Notulen raadsvergadering 2025-12-10

of we dat nu willen of niet. Het gaat ons gebeuren en het laat ons als huidige generatie met een grote verantwoordelijkheid na om na te denken over die toekomst. Want onze gemeente groeit de komende jaren met 40.000 inwoners en dat betekent ook dat verandering noodzakelijk is. Daar kunnen we niet omheen volgens mijn fractie en ik spreek vanavond ook namens de fractie van GroenLinks. 10.000 woningzoekenden op een wachtlijst voor een sociale huurwoning en duizenden meer voor überhaupt een woning in onze gemeente. Het geeft ons een enorme verantwoordelijkheid om te bouwen aan nieuwe wijken en om te bouwen aan gebieden vol met groen, woningen, maar ook vol van levendigheid. De heer VAN HATTEM: Ik hoor steeds, net ook in die ene motie: we moeten naar 200.000 inwoners toe. Nu in één keer 40.000 inwoners erbij. Extra woningen erbij. Maar dat komt niet uit natuurlijke aanwas. Kan mevrouw Hoekstra van de PvdA aangeven waar die bewoners dan wel vandaan komen? Is dit niet voornamelijk de buitenlandse migratie die we hier gaan faciliteren ten koste van de voorzieningen in onze eigen gemeente, zoals de roeivereniging? Mevrouw HOEKSTRA: Ik vind het niet zo relevant waar onze nieuwe Bosschenaren vandaan komen. Voor mij zijn het gewoon nieuwe inwoners van onze gemeente en die verdienen een plek, hier in onze stad en in onze dorpen en daar bouwen we volgens mij met elkaar aan.

De heer VAN HATTEM: Ik vind dat wel relevant, want als de voorzieningen voor onze eigen inwoners onder druk komen te staan vanwege dit buitenlandse migratiesaldo dat zo zwaar drukt op onze gemeente, dan vraag ik me toch af: waar haalt mevrouw Hoekstra dan die 40.000 extra vandaan die hier gehuisvest moeten worden? Waar komt dat vandaan en waarom is dit zo'n belangrijke ambitie van de PvdA? Mevrouw HOEKSTRA: Ik haal nergens cijfers vandaan, volgens mij hebben we gewoon prognoses als het gaat over de groei van onze gemeente. Daaruit blijkt dat onze gemeente gaat groeien met 40.000 inwoners. Dat laat ons als volksvertegenwoordigers volgens mij na met een verantwoordelijkheid om na te denken over wat wij voor gemeente zijn, hoe wij bouwen voor die inwoners, hoe wij met elkaar willen samenleven. En heel eerlijk gezegd maakt het mij geen donder uit waar die mensen vandaan komen. Ze horen hier een thuis te krijgen en daar horen wij ook onze bijdrage aan te leveren. Een gebied leeft als er wat te doen is en als de omgeving meer biedt dan woontorens, niet in de minste plaats voor toekomstige huurders die er waarschijnlijk straks met een beperkt aantal vierkante meters gaan wonen. En dus van de buitenruimte juist afhankelijk zijn voor groen en natuur.

Voorzitter, zolang ik in Den Bosch woon, hoor ik de Bosschenaar klagen over de toegangspoort van onze stad, de lelijke Diezebrug en de armoede van het stadsgezicht. En nu gaan we dat hele gebied opknappen en gaan we er honderden betaalbare woningen bouwen en creëren we er een nieuw stuk stad. Het gaat over de gemeente die wij naar de toekomst toe willen zijn, over hoe mijn kinderen en die van hen er kunnen gaan wonen, genieten en een terrasje kunnen gaan pikken. Wij omarmen dat dus van harte. Wat ons betreft blijven de ambities van de Citadelpoort keihard staan. Niet in de minste plaats omdat vertraging van stadsontwikkeling en het bouwen aan nieuwe wijken niet iets is wat we moeten en ook kunnen vertragen. De toezegging van de wethouder dat zij serieus werk maakt om in goede samenspraak met de roeivereniging te kijken naar een alternatieve plek binnen het gebied lijkt ons een goede oplossing. Misschien kan de wethouder straks aangeven hoe het hiermee staat en hoe zij hiermee verder wil in het proces. De moties over het schrappen van de reserve kunnen we niet steunen. Juist omdat we geloven in de ontwikkeling tot een levendig gebied is het verstandig de reservering in het Structuurfonds overeind te houden. En over de motie van Rosmalens Belang, VVD en D66 willen we onze verbazing uitspreken.

We vinden het eigenlijk ontijdig, want we gaan met elkaar nog spreken over de exacte invulling van het gebied, waar het Design Museum zou landen en waar nu andere kansen liggen. Dan zijn er vele knoppen om met elkaar aan te draaien en dat dit er een van is, klopt, maar waarom we vooruitlopend op dat debat deze knop al zouden moeten vastzetten is ons werkelijk een raadsel, nog los van wat we daar inhoudelijk over vinden. De heer HUIBERS: Even een vraag aan mevrouw Hoekstra. Waar ziet u ergens in de motie staan dat we iets vastzetten? Mevrouw HOEKSTRA: Dat wordt volgens mij een beetje een spel. Als uw motie wordt aangenomen vanavond, dan zetten we volgens mij één knop met elkaar vast en in die motie lees ik toch ook vooral taal die suggereert dat we daar meer dure woningbouw zouden moeten neerzetten, 15

want als het gaat over betaalbaarheid zullen het niet meer sociale huurwoningen worden vermoedelijk. En dat lijkt ons echt vooruitlopend op een debat als het gaat over ambities die we juist met elkaar gaan voeren. En dan moet ook alles op tafel liggen en dan moeten we dat ook met elkaar integraal kunnen afwegen. De heer HOEBEN: Een beetje tekst voorbereiden voor zo'n avond kun je eigenlijk net zo goed overslaan. Kijk, we begonnen in een commissie, en dat was best aardig. Dat was vooral de zorg voor die 185 tot 200 woningen. Dat was eigenlijk de reden om te zeggen: we houden vast aan de ambities, want we moeten dat tempo maken. Daar heeft de SP overigens een prima toelichting op gegeven waarom we die motie ook ingediend hebben. Want we denken: je moet iets breder kijken. Je moet wat andere dingen loslaten, want een aantal dingen kunnen gewoon niet meer en dat heeft consequenties voor de kaders die je eigenlijk vastgelegd hebt in het gebiedspaspoort. Dus we breken het nu gewoon open. Toen was dat echt onbespreekbaar. Maar wat ik vanavond meemaak is eigenlijk ongekend. Want we wilden dus vasthouden aan die kaders omwille van die woningen. En wat we nu aan het doen zijn is eigenlijk alles losgooien.

Want als je bijvoorbeeld de parkeergarage pakt, ik vroeg het net al aan de VVD, die parkeergarage is uiteindelijk alleen maar haalbaar als je dus daar een publiekstrekker bovenop hebt staan, die dus ook gebruikmaakt van die parkeergarage. Daar maken ze zich bij Stadsontwikkeling hartstikke veel zorgen over. We moeten daar een trekker hebben want die parkeergarage moet gevuld worden, want daar hebben we namelijk een aantal parkeerplaatsen ingepland. En wat gaan we nu doen? We zetten er woningen bij, we maken er een bouwmarkt van volgens de VVD. Dat gaat niet uitkomen. Maar één ding is wel zeker, de exploitatie van die parkeergarage is never nooit meer rond te krijgen. En één ding is ook duidelijk geworden. Als u vasthoudt aan het wijzigen van, noem het dan maar, de knoppen, wat mij betreft, dan betekent dat ook iets voor die garage. En dan kijk ik naar de brief die BrabantWonen nog gestuurd heeft met de zorg die ze daarin geuit hebben om toch vooral bij het plan te blijven zodat ze voortgang kunnen maken. En dan is het trieste dat waarschijnlijk bij BrabantWonen niet duidelijk is dat om daar die 185 woningen te gaan bouwen, daarvoor eerst die oude brug gesloopt moet worden.

