Notulen raadsvergadering 2025-07-01

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 1 JULI 2025 AANVANG 20.00 UUR Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, H.B. Bos, J. Broekmeulen, O. Çifçi, M. Claessen, M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doğan, B. El Amraoui, F.G.F. van Genugten, W. de Groot MSc, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, A. Hernández, W.B.G. Hoeben, F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers, mr. drs. N.M.C. Huijbrechts RO CIA, drs. P.E. Kagie, R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof (vanaf 20.35 uur), H.J.M. Kitslaar, M.A.J.T. Korver-van Weegberg, mr. drs. R. Lipman (tot 21.45 uur), H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers (vanaf 20.40 uur), E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, C.K.J. Visscher en J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders: Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mr. M.A.B. van der Sloot en H.M.M. Vermin J.J.M. Gersjes, drs. J. Hendrickx, P.M. van der Krabben en J. Kouwenberg

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 3 juni 2025

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 5.

Zienswijze ontwerpprogrammabegroting 2026 Omgevingsdienst Brabant Noord

6.

Zienswijze ontwerpbegroting 2026-2029 en conceptbeleidsplan 2026-2029 Heesch West

7.

Bestemmingsplan Vinkelsestraat 84 Vinkel

8.

Bestemmingsplan Facetplan risicocontouren Windpark De Rietvelden

9.

Zienswijze programmabegroting 2026 Veiligheidsregio Brabant-Noord

10.

Zienswijze jaarplan en begroting 2026 RNOB

11.

Handvest Informatievoorziening 2025

12.

Tweede wijziging legesverordening (gewijzigd)

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 13.

Klimaatimpactanalyse 1

14.

Kostendekkingsplan Plan Water en Riolering 2026-2028

15.

Zienswijze Begroting 2026 GGD Hart voor Brabant

16.

Wensen en bedenkingen ꞌHet verhaal voor 's-Hertogenboschꞌ

DEBATSTUKKEN (C) 17.

Wensen en bedenkingen ꞌVerder werken aan een duurzaam 's-Hertogenboschꞌ

18.

Wensen en bedenkingen Startnotitie Integrale Aanpak Brede Binnenstad – Samen investeren in kwaliteit

OVERIG 19.

Interpellatie Procesgang Design Museum

ACTUELE MOTIES – BESPROKEN IN COMMISSIE 20. Mobiliteitsbeleid 's-Hertogenbosch 2040 20.a Actuele motie Stip op de horizon voor mobiliteitsbeleid 2040 20.b Actuele motie Auto van jou, auto van mij, auto van ons allebei De VOORZITTER: Dames en heren, van harte welkom bij deze raadsvergadering, ook de mensen op de publieke tribune en de mensen via de stream. Voordat wij deze vergadering officieel gaan beginnen, verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Ik zei al, iedereen van harte welkom. We hebben gelukkig een wethouder uit Amsterdam in ons midden, dus die heeft ervoor gezorgd dat er Donald Ducks ingekocht zijn voor al uw raadsleden en dat is de reden waarom ze nu op de tafel liggen. U mag wethouder Vermin dus zeer dankbaar zijn dat hij alle boekhandels in Amsterdam is afgegaan. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Nee, die zit drie stappen daarnaast, Van der Geld heet hij. We hebben berichten van verhindering van de heer Van der Krabben, de heer Gersjes, mevrouw Hendrickx en de heer Kouwenberg. De heer Van den Kerkhof en de heer Roovers zijn wat later. U hebt waarschijnlijk gehoord dat er problemen zijn met de treinen, dus vandaar dat die beiden te laat zijn. En vanaf deze plek denk ik dat ik namens de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch de heer Van Genugten mag feliciteren dat hij op 23 juni jl.

is voorgedragen als de nieuwe burgemeester van Nuenen, Gerwen, Nederwetten c.a. (Applaus). We zijn er natuurlijk trots op dat deze talentenklas weer een burgemeester heeft opgeleverd. Veel succes. Maar het duurt nog even, want de minister en de koning moeten nog hun handtekening zetten. Maar ik heb daar volledig vertrouwen in, want het is de afgelopen twintig jaar nog steeds niet gebeurd dat ervan afgeweken is, dus alvast gelukgewenst, maar we komen daar op een later moment zeker nog op terug. Wat ook in de afgelopen twintig jaar niet is voorgekomen is dat zowel de griffier als de burgemeester zonder stropdas en dus ook zonder ambtsketen hier achter deze tafel zitten, maar dat komt vanwege het hitteprotocol. Ik hoop dat u daar begrip voor heeft. Wij waren enigszins in twijfel door de heer Van Hattem die binnenkwam met stropdas, maar wij waren heel blij dat hij een spijkerbroek aanhad en niet een pak, dus voelden wij ons in één keer niet meer underdressed, dus als u ermee akkoord gaat wil ik op deze manier de vergadering samen met de griffier voorzitten. We hebben deze vergadering in twee delen. Zoals u weet hebben we al gezegd dat zeker de interpellatie en punt 20 morgen behandeld worden. Het zou ook kunnen zijn dat we punt 18 naar morgenavond doen, de Wensen en bedenkingen Startnotitie Integrale Aanpak Brede Binnenstad.

