraagd naar aanleiding van de afgelopen weken of dat stuurmanskunst op een fatbike is, te ja of te nee. Want dat heb je wel laten zien de afgelopen jaren, met de fractie, de coalitie en eigenlijk met de hele raad. Het was duidelijk wat je wil, en je bracht het soms met een bepaalde stelligheid, waarbij de zinnen korter werden hoe stelliger je werd. Dus als we wisten dat Hanneke wat langer van stof was dan zat er nog twijfel. Als de zinnen korter waren, was het duidelijk dat er niet met je te sollen viel en dat dit het was. Dit is het gewoon.

En dan was je ook niet van je stuk te brengen, want dan stond je gewoon voor de zaak waarvoor je op wilde komen. Recht op het doel af, soms wel een beetje brokken, maar meestal niet, want je wist waar je voor ging. In de vorige raadsperiode was je ook nog lid van het presidium en commissievoorzitter en je hebt eigenlijk altijd wel hart voor die veiligheid gehad. Veiligheid en leefbaarheid zijn voor jou twee kanten van dezelfde medaille, waarbij je aangegeven hebt: het is belangrijk dat mensen zich houden aan de regels, dat er gehandhaafd wordt op wat er is, maar het moet ook duidelijk zijn wat die regels zijn. Dat moeten er ook weer niet te veel zijn, want ondernemers en individuen zijn voldoende volwassen genoeg om daar op een goede manier mee om te gaan. Je hebt in die zestien jaar kleur gegeven aan de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch. Eerst vanuit die andere partijen, maar ik zal toch voornamelijk de focus leggen op je bijdrage voor de VVD. En nu is het tijd dat je afscheid gaat nemen. Je hebt de afgelopen jaren een fractie neergezet en daarmee het VVD-geluid laten horen, maar nu is het tijd om van andere dingen te genieten. Vanaf je torenkamer in het Rosmalense kun je uitkijken. Dat vind ik toch mooier klinken dan het appartement.

Je kunt uitkijken over die driesprong en uiteindelijk kun je dan over een paar jaar gaan vertellen dat jij er mee voor gezorgd hebt dat die driesprong echt verkeersluw is, dat mensen er gewoon veilig overheen kunnen gaan, en dat het mede lag aan de stenen die jij hebt verlegd in die zin. Zestien jaar raadslidmaatschap is niet niks, en daarom mag ik jou melden dat het Zijne Majesteit heeft behaagd om jou te benoemen als Lid in de 16

Orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd. Mevrouw WELTEN: Voorzitter, dank voor de mooie woorden. Dit hebben al verschillenden gezegd, maar ik wil het toch nog een keer zeggen. Dank ook aan de mensen die de moeite hebben genomen om bij dit afscheid aanwezig te zijn. En dank dat Zijne Majesteit het behaagt mij te eren. Als je in 2006 als raadslid wordt beëdigd en in 2026 als raadslid afscheid neemt, is er in die periode veel water door de Dieze gestroomd. Daarop hebben veel boten gevaren en heel veel mensen onze prachtige stad bewonderd. Een gemeente met zo’n mooie binnenstad en z’n prachtige dorpen waar wij als gemeenteraadsleden besluiten over mogen nemen. Om als gekozen raadslid de bewoners te mogen vertegenwoordigen is een grote eer, maar het brengt ook verantwoordelijkheid met zich mee. En het iedereen naar de zin maken is echt een utopie. Het omgaan met teleurstellingen waaraan mensen richting jou uiting geven, hoort erbij. Maar intimidatie en bedreigingen niet. Maar wat gezonde kritiek houdt ons alert en de olifantenhuid, heus, die helpt. Het vraagt om geven en nemen en neem dat van mij aan, het is meer geven dan nemen. Als jouw partij deel mag uitmaken van de coalitie betekent het dat je van jouw mooie verkiezingsprogramma slechts een deel kan realiseren. Maar vergeet niet, dat betekent het ook voor al die andere coalitiepartners.

