Notulen raadsvergadering 2026-01-27

De VOORZITTER: U bent het niet met elkaar eens. Wethouder SLIKKER: Dan gaan we door naar motie 7 over de mogelijkheid van een raadgevend referendum. Ook hier zou ik uw raad willen zeggen: oordeel raad. Er was ooit een referendumverordening met twee mogelijkheden erin, namelijk het raadplegend referendum vanuit uw raad, die bestaat nog steeds, en het raadgevend referendum vanuit de inwoner. Die is een aantal jaren geleden geschrapt. Het is aan een toekomstige raad om te beoordelen welke nieuwe instrumenten je eventueel wilt toevoegen. Welke wil je completeren. Daar kunt u zich vandaag over uitspreken, maar weet ook, dat is uiteindelijk ook aan die toekomstige raad om dit met elkaar vast te stellen. Motie 8, de mkb-effectentoets. Ja, ondernemers zijn een hartstikke belangrijke partij in participatie, maar dat zijn ook ouderen, jongeren, huurders, kortom vele groepen in de Bossche samenleving. Wij willen juist alle stemmen horen, dus afhankelijk van het voorstel of de activiteit die de overheid ontplooit, wil je de betrokkene goed horen. Dat geldt uiteraard voor mkb'ers, maar om nu één groep eruit te lichten en te zeggen: die krijgen een soort status aparte in participatie, dat vindt het college onverstandig, dus daarvan zou het college willen zeggen: die ontraden wij. Daarmee heb ik ze allemaal gehad.

De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw HENDRICKX: Bedankt wethouder voor uw reactie, maar goed, bij mij blijft toch het gevoel een beetje hangen. Kijk, vrijwel iedere gemeente heeft een participatienota, al vele jaren, met heldere afspraken op wat voor wijze inwoners invloed kunnen hebben op afspraken en besluiten die wij hier nemen. En het verbaast mij toch dat het ons na tien jaar gewoon niet lukt om een concrete nota aan te reiken met daarin een aantal spelregels, misschien aan de hand van een goede dilemmadiscussie, om daar gewoon een klap op te geven. Mij beklijft toch het gevoel, en ik heb een aantal mensen gesproken, dat dit toch een wat diffuus proces weer wordt waarin we met elkaar weer het gesprek gaan voeren. Het wordt weer een jaar vooruit getrokken. Eerste kwartaal 2027 moet de verordening er liggen. Dat is een wettelijke vereiste. Eerder kunnen we dat kennelijk niet leveren. Ik vind het toch heel jammer. Ik ga zeker de collega's die moties hebben ingediend die participatie een stap vooruit willen helpen echt ondersteunen, want het is hartstikke hard nodig. Maar ik constateer dat we weer een jaar met elkaar het goede gesprek gaan voeren en dat die goede afspraken en die helderheid voor de wereld buiten er gewoon het komende jaar niet komt. En dat betreur ik.

Ondanks de goede intenties, wellicht van de wethouder, had ik toch gehoopt dat we na al die jaren nu gewoon een wat concreter proces zouden kunnen hebben dat we ook buiten goed kunnen uitleggen. Ik begrijp het niet, dus laat staan dat ik het inwoners kan uitleggen wat we nu precies gaan doen hier. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik heb geen vraag gehoord. Wethouder SLIKKER: Dan vrees ik dat mevrouw Hendrickx toch ook haar eigen stemgedrag moet kunnen uitleggen aan de inwoners. U heeft in december 2024 het college de opdracht 41

gegeven: ga die participatienota niet opwekken met een ambtelijke werkgroep en met de raad, maar doe dat met inwoners. We hebben in maart 2025 aan u aangeboden, daarvoor stellen we voor om dit burgerberaad met u te gaan doen. Daar heeft u voorgestemd. Het burgerberaad heeft 26 oktober zijn advies gegeven, juist om inwoners een stem te laten hebben over hoe die visie eruit moet zien. En volgens mij was dat een zeer waardevol proces. Daar is het college heel blij mee en ik hoop u ook nog steeds. Mevrouw HENDRICKX: U daagt mij dan toch uit om daar nog even kort op te reageren. Dat u dat proces heeft ingezet zoals u dat heeft gedaan à la, maar we zijn nu twee jaar, bijna drie jaar verder nadat u bent begonnen met het proces met die inwoners te praten. En wat ik alleen zeg, en ik geloof echt in uw goede intentie, dat we na een aantal jaren nog steeds niet zo ver met elkaar zijn om gewoon een heldere nota af te spreken met een participatieladder. En iedere fatsoenlijke gemeente heeft dat gewoon en waarom lukt dat ons nu niet om dat met elkaar hier op te tuigen? Dat is het enige wat ik bedoel. En nogmaals, ik twijfel niet aan uw goede intenties, maar ik blijf me toch verbazen over het feit dat we gewoon zo ver nog niet zijn en heel veel andere gemeenten al lang en breed dat goed op orde hebben.

Motie 1, Van visie naar praktijk – Waarborgen voor vroegtijdige zeggenscha, van VOOR Den Bosch en 50PLUS De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Zoals gezegd, met name het eerste punt over het mogelijk maken van betrokkenheid aan de voorkant vinden we zeer belangrijk. Met de uitleg van de heer Gersjes dat het zogenaamde buddysysteem niet bedoeld is dat iedere asielzoeker of nieuwkomer een eigen buddy krijgt, dat het voor iedereen gelijk is, kan ik de motie volgen, maar met nadruk, punt 1 vinden we belangrijk, de andere punten vinden we van iets ondergeschikte aard. De motie wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (AltenburgCollin, Van Haren, Welten) en D66 (Cremers, El Amraoui, Elders, Muller, Van Rens, Verbruggen) hebben tegengestemd. Motie 2, Participatie app burgerparticipatie, van Bosch Belang, VOOR Den Bosch en gewoon geDREVEN Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Deze app vergroot de toegankelijkheid om te participeren, dus die willen we graag steunen. We hadden hem graag mee ingediend, maar ik heb te laat gereageerd, waarvoor excuus. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Wij zullen voorstemmen, wel met de notie dat we het fijn zouden vinden als in het onderzoek meegenomen wordt: één app in plaats van weer allerlei verschillende apps naast elkaar. De motie wordt door de gemeenteraad met algemene stemmen aangenomen.