En als je naar de tijdlijn kijkt van de sloop van de oude brug, dan moeten we eerst natuurlijk een nieuwe brug bouwen, en het is allemaal technisch uitgevraagd, maar dat betekent dus dat we op zijn vroegst in het meest gunstige scenario op medio 2028 zitten te koekeloeren voordat we überhaupt de grond bouwrijp kunnen maken. Dus als BrabantWonen die zorg heeft en jullie komen er allemaal niet uit met de kaders die we hier proberen vast te stellen, opnieuw, nee de knoppen. Moeten we dan niet gewoon de focus gaan leggen op wat we eerst van plan waren? In 2025 zetten we de eerste paal in de grond op de Tramkade en van daaruit verder. En de heer Kagie noemde het volgens mij al, we hebben een ambitie van 1785 woningen tot 2000 woningen ergens in die orde van grootte. Rond de 2000 woningen willen we daar in het totale gebied gaan bouwen. En nu staan we dus gewoon alle focus en aandacht en ambtelijke capaciteit neer te leggen op die postzegel. En we weten allemaal dat we dus daar voor 2029 helemaal niet aan het bouwen zijn. Ga nu alsjeblieft terug naar de Tramkade, naar het gebied bij de Gamma, daar hebben we grondpositie, daar staan ontwikkelaars in de startblokken om daar te gaan bouwen, om daar dingen te gaan doen. Laten we in godshemelsnaam met de voorlopige ontwerpen en de definitieve ontwerpen aan de slag gaan.

Want de enige voorsprong die de Citadelpoort heeft, is dat daar een aanbesteding loopt die dus ondersteunend is voor de voorlopige ontwerpjes. En die moeten nog voorgelegd worden. Dus zoveel is daar nog niet gebeurd. Dus stel alsjeblieft BrabantWonen gerust, zeg: we gaan aan de sociale opgave werken. Zeg dat we dus gaan werken aan die 40.000 inwoners die we er nog bij krijgen. De heer ELDERS: Ik hoor de heer Hoeben een oproep doen: laten we dan beginnen op die Tramkade en bij die Gamma, maar het is toch niet dat daar niets gebeurt? Er zijn toch al superveel voorbereidingen bezig, er zijn al superveel gesprekken ook met mensen die daarin willen investeren of willen instappen. Het kan toch gewoon en-en zijn, juist om invulling te geven aan die grote woningbouwopgave? De heer HOEBEN: Dat is nu zo fijn hè, ik heb dat allemaal netjes technisch uitgevraagd, daar zijn de voorlopige ontwerpen en de definitieve ontwerpen al zeker niet, die zijn daar ook nog helemaal niet van gemaakt. Dus we hoorden hier de vorige keer de wethouder zeggen: ja maar we zijn daar ook volop aan de slag. Dat blijkt nergens uit. Daar ligt nog geen schetsje van, alleen de blokkentekening. De heer ELDERS: We zijn laatst nog met zijn allen op werkbezoek daar geweest. Daar staan inderdaad mooie blokken, maar je moet natuurlijk ook eerst blokken om te kijken hoe je daarin wilt 16

stappen. Er moeten mensen bereid zijn om daarin te investeren, maar ik snap de heer Hoeben niet als hij zegt: ga daarnaar kijken en dan niet naar de Citadelpoort. Het is toch gewoon en-en? U geeft geen antwoord op de vraag waarom we niet op allebei ons geld moeten inzetten. De heer HOEBEN: Ik hoor hier altijd verhalen over ambtelijke capaciteit, nog een onderzoekje, dat is zonde van de capaciteit. We moeten voort, we moeten voort. Als u dan weet zeg ik richting D66 dat we daar echt niet aan het bouwen gaan voor 2029, zou het dan niet verstandiger zijn om toch de focus iets meer te gaan verleggen op een ander gebied, want u bent er nog niet uit. U bent nog aan de kaders bezig. De heer ELDERS: Als ik meega in de aanname van de heer Hoeben dan zou ik zeggen: ga vooral heel snel aan de slag en laten we niet vertragen. Bent u dat niet met mij eens? De heer HOEBEN: We gaan ook zeker niet vertragen, maar we gaan wel de focus een beetje verleggen. Kijk, het is allemaal fantastisch wat we hier aan het doen zijn, maar we gaan er gewoon niet uitkomen. Er staat in het gebiedspaspoort dus letterlijk dat we aan die 6000 m2 museum zouden gaan tornen en de rest zouden we overeind laten. Maar er staat ook 3500 m2 Design en Maak bij. Er staan allerlei andere parameters bij. Daar staan we hier gewoon allemaal aan te tornen. Dus dat moeten we niet doen.

De heer ELDERS: Ik hoor de heer Hoeben veel rookgordijnen optrekken, maar ik hoor hem geen antwoord geven op de vraag, namelijk dat de heer Hoeben kiest voor vertraging. We moeten gewoon vaart maken om juist ook in 2029 aan de slag te gaan, en dan wil ik graag van de heer Hoeben horen wat hij doet als hij de brief van BrabantWonen leest en straks ook waarschijnlijk het verhaal van de wethouder hoort, als die zeggen dat de voorstellen die De Bossche Groenen doen leiden tot vertraging van de woningbouw. De heer HOEBEN: We hebben nog tijd genoeg om het hele gebiedspaspoort van de Citadelpoort te heroverwegen, want we zijn daar voorlopig niet aan het bouwen. En ik pleit ervoor om die capaciteit die daar nu op zit te verschuiven naar de andere gebieden waar we wel aan de slag kunnen. Ik kom tot een afronding. Dan moet ik toch mijn zorgen uitspreken over de toekomst van het Design Museum. Mevrouw LIPMAN: Help me nu even, want zoals D66 inderdaad zegt, aan de ene kant zegt u: we kunnen pas in 2029 beginnen en aan de andere kant zegt u dus: we moeten ergens anders kijken.

We weten dat we bijvoorbeeld in het gebied van de Gamma inderdaad niet alle grondposities hebben, dus daar zullen we zeker niet beginnen voor 2029, dus dan leidt het toch automatisch tot vertraging en dan willen we toch juist nu die voorbereidingen treffen? De heer HOEBEN: Moet je grondpositie hebben om te kunnen beginnen? Nee, want die grond zit bij projectontwikkelaars, dus daar werken we mee samen. Dat is het eerste. Het tweede is, als er nog voor de Citadelpoort niet mee dan een half voorlopig ontwerp is, en voor de Tramkade zitten we ongeveer op hetzelfde niveau, zou het dan niet verstandiger zijn om daar iets meer focus op te leggen? Mevrouw LIPMAN: Nou, dan ben ik heel erg benieuwd, want zover ik weet wordt op allebei de focus gelegd en zijn we daar dus allebei ook aan het voorbereiden, juist om klaar te zijn wanneer het dan ook is, of het 2028, 2029 is. Dit zijn gewoon grote ontwikkelingen. Die moeten we toch goed voorbereiden met elkaar? De heer HOEBEN: Richting het CDA, kijk, op al die andere gebieden zit namelijk geen discussie over wat daar nu moet gaan komen. En wat doet u hier vanavond? U legt alles open. U stelt alles ter discussie, van parkeergarage tot de woningbouwopgave tot wat de publiekstrekker dan moet zijn.

Mevrouw LIPMAN: Volgens mij niet, want als ik partijen hier hoor, dan willen we juist de ambities overeind laten, dus waar heeft u dat gehoord? De heer HOEBEN: Dat is alleen maar het zinnetje dat ik steeds hoor. De ambities blijven overeind, maar verder tornt iedereen hier aan die ambities. 17

Mevrouw LIPMAN: Eigenlijk was mijn vraag, want het was al mijn derde interruptie, mijn vraag was aan welke ambities dan en welke partijen hoort u dat zeggen? Want dat is niet wat ik hoor. De heer HOEBEN: Ik zou toch willen verwijzen: lees het gebiedspaspoort nog eens een keer goed wat daarin staat, welke ambities we hebben. En spoel dan nog eens dat bandje terug dat we vanavond aan het opnemen zijn. Dan kunt u horen dat er weinig overblijft van hetgeen we eigenlijk afgesproken hebben waarmee de ontwerpers aan de slag zijn om daar een voorlopig ontwerp van te maken. Die mensen raken helemaal in de stress ondertussen. Die zitten mee te kijken en die denken: wat moeten we nu? Ik wil echt de wethouder adviseren, dat is nog steeds mijn antwoord. De heer HUIBERS: Ja, want toch even door op de vraag van mevrouw Lipman. Aan welke ambitie wordt nu getornd volgens de heer Hoeben? De heer HOEBEN: Er staat 6000 m2 van het Design Museum en die stond open. Daar maakt u nu woningen van of erbovenop. De heer HUIBERS: Volgens mij is er maar een hier de ambities om zeep aan het helpen en dat is de heer Hoeben. Want volgens mij staat er nergens in de motie: we gaan niet door met die ambities. Er wordt alleen gevraagd: onderzoek of daar een plus zit.