Niks kiezersbedrog, we willen allemaal onze partijambities realiseren, maar door meerdere partijen een stad besturen betekent een akkoord met heel veel kleuren, de zogenaamde regenboog. En ik kijk met trots terug naar de afgelopen vier jaar, waarin ik de rol van fractievoorzitter van de Bossche VVD mocht invullen. Een fijne fractie met een hoog relativeringsvermogen en humor. Vooral dat laatste jongens, houd dat erin. Blijf relativeren met elkaar. Hen mocht ik ook steunen, maar ook motiveren en zorgen bij minder populaire maatregelen dat de kikkers in de kruiwagen blijven. En burgerparticipatie is mooi, maar weet ook, 160.000 inwoners is 160.000 meningen. Inbreng van de bewoner neem je serieus en neem je mee in de besluitvorming, maar een te zware weging daarvan kan de functie van raadslid ondermijnen en daarmee ons democratisch stelsel. Ook de regionale samenwerkingsverbanden zetten de gemeenteraad vaak op een afstand. En het zoeken van de balans hierin is een opdracht aan onze nieuwe gemeenteraad. Ik wens de nieuwe gemeenteraadsleden ook heel veel wijsheid toe en wens ze veel succes met de invulling van deze prachtige functie, die weliswaar veel van je vraagt maar die je ook ontzettend veel teruggeeft.

Ik zou tot slot willen zeggen, met dank aan het thuisfront voor de ruimte die ik altijd heb gekregen, dank voor de glans die wij door de wrijving hebben weten te realiseren en dank voor alle lessen die ik hier heb geleerd, voor de collegialiteit en de prettige samenwerking. Kortom, het was mij een waar genoegen. De VOORZITTER: Noor, het duurde lang, maar het is eindelijk zover. Is Noor er nog of niet? Jawel toch hè? Ja, ik zie haar zitten, dan is het goed. Het is eindelijk zover. We gaan afscheid nemen van Cécile. Bijna 24 jaar onafgebroken raadslid sinds je installatie van 14 maart 2002. In deze raadsperiode was je actief in de commissies Bedrijvigheid en Sociaal, maar je hebt in de loop van de decennia, want dat mag ik toch zeggen met 24 jaar, je sporen nagelaten. Je hebt ook de gouden SP-tijden meegemaakt. In 2006 hadden jullie maar liefst vijf zetels in deze raad, een mijlpaal in de Bossche SP-geschiedenis. En in 2004 volgde je Nico op als fractievoorzitter, een rol die je twaalf jaar lang met grote toewijding hebt vervuld. Daarna nam Bram van Boven het stokje over en daarna Bram Roovers. Brammen, daar zit je wel goed mee. Het is bijna een traditie geworden, van Bram naar Bram, maar ondertussen zat er Cécile, en Cécile betrokken, met volle energie, en wetend met welk kompas, met welke agenda ze hier in de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch zat.

Je hebt naast als raadslid en fractievoorzitter ook bijgedragen aan het functioneren in brede zin van deze raad, in de onderzoekscommissie rondom het sociaal-cultureel werk, als voorzitter van de commissie Ruimtelijke Ontwikkeling en Beheer, maar daarvoor ook lid van het presidium en deze raadsperiode was je weer lid van de werkgroep Weener XL. Je wist dat allemaal te combineren met diverse maatschappelijke en professionele functies, waaronder voor de Statenfractie en je studie aan de pabo, en natuurlijk het moederschap van Noor. Misschien wel de belangrijkste klus die je hebt. Bij jouw twintigjarig jubileum heb ik wel iets gegrapt over muzieksmaak et cetera, maar ik weet dat je helemaal begeisterd bent door Kate Bush en Wuthering Heights, en dat gaat toch over liefde en romantiek. En volgens mij zat er liefde in jouw werk voor deze raad en waarom je het wilde doen. Dat raadslidmaatschap zag je niet als een taak op zich, maar je zag het als een taak om degenen wiens meningen niet altijd gehoord werden juist hier te laten weerklinken in de raadzaal van ’sHertogenbosch. Op jouw manier, niet met lange betogen met allerlei omzwervingen, maar juist helemaal to the point, om juist aan te geven waar het hier bij jou heel erg zat, om je hart te laten spreken ten aanzien van die mensen wiens stemmen niet altijd gehoord werden.

