Notulen raadsvergadering 2025-11-13

De heer EL AMRAOUI: Dat was de onduidelijkheid bij ons. Als dat het geval is gaan we daar graag in mee. Portefeuillehouder MIKKERS: De oplichters rondom de cybercriminaliteit en de buurtpreventie en de meldingsbereidheid rondom cyber. Mijnheer Gersjes, dit sluit aan bij het Integraal Veiligheidsplan dat we al hebben en waar we al een aantal voorbereidingen op hebben getroffen, dus deze is zonder gevolg. Overbodig mag ik het nooit noemen hè, het is zonder gevolg. Dus als u hem op die manier interpreteert, dan hebt u de motie binnen die u wilde binnenhalen, zonder aanpassingen en is de laatste portefeuillehouder toch degene die u in de feeststemming brengt, dus dat is wel mooi. Dus zonder gevolg. En dan kijk ik nog even naar de vraag van de PVV over wanneer de auto's van Handhaving ingezet worden. Ik hoop dat mijnheer Van Hattem ook al een keer mee is geweest met de boa's, want de meeste raadsleden hebben dat al een keer gedaan, op tour met de boa's. Dat is de meeste raadsleden goed bevallen en dan ziet u ook dat ze niet alleen gebruikmaken van auto's maar van fietsen, motoren, scooters, om op die manier de veiligheid in onze stad en in onze gemeente zo goed mogelijk te betrachten. Dan staan auto's dus wel eens stil. Gelukkig. De heer VAN HATTEM: Ja, maar het is ook een stukje beeldvorming.

Kijk, als ik in zo'n parkeerkelder kom en ik zie daar een hele rij auto's van Handhaving staan, dan denk ik ook: het kan ook goed zijn, ook al zijn er misschien andere middelen beschikbaar, om die toch iets meer in de wijken te laten zijn. En sterker nog, ik ben ervan overtuigd, als er alleen een auto van Handhaving of een politiewagen ergens op een hoek van een straat geparkeerd staat, dan letten mensen toch al 78

beter op, van: hé, er is hier iemand in de buurt of in de wijk, in plaats dat die hier alleen maar in een parkeerkelder staat. Zelfs daarvan gaat volgens mij al een bepaald effect uit. Hoe kijkt de portefeuillehouder daartegen aan, om op die manier ook handhaving alleen al zichtbaarder te maken? Portefeuillehouder MIKKERS: Dit is een stijltje symboolpolitiek van de bovenste plank. Je zet een auto neer en dan is er handhaving. Dan ben ik wel benieuwd naar de resultaten van onderzoek of de veiligheid dan echt hoger wordt. Zoals u net onderzoek vroeg over de zero-emissiezone, ben ik dan heel benieuwd naar het veiligheidsgevoel van burgers. De heer VAN HATTEM: Dan is het ook gewoon puur op basis van logisch nadenken. Als er iemand iets kwaads in de zin heeft, ik noem maar wat, een drugsdeal of een ruit vernielen of een inbraak, en die ziet daar een auto van Handhaving of politie staan in de straat, dan denkt die eerder twee keer na dan wanneer er helemaal niets in de buurt te zien is. De PLV. VOORZITTER: Ik zou willen voorstellen om nu even tien minuten te schorsen. Dan kunt u even met uw fracties overleggen over de verschillende moties en over de stemming en dan gaan wij vervolgens door naar de stemmingen. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik wil u het volgende voorstel doen. We hebben nog een tweede termijn.

Ik weet niet of er echt behoefte is aan een zuivere tweede termijn, maar mijn voorstel zou anders zijn om gewoon per motie even aan te geven, dat ik per motie even vraag of er een aanpassing is vanuit de moties en dat er een korte reactie kan plaatsvinden vanuit de indiener, eventueel nog een stemverklaring daarbij, en dat we daarna gaan stemmen. Of zijn er nog echt punten die u in de tweede termijn onder de aandacht wilt brengen? Het gaat nu dus niet om de aanpassing van moties, het gaat puur om de zuivere tweede termijn. Mevrouw HOEKSTRA: Als twee witte mannen gaan discussiëren over wat wel of niet veiligheid creëert voor vrouwen dan moet je gaan opletten. Interessant voor beide heren is wellicht dat toch echt uit onderzoek blijkt dat de omgeving juist in grote mate bijdraagt aan het ervaren van veiligheid, zeker voor vrouwen en dat ook de omgeving juist bijdraagt aan wel of niet faciliteren van onveilig gedrag. Dus beste heren, het idee van deze motie over de vrouwenschouw was nu juist: luister nu eerst naar de vrouwen. U hoeft het echt niet altijd aan de voorkant zelf te weten. Dus dat wilde ik graag nog even toevoegen over motie 2.

De heer VAN HATTEM: Ik moet u zeggen dat de reactie van mevrouw Hoekstra van de PvdA wat ze zegt over: als twee witte mannen gaan discussiëren over de motie over veiligheid voor vrouwen, dan vind ik dit toch wel heel laag bij de grond om het op die manier in te steken. Dat zegt ook wel iets over de perceptie. Want als we dan kijken, als ik een statistiek aanhaal die gewoon geboekstaafd is dat het merendeel van de zedendelinquenten van allochtone afkomst is en dat er ook rond de azc's een grote onduidelijkheid zit rond veiligheid, dan vraag ik aan mevrouw Hoekstra: als ze dan zo nodig met het verhaal van witte mannen moet komen, hoe serieus is deze motie dan nog? Want dan is het toch meer een stukje deugpronken dan echt een serieuze motie. Mevrouw HOEKSTRA: Ik hoor niet echt een vraag maar het was een grapje, met een knipoog bedoeld, maar mijnheer Van Hattem kan mijn humor denk ik niet waarderen. De heer VAN HATTEM: Maar bij zulk soort discussies vraag ik me echt af wanneer het een grapje is of wanneer het serieus bedoeld is bij mevrouw Hoekstra. Ik wil graag aannemen dat het een grapje is, maar het is af en toe wel lastig te onderscheiden van elkaar wat nu echt is en wat nu woke-onzin is. Mevrouw HOEKSTRA: Ik zal eens reflecteren op mijn eigen humor mijnheer Van Hattem, maar hierbij weet u dat dit in ieder geval met een knipoog was bedoeld maar zeker een serieuze lading heeft.

Ik denk namelijk dat de kracht van deze motie echt is dat wij juist niet hier in dit huis met elkaar bediscussiëren wat nu wel of niet bepaalt of vrouwen zich veilig voelen, maar dat we dat nu juist eens aan die vrouwen zelf laten. Nogmaals de motie over het vrijwilligerswerk en mantelzorg voor ambtenaren. Ik hecht eraan om te benadrukken dat die voor ons echt uitgaat van de enorme 79

betrokkenheid en kundigheid van onze ambtenaren, dat we daar juist een enorme kracht in zien, dat juist een aantal vrijwilligersorganisaties hier ook echt om vragen en dat we volgens mij een hele mooie eerste stap met elkaar kunnen zetten door het in beeld te brengen. Het zou toch heel mooi zijn als we beter weten wat onze ambtenaren nu allemaal al doen aan maatschappelijke taken en of ze daar ook belemmeringen in ervaren. En ook in het kader van ik naar wij, kunnen we volgens mij naar de toekomst toe juist samen enorm gebruikmaken van elkaars kennis, waarmee we samen bijdragen aan het Den Bosch van onze toekomst. Maar dat gezegd hebbende is het een eerste stap om met elkaar te zetten en om dingen in kaart te brengen en dus niet bedoeld om daar al allerlei uitspraken over eventuele vervolgstappen mee te zeggen. De heer KAGIE: Met betrekking tot de fatbikers en de handhavingssterkte politieagenten kom ik dadelijk bij de moties zelf nog even terug. Maar nu toch even kort deze tweede instantie. Motie Verleggen ingang parkeergarage Arena naar de Zuid-Willemsvaart en parkeren onder de nieuwbouw Zusterflatlocatie. Eind september was de commissievergadering en daarna de raad.