Dus waar haalt de heer Hoeben vandaan dat de ambities niet door moeten gaan? De heer HOEBEN: De ambities liggen vast in het gebiedspaspoort en daar zijn de kaders aan meegegeven. En als je aan die kaders gaat lopen draaien, dan verschuift ook die ambitie die je dus daar wilt realiseren. En het ging er net toch ook al over. Er blijft geen druppeltje groen over daar. Maar voorzitter, ik heb nog maar dertig seconden gekregen van u, ik wil eerst mijn zorgen uitspreken over het Design Museum, voor de ruimte en waar en het draagvlak, want daar maak ik me wel zorgen over. Dus ik wil graag de opdracht van de verkenner. Daar ben ik echt benieuwd naar. Waar gaat die mee aan de slag? En als laatste wil ik de roeivereniging meegeven: ik zou me geen zorgen maken, want voorlopig zijn we er hier niet uit. We gaan helemaal opnieuw beginnen. Dat kan niet anders zijn, als deze raad dat niet doet, dan zal de volgende raad daartoe besluiten, want niemand weet nog waar die ondertussen mee bezig is, tenminste alles wat aan het werk is op dit gebiedspaspoort is de weg kwijt. De heer VAN SILFHOUT: Ik kan de heer Hoeben geruststellen: er is nog één partij in deze raad die echt wil vasthouden aan de ambities die er staan en volgens mij is dat Volt. En dat betekent wel twee dingen voor ons. Namelijk dat als amendement 1 het haalt, dat wij het raadsvoorstel niet meer kunnen steunen.

Maar ook dat als motie 5 het haalt, dat wij het raadsvoorstel niet meer kunnen steunen. Want beide hebben dezelfde marsroute, beide tornen aan de ambities voor dat gebied. En wat Volt betreft staan die ambities als een paal boven water. De heer HUIBERS: Ook aan de heer Van Silfhout dezelfde vraag die ik net aan de heer Hoeben heb gesteld: waar ergens staat in die motie dat er getornd wordt aan de gestelde ambities? De heer VAN SILFHOUT: Ik ga een eindje oplopen met de heer Huibers, want het staat er inderdaad niet letterlijk. Er zijn twee opties. Of we gaan tornen aan de ambities, of de wethouder moet zeggen: dit kunnen wij niet. Dat zijn de twee opties. Dus als het onderzocht wordt en het antwoord is: we kunnen dit niet, dan hebben we niets aan deze motie gehad. En in het andere geval gaan we tornen aan de ambities. De heer HUIBERS: Ik zal dan ook heel even meelopen met de heer Van Silfhout. Want wat is dan volgens de heer Van Silfhout de invulling van deze ambities want dan krijg ik misschien een beetje beeld daarbij. De heer VAN SILFHOUT: Wij gaan het in Q4 hebben over de invulling van bepaalde programma's binnen deze ambities. Dat is wat we hebben afgesproken en dat is het raadsvoorstel van de wethouder en dat steunen wij van harte. De heer HUIBERS: Dus hoe kan de heer Van Silfhout dan stellen dat de motie tornt aan de ambities? 18

De heer VAN SILFHOUT: Omdat we nu die ambities verankeren dat we op een bepaalde manier dat woonprogramma inrichten. We verankeren nu dat we op een bepaalde manier dat cultureel programma inrichten. En in dictumpunt 5 staat dat we daarna gaan kijken hoe we dat cultureel programma nu gaan inrichten. Daar staat niets over wonen voorzitter. Dus dat gaat in tegen wat er in het raadsvoorstel staat. Ik ga dus mee met de heer Huibers, ik loop met hem op dat inderdaad er niet zwart-op-wit staat dat dit tornt aan de ambities, maar er zijn maar twee paden. Of het gaat tornen aan de ambities of het is een zinloze exercitie. Dan het financiële gat op de grondexploitatie. Ik heb het al gezegd in een interruptie, maar dat is noodzakelijk als je ambities hebt. En wij hebben ambities, en ik ken D66 ook als een partij met ambities en ik hoop dat zij aan die ambitie blijft vasthouden, want het zou zonde zijn als D66 die ambitie voor dit gebied verliest. Eén eigenaardigheid in dit debat wel, want ik was het eigenlijk wel eens met de heer Hoeben. De brief van BrabantWonen zag ik als een steun voor de wethouder, niet als een steun voor motie 5. En motie 5 claimde hier net dat die brief van BrabantWonen die motie steunde. Dat gaat wat ons betreft ver, want dat is niet wat er in de brief van BrabantWonen staat.

BrabantWonen sluit zich aan bij de wethouder dat je hier aan de slag moet met de ambitie die we met zijn allen hebben vastgesteld en daarvoor staan wij hier vanavond, om in te stemmen. Dan tot slot nog twee nevenonderwerpen die vanavond ook relevant zijn. Dat is het Design Museum. Het herhuisvestingspotje Design Museum staat nog steeds open en die ambitie, terwijl de directeur inderdaad zelf aangeeft dat hij nu eigenlijk wil blijven zitten op de plek waar hij zit. We zijn wel heel benieuwd hoe die voortgang gaat lopen en willen daar van de wethouder graag nog een stukje extra inzicht in, want we maken ons daarmee wel zorgen over dat onderwerp. Je kunt het Design Museum nu niet voor een tweede keer een flinke teleurstelling gaan bezorgen, dus laten we zorgen dat we dat goed doen. Dan over de roeivereniging. Ik sluit me daarin aan bij wat de heer Kagie daarover zegt, dat deze motie goed onderstreept wat de toezegging al is dus wij zullen die motie dan ook steunen, en ik denk dan ook dat de roeivereniging daarmee het optimale resultaat vanavond bereikt dus dat we dan politiek en realistisch uitkomen, dus dat gaan we ook steunen. En dan blijft dus voor ons als een paal boven water staan, als amendement 1 het haalt of motie 5, dan zullen wij het raadsvoorstel niet meer steunen.

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik wil de woorden onderstrepen die collega Roovers hier in de opening van dit debat sprak, namelijk: wethouder, een goede en dappere keuze en daarom kunnen we hier vandaag opnieuw spreken over dat gebiedspaspoort, over de Citadelpoort, over al die onderwerpen waar we toch eerst best wel met elkaar over in de clinch konden liggen. Dat biedt gewoon nieuwe mogelijkheden. En dat is ook waarom wij het amendement van de SP en vele anderen mee indienen. Omdat wij vinden dat op het moment dat daar dus die ambities eigenlijk veranderen, dat er iets wegvalt, dan moet opnieuw dat gesprek gevoerd kunnen worden. Dat moeten we dan kunnen herzien en dan moeten we ook de tijd kunnen nemen om op basis van nieuwe kaders, nieuwe scenario's gewoon een toekomstbestendig en realistisch plan te maken met wat daar nu de bedoeling is. Zoals collega Hoeben net ook aangaf, dat hoeft voor de rest niets te vertragen. Ik kan de tijdslijn nog een keer voor u opdreunen, maar dat deed de heer Hoeben hartstikke goed. Dus het vertraagt niets en dan hebben we wel een zorgvuldig proces met zijn allen. En ook dienen we samen met de SP de motie in om het Citadelhofje te behouden, want nu de uitgangspunten van de gebiedsontwikkeling veranderen is het dan ook belangrijk om opnieuw te kijken naar de bestaande bebouwing en de waarde van het gebied.