Daarmee kritisch, betrokken, maar wel met het sociale hart voor ’s-Hertogenbosch. We nemen afscheid van een 17

vertrouwd gezicht in deze raad, na 24 jaar. Een vertrouwd gezicht, een echte Bossche, en iemand met rood SP-bloed. Tomatenrood, kun je wel zeggen. We nemen afscheid van een SPpersoonlijkheid avant la lettre, en ik weet zeker dat je betrokken blijft bij de partij, om het goede voor anderen te doen en te zorgen dat mensen die juist dat steuntje nodig hebben en wiens woorden niet altijd gehoord worden, je die wel wilt door blijven laten klinken in het SP-geluid. Ook al gaat het dadelijk via één zetel in de komende periode, ik weet zeker dat het niet alleen in deze raad gebeurt, maar juist in de samenleving waarin je dat soort geluiden wilt laten gelden. Ik mag jou melden dat we als stadsbestuur heel erkentelijk zijn voor jouw bijdrage en dat wij besloten hebben om jou de Stadspenning van ’s-Hertogenbosch toe te kennen. Van harte gefeliciteerd. Mevrouw VISSCHER: Lieve mensen en anderen, na 24 jaar neem ik dan eindelijk afscheid als raadslid van deze fijne gemeente. Toen mijn dochter geboren werd, liet ik mijn fractie al weten dat het wat mij betreft het mooi was geweest. Nu is zij elf en gaat het echt gebeuren. Niet dat ik de laatste elf jaar met tegenzin in de raad heb gezeten hoor. Volksvertegenwoordiger zijn is bijzonder eervol en ik heb altijd geprobeerd mijn taak naar eer en geweten uit te voeren. Er zijn wel dingen die ik niet zal missen.

’s Nachts in bed in prachtige volzinnen bedenken wat ik had moeten zeggen. De enorme hoeveelheid stukken die je moet lezen als raadslid en die je vooral laten weten dat er zoveel is wat je nog niet weet. Verhalen van raadsleden die hun zinnen minutenlang kunnen laten duren zonder natuurlijke pauzes te laten vallen. Ik noem geen namen, maar een ervan begint met een P en eindigt op ieter Paul Slikker. Raadsleden die toch nog even de commissievergadering overdoen. Het laatste jaar voor de verkiezingen, waarbij het elkaar vliegen afvangen, stokpaardjes berijden en selectieve verontwaardiging tot een topsport verheven wordt. Raadsleden die niet kunnen geloven dat iemand anders iets anders denkt dan zij, en tegen beter weten in met steeds een iets andere formulering dezelfde standpunten blijven herhalen in de hoop die ander alsnog te overtuigen. Moties waar in overleggen alle inhoud wordt uitgehaald om in ieder geval aangenomen te worden. En het eeuwige bedanken. Voor het woord, voor het stuk, voor de vraag, voor het antwoord, voor de motie, voor de reactie op de motie, alles, enzovoort. Ik weet overigens heel goed dat ik mezelf ook regelmatig heb schuldig gemaakt aan deze dingen hoor, dus ik zal ook verder niets zeggen. Er zijn in de loop van die 24 jaar heel veel dingen veranderd.