Maar toen is de discussie in de commissie ook gegaan over: wordt het nu een variant met één parkeerlaag onder de Zusterlocatie-nieuwbouw of twee lagen? Toen gaf de wethouder aan: ja, eigenlijk, val me nu niet zo lastig met die varianten want dat heb ik allemaal niet scherp. Maar één ding stond in dat raadsvoorstel. Het eerste kwartaal van 2026 komt er een nadere uitwerking en dan komt die variant met betrekking tot de parkeergaragelagen in beeld. En nu hoor ik de wethouder zeggen: ja, maar wacht eens even, als je deze motie zou willen overnemen, niet één maar twee lagen, dan hebben we een probleem, want dan wordt de nieuwbouw vertraagd. Voorzitter, zo gaan we in dit huis niet met elkaar om. Het wordt aangekaart in de commissievergadering in september en enkele weken later in de raad. En dan moet je nu niet komen met het verhaal: vertraging. Wij houden de motie in de lucht en ik vind het geen manier van werken van een bestuurder. De VOORZITTER: Wilt u daar nog een reactie op van het college dadelijk? De heer VAN HATTEM: Dank aan het college voor de beantwoording in de eerste termijn. Ik heb nog wel een paar punten voor de tweede termijn. Allereerst nog een aantal niet-beantwoorde vragen uit de eerste termijn, dus vandaar ook dat ik deze termijn nog gevraagd heb.

Ik heb in de eerste termijn nog rond het Theater aan de Parade gevraagd over de voortgangsrapportage die pas deze maand zou worden aangeboden en volgens mij is die nog niet aan de raad aangeboden, dus ik hoor toch graag van het college hoe de stand van zaken nu in algemene zin is, zodat we dat ook bij de behandeling van deze begroting ook ten aanzien van de financiële effecten nog in ons achterhoofd kunnen houden. Dus echt op hoofdlijnen. Dan het tweede punt, ik heb nog gevraagd in de eerste termijn naar de situatie in bepaalde wijkcentra, onder andere in de Hambaken waar vanuit de gemeente te kennen is gegeven dat er geen kerststallen en kerstengeltjes geplaatst mogen worden. De vraag is of het bij het college bekend is en of ze dat ook net zo onacceptabel vinden als wij dat vinden. En ik heb nog een vraag gesteld over de Duurzame Polder, namelijk het risico dat is ontstaan bij de brand in Nieuwleusen in een windturbine, waardoor hele akkers bezaaid lagen met allerlei polyester en andere troep, of ze hier dit risico ook zien kunnen gebeuren. Dat waren de drie onbeantwoorde vragen. Dan heb ik nog naar aanleiding van de motie over de arbeidsparticipatie van asielzoekers en statushouders.

Er was afgelopen vrijdag een werkbezoek bij WeenerXL en daar werd door de directeur aangegeven dat het COA garandeert dat als ze hier aan het werk gaan dat ze ook in Den Bosch een woning krijgen. Kan de wethouder aangeven of dat bericht klopt en wat dan ook de effecten zijn voor de woningmarkt? Want is dat niet nog meer voorrang geven op de woningmarkt dan wat er nu al gebeurt? Het tweede punt erbij is: ik hoorde de wethouder spreken over opstartcoaches die worden ingezet. Daar was volgens mij in de begroting zelf nog niets van vermeld, maar klopt mijn constatering dan dat een groot deel van het budget van die € 300.000 gebruikt wordt om die opstartcoaches aan het werk te houden, dus dat het eigenlijk vooral een banenmarkt is voor opstartcoaches? Dan heb ik nog een gewijzigde motie, ik weet niet of dat op dit moment moet. De VOORZITTER: Dat doen we dadelijk bij de moties. De heer VAN SILFHOUT: Nog even kort, we waren blij met de brief van de wethouder over Cultuurstad van het Zuiden. We hadden natuurlijk in de commissie aangegeven dat één ambitie veel hoger lag dan alle andere ambities. Uit de brief blijkt ook dat daar een reden achter zit. De reden dat wij daar niets mee hebben gedaan is omdat wij eigenlijk wat ons betreft in een scenario zitten van eerst zien dan geloven, waarin we de ambitie op alle andere thema's kunnen onderschrijven. Een 80

lichte ambitie die we daadwerkelijk moeten leveren en we denken dat de graadmeter Cultuurstad van het Zuiden daarin gelinkt is dat als je de rest beter maakt, dan wordt die automatisch ook beter en vice versa. De wethouder geeft aan dat die ambitie wel waargemaakt gaat worden voor Cultuurstad van het Zuiden. Wij geloven daar iets minder in maar we gaan het zien bij de volgende begroting. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb de schorsing gebruikt om even met de fracties te overleggen en dat brengt me toch tot één punt voor de tweede termijn. De motie over wederkerigheid hebben we de agenda gezet en in de beantwoording van de wethouder kwam tot twee keer toe ter sprake dat wij een mkb-stad zijn. Wij zijn geen mkb-stad. Er zijn mkb-bedrijven, maar er zijn ook een aantal heel grote bedrijven, internationale bedrijven in Den Bosch gevestigd. Ik wil u op dit tijdstip niet lastigvallen met welke bedrijven dat allemaal zijn.

Maar dat kan geen argument zijn om niet te gaan kijken of we niet bij bedrijven toch eens langs zouden kunnen gaan om te kijken of ze mee zouden willen betalen aan de grote opgaven, dus mijn vraag aan de wethouder is: is hij op de hoogte dat er wel degelijk heel grote internationale bedrijven in Den Bosch zijn gevestigd? En zo nee, verrast me dat en zo ja, hoe komt u er dan toch bij dat we een mkb-stad zijn? Want dat zijn we niet en naar de toekomst worden we dat steeds minder, want grote bedrijven weten Den Bosch heel goed te vinden want we zijn een fantastische stad. Wethouder CRASTE: Volgens mij had ik twee vragen, een over de voortgangsrapportage voor het Theater aan de Parade. Excuus, die had ik inderdaad gemist, dat klopt. Die zit of vandaag of morgen bij de stukken voor de raad als voortgangsrapportage. De VOORZITTER: De vraag was daarbij ook: zit daar spannende informatie in voor de behandeling van deze begroting? Wethouder CRASTE: Nee, dat klopt. En wat betreft de windmolen, ik ken het ongeluk niet waar u het over had. Als we kijken naar de Duurzame Polder, die is vastgesteld en toen is er ook uitgebreid gesproken over de milieueffecten. En wij monitoren, er is geen aanleiding nu om te veronderstellen dat er grote nadelige effecten optreden, maar wij houden vinger aan de pols. Wethouder RALHP GEERS: Ik ga graag met partijen de bedrijvenquiz aan.