En ons uitgangspunt is erbij: behoud waar mogelijk en bouw bij waar het nodig is en waar het kan. Maar ga dan ook kritisch kijken nu er toch wel dingen verschuiven wat hierin mogelijk is. En dan voor de rest, er is toch een gremium aan amendementen en moties verder weer ingediend, die loop ik even kort af. Amendement 2 steunen wij, want dat pleit voor behoud van de roeivereniging, daar zijn we het helemaal mee eens. Amendement 3 steunen we ook, want wij vinden het wel goed om te spreken over de ambities voor het Design Museum. Dat is heel fair, maar niet voor het nu beoogde bedrag. Dat vinden we buitenproportioneel wanneer we kijken naar de middelen die besteed worden aan kunst, cultuurmakers en doeners, dus ga gewoon eerst een open debat aan over wat er dan nodig is, zeker nu het Design Museum zelf ook heeft uitgesproken dat er op de huidige locatie ook best wat mogelijk is. En dan hoeft er niet een heel nieuw pand gebouwd te worden en is er niet zo'n bedrag nodig. Motie 2 steunen we ook. In lijn eigenlijk met de toezegging die er gedaan is. Eigenlijk willen wij dat de roeivereniging op dezelfde plek kan blijven, maar goed in gesprek blijven over de ontwikkelingen en de roeivereniging daar goed in kennen dat is dan het minste wat je kan doen, dus prima om dat te verankeren. Ook steun voor motie 3, die verkenning, belangrijk dat de raad erin meegenomen wordt.

En inderdaad wanneer de raad erover geïnformeerd wordt, wat dan de opdracht gaat zijn aan de verkenner, kunnen we 19

altijd kijken of we het nodig vinden om te agenderen en te bespreken, of zeggen wij: duidelijk, prima, ga maar door. En dan motie 4, het is eigenlijk toch wel bijzonder dat er nu dan eigenlijk nog een aanbesteding loopt voor ontwerp van het Design Museum. Ik ben benieuwd om daar straks ook wat meer over te horen hoe dat nu zit. Ik vind hem gewoon raar. En motie 5, het moge duidelijk zijn dat we die niet steunen, want wanneer we op die plek zeggen, waar eigenlijk het Design Museum gepland stond, waar de roeivereniging zit, daar willen we dan iets anders, daar willen we sowieso dan gaan bouwen specifiek op die plek, dat heeft niet onze voorkeur. Het moge duidelijk zijn dat wij liever de roeivereniging daar behouden. Daarnaast, als we dan woningen gaan bouwen, het tekort op sociale huur is enorm, dus als er gebouwd gaat worden dan die sociale huurwoningen conform de ambities en het kader dat er ook ligt. Dat was ook de ambitie voor dat gebied, om juist veel van dat soort woningen te bouwen en daarnaast, we gaan toch niet lopen cherrypicken in wat we wel en wat we niet wijzigen in de ambities voor dit gebied? Ga dan gewoon voor amendement 1, zeg dan: wij vinden dit belangrijk en daar willen we het nog een keer over hebben, prima, maar dan gezamenlijk in één pad.

De heer VAN CREIJ: In de commissie begon ik de bijdrage met: blijf zitten waar je zit, en dat geldt voor ons eigenlijk nog steeds. Dat geldt zowel voor de roeivereniging als voor het Design Museum. Als je kijkt naar beslispunt 2 dat we vandaag voorgelegd krijgen, een robuuste toekomst voor het Design Museum, dat is al vaker gezegd, dat is gewoon op de huidige plek. Daar hoeven we niet aan te tornen, denken wij dan. En voor de roeivereniging hetzelfde, een vereniging die in 2010 daar eigenlijk door ons is neergezet. Momenteel met 600 leden, openbaar groen, iedereen kan daar recreëren, dus wat ons betreft is dat niet im Frage. En als we dan kijken naar de woningbouw die daar geprojecteerd was, het is al vaker gezegd, het gebied van de Gamma, of die hoek grond gaan we herinrichten. Als we dan heel graag willen dan doen we daar maar iets meer, een schepje erbovenop om het maar eventjes heel plat te zeggen. De heer Hoeben gaf het volgens mij zojuist ook al aan, we hebben volgend jaar eigenlijk een soort referendum, zo noem ik het dan maar even, 18 maart. Dan weten we allemaal, dan zijn de kaarten heel anders geschud. We weten allemaal, de uitkomsten die dan, de verkiezingsuitslag die maakt dat al wat we vandaag nu eigenlijk brengen toch wel grotendeels weer tenietgedaan zal worden. Ik hoor dadelijk graag twee dingen van de wethouder.

De eerste vraag is: wat is in haar ogen nu daadwerkelijk een publiekstrekker? Daar ben ik nog steeds niet uit. Ik heb het net een paar keer gevraagd, want daar zijn de meningen helemaal verschillend over. We hebben in de verkoopovereenkomst staan dat de gemeente voor dezelfde prijs terug kan kopen, wanneer is voor haar een definitieve go of no-go om het Design Museum terug te kopen? En als ik dan kijk naar de moties en amendementen die ingediend zijn, dan dienen wij amendement 1 mee in, het heroverwegen, dus dat zal geen vraag zijn. Amendement 2, ik heb het net al gezegd, de roeivereniging blijft wat ons betreft zitten op de huidige locatie. Amendement 3 heeft onze steun, het Design Museum niet in het Structuurfonds. Het behoud van het Citadelhofje, daar waren we te laat om mede in te dienen, maar dat kan ook op onze steun rekenen. ꞌSamen aan de riemenꞌ van Leefbaar 's-Hertogenbosch hebben we samen mee ingediend, dus dat hoeft ook geen nadere toelichting. ꞌOpdrachtverlening van het Design Museumꞌ, dat is natuurlijk heel interessant om te weten wat daarmee gaat gebeuren. En ꞌStop de aanbesteding van het Design Museumꞌ. Ik heb net al gezegd, blijf zitten waar je zit. Het zit op een goede plek, we hebben nog steeds de goede samenwerking met het Noordbrabants Museum, dus wat ons betreft was dit mijn bijdrage.

De heer GERSJES: Beste mensen, voorzitter, leden van de raad, wethouders, maar ook u op de publieke tribune, ik sta hier om uw belangen te vertegenwoordigen. De VOORZITTER: De heer Gersjes, u zit hier in de gemeenteraad, dus u spreekt de gemeenteraadsleden toe en niet de mensen op de publieke tribune. U bent nu gewoon onderdeel van de vergadering. De heer GERSJES: Oké, maar dan weet u het vast. De motie hebben wij mee ingediend over het behoud van het Citadelhofje en een amendement voor de heroverweging van het gebiedspaspoort Citadelpoort. Op alle overige amendementen en moties komen wij wel terug bij de stemming en wachten wij even af wat de reactie is van het college. Laat ik meteen maar met de deur in huis vallen. Wij zijn van het begin af aan tegen het plan en dit voorstel geweest. VOOR Den Bosch Joep Gersjes, dat is nu eenmaal de naam, staat hier met een vastberaden overtuiging. De huidige plannen van het college moeten resoluut van tafel. De door u voorgestelde ontwikkeling is in werkelijkheid een stuitende afbraak van ons erfgoed, een teken van een gebrek aan zowel historisch 20

besef als sociale voelsprieten. Laten we de feiten onder ogen zien. Ten eerste, het Citadelhofje. Dit is geen abstract stukje vastgoed dat u naar believen kunt herbestemmen voor verdichting. Het is een levende geschiedenis, een sociale biotoop die decennia van Bossche verhalen in zich draagt. Het is een essentieel onderdeel van onze identiteit en sociale cohesie. Het behoud ervan in zijn huidige vorm en functie is een morele plicht. Ten tweede, het meest wrange hoofdstuk in dit dossier, de behandeling van roeivereniging De Hertog. Het voornemen om deze iconische generatieoverstijgende vereniging te verjagen is een miskenning van haar onschatbare sociale culturele en historische waarde. De identiteit en de ziel van de vereniging zijn onlosmakelijk verbonden met haar unieke huidige locatie aan de waterkant. Een verhuizing ontneemt haar haar bestaansrecht. Er is nul draagvlak voor deze plannen onder de leden. De toekomst van de Citadelpoort ligt niet in sloop en nieuwbouw maar in het koesteren en het versterken van wat er al is. Behoud het hofje, de toekomst vraagt om sociale samenhang, niet om verdichting ten koste van de gemeenschap. Investeer in de roeivereniging op haar huidige locatie in plaats van een gedwongen verhuizing. We pleiten voor een constructieve dialoog.