Ik denk dat we voor de rest vandaag redelijk op tijd klaar kunnen zijn. Mochten we rond 22.00 uur klaar zijn, dan draag ik liever de zaak over naar morgen voor deze drie punten, als u daarmee akkoord bent. 1.

Vragenhalfuurtje De VOORZITTER: Dan ga ik eerst naar het vragenhalfuurtje. Er zijn vragen ingediend namens 2

de PvdA door mevrouw Hoekstra over de ateliers in De Gruyter Fabriek. Mevrouw HOEKSTRA: Even kort de essentie van onze vraag. In De Gruyter Fabriek huizen nog een aantal makers die er sinds lange tijd gevestigd zijn, maar zij voelen zich onzeker over hun toekomst. Steeds vaker krijgen wij signalen dat er langdurig atelierruimtes leegstaan en wij hebben via meerdere pogingen gepoogd inzicht te krijgen in de actuele leegstand in De Gruyter Fabriek, maar tevergeefs. Vandaar dat we vandaag vragen om helderheid van de portefeuillehouder. We kunnen ons voorstellen dat de BIM niet alle ruimtes tegelijkertijd kan verduurzamen en er daarmee in de tussentijd uitermate geschikte ruimtes beschikbaar zijn voor creatieve makers uit onze stad. Tegelijkertijd vinden we ook dat de makers die er nu huizen, een passende overgangsregeling verdienen als zij er uiteindelijk moeten vertrekken vanwege de verduurzaming. Daarom vragen we drie dingen aan de portefeuillehouder. Ten eerste de BIM te verzoeken op korte termijn inzicht te geven in de actuele leegstand in De Gruyter Fabriek. Ten tweede, de BIM te verzoeken deze leegstaande ruimtes op zo'n kort mogelijke termijn te verhuren aan makers met tijdelijke huurovereenkomsten of inzicht te geven in waarom dit niet zou kunnen.

En ten derde, bestuurlijk in gesprek te gaan met de makers in de huidige atelierruimtes in De Gruyter Fabriek om te bekijken of er een passende overgangsregeling voor hen te regelen is. Wethouder RALPH GEERS: Dank voor de vragen. De BIM N.V. is een zelfstandige organisatie, weliswaar met een publieke aandeelhouder, maar wel een zelfstandige organisatie, daarmee verantwoordelijk voor de eigen bedrijfsvoering en ook de individuele contracten. Wat ik wel met de vraagsteller eens ben, is dat op het moment als je als volksvertegenwoordiger van die publieke aandeelhouder een vraag stelt, er ook gewoon een serieus antwoord verwacht mag worden. We hebben ook de BIM erop aangesproken dat het wel gewoon usance is om daar goed mee om te gaan. Dan de vragen zelf. Over het inzicht in de leegstand in het gebied. Het gaat daarbij om drie ruimtes, een daarvan heeft geen toegang tot daglicht en mag dus niet zelfstandig verhuurd worden. Pas op het moment dat het muurtje bij de buren doorgebroken wordt, zou dat weer kunnen, dus in de tussentijd mogelijk alleen als opslagruimte. De tweede ruimte die leegstaat heeft te maken met de groepenkast, de stroomkast waar verschillende huurders en medewerkers bij moeten en daarmee ook niet praktisch te verhuren is.

En de derde staat leeg sinds februari 2024 en die wordt op dit moment ook gewoon met tijdelijke contracten aangeboden via de website van De Gruyter Fabriek. Dat zijn de drie ruimtes waar het nu over gaat, waarbij de twee waar het niet kan dus ook niet in de markt staan en de derde waar dat wel kan, wel. De zelfstandigheid van de BIM maakt ook dat wij geen contractspartij zijn tussen de huurders en de verhuurder, dus bestuurlijk in gesprek gaan met de makers over een ingroeimodel of een overgangsregeling zou verkeerde verwachtingen scheppen want wij zijn geen contractspartner en kunnen dus ook niet met hen iets afdealen, om het zo maar te zeggen. Wat wij willen toezeggen is dat wij aan de ene kant het beroep op de BIM doen door te zeggen: zorg voor die overgangsregeling, met dien verstande dat de BIM eigenlijk al een aantal jaren geleden van plan was om de huren voor gelijkwaardige ruimtes gelijkwaardig te stellen en ze op bestuurlijk verzoek dat al hebben uitgesteld tot 01-01-2027, waarmee je feitelijk al een soort overgangsregeling hebt. Maar we zullen nog een keer het verzoek doen om ook daar eventueel via een ingroeimodel et cetera mogelijk iets te doen. Dat is hun eigen afweging.