Ja, we hebben zeker een aantal internationale bedrijven, maar we hebben ook ASML. Dat is een kleine dependance, want die zit op een aantal kantoorplekken. Heineken is ook gewoon in het grotere concern, het is geen zelfstandig groot bedrijf zoals ASML dat in die regio is. Ongeveer 90-95% van de bedrijven bij ons telt als mkb en heeft daarmee een andere situatie. Tegelijkertijd heb ik ook aangegeven, want ik ben het met de indieners eens dat een maatschappelijke bijdrage en ook in financiële zin daarvan, van het bedrijfsleven enorm waardevol is voor onze samenleving en dat dat ook gebeurt. Alleen dat ik niet een soortgelijk fonds als dat we een Brainport hebben waar ASML miljoenen in stopt, dat geen haalbare kaart vind voor 's-Hertogenbosch, maar dat dat niets afdoet aan de maatschappelijke impact die we met elkaar hebben en die we daarom ook in die economische visie breed hebben verankerd. Mevrouw HENDRICKX: De twee grootste beursgenoteerde bedrijven hebben gewoon een vestiging in Den Bosch. Dat doet er dan niet toe hoe groot of klein de vestiging is. Het zijn bedrijven die hier winst maken. En dan denk ik toch dat met de manier waarop u ernaar kijkt, en dan houd ik erover op, u Den Bosch tekortdoet. Ik ga inderdaad geen bedrijvenquiz met u houden, maar ik zou zeggen: ga eens kijken.

Er zitten echt een aantal heel grote winstgevende bedrijven hier, dus ik denk dat het kansen biedt. Het is geen vraag aan u, maar meer een stelling en ik hoop dat wellicht in de toekomst we daar met elkaar eens goed naar kunnen kijken. Wethouder ROY GEERS: De vraag vanuit de PVV, wij waren ook even aan het zoeken wie hier het juiste antwoord op zou weten, en eigenlijk komen we tot de conclusie dat we dat niet weten. De lijn zoals u die aangeeft voor wat betreft engeltjes in kerstbomen bij buurthuizen is ons in ieder geval volledig onbekend. Wat ik wel voor u wil doen is even een rondje maken bij de buurthuizen om te kijken wat daar dan zou spelen. De heer VAN CREIJ: Als ik daar aanvullend op mag bevragen, staat u achter het feit dat er engeltjes en dergelijke gewoon geplaatst kunnen worden? Wat is de grondhouding van het college?

81

Wethouder ROY GEERS: In een inclusieve samenleving mag iedereen de uiting hebben die bij geloof of geen geloof past. Wethouder VAN DER SLOOT: Hartstikke mooi, kerststallen. Twee punten over de asielzoekers aan het werk. Al gezegd, het helpt de mensen zelf, het helpt voor de arbeidskrapte, het helpt ook om minder mensen in de bijstand te nemen, dus uw raad heeft een mooi besluit genomen. Voor die € 300.000 doen we onder andere banenmarkten, een loket, benadering van ondernemers met ook mensen met de titel jobhunters, die ook echt gaan kijken welke banen passen. We hebben de opstartcoaches, het is een hele aanpak. En als u bij het werkbezoek was geweest, waar overigens twee van uw partijgenoten wel bij waren, hadden we dat u ook graag verder nog uitgelegd. Maar als u er meer over wilt weten, meer dan welkom ook om eens te komen kijken bij het loket. Er gebeuren heel mooie dingen. Dan hebben we het ook tijdens dat werkbezoek maar ook al eerder gehad over de koppeling. Want wat we ook zien juist bij ondernemers, die vinden het heel fijn als ze iemand in dienst nemen dat die als die statushouder wordt ook kan blijven. Dus dat betekent ook dat we met het COA een afspraak hebben gemaakt dat we ook kijken naar een regiokoppeling ofwel in de stad ofwel in een naburige gemeente, om te kijken dat we dan vervolgens dat arbeidsverband ook duurzaam kunnen voortzetten.

Een wens van alle partijen en ik denk ook de investering meer dan waard. De heer VAN HATTEM: Dat kan nog wel eens een interessant effect veroorzaken. Althans interessant, ik zou het geen fijn effect vinden, vanuit mijn positie gezien. Maar als steeds meer mensen een baan krijgen vanuit het azc en vervolgens die woongarantie krijgen hier in de regio, dan ga je ook een boventalligheid krijgen in het aantal toegewezen woningen voor statushouders. Want er zullen meer mensen uit een azc komen dan er hier woningen worden toegewezen. Hoe gaat zich dat tot elkaar verhouden? Wethouder VAN DER SLOOT: Dat is makkelijk voor mij. Daarom is het zo mooi dat de Spreidingswet er is en ik hoop ook daadwerkelijk dat we hem handhaven, ook voor andere gemeenten, en dat die ook gewoon blijft. Wethouder SLIKKER: Ik heb er eentje, de heer Kagie over de dubbellaags garage of de enkellaags garage bij de Arena en de Zusterflat. Ik heb twee dingen vastgesteld. Het ene is het Ontwikkelkader Bloemenkampkwartier. Daarin is variant 3A uitgewerkt. U heeft vastgesteld dat er bij de woningbouwbehoefte die er is een aantal parkeerplaatsen moeten komen, waaronder 64 parkeerplaatsen in de garage onder de Zusterflat. Daarvoor is slechts één verdieping nodig.

Daarnaast heeft u in september het raadsvoorstel over de herinrichting van de Tolbrugstraat gehad, en daarbij is aangegeven: voor het verleggen van de inritten komen wij nog naar u terug, na uitwerking van de planstudiefase, eerste kwartaal 2026, met een planning en de kosten waar u nog een besluit over kan nemen. Dat gaat over het verleggen van de inritten, maar niet meer over een extra laag in de garage. Die heeft u vastgesteld op 64 plekken. Als u zegt: ik wil er meer op die plek, wat niet nodig is voor het woningbouwplan en ook niet voor het parkeren aan de noordzijde van het centrum, en u zou toch willen verdiepen, dan vergt dat een extra laag en dat leidt dan tot vertraging en dat is de reden waarom wij de motie ontraden. De heer KAGIE: Er is doorgevraagd in de commissie van september door meerdere leden van de commissie, onder anderen Kagie, gevraagd of de mogelijke varianten die in Q1, dan hebben we het over de varianten één of twee lagen, worden gepresenteerd, nog niet bekend zijn. Wethouder Slikker zou als hij van alle varianten implicaties en kosten kon voorleggen dat doen. Dat betreft fase 2. Nu gaat het om fase 1. De heer Kanters van Volt vraagt wat het nu goedkeuren van een krediet betekent als de raad er met de varianten in fase 2 niet uitkomt. Nogmaals, steeds weer de discussie één laag of twee lagen. U heeft toen niet gezegd: dat is al een gelopen race.