Investeer in haar huidige huisvesting, moderniseer waar nodig en garandeer haar voortbestaan op deze historische plek. Dat is pas echt toekomstgericht beleid. Investeren in levende gemeenschappen. We hebben de plicht om zorgvuldig om te gaan met de bestaande structuren die onze stad leefbaar en aantrekkelijk maken in plaats van alles plat te walsen voor nieuwe plannen die de huidige bewoners en gebruikers geen recht doen. Daarom verzoek ik de wethouder om dit besluit te heroverwegen en in echte dialoog te treden met de vereniging om te zoeken naar behoud op de huidige of een gelijkwaardige gedragen locatie. Laten we kiezen voor de ziel van Den Bosch in plaats van de schijn van vooruitgang. Laten we kiezen voor ons erfgoed, onze gemeenschap en onze verenigingen. De heer VAN CREIJ: Even richting de heer Gersjes, ik hoor u net een heel pleidooi houden dat de roeivereniging op de huidige plek moet blijven zitten. En in uw laatste zin hoor ik u zeggen: op de huidige plek of op een gelijkwaardige acceptabele plek. Kunt u dat nader toelichten? Want het is of het een of het ander lijkt mij. De heer GERSJES: Dat klopt, het behoud en is er een keer een wending, daar staan we niet achter. Dus die woorden zijn verkeerd gekozen, daar hebt u gelijk in. Ik sta achter behoud van wat er staat.

Tot slot voorzitter, er moet en er gaat hier een plan doorgedramd worden voor 18 maart 2026 waarvoor feitelijk geen breed draagvlak is onder de Bossche bevolking. Hoe kan dat in een democratie? Mevrouw LIPMAN: Verenigingen zijn het cement van de samenleving. Plekken van ontmoeting, samenkomst en verbinding. En verenigingen zijn belangrijk voor de gemeenschap en die dienen wij dus ook te koesteren. Toen in 2024 bleek dat het huidige gebouw van de roeivereniging op de Citadelpoort niet zou passen is het CDA voor de roeivereniging opgekomen. De motie ꞌRoeien met nieuwe riemenꞌ is toen door een overgroot deel van de raad onderschreven, van GroenLinks, PvdA tot aan de VVD. Dat betekent dat wij allen vinden dat de roeivereniging een fatsoenlijke alternatieve plek verdient als de huidige locatie niet gehandhaafd kan worden. We hebben het college toen opdracht gegeven om naar de locatie te kijken en er zijn afspraken gemaakt om door te praten over de toekomst. En toen kwam het grote nieuws. Het college verzoekt ons nu om niet over te gaan tot huisvesting van het Design Museum in de Citadelpoort. Zoals eerder aangegeven onderschrijven wij dat en vinden wij het een verstandige keuze. Maar we begrijpen ook dat dit voorstel voor hoop heeft gezorgd bij de roeivereniging. En wij lezen dan in het raadsvoorstel dat onze motie en intentieovereenkomst onverlet van toepassing zijn.

Tegelijkertijd hebben we besproken dat de roeivereniging niet stil heeft gezeten en tekeningen heeft gemaakt waaruit zou blijken dat het gebouw van de roeivereniging wel gehandhaafd kan blijven binnen het ambitiekader dat er ligt. Dat hebben we dan ook ingebracht en het college heeft de toezegging gedaan om deze tekeningen te bekijken en mee te nemen in de overleggen met de roeivereniging. Het CDA heeft dan ook de hoop dat er in gezamenlijkheid en goed overleg naar gekeken wordt. En wij vragen ons net als de VVD af: wat doet de motie van Leefbaar 's-Hertogenbosch voor onze eerdere motie, maar ook die toezegging? Kan de wethouder daarop ingaan? Want het laatste dat we willen is dat eerdere afspraken overboord gegooid kunnen worden. Daarnaast heeft het college toegezegd om het zoeken naar de alternatieve locatie en de geschiktheid van deze locaties ambtelijk te laten opschalen. Dat lijkt ons een goed idee, want ook als we kijken naar een alternatieve locatie moet natuurlijk wel zeker zijn dat die passend is. Voor ons zijn deze toezeggingen heel erg belangrijk, omdat zoals gezegd de roeivereniging zorgt voor die reuring in het gebied en staat voor wat wij met de Bossche Stadsdelta willen bereiken. 21

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik ben wel benieuwd, want het CDA draagt de roeivereniging een warm hart toe. Dan kijken we nu vervolgens naar dat gebiedspaspoort. Er ligt een motie voor van verschillende coalitiepartijen die zeggen: laten we toch die publiekstrekker anders in gaan vullen. Mevrouw Lipman geeft ook aan dat die roeivereniging een heel belangrijke functie heeft. Wanneer er toch wel vanuit partijen zo wat getornd wordt aan de invulling van die functie, is het voor het CDA ook niet mogelijk juist dan een optie om te zeggen: dan kan die roeivereniging misschien ook wel daar komen, dat de kans wat groter kan worden. Mevrouw LIPMAN: Dan wil ik heel even twee verduidelijkende vragen stellen. Want enerzijds heeft u het over de motie van de coalitie over de publiekstrekker, maar zover ik weet gaat dat niet over de publiekstrekker, dus dat is één. En ten tweede, heeft u het dan over inpassing van de roeivereniging? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja, nu wordt er gezegd met die motie, op de plek waar eigenlijk het Design Museum zou komen, ga daar kijken of je daar ook woningen kan bouwen. Daarmee wordt in ieder geval de functie van die publiekstrekker een heel stuk kleiner. Mevrouw Lipman geeft zelf ook aan: zo'n roeivereniging is eigenlijk ook een publiekstrekker, brengt ook veel reuring.

Als we dan toch in ieder geval de functie van de publiekstrekker kleiner gaan maken of dat die misschien helemaal verdwijnt, is het dan niet ook een mogelijkheid om te zeggen: maar dan zou die roeivereniging ook prima kunnen als we dat zo belangrijk vinden. De VOORZITTER: U bedoelt motie 5, neem ik aan. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja. Mevrouw LIPMAN: Allereerst lees ik niet in de motie dat het kleiner wordt. Zoals ik heb hem gelezen is dat ze in ieder geval een onderzoek vragen om te kijken hoe de grondexploitatie omhoogkomt. Daarmee is naar mijn mening in ieder geval ook niet gezegd dat de publiekstrekker kleiner wordt. Als we het hebben over de publiekstrekker dan gaan we daar natuurlijk nog met elkaar over in discussie en wat ons betreft is inderdaad een roeivereniging ook een publiekstrekker. Zeker, dat is ook wat ik heb proberen aan te geven in mijn bijdrage. De heer VAN HATTEM: Toch even een interruptie richting mevrouw Lipman van het CDA. Ik hoor haar zeggen: er is die toezegging gedaan destijds ten aanzien van de roeivereniging, maar eigenlijk houdt ze steeds weer een slag om de arm ten aanzien van de positie van de roeiverenging, het is weer hinten op alternatieven.

En ik heb nu een duidelijk amendement ingediend om de bestemming van de roeivereniging, tenminste de streep die nu in het raadsvoorstel wordt gezet door de huidige locatie van de roeivereniging uit het raadsvoorstel te halen. We kunnen als raad wel ons lot in handen van het college leggen en afwachten wat het met een toezegging eventueel gaat doen, maar we kunnen ook als raad zelf het stuur in handen nemen en met het amendement zeggen: dit halen we uit het raadsvoorstel, we bepalen nu zelf dat de roeivereniging op die plek kan blijven. Dus dan vraag ik aan mevrouw Lipman van het CDA: hoe staat ze tegenover dat amendement? Mevrouw LIPMAN: Wij zullen het amendement niet steunen. Ik ben geen stedenbouwkundige. Ik zou eerst eens willen zien wat de ambtelijke organisatie heeft gekeken qua inpassing en wat heeft de roeivereniging nu op tafel gelegd voordat we een keuze maken: past het wel of past het niet. Want nogmaals, dat kan ik niet beoordelen. De heer VAN HATTEM: Er heeft ooit een stedenbouwkundige hiernaar gekeken, er is ooit een mooi plan gemaakt om een roeivereniging daar op die plek te maken, amper vijftien jaar geleden. Dus als je dat gewoon laat zoals het is en je gaat gewoon het gebiedspaspoort verder evalueren, dan hoef je daar ook niet aan te raken.