En ten tweede voorzitter, wij zijn echt wel bereid om bij de makers ook aan te geven binnen ons atelier- en broedplaatsenbeleid wat de mogelijkheden zijn voor eventuele andere vestigingen in de stad, om die makers te behouden. Dus die laatste twee punten kan ik zeker toezeggen. Mevrouw HOEKSTRA: Ik hoor de wethouder goed en ik snap ook dat de wethouder niet de positie van de BIM kan overnemen, maar ik ben wel op zoek naar hoe we als 100% aandeelhouder van de BIM met elkaar sturen op de uitkomst waarmee we ons maatschappelijk vastgoed én optimaal inzetten én de creatieve makers die er sinds het prille begin zitten, in redelijkheid ook tegemoet treden. Kan ik het antwoord van de wethouder als een toezegging beschouwen op de volgende punten? We laten niet langdurig ruimtes leegstaan die we tijdelijk kunnen benutten als atelierruimte. Als je langdurige leegstand ook probeert te voorkomen, dan zorgen we ook voor een redelijke huurprijs die niet ineens een dusdanige drievoudige huurprijs is waardoor we het netto de makers onmogelijk maken om te kunnen blijven. En als het dan betekent dat mensen toch moeten vertrekken, dat we ze dan ook helpen om te zoeken naar een andere plek op een passende termijn. De heer VAN HATTEM: Een beetje in het verlengde van wat hier voorligt, die atelierruimtes voor makers en in relatie tot leegstand.

Eerder hebben we hier de discussie gehad over het oude Weener XL-gebouw. Daar heb ik toen een motie over ingediend om dat zo snel mogelijk te slopen 3

om onder andere kraken te voorkomen. Het gebouw staat er nog steeds, dus ik hoor toch graag, ook gelet op die leegstand: wanneer gaat de oude Weener XL een keer plat? De VOORZITTER: Dat is een andere vraag mijnheer Van Hattem. Ik stel voor dat we die schriftelijk aan u doen toekomen, maar dat we daar niet dit vragenhalfuurtje voor gebruiken. Is dat akkoord? We zullen zo snel mogelijk zorgen dat er antwoord komt. De heer VAN HATTEM: Uitstekend. De heer VAN HAREN: De mogelijke overgangsregeling waar mevrouw Hoekstra om vraagt en waar de wethouder nu enige toezegging op doet, mogelijk vanuit de BIM, mogelijk vanuit de gemeente. In hoeverre past dat binnen de kaders van het vastgestelde atelier- en broedplaatsenbeleid en in hoeverre is dat daar een uitzondering of een afwijking van? Mevrouw CLAESSEN: Ik sluit me aan bij de punten die mevrouw Hoekstra al genoemd heeft, met één extra vraag erbij, want de kunstenaars hebben ook geïnvesteerd in die ateliers. Hun diepste wens is om te blijven bij de BIM. Zou de wethouder ook kunnen bemiddelen in een scenario waarbij de kunstenaars toch op de een of andere manier op deze plek kunnen blijven? Wethouder RALPH GEERS: Even voor de helderheid. De Gruyter Fabriek is geen maatschappelijk vastgoed.

De BIM is een commerciële partij die zelf vastgoed heeft en daarmee ook binnen de ruimte van de Wet Markt en Overheid en staatssteunregelingen commerciële tarieven moet vragen en niet een maatschappelijke doelstelling heeft om lagere tarieven te vragen voor diensten die wij als gemeente bijzonder vinden. Dat moet gewoon commercieel. We hebben eerder al de discussie gevoerd, op het moment dat partijen vinden dat je huurders in een privaat pand een aantrekkelijker tarief moet geven, dan moet daar een regeling vanuit cultuurbeleid komen die kan voorzien in die kosten. Dus wij mogen ook gewoon in het kader van die Wet Markt en Overheid… Het is geen maatschappelijk vastgoed, het is gewoon commercieel vastgoed, waarbij je dus ook commerciële prijzen hanteert en waarbij ik heb toegezegd aan de BIM te vragen: onze politiek zou graag een overgangsregeling zien, dat overbrengen. Ik kan het niet garanderen want ik ga er niet over. Ons college gaat er niet over, maar ik ga wel dat verzoek overbrengen.

En wat ik heb gezegd is dat wij de huidige makers die niet een nieuw contract willen sluiten, want op dingen die te huur staan kunnen culturele makers ook gewoon inschrijven voor die prijs, als ze daar geen gebruik van willen maken maar een andere ruimte willen, dan willen we ze dus zeker in contact brengen met de opvolger van de ABS, om die te begeleiden naar een alternatieve plek binnen onze gemeente als het gaat om huisvesting in het kader van het atelier- en broedplaatsenbeleid. Maar het is dus wel belangrijk en daarmee is het inderdaad anders dan het broedplaatsenbeleid, het is commercieel vastgoed waar wij ook geen invloed op de huur hebben als het gaat om het atelier- en broedplaatsenbeleid. Daar valt dus een aantal ateliers onder en daar gelden andere regels voor. Dit is gewoon een commerciële verhuur. Iemand die een klok maakt kan heel commercieel zijn. Iemand die een klok verft en eenzelfde ruimte heeft, daarvan mag je ook verwachten dat die dan dezelfde prijs betaalt voor eenzelfde type ruimte. De VOORZITTER: En de vraag van mevrouw Claessen? Wethouder RALPH GEERS: Ik dacht die impliciet beantwoord te hebben.