Sterker nog, het staat zelfs in het raadsvoorstel dat toen voorlag. Meerdere varianten, en de keuze was variant 3. Maar als de keuze voorligt voor variant 3 en het dossier bevat meerdere varianten, dan hoort u op dat moment te zeggen: dat is een gelopen race. Dat heeft u niet gedaan. Wethouder SLIKKER: De varianten waarover gesproken werd in het raadsvoorstel van september gaan over het verleggen van de inrit, niet over het aantal lagen in de garage. Bij het raadsvoorstel over het Bloemenkampkwartier is al vastgesteld dat er 64 plekken nodig waren, dat betreft één laag. Wij komen in de planstudiefase eerste kwartaal 2026 naar u toe met het verleggen van de inritten en de varianten daarvoor. Dus het gaat niet over de lage garages, het gaat over de 82

inritten zelf. En dat staat ook vrij duidelijk in het voorstel dat u in september hebt besproken. De heer KAGIE: In 2023 wordt er een studie verricht door Goudappel Coffeng, en die stellen vast dat bij het verleggen van de inrit van de Arena naar de Zuid-Willemsvaart, je aan die inritverlegging, ondertunneling, één of twee lagen parkeren kunt koppelen. En daar ging de discussie in september over. Alleen bleek in die beraadslagingen, en ook uit het verslag valt dat op te maken, dat u die varianten niet scherp had. Ja, ik zeg het maar gewoon zoals het is. En vervolgens heeft u nagelaten om de raad in kennis te stellen van: u kunt nog varianten bespreken wat u wilt, de varianten ondertunneling één of twee lagen parkeren, dat waren de varianten, één soort tunnel. De VOORZITTER: Wat is nu uw vraag? De heer KAGIE: Dat had u toen behoren te doen. Voorzitter, wij houden de motie in de lucht. Wethouder SLIKKER: Dan zou ik de heer Kagie toch nog een keer aanraden om het raadsvoorstel van september nog een keer na te lezen. De varianten gaan namelijk over de entrees van de tunnels en niet over de verdiepingen. Dat staat er letterlijk in. De heer HOEBEN: Wij zitten natuurlijk heel anders in het 'aantal parkeerplaatsen'-dossier. Maar ik kan me toch ook nog wel herinneren dat daar ook vanuit de coalitie best wel wat vragen naar voren kwamen over het parkeren, over de varianten.

En u heeft er duidelijk naar verwezen dat u nog in Q1 terugkomt met de varianten, dat we dan nog te kiezen hebben, dat het toen te vroeg was. Hoe verhoudt zich dat dan met de uitspraak die u nu doet? Wethouder SLIKKER: Heel duidelijk, in het ontwikkelkader Bloemenkampkwartier, dat uw raad heeft vastgeklikt, gaat het zowel over de woningbouwprogrammering als over het aantal parkeerplaatsen en waar dat aantal parkeerplaatsen landt, inclusief 64 in de ondergrondse garage van de Zusterflat. Daarvoor is slechts één verdieping nodig. Als u er meer in wilt, dan zouden er meer verdiepingen moeten komen, maar dat is de wens niet, want die heeft u vastgeklikt in het ontwikkelkader en is ook niet nodig voor het oplossen van de parkeerbehoefte aan de noordkant van de Brede Binnenstad. Blijft over, en dat hebben wij in september voorgelegd bij het raadsvoorstel voor de tijdelijke herinrichting van de Tolbrugstraat: hoe komt de uiteindelijke inrit eruit te zien? Die varianten krijgt u in het eerste kwartaal van 2026. Ik kan hem niet anders maken. De VOORZITTER: We gaan naar de besluitvorming. Ik stel voor dat ik het amendement of de motie kort benoem, daarna de hoofdindiener vraag of die zo in stand blijft of die aangepast is, daarna de mogelijkheid tot stemverklaring en daarna stemming.

Een stemverklaring bij voorkeur alleen door degenen die de motie of het amendement niet mede hebben ingediend. Anders zeggen we alleen maar: we vinden het een mooie motie en het is 22.15 uur. We zijn met 37 mensen. 7. Conceptbegroting 2026 Amendement 1, Post Design Museum in Structuurfonds schrappen, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, PVV, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch, 50PLUS en SP, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van de Leemput), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), SP (Roovers), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), 50PLUS (Hernández) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Amendement 2, Mobiliteitspakket Oostzijde 's-Hertogenbosch opvoeren in het Structuurfonds, van gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch De heer VAN RENS (stemverklaring): Wij vinden het amendement ontijdig gezien het voorstel volgende maand, dus wij stemmen tegen. Mevrouw LIPMAN (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de woorden van D66. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Hernández) hebben voorgestemd. 83

Amendement 3, Aanwending reserve bomenfonds, van De Bossche Groenen, Volt en PvdD Mevrouw HENDRICKX: We hebben over dit amendement een goed gesprek met de wethouder gehad en de suggestie was om daar een motie van te maken. Dat heeft mijn collega inmiddels gedaan. Die heeft er een mooie motie van gemaakt en als het goed is zit die ook al in uw systeem, dus die komt u straks weer tegen. Dat is motie 39. Dus deze trekken we in, die gaat eraf, en die is vervangen door een motie. Amendement 4, Sparrenburgbos, van De Bossche Groenen, gewoon ge-DREVEN, PvdD, SP en PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Amendement 5, Vliegende start Lokale teams, van Leefbaar 's-Hertogenbosch en 50PLUS, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd.

Amendement 6, Extra middelen armoedebeleid, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, Bosch Belang, De Bossche Groenen, 50PLUS en VOOR Den Bosch De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij gaan mee in de analyse van de wethouder dat structureel geld nodig is en niet incidenteel geld en daarom zijn we tegen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij stemmen voor maar dat wil ik graag toelichten. Er blijft ontzettend veel geld op de plank liggen vanwege onderuitputting. We krijgen dat niet weggezet. We horen een aantal wethouders dat de hele avond roepen, 'u kunt wel dingen willen, maar dat krijg ik niet weggezet'. Laten we in godsnaam dan mensen met een smalle beurs daaruit morgen uitbetalen, zodat in ieder geval een groep van onze Bosschenaren gewoon geholpen is. Dus daarom stemmen wij voor. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van de Leemput), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), VOOR Den Bosch (Gersjes), 50PLUS (Hernández) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd.

Amendement 7, Splits JADS en Duurzaamheidsfonds van begroting, van PVV Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wanneer het puur op procedure een voorstel zou zijn geweest en die drie punten die ik eerder noemde, erin hadden gezeten, hadden wij daar vanuit procedure mogelijk in mee kunnen gaan, maar omdat het nu ook dat niet is, zullen wij tegenstemmen. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en 50PLUS (Hernández) hebben voorgestemd. Amendement 8, Aantrekkelijke straten, pleinen en plantsoenen in al onze wijken, van Leefbaar 'sHertogenbosch en 50PLUS Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Ondanks de toezegging van de wethouder dat hij bij het Beheerplan Openbare Ruimte inzichtelijk maakt hoe we kunnen sturen, zullen wij toch dit amendement steunen, omdat we dat ontzettend belangrijk vinden en daarom stemmen we voor. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen het amendement stemmen. Ik kan de intentie op zich wel onderschrijven, alleen is het te breed geformuleerd. Aantrekkelijk is voor zoveel verschillende meningen vatbaar. We vinden het zo breed dat we dit niet kunnen steunen, dus tegen dit amendement. 84

Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Hernández), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 1, Aanpak fatbikers hoogste tijd – gewoon ons werk doen! – van Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN, PVV en CDA De heer KAGIE: We hebben de motie enigszins bijgesteld. Hij staat in het systeem, heb ik begrepen. Wij verzoeken het college en de burgemeester werk te maken van de handhaving van de roekeloze risicovolle of overlast gevende fatbikers en over een halfjaar daarover te rapporteren, over afrekenbaarheid gesproken, en gesteund door Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN, PVV en CDA. Portefeuillehouder MIKKERS: Als collegelid is dit voor mij geen bezwaar, naar aanleiding van deze aanpassing. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van D66 (Cremers, El Amraoui, Elders, Muller, Van Rens, Verbruggen) hebben tegengestemd.