Dus wat weerhoudt mevrouw Lipman van het CDA er nu van om de roeivereniging keurig op die plek te laten zitten waar ze ook zelf wil blijven zitten? Mevrouw LIPMAN: Wij hebben als raad natuurlijk ambities vastgesteld en kaders vastgesteld en die willen we daarin ook behouden. Wat wij daarom ook vragen met de toezegging en dat is ook waarom we geen motie wilden hebben, want een toezegging is gewoon sterker dan een motie in dit huis. Ga nu eens kijken naar die inpassing, ga met de roeivereniging kijken, en kom dan samen tot een oplossing. 22

De heer KAGIE: Ik loop hier nu 44 jaar mee, maar het is voor het eerst dat ik een collega hoor zeggen dat een toezegging van een wethouder sterker is en krachtiger is en betekenisvoller is dan het aannemen van een motie hier. Wat let u dan om deze motie, ꞌSamen aan de riemenꞌ, te omarmen? U heeft namelijk zelf een motie ingediend na ook toezeggingen van de kant van het college, ꞌRoeien met nieuwe riemenꞌ. En in diezelfde lijn, ere wie ere toekomt, de motie ꞌSamen aan de riemenꞌ, in een proces om te komen tot een passende invulling van de functie van de Citadelpoort, het gesprek met de roeivereniging over haar inpassingsplan, inclusief garage eronder. Wat is ertegen om die motie te omarmen? Mevrouw LIPMAN: Allereerst, inderdaad is een toezegging sterker dan een motie. Daarom begrijp ik niet altijd waarom er zoveel moties worden ingediend, maar dat terzijde. Wat ik net heb aangegeven, is dat ik wil horen van de wethouder: wat doet deze motie met de afspraken die er liggen? Ik wil het zeker omarmen, want nogmaals, wij staan ook voor dat gesprek, zeker als CDA. Alleen wil ik weten: wat maakt het als we dit aannemen, wat betekent het voor de toezegging die er al lag en de motie die we al hebben ingediend? De heer HOEBEN: Ik heb er speciaal eentje bewaard voor mevrouw Lipman, omdat ik wist dat ze nog zou komen.

De inpassing is wat je aan de voorkant meegeeft, als kader richting het college. Het enige kader dat nu staat te wijzigen, wat het voorstel is, is eigenlijk de 6000 m2 voor het Design Museum. Dat is eigenlijk hetgeen waarover we het moeten hebben en dat doet u ook goed. U heeft het over de toezegging. Nu heeft de vorige wethouder al eens tegen de roeivereniging gezegd: als het Design Museum niet doorgaat dan is er geen enkel probleem. Dan kunnen jullie gewoon blijven zitten. Bent u bereid om aan die toezegging vast te houden? Dat is ook een toezegging die gedaan is. En ten tweede, bent u ook bereid om te kijken of er misschien eventueel nog een uitbreiding in zit? Want 6000 m2 Design Museum staat er nu niet aan roeivereniging. Mevrouw LIPMAN: Twee vragen verpakt in een. De tweede begrijp ik niet helemaal, maar de eerste, ik kan mij in ieder geval niet herinneren dat die toezegging gedaan is en daar was ik ook niet bij betrokken, dus daar kan ik weinig over zeggen. En wat was uw tweede vraag? De heer HOEBEN: De tweede vraag is, we hebben het over 6000 m2 die ter discussie staat, want daar zou het Design Museum in komen. Nu zeg ik niet dat we per se 6000 m2 moeten invullen, maar het gaat wel over het formaat van het gebouw dat daar getekend was. Dat zit in de kaders opgesloten. Dat betekent dus dat er een heleboel uitbreidingsmogelijkheden zitten rondom de roeivereniging.

Bent u ook bereid om daarnaar te kijken als aanvullend kader voor halverwege 2026 om eens te kijken of daar misschien ook nog een uitbreiding mogelijk is? Mevrouw LIPMAN: Als ik kijk naar het huidige gebouw zou ik het knap vinden. Bedoelt u dan daar uitbreiding? Want dat zou ik knap vinden, het huidige gebouw uitbreiden. Of bedoelt u dan verhuizen en dan? De VOORZITTER: Ik zal het proberen samen te vatten. De heer Hoeben: bent u bereid om na te denken over een mogelijke uitbreiding van de roeivereniging omdat dat ruimtelijk technisch kan op basis van de ruimte die vrijvalt? Mevrouw LIPMAN: Alleen nogmaals. In eerste instantie werd er gezegd: inpassing was niet mogelijk, dus dan vraag ik me nog steeds af hoe dat gaat, uitbreiding op de huidige locatie binnen wat we hebben. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u allen plaats te nemen. Het is de eerste termijn van de portefeuillehouder. Dat betekent ook acht interrupties vanuit uw raad per fractie richting het college en die zullen we bijhouden. Wethouder CRASTE: Ik had een aantal moties en amendementen. Bedankt voor het levendige debat. Ik denk dat het goed is dat we dit debat hebben gevoerd over het besluit dat we nu nemen, namelijk om het Design Museum niet op de Citadelpoort te laten landen. Dan kom ik meteen bij amendement 1, ꞌHeroverweging gebiedspaspoort Citadelpoortꞌ. Die had ik het liefst niet willen 23

ontraden, omdat ik echt zie dat er echt een aantal partijen onder staan en omdat ik de vraag in die zin ook wel begrijp. Het college houdt echt vast aan, als we kijken naar de hele plot Citadelpoort, dan zeggen we nu alleen: alleen het stukje Design Museum trekken we eruit, dat ontkoppelen we, zodat we vaart kunnen maken met de rest. Dus dat hoeven we niet te heroverwegen, want we willen heel graag die betaalbare woningbouw, we willen die parkeergarage, dus daar maken we vaart mee. Dus in Q2 gaan we kaders vaststellen voor puur wat het college betreft het stukje van het voormalige Design Museum-plot om vervolgens dat in Q4 vast te klikken. Dan kan het zijn dat er een aanpassing is van het gebiedspaspoort. Ik zie dat zomaar voor me omdat er nu, volgens mij had ik het geteld, achttien keer Design Museum in staat en iconische eyecatcher. Die gaat er natuurlijk uit. Wat er dan voor terugkomt, daarover gaat de raad in gesprek. Dan kom ik meteen ook uit bij de vraag van mijnheer Van Creij over de publiekstrekker en wat dat dan is. Als ik het sowieso in de stad maar ook in de raad aan mensen vraag wat een publiekstrekker is, dan komen er ongeveer 39 verschillende antwoorden. En waarschijnlijk als je dat in het college zegt ook. Ik had heel graag antwoord op kunnen geven op die vraag, maar ik denk dat dat zich in het komende jaar gaat ontvouwen.

Wat er in de raad vandaag werd gezegd, we willen daar een levendig gebied, we willen dat het een gebied is waar mensen naartoe trekken, we willen dat het groen is, we willen dat het leefbaar is, dat mensen daar fijn kunnen wonen en we hebben daar culturele ambities. Dat kan ik nu zeggen over de publiekstrekker. De heer ROOVERS: Maar dan begrijp ik dus uit het antwoord van de wethouder dat eigenlijk alleen de volgorde die zij aanhoudt ten opzichte van ons amendement verschilt, maar dat wij hoogstwaarschijnlijk in het vierde kwartaal van volgend jaar toch een nieuw gebiedspaspoort gaan vaststellen. Wethouder CRASTE: Kijk, wat het college las in het amendement vraagt om alle kaders, dus om het complete gebiedspaspoort, eigenlijk ook wat mijnheer Hoeben zei, dat we de tijd hebben om het gehele gebiedspaspoort te herzien. En daar kiest het college niet voor en vandaar ook dat dit raadsvoorstel wordt gegeven, om alleen voor dat kleine stukje eventueel nieuwe kaders vast te stellen wat we daar precies willen en om dat vervolgens vast te klikken. Dan kan het zijn dat je achttien keer Design Museum eruit haalt en dat je daar iets anders voor terugzet, dus lijkt me ook dat je hem alleen amendeert. Maar het kan ook zijn dat het wat meer werk vraagt.

De heer ROOVERS: Maar de kans dat het veranderen van dat stukje ook met eventuele andere moties die vanavond misschien nog aangenomen worden, ook gevolgen heeft voor de rest van het gebied, het is niet zo'n heel groot gebied, is natuurlijk vrij groot. Dus ik vraag aan de wethouder dan misschien toch een beetje een inschatting: hoe groot is volgens de wethouder nu de kans dat wij voor dat hele gebied inderdaad in het vierde kwartaal volgend jaar nieuwe kaders gaan vaststellen? Wethouder CRASTE: Ik acht de kans niet groot dat dit college inderdaad kiest om voor de hele plot Citadelpoort een nieuw gebiedspaspoort te maken, maar het kan zijn dat de raad daar anders over beslist in Q2. De heer ROOVERS: Ik hoop ook dat dit college daar niet meer over gaat beslissen. Ik hoop dat we in het vierde kwartaal volgend jaar toch wel een nieuw college moeten hebben. Dat de wethouder vasthoudt aan de kaders die wij al hebben vastgesteld, snap ik, dat is ook haar werk. Maar vindt de wethouder eigenlijk niet dat dit, gezien de grote verandering die we nu voor dat gebied gaan plannen, dat eigenlijk de raad erover zou moeten gaan wat wel en wat niet tot de heroverweging behoort? Wethouder CRASTE: Uiteraard gaat de raad over alle heroverwegingen en het is ook aan de raad om dat op dat moment te agenderen.