Iedereen die er nu zit en langer wil huren, kan gewoon met de BIM in gesprek over een nieuw huurcontract maar wij zijn niet de partij die een rol hebben om te garanderen, want ik heb ook geen instrumenten om daarop te sturen, laat staan om die verwachting te hebben, over dat er een verplichte huurcontinuering is als het contract afloopt. Mevrouw HOEKSTRA: Ik heb geen antwoord gehad op de vraag dat we ook geen langdurig ruimtes leeg laten staan, dus die wilde ik nog checken. Wethouder RALPH GEERS: Daarvoor was ook 'We' hebben geen De Gruyter Fabriek, dus 'we' laten geen ruimtes leegstaan. U heeft volgens mij eerder op vragen of een motie van, volgens mij was het De Bossche Groenen, uitgebreide informatie gehad over leegstaand maatschappelijk vastgoed en hoe daar invulling aan wordt gegeven. Dat zijn panden waar wij over gaan, over panden waarover wij geen zeggenschap hebben kan ik dus ook niets regelen of onnodig leeg laten staan dan wel graag opvullen. Dat we het belangrijk vinden, uiteraard, dat is onderdeel van het verhaal 4

richting de BIM, want we vinden als aandeelhouder gewoon een goede huurstroom en volle panden ook van belang. 2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan gaan wij over naar het vaststellen van de agenda van vanavond. We hebben twee A-stukken, zijnde Zienswijze ontwerpbegroting 2026-2029 en conceptbeleidsplan 2026-2029 Heesch West en het Bestemmingsplan Facetplan risicocontouren Windpark De Rietvelden. Door de PVV-fractie is zowel een amendement als een motie ingediend, dus ons voorstel is om dat als een B-stuk te behandelen. Voor de mensen thuis en op de publieke tribune, een B-stuk betekent dat de indiener van het amendement of de motie deze kort mag toelichten. Daarna beantwoording van het college en daarna stemming. Dan is er één A-stuk en dat betreft de Tweede wijziging legesverordening (gewijzigd). Het verzoek van de fractie van gewoon ge-DREVEN en de PVV is om dat als een debatstuk te behandelen. Het voorstel van het presidium is om dat te honoreren en dat betekent dat het als eerste stuk onder de C-stukken behandeld gaat worden. Dan de actuele moties over de discussienotitie over de mobiliteitsvisie zou ik gedeeltelijk gezamenlijk willen behandelen onder 20. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Een vraag, een verzoek aan de raad over de agenda. Nu heb ik zelf daar vanmiddag denk ik niet tijdig op gehandeld, maar ik zag dat de Klimaatimpactanalyse als een B-stuk geagendeerd staat. En nu had ik dat eigenlijk totaal niet verwacht van zo'n belangrijk stuk.

Ik zou toch als verzoek willen doen om daar iets meer ruimte voor te geven en als C-stuk te behandelen. Niet om een groot debat over te doen, maar wel om de ruimte te geven die voor zo'n belangrijk stuk nodig zou moeten zijn. De VOORZITTER: Mevrouw Samshuijzen, volgens mij hebben we de afspraak dat wij dat twaalf uur van tevoren bespreken, zodat uw collega-raadsleden zich dan ook voor kunnen bereiden op zo'n debat want het is in de commissie behandeld. Dit is ook het voorstel. Het lag ook zo al voor vanaf afgelopen week. Het is natuurlijk aan uw raad, maar het lijkt me ook voor de collegaraadsleden dat ze zich kunnen voorbereiden op zo'n debat. De heer VAN SILFHOUT: Ik wil er wel even aan toevoegen dat we ook de regel hebben dat als één partij dit graag als C-stuk wil behandelen, we dat dan doen. Dus volgens mij staat mevrouw Samshuijzen wel in haar recht om het te vragen en het dus ook te willen. De VOORZITTER: Ja, maar ik geef aan: twaalf uur van tevoren, want dan kunnen de collegaraadsleden zich daar ook op voorbereiden. Dat is de reden waarom ik het aangeef maar het is aan uw raad.

Is er behoefte bij de andere raadsleden dan de indieners van een motie of amendement, om dit te bespreken? De heer VAN CREIJ: Ingaande op het verzoek, zou het mogelijk zijn om met een iets uitgebreidere stemverklaring te kunnen werken? Dan kunnen we toch denk ik de KIA recht doen waar hij recht op heeft. De VOORZITTER: Nee. De vraag is een debat, want dat is volgens mij de bedoeling van een C-stuk. Een debat was het voorstel van mevrouw Samshuijzen. Ik geef aan, mevrouw Samshuijzen dient een aantal moties in, dus ik geef de ruimte om die moties ook goed toe te lichten. En de vraag is even of er behoefte is bij uw raad om dit uitgebreider te bespreken? Maar dan moet het wel vanuit de andere fracties komen, want anders maak ik het een C-stuk alleen voor mevrouw Samshuijzen. De heer MEES: Een collega van mij heeft dit in de commissie behandeld. Dit overvalt mij en ik heb het dus ook niet kunnen voorbereiden, dus wat mij betreft gewoon een B-stuk. De heer VAN HATTEM: Ik vind dat als een volksvertegenwoordiger hier een debat wil voeren daar de ruimte voor moet zijn, dus ik kan het verzoek steunen. De VOORZITTER: Dan gaan we stemmen.

(Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dan sta ik het toe, maar ik blijf het wel… Laat ik het anders zeggen, ik vind het ook richting de raad en ook de gebruiksregels richting de raad om zichzelf goed voor te bereiden voor een debat, dan mag je best verwachten dat we met elkaar de afspraak maken om dat twaalf uur van tevoren te doen. Ik sta het toe, want het kan niet anders, maar ik vind wel dat ik u mag wijzen op de fatsoensregels die we 5

hier met elkaar afspreken, twaalf uur van tevoren, om dat met elkaar te doen. Want anders kunnen we niet op een goede manier een debat voeren. (Er wordt buiten de microfoon gesproken). Mevrouw SAMSHUIJZEN: Als ik even mag, als iedereen het heel erg vindt, kan iedereen denk ik gewoon tegen stemmen. Ik hoor nu heel veel ophef. Mevrouw DE GROOT Nee, er komt geen stemming, dus we kunnen niet tegenstemmen. De VOORZITTER: Even formeel, dit zijn de gebruiksregels die we hebben. Het staat niet in het Reglement van Orde, dus ik kan het niet, als voorzitter, tegenhouden, maar dit is wat we gaan doen, en dit is het. De heer VERBRUGGEN: Ik ben het met u eens dat we dit goed moeten kunnen voorbereiden. Dit onderwerp is een belangrijk onderwerp, maar dit hebben we ook meerdere malen behandeld in deze raad. Twee keer in de commissie, nu twee keer in de raad, dus ik snap niet waarom we nu gaan afwijken van de regels die we hebben. De VOORZITTER: Een B-stuk. De heer HOEBEN: We kunnen er toch gewoon een C-stuk van maken en laat mevrouw Samshuijzen het debat aanzwengelen en dan kan toch iedereen die daarop in wil haken daar iets van vinden? De VOORZITTER: Maar mijnheer Hoeben, een C-stuk is een C-stuk en dat betekent dat er dan ook een debatmogelijkheid moet zijn en dan moeten mensen zich ook kunnen voorbereiden, dus ik stel voor dat we toch gewoon gaan stemmen.

Het ordevoorstel om het voorstel KIA als een C-stuk te behandelen, van PvdD, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), PvdD (Samshuijzen), PVV (Van Hattem), Volt (Van Silfhout) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. De heer VAN SILFHOUT: Ik wil iedereen kort nog even wijzen op de motie bij agendapunt 15, ꞌHarder voor seksuele gezondheidꞌ. Die ligt ook voor, dat mensen dat weten. De VOORZITTER: Die is later binnengekomen, dus die wordt nog ingediend. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 3 juni 2025

De VOORZITTER: Vanuit de VVD is het verzoek gekomen dat zij aangegeven hebben dat zij verkeerd hebben gestemd. Zij waren namelijk tegen een motie voor extra investeringen in de openbare ruimte en zij waren daarvoor voor. Met die kanttekening kunnen de notulen vastgesteld worden. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

De VOORZITTER: Er zijn geen bijzonderheden, met uitzondering van het verzoek van de heer Roovers dat de collegereactie naar aanleiding van de brief van 24 juni jl. over de verkeersveiligheid ook naar de raad gaat, dus daar zullen wij voor zorgen. Lijst ingekomen stukken is conform voorgestelde afhandeling vastgesteld. STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 5.

Zienswijze ontwerpprogrammabegroting 2026 Omgevingsdienst Brabant Noord

De heer HOEBEN (stemverklaring): Het is meer een opmerking, want het gaat over agendapunt 5, 6, 9 en 15. Wat we hier ook van vinden, eigenlijk is de indieningstermijn overal voor verlopen en ik wil daar toch echt een punt van maken. Nu is er niet zo heel veel aan de hand, alhoewel we met 15 al een andere discussie hebben. Maar dat moet eigenlijk iets eerder. We 6

moeten er ook een ordelijk debat over kunnen voeren en nu is dat eigenlijk mosterd na de maaltijd. 27 juni was de sluitingsdatum. 2 juni is het besluit van het Algemeen Bestuur van de GGD, 27 juni was de Veiligheidsregio, de indieningsdatum, dus het is allemaal te laat. De VOORZITTER: Ja, we zitten altijd met planningen en we hebben ook te maken met regionale samenwerkingsverbanden en met onze planning van de raad, dus dat zit ook dwars. Maar gelukkig zijn de vergaderingen van de algemene besturen altijd na deze raad, dus kunnen de eventuele signalen die uit uw raad naar voren zouden komen altijd meegenomen worden. De heer HOEBEN: Ik zeg al, nu is er misschien niet zo heel veel aan de hand, maar de sluitingsdatum was gewoon allemaal voor deze vergadering en daarbij, ik maak het ook maar als opmerking. We hebben twaalf weken, ligt dat ter inzage of heb je een termijn. In die twaalf weken zitten ook wel zeker twee raadsvergaderingen. De VOORZITTER: Ja, met de voorjaarsnota kan dat niet behandeld worden, dus daar zit het probleem ook. Het is ook een beetje aan onze raad. We pakken het signaal op, maar ik kan u niet alles beloven voor de toekomst. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 6.