Motie 3, Raadswerkgroep participatie, van GroenLinks en PvdA Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij willen heel graag hierover een heel goed gesprek met elkaar voeren, maar wel graag in een openbaar debat in een openbare bijeenkomst. Dat zien we dan niet in zo'n raadswerkgroep, dus daarom zullen wij tegen deze motie stemmen. Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Wij zien dit vooral als een suggestie. Er staat ook aan te bevelen, zo kijken we er ook naar, maar vooral de nieuwe raad de ruimte geven om daadwerkelijk ook zo te doen, maar we zullen hem toch steunen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Ik snap de intentie van de werkgroep, maar wij zijn wat ongeduldig, wij willen gewoon een heldere set maatregelen en wij hebben geen behoefte aan een goed gesprek in een werkgroep, dus we zullen daarom niet voor het voorstel stemmen. De motie wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), PvdD (Samshuijzen), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en 50PLUS (Hernández) hebben tegengestemd. 42

Motie 4, Recht op samenwerken in heel de gemeente, van GroenLinks, PvdA, CDA, D66 en Rosmalens Belang De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik heb zorgvuldig geluisterd naar wat er is gezegd. Ik snap de strekking van de motie nu iets beter. Ik heb hier dan ook geen bezwaar tegen en ik zal voor de motie stemmen. Het is ook toegepast in Rotterdam en daar vinden wel vaker verstandige dingen plaats. De motie wordt door de gemeenteraad met algemene stemmen aangenomen. Motie 5, Inwoners bij de start erbij!, van Leefbaar 's-Hertogenbosch Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Sympathiek, maar het is wat warrig in onze beleving. Aan de voorkant met mensen praten doen wij als VVD al voordat we ons verkiezingsprogramma maken. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Met de uitleg erbij dat het niet alleen maar een verkooppraatje moet worden van het nieuwe bestuursakkoord, maar ook echt naar de burger luisteren en bereid zijn om daar zaken op aan te passen kan ik daarin meegaan dus ik zal de motie steunen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Goed draagvlak onder onze inwoners voor de plannen die wij hier op het stadhuis bedenken is ongelofelijk belangrijk. We kunnen hier wat bedenken maar op het moment dat we gaan bouwen, zul je dat echt samen met je inwoners moeten doen.

We zouden ons dan ook goed kunnen voorstellen dat wij inwoners om een inspraak vragen op het moment dat het bestuursakkoord er ligt, als een soort bijlage wordt toegevoegd aan het bestuursakkoord. Die krijgt u allen onder uw neus, om vervolgens te kijken wat je daar met elkaar doet in de besluitvorming, dus wij kunnen het voorstel steunen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Even met de kanttekening dat het geen vertraging op moet leveren, dat we wel door moeten met het proces en dat er natuurlijk verwachtingsmanagement speelt, zullen wij voor de motie stemmen, want we vinden de richting die het geeft positief en dat is mooi om verder te verkennen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), Bosch Belang (Van de Leemput), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), PVV (Van Hattem), VOOR Den Bosch (Gersjes), PvdD (Samshuijzen), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en 50PLUS (Hernández) hebben voorgestemd. Motie 6, Óók participatie inwoners bij vestiging AZC, van PVV, wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon geDREVEN (Van Creij), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd.

Motie 7, Mogelijkheid raadgevend referendum voor onze inwoners, van PVV De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Op 18 maart hebben we het echte referendum. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij zijn voor het houden van referenda en we zullen deze motie dan ook steunen. De stemmen staken. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), Bosch Belang (Van de Leemput), PvdA (Çifçi, Hoekstra, Peters), GroenLinks (Bos, Doğan, Huijbrechts, Korver), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, Visscher), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Van Haren, Welten), D66 (Cremers, El Amraoui, Elders, Muller, Van Rens, Verbruggen), CDA (Lipman, Ploegmakers, Van der Leest), Rosmalens Belang (Huibers, Van der Kallen, Kouwenberg, Verreijt) en Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees) hebben tegengestemd. De motie wordt opnieuw in stemming gebracht 43

in de raad van 3 maart 2026. Motie 8, MKB-effectentoets, van PVV Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Wij als VVD vinden het belangrijk dat de ondernemer een stem heeft dus wij zullen voor deze motie stemmen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij vinden het heel belangrijk dat de ondernemers in onze stad gehoord worden en meegenomen en we hebben de afgelopen tijd een aantal voorbeelden gehad waarin ondernemers niet zo blij waren, dus dat kan echt beter. Wij vinden raadplegen prima, maar wat ons betreft is de toets een stapje te ver. De VOORZITTER: Dus u stemt tegen. Mevrouw HENDRICKX: Ja. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), VVD (Altenburg-Collin, Van Haren, Welten), Bosch Belang (Van de Leemput), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd. De VOORZITTER: Dan schors ik de vergadering tot morgenavond 19.00 uur en zie ik u morgenavond om 19.00 uur terug in deze zaal. Dank u wel. Schorsing om 22.50 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 3 maart 2026.

44