Motie 2, Vrouwenschouw, van PvdA, GroenLinks, SP, Volt, D66, De Bossche Groenen, PvdD, VOOR Den Bosch, 50PLUS, CDA, Bosch Belang, Rosmalens Belang en Leefbaar 's-Hertogenbosch De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik heb in mijn bijdrage al aangegeven dat wij niet aan doelgroepenbeleid doen. Dit is te specifiek op één doelgroep, dus we zijn tegen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik begrijp de noodzaak van de motie maar ik zal toch tegenstemmen, want ik vind het te beperkt tot één wijk en één gebied, en te veel gericht, zoals de heer Van Creij ook terecht zegt, op één doelgroep. Dus geen steun, maar er moet natuurlijk wel het nodige gebeuren voor de veiligheid. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Hierbij gezegd hebbende dat wij het als en-en zien, dat we het belangrijk vinden dat er naar de fysieke ruimte wordt gekeken, waar op dit moment toch vaak voornamelijk vanuit een mannenbril gekeken is, dat het belangrijk is met die vrouwenschouw daar ook werk van te maken en daarbij, dat er nog een stuk meer werk te verzetten is. We zien deze motie dan ook als dat dat mogelijk is, dus daarom zullen wij voorstemmen. De VOORZITTER: Daarom had u hem toch ook mede ingediend? U bent mede-indiener. Dat geldt eigenlijk hetzelfde voor Rosmalens Belang. U bent mede-indiener. De motie is door de gemeenteraad aangenomen.

De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. Motie 3, Vrijwillige inzet van ambtenaren voor de gemeenschap faciliteren, van PvdA, GroenLinks, CDA, VOOR Den Bosch en Volt De heer VAN CREIJ (stemverklaring): We hadden hier vraagtekens staan wat we ermee zouden doen, maar mevrouw Hoekstra heeft ons in haar bijdrage overtuigd. We gaan niet voorstemmen. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij zullen ook tegenstemmen, al vinden wij de gedachte heel erg goed dat ambtenaren naar buiten gaan, gaan kijken wat er gebeurt in onze mooie gemeente. Enkel en alleen, we wachten nog op de discussie die wellicht uit deze motie voortkomt. Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Ook wij vinden het een heel sympathieke gedachte. Echter, onderzoek doen naar iets waar landelijk al best heel veel onderzoek naar gedaan wordt, de hoeveelheid mensen die mantelzorger is, lijkt ons eigenlijk onnodig. Daarom zullen we tegenstemmen.

85

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij vinden dit ook een heel sympathieke motie, maar omdat we wel een vraagteken zien bij in hoeverre er behoefte aan is, omdat er ook een regeling is voor mantelzorg, vinden wij nu dit de manier om ermee te starten en vinden wij dat medezeggenschap aan zet zou moeten zijn op het moment dat er knelpunten zijn. Daarom zullen wij tegenstemmen. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de collega's van Rosmalens Belang en de PvdD. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van D66 (Cremers, El Amraoui, Elders, Muller, Van Rens, Verbruggen), Bosch Belang (Van de Leemput), Rosmalens Belang (Huibers, Van der Kallen, Kouwenberg, Verreijt), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Hernández) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegengestemd. Motie 4, Anticipeer op 'noodweer', van VVD, Bosch Belang en 50PLUS De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen de motie stemmen. Ik vind hem enigszins overbodig, omdat landelijk hier ook al veel dingen mee worden gedaan. In de motie zelf wordt gesteld: we willen geen paniek zaaien, maar het is wel een beetje paniekerig om allemaal verhalen over noodpakketten en dergelijke te gaan starten, dus we vinden het niet zo nodig om deze motie te steunen.

De heer ROOVERS (stemverklaring): Ik sluit me aan bij die stemverklaring. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Ik kan het bijna niet geloven, maar ik sluit me ook aan bij de PVV. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van D66 (Cremers, El Amraoui, Elders, Muller, Van Rens, Verbruggen), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegengestemd. Motie 5, Vernieuwen en verduurzamen van verkiezingsborden, van VVD, Rosmalens Belang, Bosch Belang en 50PLUS Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Opnieuw een discussie opstarten die we vrij recent met elkaar hebben gevoerd en afgerond lijkt me echt dubbel werk doen. Laten we ons alstublieft niet bezighouden met dit soort dubbele huiswerkopdrachten, dus wij zullen daarom tegen deze motie stemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik kan me ook aansluiten bij de stemverklaring van mevrouw Hendrickx en daarbij toegevoegd: de gemeente krijgt ook geld vanuit het Gemeentefonds om kwalitatief goede borden te kunnen plaatsen dus de mogelijkheden zijn ervoor en het moeten wat mij betreft gewoon borden zijn waarop geplakt kan worden. Het is een mooie traditie voor onze vrijwilligers om posters te plakken in verkiezingstijd, dus tegen deze motie.

De heer ROOVERS (stemverklaring): Wat mijn partij betreft is er geen mooiere traditie in verkiezingstijd dan een goede plakoorlog. Wij zullen tegen deze motie stemmen. De heer GERSJES (stemverklaring): Ik heb er niks over gezegd maar ik wil er wel iets over zeggen. Ik ben voor, echter: houd je gewoon aan de afspraken en ga niet zo stom zijn om overal over elkaar heen te plakken. De VOORZITTER: Ik heb het niet gehoord, en dat is denk ik maar goed ook. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): We hebben het uitdrukkelijk besproken en er is iets uit gekomen en dat moeten we handhaven. Punt. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Steun van mijn fractie. Het wordt hoog tijd dat we moderniseren op het gebied van de verkiezingsborden. 86

De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. Motie 6, Visie op lokale handhaving, van VVD, Rosmalens Belang, Bosch Belang en 50PLUS De heer VAN CREIJ (stemverklaring): We moeten als gemeente geen rijkstaken overnemen, dus ik zal tegenstemmen. De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij zullen zowel tegen deze motie stemmen als tegen motie 33, die ook over handhaving gaat, omdat beide moties vragen om uitbreiding van handhaving of de uitbreiding van de taken en bevoegdheden van de handhaving. Wat mijn fractie betreft gaan wij niet de puinhopen van meerdere regeringen op het gebied van de nationale politie gemeentelijk oplossen, dus wij stemmen tegen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal voor deze motie stemmen, ondanks dat een visie op zichzelf niets bijdraagt aan veiligheid. Maar gehoord de uitleg van de portefeuillehouder, denk ik wel dat het nuttig is om met een aantal van die punten aan de slag te gaan. Als het hem daarin steunt, zal ik hem van harte steunen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij voelen er ook niets voor om politietaken over te gaan nemen. Ik sluit me aan in die zin aan bij de stemverklaring van de SP.