Zienswijze ontwerpbegroting 2026-2029 en conceptbeleidsplan 2026-2029 Heesch West

De heer VAN HATTEM: Als PVV-fractie hebben wij van meet af aan kritiek gehad op de plannen rond Heesch West. Maar als we nu in het huidige voorliggende beleidsplan en de begroting kijken, dan zien we een heel verhaal terugkomen over energiehubs en het inzetten daarbij op zonneenergie, oftewel zonneparken zoals ook al bij de Achterste Groes, dat is weliswaar op Heesch' grondgebied, maar toch onderdeel van het project, worden ontwikkeld. En daarbij is dus sprake van het ontwikkelen van zonneparken op landbouwgrond. Daar zijn wij sowieso geen voorstander van, maar het is ook in strijd met de provinciale energieladder. Dan is het des te vreemder dat ook het provinciaal energiefonds ervoor wordt aangesproken en er wordt dus ook nog sprake van netcongestie. En zonneparken, we hebben dan te maken met wiebelstroom, die heel ongelijkmatig is, die het net nog extra belast, die moet je daarom helemaal niet willen. Daarmee wordt het probleem eigenlijk alleen maar groter gemaakt. Daarom dit amendement, om de plannen voor de zonneparken uit de plannen voor Heesch West te halen. Dat is de toelichting bij het amendement. Wethouder RALPH GEERS: Wij ontraden de motie aan de ene kant omdat de energyhub ook nodig is om juist een bedrijventerrein te kunnen ontwikkelen op dat gebied.

Anderzijds heeft u die mogelijkheid gecreëerd in de ruimtelijke procedure die nu bij de Raad van State ligt, dus via een zienswijze op een beleidsplan ruimtelijke regels veranderen lijkt ons niet de gepaste weg, dus ontraden. Amendement 1, Géén zonneparken Heesch West, van de PVV De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Het lijkt ons dat netcongestie, als dat echt een probleem is, vanzelf de kant het schip keert, dus daar een motie over schrijven lijkt ons overbodig. Daarnaast zijn we natuurlijk groot voorstander van energyhubs. De VOORZITTER: Even voor de helderheid, het is een amendement. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Niet zozeer ingaand op netcongestie of energiehubs, puur het punt zonnepanelen op landbouwgrond, daar zijn wij geen voorstander van. Om die reden zullen wij het amendement wel steunen. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), PvdD (Samshuijzen) en raadslid De Groot van de VVD hebben voorgestemd. Raadsvoorstel ontwerpbegroting en conceptbeleidsplan 2026-2029 Heesch West 7

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Gelet op het feit dat het amendement is afgewezen zijn de zonneparken onderdeel van het beleidsplan en zullen wij daarom tegen het voorstel stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): In lijn met alle andere voorstellen over Heesch West en puur Heesch West an sich, waar we altijd tegen zijn geweest, zullen we ook hier tegen stemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Eigenlijk in lijn met de PvdD, we zijn in het verleden tegen geweest, en gezien de onduidelijkheid die er nu ook is over de € 43,5 miljoen naar € 38 miljoen verlies, tegen. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): In lijn met de verklaring van de PvdD zijn wij ook tegen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij sluiten ons daarbij aan. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Wij gaan ook tegen stemmen. Ik wil opmerken dat dit dossier hier al zo lang ligt, dat de volgende raadsleden misschien nog wel niet geboren waren toen wij hier aan begonnen waren. De VOORZITTER: Dan hebben we wel heel jonge raadsleden hè. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), SP (Visscher), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), PvdD (Samshuijzen) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 7.

Bestemmingsplan Vinkelsestraat 84 Vinkel

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 8.

Bestemmingsplan Facetplan risicocontouren Windpark De Rietvelden

De VOORZITTER: Over dit punt is een motie ingediend door de heer Van Hattem en ik geef hem graag het woord. De heer VAN HATTEM: Het is ook een beetje een amenderende motie, in de zin dat er in het dictum staat: het bestemmingsplan niet vast te stellen. Dat bekent dus ook dat als deze motie wordt aangenomen, we ook niet verder kunnen met dit plan. Maar het gaat er uiteindelijk om, de windturbines zorgen op basis van het onderzoek dat huisarts Van Manen in Engelen heeft gehouden voor veel gezondheidsklachten voor omwonenden. En ook voor de bewoners van bedrijfswoningen betekent dat ook dat het voor gezondheidsklachten kan zorgen. De Raad van State heeft vastgesteld dat de windturbines zijn geplaatst in strijd met Europees recht, en een van de zienswijzen roept ook duidelijk op om het bestemmingsplan dus niet vast te stellen en de vergunninghouder in overweging te geven de windturbines af te breken. Dat lijkt mij een uitstekende oplossing, want als windturbines zorgen voor schadelijke effecten op de gezondheid van omwonenden, moet je van die dingen af, dus deze motie roept op om de plannen niet aan te passen maar de windturbines gewoon te verwijderen. Wethouder VAN DER GELD: Het bestemmingsplan legt alleen de juridische contouren vast.