Het bestuurscentrum is gebouwd, daarvoor vergaderden we in het Noordbrabants Museum en het gemeentehuis. We zijn papierloos gaan werken, wat volgens mij een aardig bos per jaar scheelt. We kregen een griffie, de raadzaal werd twee keer verbouwd en er kwamen steeds meer partijen bij die ook nog zetels haalden. Dat had ook gevolgen voor de vergaderingen die ondanks steeds meer beperkingen wanneer je iets mocht zeggen toch steeds langer zijn gaan duren. Raadslid zijn was heel leerzaam. Spreken in het openbaar was niet echt mijn hobby toen ik begon en ik heb het echt moeten leren. Ik heb twee onderzoekscommissies mogen voorzitten, een tijdlang de commissie ROB voorgezeten, in verschillende werkgroepen plaatsgenomen, en nu kom ik dan bij de dingen die ik wel zal missen. De cateraars natuurlijk, schoonmakers en al die mensen die zorgen dat raadsleden elke keer hier in een fijne omgeving hun werk kunnen doen. En het zijn over het algemeen ook nog heel leuke lieve mensen. De bodes verdienen daarbij een speciale vermelding. Ik heb het ze wel eens moeilijk gemaakt, maar we hebben ook altijd veel met elkaar gelachen. De mensen van de griffie die bij ons vergadertijgers onmisbaar zijn. Persoonlijk heb ik het meest met Ed en Rick te maken gehad en naast dat ze hun werk heel goed doen heb ik met hen ook altijd veel gelachen en gekletst.

En natuurlijk zal ik de mensen van mijn eigen fractie maar ook veel mensen van de andere fracties missen. Ik heb in mijn jaren natuurlijk al aardig wat mensen zien weggaan. Ik noem toch een paar namen. Ik noem Anneke Schultz, Hermie van Ommeren, Ingrid en Olaf Thelissen, Paul van der Krabben, Ufuk Kâhya. Als raadsleden heb je een aparte band met elkaar. Je ziet elkaar veel, je discussieert in het openbaar over allerlei onderwerpen en je kan het daarbij hartgrondig met elkaar oneens zijn en na afloop drink en klets je even wat. En je weet, hoe hoog die emoties ook oplopen, het is niet persoonlijk. Bram, bedankt voor de afgelopen jaren. We hebben heel fijn samengewerkt en nu heel veel succes in je eentje, maar gelukkig wel met een heel fijn team om je heen. En desgewenst zal ik je met alle plezier met raad en daad bijstaan. En nog een laatste oproep speciaal aan mijn buurman in de raad. Hessel, geef Bram alsjeblieft af en toe een snoepje, want dat zal hij waarschijnlijk het meeste missen aan mij, afgezien natuurlijk van mijn hilarische grappen waar ik vooral altijd zelf erg om moet lachen. En Hessel, blijf mij vooral spammen met foto’s van George W. Bos. Hiermee sluit ik mijn raadsperiode af. Ik wens iedereen die vanavond afscheid neemt veel geluk, succes en plezier bij wat ze nu gaan ondernemen. En iedereen die nog blijft veel succes in deze bijzondere functie.

De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan afscheid nemen van raadslid nummer 18 die 18

vandaag afscheid neemt en dat is Paul Kagie. Wij hadden eigenlijk bedacht om Hanneke, Cécile en Paul hier voor op Vinkel te zetten. Dat ze dan zes minuten helemaal alleen staand naar mij moesten luisteren. En Paul belt twee minuten voor de raadsvergadering met Wim. Het is toch niet zo dat ik daar moet gaan staan op Vinkel en dat ik dan moet aanhoren wat er allemaal gezegd wordt en dat ik dat allemaal moet meemaken? En toen hebben wij besloten in wijsheid, dat is vooral de wijsheid van Wim en ik heb gezegd: dat is goed, om dat niet te doen. Paul, je mag dus gewoon op je plek blijven zitten, op jouw verzoek. Maar wat een moment voor ’s-Hertogenbosch. 39 jaar, bijna 40 jaar, raadslid hier in ’s-Hertogenbosch, waarvan twee periodes ook als wethouder. Wat is veertig jaar? Dat is heel lang. Dat zijn heel veel uren. En toen ik daarstraks zei wat de periode is wat we de afgelopen jaren hebben ingezet en hoeveel vergaderingen, dan kan ik me bijna niet voorstellen wat dat betekent als je dat veertig jaar hebt gedaan. Hoeveel raadsleden je hebt zien komen en zien gaan, hoeveel wethouders je hebt zien komen en zien gaan, en zelfs burgemeesters, ondanks dat ze best lang zitten, ook hebt zien komen en zien gaan. Op 7 september 1982, ik ken een aantal raadsleden die toen nog niet geboren waren, werd jij raadslid voor de PvdA en dat bleef je tot 19 september 1996.