We vinden dat we het verdere debat over wat er buiten de politietaken hier nodig is, in januari kunnen gaan voeren, dus daarom stemmen wij tegen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): We zijn als Volt van mening dat we eigenlijk nu al politietaken overnemen met de boa's, dus dat zullen we in de toekomst meer gaan doen als we dat gaan uitbreiden, dus we zijn tegen. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van SP (Roovers), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegengestemd. Motie 7, Verleggen ingang Parkeergarage Arena, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch, PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN en 50PLUS De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Voor ons is het onverteerbaar dat de schop later in de grond ingaat als we met deze motie instemmen, dus we zijn tegen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij zullen tegenstemmen, maar wij zijn wel hoogst verbaasd over het feit dat blijkbaar die wijziging niet meer kan terwijl we nog niet gekozen hebben. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Bosch Belang (Van de Leemput), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd.

Motie 8, Elke Vierkante Meter Telt – haal het maximale uit de bestaande woningvoorraad, van GroenLinks, PvdA, D66, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en Volt De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen. Hoewel wij natuurlijk ook voor meer woningmogelijkheden zijn, zorgt het verruimen van die regels er juist voor dat er meer druk komt op wijken, met meer parkeerdruk, als je die regels gaat versoepelen en dat heeft ook negatieve effecten op de leefbaarheid, dus tegen deze motie. De heer ROOVERS (stemverklaring): We hebben lang getwijfeld over deze motie, maar uiteindelijk ziet mijn partij geen oplossing in de wooncrisis in het versoberen van de woonomstandigheden en in het wegnemen van zekerheden voor huurders, en zo lezen wij deze motie wel. Daarom zullen wij tegenstemmen.

87

Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Wij sluiten ons eigenlijk aan bij de SP en we hebben ook grote zorgen dat met het woningsplitsen, zeker van particulier bezit, er ook mensen zullen zijn die dat uiteindelijk gaan zien als een verdienmodel, waarbij de huurder in feite slechter af is dan dat hij er beter van wordt. Desondanks realiseren we ons wel dat er ook mensen zijn die wel degelijk goede bedoelingen hebben. Het is heel dubbel, maar toch valt het kwartje wat ons betreft de kant op van tegenstemmen, om redenen zoals de SP en zoals ik net verwoord heb. De heer MEES (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de SP en bij De Bossche Groenen en zijn tegen. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van de Leemput), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem) en 50PLUS (Hernández) hebben tegengestemd. Motie 9, Participatie app burgerparticipatie, van Bosch Belang en VOOR Den Bosch Mevrouw VAN DE LEEMPUT: Wij zullen deze motie uitstellen tot januari. Motie 10, Participatie Ombudsman, van VOOR Den Bosch De VOORZITTER: Schuift deze ook door naar januari of brengt u hem vandaag in stemming? Oké, we schuiven deze door. Motie 11, Grofvuil ook op zondag wegbrengen, van VOOR Den Bosch De VOORZITTER: Mijnheer Gersjes, ik begrijp dat deze motie is aangepast.

Wilt u aangeven op welke manier? De heer GERSJES: De tweede bullet is eruit gehaald over die periode. De tweede bullet in de motie is eruit gehaald, om verslag te doen, terugrapportage in het eerste of tweede kwartaal van 2026. Dus hij blijft met één bullet staan. De VOORZITTER: Hij blijft gehandhaafd, maar bij de behandeling van de afvalvisie zoals door de wethouder is gevraagd. De heer GERSJES: Ja, het tweede punt. De VOORZITTER: Het advies van het college is dan positief. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Wij hebben al te veel 24 uurseconomie en daar ook de afvalstraat nog weer bij betrekken, daar zijn wij geen voorstander van. Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Ervan uitgaande dat de wethouder in het onderzoek ook de werkdruk en geen verhoging van de heffingen meeneemt, stemmen wij voor. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Alles moet tegenwoordig maar op elk moment van de dag kunnen en dat gaat gewoon ten koste van mensen en medewerkers die ook gewoon behoefte hebben aan hun weekend en aan zondagsrust. Dus ik vind dat wij om principiële redenen, in de richting van het CDA, ook uw partij heeft heel goede uitgangspunten waar wij ons helemaal in kunnen vinden. Ik ga er dus ook van uit dat het CDA deze motie ook niet zal steunen, om redenen zoals ik die net heb verwoord. De VOORZITTER: Het gaat om uw eigen stemverklaring.

De heer ALTENBURG-COLLIN (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen omdat we hem zo uitleggen dat er gewoon gekeken wordt naar wat de ruimere openingstijden zijn, ook doordeweeks. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij zijn tegen, omdat dit uiteindelijk niet het probleem oplost waarom deze motie is ingediend en daarmee lijkt het ons niet nodig om in te 88

stemmen. De heer PLOEGMAKERS (stemverklaring): Wij zullen ondanks de opmerking van mevrouw Hendrickx toch voorstemmen en wij wachten de afvalstoffenvisie af, waarin dit eventueel meegenomen kan worden. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen. Ook al vind ik ruimere openingstijden sympathiek, maar op de zondag zal onherroepelijk tot extra kosten leiden en extra inzet van toch al schaars en overbelast personeel, en wij kiezen ervoor om de afvalstoffenheffing niet te verhogen, liefst nog te verlagen. Dan moet je ook keuzes maken, dus dan maak ik liever de keuze daarvoor in plaats van dit experiment. De heer MEES (stemverklaring): Wij zullen ook tegenstemmen, een beetje in het verlengde van de lijn zoals ook de PVV aangeeft. U weet dat onze partij voor lage lasten is, dus wij denken dat de druk op de lasten toeneemt, dus tegen. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegengestemd. Motie 12, Oplichters aanpakken, van VOOR Den Bosch De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): De motie is zonder gevolg, dus tegen.

De heer ROOVERS (stemverklaring): Dit is een taak voor politie, OM, justitie, de strafrechtketen. Daar moet de gemeente zich niet tegenaan bemoeien. Tegen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd. Motie 13, Veilige en begaanbare fietspaden, van Rosmalens Belang, CDA, VOOR Den Bosch, 50PLUS, gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang, PVV, SP en Volt Mevrouw KORVER (stemverklaring): Ervan uitgaande dat de schouw of de inspectie niet ervoor zorgt dat fietspaden op andere plekken later worden gedaan als dat nodig is, zullen wij voorstemmen. De heer PETERS (stemverklaring): We kunnen aansluiten bij de stemverklaring van mevrouw Korver. De motie is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. Motie 14, Geen kind met een lege maag naar school, van gewoon ge-DREVEN De heer VAN CREIJ: De wethouder heeft gezegd dat hij in gesprek gaat met de stakeholders en dat hij nog deze raadsperiode terugkomt met de terugkoppeling naar de gemeenteraad. Met die toezegging trek ik deze motie in. Motie 15, Organisatie groei in control? van Leefbaar 's-Hertogenbosch, PvdD en PVV De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Misschien is het over het hoofd gezien, maar wij worden ook geacht deze motie mede te hebben ingediend. De motie is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Bosch Belang (Van de Leemput), De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Hernández), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd.