De grondslag voor het bouwen van de windmolen is de vergunning en deze is onherroepelijk en daarmee zou ook de oproep tot het afbreken van de windmolen waar de motie ook toe oproept juridisch onzuiver zijn. Bovendien is het college van mening dat die windmolens, in tegenstelling tot wat de PVV stelt, noodzakelijk zijn voor onze klimaatdoelen en daarom ontraden wij deze motie. 8

Motie 1, Neem zienswijze over, breek windturbines Rietvelden af!, van PVV, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Het voorstel tot vaststelling van het bestemmingsplan Facetplan risicocontouren Windpark De Rietvelden De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Het moge duidelijk zijn, we moeten gewoon van die windturbines af, dus tegen het voorstel. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 9.

Zienswijze programmabegroting 2026 Veiligheidsregio Brabant-Noord

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 10.

Zienswijze jaarplan en begroting 2026 RNOB

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Ja voorzitter, ik denk om de u welbekende redenen, het steunen van AgriFood Capital middels de RNOB zullen wij tegen dit voorstel stemmen. De VOORZITTER: Met die kanttekening akkoord? Ja. 11.

Handvest Informatievoorziening 2025

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) De VOORZITTER: Agendapunt 12 schuift door naar de C-stukken. 13.

Klimaatimpactanalyse

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar agendapunt 13, zoals ik al zei een B-stuk. Er zijn twee fracties die een motie hebben ingediend, de PVV en de PvdD als eerste indieners. Ik geef eerst het woord aan de heer Van Hattem, daarna aan mevrouw Samshuijzen, dan aan het college en dan de stemming. De heer VAN HATTEM: De Klimaatimpactanalyse bevat heel veel dingen waar wij het als PVV heel erg mee oneens zijn, waaronder alle plannen om de zero-emissiezones in de toekomst uit te breiden et cetera, maar er zit één onderdeel in dat mij met name zorgen baart en dat is het onderdeel voor de aanwijsbevoegdheid. Een aanwijsbevoegdheid gaat erom dat de gemeente de mogelijkheid krijgt om wijken van het gas af te mogen sluiten. We zien nu dat de discussie al oplaait over de wijze waarop gebouwd wordt in Nederland, dat de huizen eigenlijk zo gebouwd worden dat het eigenlijk in de zomer ook te warm wordt, zoals we vandaag ook mogen ervaren met al die dichtgetimmerde energieneutrale huizen. Maar als je huizen van het gas af moet halen dan krijg je dus juist steeds meer van zulk soort ontwikkelingen om huizen gasloos te maken, dat alles steeds dichter wordt gezet, ramen niet meer open kunnen et cetera. Dat is al een van de ontwikkelingen waarom dat soort aanwijsbevoegdheden onwenselijk is. Bovendien is het ernstige inbreuk op het eigendomsrecht van burgers.

Iemand heeft een gasaansluiting, die heeft daar ook zijn materieel, zijn kooktoestel, zijn verwarmingsketel et cetera op gebouwd en dit grijpt nogal in in de vrije keuzes van burgers. Daarom is dit een veel te verstrekkend voorstel. De rest van die Klimaatimpactanalyse kan me sowieso gestolen worden, maar dit is wel iets wat dusdanig ernstig is waarvan we zeggen: dit moet per amendement sowieso uit dit voorstel. Vandaar dat we als PVV-fractie dit hebben 9

ingediend. De VOORZITTER: Dan nu het woord aan mevrouw Samshuijzen voor drie moties. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Allereerst motie 3, ꞌProgrammatische aanpak tegen energieverspillingꞌ. Die motie richt zich op iets wat zo voor de hand ligt dat we het eigenlijk gek vinden dat dat nog niet structureel gebeurt, namelijk energieverspilling tegengaan, energiebesparing structureel. We richten ons in het beleid heel veel op opwekken van energie en het overstappen op andere bronnen en dat is heel belangrijk. Maar de goedkoopste en schoonste energie is nog altijd de energie die je niet gebruikt, besparen dus en verspilling voorkomen. Momenteel zetten we dus wel veel in op opwek maar niet zozeer op besparing. Dat doen we wel op enige manier, maar niet structureel en niet in een duidelijk overzicht, zodat we als raad ook in de gelegenheid zijn om te controleren en bij te sturen. We hebben wel bijvoorbeeld een uitgebreide programmatische aanpak voor duurzame energieopwek via de RES, maar voor het voorkomen van energieverspilling hebben we die aanpak niet. Met deze motie vragen we het college om die structuur wel aan te brengen, net zoals voor de energieopwekdoelen. Concreet betekent dit duidelijke reductiedoelen per sector, onderbouwde aanpak met passende instrumenten en regelmatige monitoring met bijsturingselementen. Dan de motie ꞌRegeren is vooruitzienꞌ.