Het college staat echt achter die mooie ambities en wil juist door die ontkoppeling gewoon vaart maken in die gebiedsontwikkeling. Dus die 185 huizen bouwen, die parkeergarage, dat levendige gebied, het natuurpark, het oeverpark dat daar komt, dus daar kiest dit college voor. De heer HOEBEN: Ik hoor de wethouder over alleen dat kleine gebiedje, maar zitten we dan te zoeken naar cultureel moet het zijn, maar is dat dan wel commercieel of niet-commercieel? Want ik hoor de VVD al richting een bouwmarkt gaan. En wat je daar kiest, heeft dat ook geen invloed op de andere kaders die dus wel onder die gebouwen zitten? 24

Wethouder CRASTE: Ik heb de VVD overigens niet gehoord over een bouwmarkt, maar de kaders die we hebben, een aantal kaders zijn over het gehele gebied, dus dat cultureelmaatschappelijke is over het hele gebied wat we belangrijk vinden. Maar puur op het voormalig plot Design Museum, daar gaan we dus naar kijken. Geef ik daarmee antwoord op uw vraag? De heer HOEBEN: Ik zit nog steeds een beetje met dat commercieel, niet-commercieel. Is het nu echt cultureel of niet? Ik vind wel dat dat belangrijke uitgangspunten zijn die dus echt wel invloed hebben op dat gebied. Dat zijn de kaders die we nu juist meegegeven hebben. Wethouder CRASTE: Voor wat het college betreft is dat ook het kader cultureelmaatschappelijk in de brede zin. Dus helaas moet ik deze zoals die nu opgeschreven is ontraden. Dan werd er ook nog gezegd over dit amendement: we willen inwoners graag aan het woord zetten, maar inwoners komen sowieso aan het woord in het participatieve proces. Dan amendement 2, ꞌHandhaaf huidig clubgebouw roeivereniging binnen gebiedsontwikkeling Citadelpoortꞌ van de PVV. Het kan geen verrassing zijn dat het college dat ontraadt. We willen al die ambities op die kleine plot en dan kan, zoals in het raadsvoorstel ook is gezegd en zoals het vorig jaar ook al is bekrachtigd, hebben we gezegd, het huidige gebouw niet blijven staan.

De heer VAN HATTEM: Dat betekent dus dat als we instemmen met dit raadsvoorstel het ook definitief het einde is van de roeivereniging op deze locatie in haar clubgebouw. Dan hoor ik graag van de wethouder: kan ze dat bevestigen en wat betekent dit dan voor de toekomst van de roeivereniging? Wethouder CRASTE: In principe neemt u dat besluit niet met dit raadsvoorstel. Dat is vorig jaar al bekrachtigd en daarom is ook de motie van het CDA gekomen en daar zijn we mee bezig met de intentieovereenkomst met de roeivereniging. Dus daar verandert niets aan, dat is eigenlijk wat er gebeurt. De heer VAN CREIJ: Dan even richting de wethouder. Welke tijdsspanne bent u bezig met die intentieovereenkomst? Want ik zou graag zien dat die over 18 maart heen getild wordt, zult u begrijpen. Wethouder CRASTE: Volgende week hebben we weer een bestuurlijk overleg. Er is veel gezegd en veel gesproken ook door de roeivereniging en dan gaan we het daar over hebben en dan gaan we het ook wel hebben over het perspectief. Uitgangspunt is de huidige intentieovereenkomst die door ons allebei, door de gemeente en de roeivereniging getekend is, en die willen we heel graag handhaven met ook in onze kast de motie van het CDA om dat zorgvuldig te doen.

De heer VAN CREIJ: En het tijdpad? Wethouder CRASTE: Ik vind het heel moeilijk om nu een tijdpad te geven, omdat ik vind dat we dat echt samen met de roeivereniging moeten doen. Ik kan u er uiteraard wel over informeren als daar meer duidelijkheid over is. Als ik gewoon reëel kijk, dan gaat het natuurlijk wel een tijdje duren omdat je ook bijvoorbeeld met het waterschap zaken duidelijk moet hebben en omdat je heel duidelijk wil hebben dat we allebei overeenstemming hebben over een eventuele nieuwe locatie. Mevrouw SAMSHUIJZEN: De wethouder geeft nu aan dat de roeivereniging niet past in het kader dat er ligt en de uitgangspunten. Eerder gaf de wethouder aan, wat een publiekstrekker is, daar zullen 39 verschillende meningen over zijn. Net in het heen en weer met mevrouw Lipman ging het er ook over: die roeivereniging brengt ook reuring en is ook een publiekstrekker. Het is ook niet uitgesloten dat dat dan een publiekstrekker kan zijn. Dat vinden wij eigenlijk ook, misschien wel meer partijen. Dan kan het toch nog niet van tafel zijn? Dan kunnen we toch ook nog in Q2 beslissen dat de roeivereniging misschien wel de publiekstrekker is? Hoe kijkt de wethouder daartegen aan? Wethouder CRASTE: In principe zeggen we dat het niet verandert, ondanks dat het Design Museum daar niet komt. Dus dat spreken we uit.

Dus vorig jaar is al gezegd: de roeivereniging kan niet blijven zitten in het huidige gebouw op de huidige plek. En nu zeggen we: ondanks dat het Design Museum daar niet komt, houden we wel de ambities die we daar willen realiseren en dan verandert er dus niets aan het standpunt voor wat betreft de roeivereniging. 25

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Maar dan toch de vraag, als we als raad beslissen dat de roeivereniging ook een trekpleister kan zijn, dan kunnen we toch ook in Q2 als raad besluiten dat dat onze publiekstrekker daar is? Zoals de wethouder zei, de meningen over wat een publiekstrekker is zullen waarschijnlijk verschillen, dus dat kan toch? Wethouder CRASTE: Daar kan de raad uiteraard, u heeft daar de beslissingsbevoegdheid over om dat te besluiten. Dat is op zich helemaal prima, alleen is dat niet het uitgangspunt van dit college. Dan motie 1, ꞌBehoud het Citadelhofjeꞌ. Dat is eigenlijk hetzelfde verhaal. De VOORZITTER: Amendement 3 heeft u gehad? Of gaat u niet in de volgorde van de amendementen? Wethouder CRASTE: Excuus, ik ga even terug. Amendement 2, ꞌHerhuisvesting Design Museum verwijderen uit Structuurfondsꞌ. Dit is eigenlijk een beetje hetzelfde als de motie die bij de begroting is ingediend. Daarvan hebben we ook in de begroting gezegd dat we voor het eerst een Structuurfonds terugzetten naar de verkenningsfase. Op zich zat dat bedrag er ook in de verkenningsfase al in, dus daar wijzigt niets in. En we hebben ook nog ambities waar te maken. Ondanks dat het Design Museum nu terug is naar het Museumkwartier was al duidelijk dat zij ook een ruimtevraag hadden, dus wat we daarmee gaan doen, daarom houden we het bedrag in stand. Dan motie 1, ꞌBehoud het Citadelhofjeꞌ.