89

Motie 16, Behoud en herstart van het INTRO Festival 's-Hertogenbosch, van De Bossche Groenen, PvdD, Leefbaar 's-Hertogenbosch en D66, is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van de Leemput), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en 50PLUS (Hernández) hebben tegengestemd. Motie 17, Toeristenbelasting inzetten voor vergroening van de stad, van De Bossche Groenen en PvdD De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij zijn voor vergroenen en voor het doel van deze motie. Maar we zijn tegen het op deze manier oormerken van geld. Waar we geld aan uitgeven, waar we geld vandaan halen, moet gewoon onderwerp zijn van het democratisch debat en besluitvorming, dus wij zullen tegenstemmen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 18, Uitbreiden veldcapaciteit voor sportvereniging BLC in Den Bosch Zuid, van De Bossche Groenen, SP, gewoon ge-DREVEN en Leefbaar 's-Hertogenbosch De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal voor deze motie stemmen, maar dan wel voor veldcapaciteit realiseren voor mensen van de eigen vereniging uit de eigen omgeving, en niet voor spelers vanuit het azc.

De heer PLOEGMAKERS (stemverklaring): Met de uitleg van de wethouder en de gesprekken die gevoerd worden op dit moment zien wij geen noodzaak om voor deze motie te stemmen. Mevrouw HENDRICKX: Een punt van orde. Excuus, het is echt heel laat. Wij willen deze motie intrekken. Sorry. Het is laat, maar we trekken deze in. De VOORZITTER: Gelukkig is het voor de stemming. Motie 19, Samen bouwen aan de stad op basis van wederkerigheid, van De Bossche Groenen en SP Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): We zien dat er al veel gebeurt in Den Bosch en onze stad wel degelijk anders is dan Eindhoven met grote bedrijven, dus wij zullen tegenstemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal ook tegenstemmen. Wij willen ondernemers niet dit opleggen. Je kunt ze hooguit activeren of motiveren om dit te doen, maar om het nu daadwerkelijk op te leggen vinden wij te ver gaan. De heer PLOEGMAKERS (stemverklaring): Al eerder hebben we ook in de commissie aangegeven dat wij in aansluiting bij wat ook de heer Van Creij zegt, er geen voorstander van zijn om dit soort zaken op te leggen. Dus wij stemmen tegen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Wij zullen ook tegen deze motie stemmen, in lijn met wat de heer Van Creij aangeeft. Ik zie ook niets in al die brede welvaartsaspecten die in de motie worden genoemd. Den Bosch heeft niet net als Eindhoven een Beethovendeal.

Dat hebben we allemaal niet, dus dat is hier niet aan de orde. We hebben zelfs geen Diepenbrockdeal, om maar eens een Bossche componist te noemen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 20, Verkeersveiligheid, van De Bossche Groenen, PvdD, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, gewoon ge-DREVEN en Volt, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen.

90

Motie 21, Studenten aan zet, van D66, VVD, Rosmalens Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch, Volt en De Bossche Groenen De heer VAN CREIJ (stemverklaring): De motie heet Studenten aan zet. Bij ons zijn ook de studenten aan zet en niet de gemeente, dus wij zullen tegenstemmen. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. Motie 22, Aan de slag met de eiwittransitie – breng kansen in kaart, van PvdD, De Bossche Groenen en Volt Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Eiwittransitie vinden wij een belangrijk onderwerp binnen het duurzaamheidsbeleid, maar we vinden het dictum niet specifiek genoeg en daarom stemmen wij tegen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 23, Liever voorkomen dan opvangen, bewuste aanschaf van huisdieren, van PvdD, De Bossche Groenen en Volt De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Op zich een sympathieke motie, alleen stemmen wij tegen want wij vinden de kosten voor de uitvoering te hoog. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd.

Motie 24, Op weg naar diervriendelijke dierenparkjes, van PvdD, De Bossche Groenen en Volt Mevrouw SAMSHUIJZEN: Met de toezegging van de wethouder om het fokbeleid verder te verbeteren naar geen dode dieren meer te gaan, zullen wij nu de motie terugnemen en kijken wij uit naar de verdere uitwerking van de toezegging. Motie 25, Dorpshart Vinkel, van CDA, Volt, gewoon ge-DREVEN, D66, VOOR Den Bosch, SP, PVV en PvdD De heer VAN DER LEEST: Vanwege mijn bestuurlijke betrokkenheid bij De Den trek ik me terug uit deze stemming. De motie is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. Het lid Van der Leest van de fractie van CDA heeft zich onthouden van stemming. Motie 26, Géén activiteiten in de Arabische taal bij Huis73, van PVV De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Tegen. Deze motie zet een groep weg zonder reden. Dat is wat Volt betreft onverteerbaar. Daarnaast lost hij ook niets op als je het wel doet. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 27, Consequenties verzuim taallessen asielstatushouders, van PVV, is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voorgestemd. Motie 28, Geen specifieke arbeidsmarktfaciliteiten voor asielzoekers en statushouders, van PVV De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen.

Wie kan werken, dient zo spoedig mogelijk aan het werk gezet te worden. 91

De motie is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voorgestemd. Motie 29, Plannen voor personeelscapaciteit WMO-zorg, van PVV en 50PLUS, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), SP (Roovers) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 30, Géén azc, van PVV De heer MEES (stemverklaring): Wij hebben als Leefbaar 's-Hertogenbosch niet ingestemd met de uitbreiding van de Kruithoorn. We vonden de belasting voor de wijk te groot. Maar geen azc gaat wat ons betreft te ver, want dan is alles daar weg. Wij zullen dus tegen deze motie stemmen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft voorgestemd. Motie 31, Behoud het Citadelhofje, van PVV, SP en 50PLUS De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik heb in mijn bijdrage al gezegd dat wij voor een compleet nieuwe aanpak zijn voor het hele gebied en mogelijkerwijs past dit daarin. Wij zullen dus voorstemmen. Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de voorganger van gewoon ge-DREVEN. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): We zitten nog in zo'n pril stadium als het gaat om het schetsen van een ontwikkeling in het gebied. Er zijn recent wat ontwikkelingen geweest.

Wij willen toch nog eens goed kijken of we dat gebied daar niet organisch kunnen ontwikkelen, uitgaand van de bestaande kwaliteit. Dat zie je in het buitenland ook heel vaak. Wat maakt een wijk nu prikkelend en spannend? Niet door alles van de kaart te vegen, maar door juist uit te gaan van de waardevolle elementen die er zijn, dus we willen nog wel even aanzien of dat echt niet kan. We stemmen dus voor deze motie. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Bosch Belang (Van de Leemput), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 32, (MKB-)ondernemerstoets, van PVV, SP, gewoon ge-DREVEN, VVD en 50PLUS De heer HUIBERS (stemverklaring): Ondanks dat wij vinden dat het belang van de ondernemers zeer zeker in alles goed moet worden meegenomen, gaan wij mee met de uitleg van de wethouder dus zullen wij tegenstemmen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Bosch Belang (Van de Leemput), SP (Roovers), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd.

Motie 33, Handhaving op sterkte – politieagenten en boa's dieper de wijken en dorpen in!, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS, PVV en Bosch Belang De heer KAGIE: Voorzitter, ik heb uw advies gevolgd. In het dictum staat: verzoekt de burgemeester om de aangekondigde uitbreiding van taken en bevoegdheden van boa's te vertalen naar de context van 's-Hertogenbosch en uiterlijk medio 2026 aan de gemeenteraad aan te bieden. De PVV dient mede in. Portefeuillehouder MIKKERS: Dan heb ik geen bezwaar.