Daarna van 1998 tot 2002 voor Lente 97, maar die Lente werd snel Leefbaar ’sHertogenbosch en Rosmalen, vanaf 2002 tot 2015. Daarna wethouder van 2015 tot 2018, en daarna was jouw partij Leefbaar ’s-Hertogenbosch vanaf 29 maart 2018. Ik herinner me nog als de dag van gisteren het moment dat je afscheid nam als wethouder, toen je daar zat, in de oude samenstelling van de raad, en hoe moeilijk het was om die rol af te staan. Want dat was wel je habitat om wethouder te zijn in deze gemeente. Waarom? Omdat je dan feitelijk de stenen kon verleggen in die samenleving die jij mooier en beter wilde maken. En je had toch het gevoel dat je als wethouder die stenen zelf in de hand kon nemen en zelf kon bepalen waar je ze neer kon leggen, terwijl je als raadslid toch op een bepaalde afstand staat en wel kunt controleren of de stenen goed liggen, maar ze zelf niet kan verleggen. En daar zit een groot verschil, en dat verschil heb ik duidelijk gezien in jouw presteren, zowel als raadslid als als wethouder. Als wethouder op de fiets overal naartoe, dingen regelen, soms ritselen, maar dat hoort een beetje bij de scharrelruimte die je ook nodig hebt als bestuurder, en dat is toch lastiger als je raadslid bent en op een andere manier moet kijken hoe anderen dat doen en wat je daarvan verwacht.

Maar ik moet wel zeggen dat je daar bovenuit gestegen bent, om niet alleen vanuit een negativisme naar dat wethouderschap te kijken, maar nieuwe wethouders een kans te geven om zichzelf te ontwikkelen, maar wel scherp te blijven op wat je dan van ze verwachtte, en wat jij daar vanuit jouw beleven, en dat is niet alleen vanuit ervaring maar vanuit bezieling voor die samenleving op een bepaalde manier neer wilde zetten. Dan ben je soms wel eens lastig, en dan ben je soms wel eens drukkend in je woorden, in je toonzetting, in je articulatie. Duits helpt dan niet altijd als een soort vriendelijke taal, maar dat geeft wel meteen de dynamiek aan die er bij jou in zat. Ik noem het maar een licht ironisch taalgebruik met een Duitse slag. Misschien moet ik het zo omschrijven. Inhoudelijk ben je een alleseter, want je leest volgens mij alles wat er de afgelopen veertig jaar door je handen is gegaan. En je hebt veel van die geschiedenis van ’s-Hertogenbosch maar juist ook het bouwen van die toekomst van ’sHertogenbosch echt letterlijk en figuurlijk in je handen gehad. De wijken, de mensen, de Bosschenaren, ombudspolitiek avant la lettre. Niet opkomen voor dat ene individuele belang, maar dat individuele belang vertalen naar wat dat betekent voor de samenleving als geheel.