Die ontraden we, omdat we eigenlijk aangeven dat we dat besluit inmiddels hebben genomen en die ambities voor het gebied blijven van kracht. En we zijn heel blij dat daar 185 sociale huurwoningen terugkomen zodat er ook nieuwe mensen in de binnenstad kunnen wonen. De heer ROOVERS: Maar erkent de wethouder, eigenlijk net zoals de motie van Rosmalens Belang doet, even los van de ambities die de wethouder zelf moet naleven, dat in theorie die woningen ook op een andere plek in de Citadelpoort zouden kunnen komen? Wethouder CRASTE: Dat vind ik een vrij retorische vraag. Dat is niet waar het college voor kiest. Wij zeggen: wij houden de ambities in stand en wij houden dat gebouw van die 185 huurwoningen op dat plotje dus ook in stand. De heer ROOVERS: Maar het is niet retorisch, want die woningen staan er nu nog en dat gebied is nog precies zoals het vijf jaar geleden was, dus fysiek gezien ligt alles daar nog open. Dus mijn vraag is niet: past het binnen de plannen van het college? Mijn vraag is: kan het ruimtelijk gezien? Wethouder CRASTE: Niet als we alle ambities willen waarmaken die het college wil waarmaken. De heer ROOVERS: Dan is de laatste vraag, dan wil ik even onderstrepen dat dus de sloop van het hofje een gevolg is van de ambities van het college en van de coalitie en niet van de ruimtelijke noodzaak dat er alleen maar op dat plekje woningen gebouwd kunnen worden.

Wethouder CRASTE: Dat vind ik echt een beetje een gekke vergelijking. Het is niet dat we voor die ambities… we hebben een heel grote woningnood en we willen daar graag 185 goedkope sociale huurwoningen, zodat iedereen daar kan wonen. Dus ik vind het een beetje een gekke vergelijking. De heer ROOVERS: Gek, ik wil ook woningen, maar die hoeven niet gepaard te gaan met de sloop van vijftien heel mooie oude woningen. Ik heb u in een eerdere beantwoording horen zeggen: bewoners komen sowieso aan bod in het participatieproces. Dat geldt niet voor de bewoners van het Citadelhofje. Hen is nooit gevraagd of ze daar wilden blijven. Hen is alleen maar gevraagd: op welke manier gaat u invulling geven aan de sloop die we toch gaan uitvoeren? Dus ik wil even onderstrepen dat dit dus het gevolg is van de keuzes die de coalitie en het college maken. We kunnen daar bouwen zonder de sloop van vijftien mooie woningen. Ik hoop dat de wethouder dat wil erkennen. Wethouder CRASTE: Zonder het hele debat dat we al meerdere keren hebben gevoerd over 26

het Citadelhofje te doen, kiest het college inderdaad voor het plaatsen van 185 huurwoningen en oude woningen die echt op zijn, wat al heel lang duidelijk is, waar schimmel in is, waar tocht is, waar ook al elf bewoners verhuisd zijn, die een nieuw plekje hebben gehad met voorrang, om dat besluit door te zetten. Dat klopt. De heer ROOVERS: Ik wil gezegd hebben dat ik het kwalijk vind dat het feit dat inderdaad bewoners van het Citadelhofje eieren voor hun geld gekozen hebben en tegen hun wil in zijn verhuisd, gebruikt wordt als een soort steunverklaring aan de plannen van het college hier. Ik maak daar bezwaar tegen. De bewoners hebben aan het begin van dit proces bij BrabantWonen gevraagd: op welke rapport baseert u dat deze woningen niet meer houdbaar zijn? En er lag niets. Bij de Aa-Veste lagen er elf rapporten. En ik snap dat het qua aantallen verschillen zijn, maar ik vind dat de bewijslast bij BrabantWonen en het college ligt op het moment dat zij zeggen: deze woningen kunnen technisch gezien niet worden behouden. Wethouder CRASTE: Motie 2, ꞌSamen aan de riemenꞌ. Er werden een aantal vragen gesteld over de stukken die ter inzage zijn. Dat was over de motie van mijnheer Huibers. De stukken die ter inzage lagen waren de stukken van de roeivereniging. In overleg met de roeivereniging hebben we besloten om die niet helemaal openbaar te maken, maar om privacy.

Het is niet dat het geheim is, maar het is wel vertrouwelijk. Dan wil ik nog heel even de toezegging markeren die ik heb gedaan. Uiteraard gaan wij gewoon in overleg, volgende week al, met de roeivereniging. Uiteraard nemen wij alles wat ze zeggen heel serieus en gaan wij in gesprek. De motie van het CDA geeft een heel duidelijke opdracht en die voeren wij uit met de intentieovereenkomst. Dat is een opdracht, maar die voelen mevrouw Van der Sloot en ik natuurlijk ook echt als een verantwoordelijkheid om daaruit te komen met de roeivereniging en om daar een goede oplossing voor te vinden. Dus wat dat betreft is deze motie zonder gevolg. De heer KAGIE: Motie 2 is inderdaad in het verlengde van het CDA zonder gevolg. Maar dat betekent materieel dat u al voornemens was om het inpassingsscenario studiën van de roeivereniging, huisvestingsstudie van de roeivereniging, dat is inpasbaar daar, daar hebben ze een mooie studie voor laten verrichten. Daar gaat u volgende week over in gesprek, maar dat neemt u dus mee in de te ontwikkelen scenario's voor de Citadelpoort, waar de raad uiteindelijk in de loop van 2026 keuzes over gaat maken? Wethouder CRASTE: Ja, dat is een tweeledig antwoord. Enerzijds bekrachtigen we met dit raadsvoorstel nogmaals dat de roeivereniging niet in het huidige pand kan blijven.

Als u het hebt over een inpassingsscenario, van: kan het in de Citadelpoort? Wat dat betreft wil ik het proces met de roeivereniging laten lopen om te kijken naar mogelijke locaties. De heer KAGIE: Kijken naar andere locaties, maar ze hebben een inpassingsstudie laten verrichten en daar blijkt uit dat het daar past. En nu is de vraag wat we verder in de verpuzzeling en zoektocht daar laten landen. We hebben daar het nodige over gehoord, en dan is de vraag en ook de lijnvoering van het CDA in een eerdere motie, ꞌRoeien met nieuwe riemenꞌ, als het kan, als inpassing mogelijk is, dan laten we daar ook ruimte voor in de afweging van de raad over driekwart jaar. Dat is eigenlijk de strekking van onze motie en de geest van de CDA-motie. Wethouder CRASTE: Ik zie die geest denk ik toch iets anders. Volgens mij moet ik hetzelfde antwoord geven, dat we een intentieovereenkomst hebben met de roeivereniging, dat we gaan kijken, dat we toevallig volgende week ook een bestuurlijk overleg hebben, dat we het belangrijk vinden om dat op een integere manier te doen en dat we samen met de roeivereniging kijken hoe we daar verder in gaan. En uiteraard komen mevrouw Van der Sloot en ik terug bij uw raad. De heer KAGIE: Ik constateer dat de motie zonder gevolg is, dat is geen nadere vraagstelling naar u, zonder gevolg wil zeggen dat u uit de voeten kunt met een ja van de raad op deze motie.

Wethouder CRASTE: Daarbij zeg ik dat we het eigenlijk al doen, dus dat die zonder gevolg is. De VOORZITTER: De formulering van het verzoek hè. Mevrouw LIPMAN: Wij verwachtten inderdaad wel dat die zonder gevolg zou zijn, maar wat betekent dat voor de eerdere motie en de toezegging zelf? Want normaal stemmen wij als CDA 27

tegen moties die zonder gevolg zijn, maar we vinden het wel heel belangrijk. Dus wat betekent dit nu voor de eerdere motie en de toezegging? Wethouder CRASTE: De politieke afweging kan ik natuurlijk uiteraard niet maken, maar het college zegt dat dit zonder gevolg is omdat we het al doen. Dus of ik nu aan twee moties uitvoering geef of aan één, maar deze is zonder gevolg en wat u daar verder voor afweging aan geeft laat ik verder bij het CDA. Dan motie 3, ꞌOpdrachtverlening verkenner Design Museumꞌ. Heel even over het verzoek. Uiteraard kan ik volgens mij, ik dacht dat ik dat al had toegezegd, de raad informeren over de getekende opdrachtverlening. Dat vind ik helemaal prima. Als u zegt: ik wil daar nu nog iets in het debat mee, dan kan ik even opnoemen wat we ongeveer van plan zijn om te vragen. De heer VAN HATTEM: Ter verduidelijking, het gaat mij erom dat die informatie moet komen voordat de opdrachtverlening daadwerkelijk plaatsvindt, dat we niet pas worden geïnformeerd op het moment dat de opdrachtverlening al heeft plaatsgevonden. Wethouder CRASTE: Dan moet ik de motie echt ontraden, want dat betekent dat de raad op de stoel gaat zitten van het college. Want dit is echt de uitvoering. Dus ik kan de getekende opdrachtverlening versturen richting u, maar dan moet ik de motie ontraden.