92

De heer ROOVERS (stemverklaring): Dan wijzig ik mijn vorige stemverklaring. Deze tekst gaat niet over uitbreiding van bevoegdheden dus hier kan ik wel mee akkoord. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van GroenLinks (Doğan, Huijbrechts, Korver) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegengestemd. Motie 34, Cementrum, van SP, De Bossche Groenen, PvdD, gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, Leefbaar 's-Hertogenbosch De VOORZITTER: Deze motie is ingetrokken. Motie 35, Kortetermijnoplossingen station, van SP, De Bossche Groenen, Leefbaar 'sHertogenbosch, PVV en Volt, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegengestemd. Motie 36, Zaalaccommodaties sportverenigingen, van Rosmalens Belang, Volt, VOOR Den Bosch, De Bossche Groenen, SP, gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang, PVV, PvdD, 50PLUS, PvdA en CDA De VOORZITTER: De motie is aangepast: sportzalen is gewijzigd in sporthallen. De motie is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. Motie 37, Stop knips Binnenstadsring, van PVV, 50PLUS en VVD De heer VAN HATTEM: De motie blijft gewijzigd in stand. Er is een tweetal wijzigingen.

Bij de constateringen wordt een punt toegevoegd vanwege de werkzaamheden op de Magistratenlaan en het woord 'voorlopig' komt in het dictum te staan in plaats van 'volledig'. De motie is mede ingediend door 50PLUS en de VVD. De heer BROEKMEULEN: Voorzitter. De VOORZITTER: U bent mede-indiener, dus geen stemverklaring. De heer BROEKMEULEN: Ik wil even iets toelichten. Omdat bij het begin was gezegd: we doen geen tweede termijn want we kunnen bij de wijzigingen van de moties toelichten. Wij stonden er eerst niet op. Wij hebben iets gewijzigd, dus ik zou even heel kort willen toelichten waarom wij dat gedaan hebben, want dat had ik anders in de tweede termijn gedaan. De VOORZITTER: Nou, vooruit dan. De heer BROEKMEULEN: Dank u wel voorzitter. Wij zullen voor deze motie stemmen. Wij hadden sowieso vorig jaar al moeite met de knips, maar hebben toch voorgestemd. De doorstroomas op orde was voor ons een cruciale randvoorwaarde. Zolang de Magistratenlaan niet opgewaardeerd kan worden is aan die voorwaarde dus niet voldaan, dus stemmen wij voor deze motie. De heer VAN RENS (stemverklaring): Wij willen betrouwbaar zijn en de stad ook in de toekomst bereikbaar houden en stemmen daarom tegen deze motie. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): We staan er eigenlijk helemaal achter dat we tegen knips zijn, maar we willen per knip de afweging kunnen maken.

Nu zeggen we gewoon: elke knip is per definitie niet goed. De heer GERSJES (stemverklaring): Wij waren vorige keer ook tegen de knips, dus wij blijven nu ook tegen de knips maar voor deze motie. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, 93

Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Bosch Belang (Van de Leemput), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voorgestemd. Motie 38, Zero, van PVV en 50PLUS De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor deze motie stemmen. Zero emissie is zero ondernemers. Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Ik weet dat wij in het verleden voor de zeroemissiezone zijn gegaan, maar wij zien nu ook de resultaten ervan en willen dat onze ondernemers gewoon niet aandoen. De heer ALTENBURG-COLLIN (stemverklaring): We hebben in het verleden inderdaad voor de zero-emissiezone gestemd. Dat komt omdat we ook gebonden zijn aan het akkoord Schone lucht. Daarnaast vinden we de nadelige gevolgen reuze meevallen, aangezien we een motie hebben over maatregelen en coulance. We hebben nog drie keer per week de Bossche warenmarkt, dus wij zullen tegen deze motie stemmen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), Bosch Belang (Van de Leemput) en het lid Hendrickx (DBG) hebben voorgestemd. Mevrouw HENDRICKX: Excuus. Ik ben helemaal klaar. Ik weet niet hoe het bij u zit, maar ik ben helemaal klaar.

De VOORZITTER: Mevrouw Hendrickx wordt verondersteld tegen deze motie gestemd te hebben. Motie 39, Aanwending reserve bomenfonds, van De Bossche Groenen, Volt en PvdD De VOORZITTER: Dit is het aangepaste amendement dat een motie is geworden. Dat heb ik zo goed begrepen hè, vanuit De Bossche Groenen? Amendement 3 over het bomenfonds is nu een motie geworden. Het zit bij de stukken. De motie is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (AltenburgCollin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), 50PLUS (Hernández), Bosch Belang (Van de Leemput), CDA (Lipman, Ploegmakers, Van der Leest) en PVV (Van Hattem) hebben tegengestemd. Conceptbegroting 2026 De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij zijn het zeker niet met alle beleid van dit college eens, en ook niet met alles wat in de begroting staat. Maar wat ik in de commissie heb gezegd, meen ik, dat het feit dat wij in deze gemeente niet hoeven te kiezen tussen het sluiten van het zwembad en het sluiten van de bibliotheek, en dat de zwaarste en moeilijkste keuzes door rijksbeleid ons bespaard blijven, mag wel beloond worden en daarom zal mijn fractie, ik, voorstemmen.

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): De PvdD zou zo graag eens voor de begroting willen stemmen en dat wordt voor ons een mogelijkheid wanneer de gemeentelijke plannen nu eens ambitie tonen om stappen vooruit te zetten op dierenwelzijn en dat zien wij toch wederom niet in deze begroting. Diervriendelijke keuzes ontbreken, ook bij de meerderheid van de raad en bij het stadsbestuur. Dat betreuren wij voor de dieren die hieronder blijven lijden. Daarom zijn wij gedwongen om wederom tegen deze begroting en ook tegen de belastingvoorstellen die daaraan gekoppeld zijn, te stemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal momenteel tegen de begroting stemmen. Als straks het amendement over hondenbelasting wordt aangenomen mag ik geacht worden om voor de begroting te stemmen, omdat de begroting gebaseerd is op de hondenbelasting. Dus vooruitlopend 94

op de besluitvorming over het amendement zeg ik nu nog even: tegen. Maar mocht dadelijk onverhoopt de hondenbelasting toch doorgaan dan weet u mijn standpunt. De VOORZITTER: Dat kan niet. U stemt voor of u stemt tegen. We gaan niet afhankelijk van een ander voorstel, het is geen koehandel hier, of hondenhandel. Dit is de begroting. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen deze begroting stemmen. Het wordt met veel prijzenswaardigheid benadrukt dat er een sluitende begroting is en dat er geen keuzes moeten worden gemaakt. Maar aan het begin van deze periode is de ozb met 10% verhoogd en als er nu zoveel geld over is, had dat eigenlijk helemaal niet gehoeven. Er is dus onnodig veel geld van onze burgers afgeroomd en te veel uitgegeven aan veel beleid waar ik het ook niet mee eens ben. Dus tegen deze begroting. De heer GERSJES (stemverklaring): Wij stemmen voor deze begroting want er zitten ook goede dingen in, net zoals in het bestuursakkoord ook goede en minder goede dingen zitten. Dus vandaar, dit is ons standpunt, voor de begroting. Mevrouw VAN DE LEEMPUT (stemverklaring): Voor ons zijn er te veel onzekere punten om voor deze begroting te stemmen. We zullen dan ook dit keer tegen de begroting stemmen.