Niet achter iemand aanlopen omdat die toevallig iets wil, maar het vertalen in: wat betekent dat voor iedereen en dat juist op een bepaalde agenda neerzetten. De politiek kent geen geheimen voor jou, zowel niet het spel, de vorm, maar ook de inhoud niet. Jij weet wat hier in de stad gebeurt. Jij weet wat er in de dorpen gebeurt, maar ook wat er in deze arena gebeurt. En zoals jij het noemt, het huis en in het stadskantoor. En velen van die voorbijgangers, zowel in de ambtelijke organisatie als in de bestuurlijke en politieke omgeving heb je zien gaan en zien komen, maar ik weet zeker dat je niet alle namen kent van degenen die jij gezien hebt, maar dat zij allemaal wel weten wie Paul Kagie was. Dat is ook een gave, want ik denk dat je iedereen tot de puntjes hebt laten voorbereiden om te weten: hé, die Kagie gaat straks een scherp vraag stellen, daar moet ik dan wel het antwoord op hebben. En dat is ook van belang om dat op een goede manier te doen. Ik moet wel zeggen, in jouw laatste vergaderingen heb ik toch nog gezien dat je soms nog eens twijfelde. Toen je mij moest vervangen als voorzitter van deze raad, was dat toch een rol die nog een beetje geheimen voor je kende, waarbij duidelijk was dat je nog niet alle raadsleden die hier zitten kent. Maar dat geeft niet, want dat siert je ook als mens. We gaan van Kagíe naar Kágie, heb ik begrepen.

Dus voor mij als voorzitter wordt dat even wennen, want Maarten spreekt zijn achternaam anders uit dan jij Paul. Maar Kagíe zal hier altijd blijven ronddwalen. Al ben je niet meer persoonlijk hier vanuit jouw rol hier als raadslid of als wethouder, maar ik denk dat in deze zaal jouw bijdrage onmiskenbaar is en dat je daar een grote bijdrage hebt geleverd aan de toekomst van deze stad. Niet iedereen is blij met de stenen zoals jij ze verlegd hebt, maar ik denk dat we als samenleving als geheel dankbaar mogen 19

zijn zoals je ze verlegd hebt en met welke inzet je dat hebt gedaan. Ik heb twee erkenningen voor jou. Allereerst heeft het stadsbestuur besloten om jou de Stadspenning van ’s-Hertogenbosch toe te kennen, maar ik mag daarnaast melden dat het Zijne Majesteit heeft behaagd om jou te benoemen als Lid in de Orde van Oranje-Nassau. Van harte gefeliciteerd. De heer KAGIE: Allereerst dank voor uw mooie woorden in mijn richting en de Stadspenning. Ik ben zeer vereerd. En ook de koninklijke onderscheiding, ik ben zeer vereerd. Die krijgen beide een plaats op de schouw van mijn open haard. Ook van u attent dat ik deze permanente toegangspas voor dit huis heb gekregen, tot in lengte van jaren. Nu ik dit zeg, zie ik dat nieuwe schriftelijke vragen aanstaande zijn. Voorzitter, beste mensen, nog een kort laatste woord in dit huis. Daarbij permitteer ik me ook een enkel advies aan de volgende generatie bestuurders van deze fraaie stad en haar dorpen. Maar hier en nu hoort daar ook een dankwoord bij. Dank voor het generaal gesproken constructief samenwerken met de gemeentelijke werkers, dwars door de organisatie. Maar ook een dank naar de collega-raadsleden, wethouders en de burgemeesters in die veertig jaar. Burgemeester Van Zwieten, burgemeester Burgers, interim-burgemeester Van der Beek en burgemeester Rombouts, en u, burgemeester Mikkers, dank.

De collegialiteit en samenwerking is de basis voor het dienen van de publieke zaak. Het heeft mijn werk beter gemaakt. Voorzitter, de geestelijke bijstandsverlening van de griffiewerkers mag ik ook niet vergeten. Sinds 25 jaar ondersteunen zij de gemeenteraadsleden in hun werk. Dat kleine groepje slimme griffiewerkers betekende winst voor het politieke werk in dit huis. Voorzitter, één groep doorgaans stille werkers, want wij zijn van het praten en vooral blijven praten, maar één groep doorgaans stille werkers wil ik ook nog even noemen, de bodes. Ik heb er tientallen in dit huis mogen meemaken. Attent, vriendelijk, doorgaans, het zijn mensen, dienstverlenend en betrouwbaar. Ter illustratie over die betrouwbaarheid. Aan de voorkant in het clubhuis aan de Markt vlogen ook in de jaren dat ik wethouder mocht zijn, in de jaren negentig, overigens daarna ook tien jaar geleden, zo nu en dan de dakpannen van het dak. Dat hoorde er gewoon bij beste mensen. Als het goed vonkt, dan komen er dus betere zaken naar voren. Maar ik geef één voorbeeld, dat is me altijd bijgebleven. Op vrijdag 27 oktober 1995, drie weken voor de herindelingsverkiezingen, tien zetels voor Rosmalens Belang bij die verkiezing, legde de ambtelijke top mij als wethouder Cultuur uit het niets een vernieuwbouwplan van het Kruithuis voor, de voorganger van het Design Museum van toen.

Beschikbaar voor dat plan: ƒ 17 miljoen. En het nieuwe plan dat op 27 oktober werd voorgelegd kwam uit op ƒ 25 miljoen. Dat waren nog eens overzichtelijke tijden, zou je nu zeggen. Ik kan u zeggen: het knalde in het stadhuis en de bodes, stoïcijns en de rust zelve, werkten daaromheen. Die knallende ruzie bereikte de buitenwereld nooit. De bodes van toen en nu wil ik danken. Op een gepaste wijze zullen we daar nog een strik omheen doen, maar dank. Voorzitter, in die veertig jaar is ’s-Hertogenbosch uitgegroeid tot een rijke woonstad in het Brabantse. Ik heb daar een kleine bijdrage aan mogen leveren. Een rijke woonstad, maar waakzaamheid is geboden. De woningen in het Bossche worden meer en meer gekaapt door bezoekers uit de brede Randstad of India, ASML. En we kunnen die middeleeuwse brug niet meer ophalen. De allesoverstijgende opgave voor de komende jaren, voor college, ambtelijke top en de raadsleden van morgen, de allesoverstijgende opgave de komende jaren, hoe houden we de Bossche woningzoekenden in een kansrijke positie op een woning? Voorzitter, dan helemaal tot slot.

In dit huis is het over het algemeen goed samenwerken, of het nu gaat over de leefbare en bereikbare binnenstad met de collega’s Verbruggen en Hoeben, of het samen optrekken met betrekking tot de kritische dossiers, Afvalstoffendienst, theater, Weener XL en het Design Museum, zijn we inmiddels alweer bijna vergeten. Dank aan de oppositiecollega’s Hendrickx, Roovers, Van Creij en Samshuijzen voor het samen optrekken. Voorzitter, en ook de werkgroep Complexe Projecten, waar ik met een aantal raadsleden aan mee heb mogen werken om de raad beter in positie te brengen, heeft doen zorgen dat de raad over instrumenten beschikt waarmee we beter de projecten van meet af aan kunnen volgen op de financiële risico’s. En collega Welten, dat fatbikeverbod, Driesprong en dergelijke, dat komt er. Het laatste advies aan de volgende generatie volksvertegenwoordigers, voer hier het debat op het scherpst. Het besluit om af te zien van het project Design Museum is niet hier genomen maar op een andere locatie in het Bossche. Dat is een les voor de komende generatie en volksvertegenwoordigers van morgen. Het is buiten te doen. Onze burgers zijn bronnen voor beleid en voor de besluiten die hier worden genomen, moet je ze opzoeken, het gesprek aangaan. Niet op het finale moment, in de stad, wijken en dorpen, van Bokhoven tot Vinkel. Ik dank u allen.

De VOORZITTER: Dames en heren, dan komen wij tot afronding van deze vergadering. Wij hebben beneden nog hapjes, drankjes et cetera staan. Daar kunt u ook de mensen bedanken dan wel feliciteren met hun onderscheidinge. Ik wens u nog een prettige avond toe en ik zie u allen of 20

een groot gedeelte van u in ieder geval aanstaande woensdag terug voor de installatie van de nieuwe gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch. Ik dank u allen hartelijk voor uw komst. Dank u wel. Sluiting om 22.18 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 9 april 2026.

21