We hebben een CO2-afbouwpad en dat is heel mooi, maar het college kijkt alleen maar achterom en dat is een beetje alsof je op het perron op een gemiste trein blijft wachten, om de dienstregeling te gaan analyseren. Als je niet op tijd ziet dat je achterloopt, kun je ook niet meer bijsturen. Daarom vragen we om een klimaatmonitor die laat zien wat de geplande maatregelen zijn en wat die klimaatmaatregelen gaan opleveren, hoe we ervoor staan en wat de verwachting is voor de komende jaren. Halfjaarlijks dan, niet omdat we het zo leuk vinden, maar omdat we geen tijd te verliezen hebben. Dan de derde motie, ꞌBossche klimaatverordeningꞌ. Leg je klimaatbeleid vast, bindend in een verordening. Het college heeft een ambitie en dat is heel goed, maar die is nergens juridisch vastgelegd. Dus als straks een volgend college denkt: ach, het zal allemaal wel, dan kan dat beleid misschien ook wel weer linea recta in de prullenbak verdwijnen. En dat laten we niet gebeuren. Eindhoven regelt dat al sinds 2016 en dat is niet voor niets. Een klimaatverordening maakt een vrijblijvend beleid een bindende afspraak. Het college moet resultaten boeken.

De raad kan het college dwingen verantwoording af te leggen en inwoners en organisaties hebben eindelijk een stevig middel om te zeggen: willen jullie wel of moeten jullie ook echt? Zo voorkom je dat klimaatbeleid een speelbal wordt van politieke windjes en zo zorg je ervoor dat het ook echt gebeurt, ongeacht wie er aan het roer staat. Wethouder, dit is uw afscheidsronde vanavond, deze vergadering. Dit is een heel erg belangrijk onderwerp uit uw portefeuille op de agenda. Laat de klimaatverordening dan ook uw afscheidscadeau aan de raad zijn om uw klimaatbeleid te verankeren voor de toekomst. Wethouder VAN DER GELD: Dat worden veel cadeautjes vanavond als we niet uitkijken. Allereerst amendement 1, ꞌVerwijder aanwijsbevoegdheid uit Klimaatimpactanalyseꞌ. Wij ontraden dit amendement, simpelweg omdat het schrappen van de aanwijsbevoegdheid leidt tot meer onduidelijkheid voor inwoners, hogere uitvoeringskosten, hogere maatschappelijke kosten en niet onbelangrijk, een hogere warmteprijs voor huishoudens en bedrijven die aangesloten worden op een warmtenet en daarom ontraden wij amendement 1. Dan motie 1, ꞌBossche klimaatverordeningꞌ.

Als het een cadeautje is, een gegeven paard mag je niet in de bek kijken, maar ik ben toch bang dat ik deze motie moet ontraden, omdat het college ervoor kiest om die binding vooral plaats te laten vinden door middel van de Klimaatimpactanalyse zoals die voorligt en daarom op die manier ook wederzijds aanspreekbaar te zijn vanuit uw raad richting ons college. En ook via de monitoring kunt u ons ook daar gewoon op aanspreken. Bovendien is er altijd een integrale afweging tussen verschillende beleidsdoelstellingen. Ik noem maar wat, de woningcorporaties, die op dit moment echt in de knel zitten als het gaat om de financiering. Je kunt het heel strak zetten door te zeggen: dan is het klimaatdoel ten koste van alles. Er is altijd een integrale afweging op basis waarvan je zegt: welke doelen gaan op dit moment het hardst? En dat goede gesprek moet u hier steeds in de raad met elkaar voeren. Dat is de reden dat wij motie 1 ontraden. Motie 2, daar trekken we denk ik een heel eind met elkaar op. Allereerst als het gaat om onder punt 1, de punten a tot en met c. Daarover verschillen we op geen enkele manier van mening. De crux zit onder punt d en onder punt 2, namelijk doorkijk bieden van minimaal vijf jaar vooruit, richting 2030 en verder.

Hoe logisch dat ook klinkt, is het echt niet bepaald een sinecure om op een goede manier, met alle onvoorspelbaarheid van dien, vijf jaar de toekomst te voorspellen. Ik ben bang dat als we daar ja tegen zeggen, we daar verwachtingen gaan wekken die we simpelweg niet gaan waarmaken. Het is niet voor niks dat ook allerlei huidige klimaatmonitors waarvan wij gebruikmaken landelijk, waar echt heel veel capaciteit 10

achter zit, terugkijken, vaak zelfs twee jaar terugkijken. Daar kom ik zo op. In plaats van dat ze zelfs, zoals de indiener stelt, vijf jaar vooruitkijken. Dat is gewoon immers heel erg lastig. En als je dat doet, doe je dat op basis van modellen. Punt 2, Q4 2025 is niet realistisch qua uitvoerbaarheid. 2026 zou dat wel zijn, dus omwille van die twee punten, in die zin kunnen we daar geen interactie op hebben, maar moet ik toch helaas die motie ontraden op die twee punten. Dan tot slot motie 3. Ook daar is de geest denk ik hetzelfde, als het om energiebesparing zou gaan. Daar doen we inderdaad zoals de indiener ook stelt veel op als het gaat om de RES. Maar er staat echt heel nadrukkelijk in de motie steeds energieverspilling en niet energiebesparing. Ook daar, in de uitvoering van de motie, is het gewoon heel erg lastig, zou ik niet weten hoe je energieverspilling zou moeten… Allereerst moeten we dat definiëren. Die hebben we niet. Dat zou nog kunnen, maar hoe meet je dat vervolgens? Heel platgeslagen, wij kunnen niet meten hoe lang de lampen aanstaan et cetera, nog los van welke maatregelen je daaraan verbindt. Dat is de reden dat het college vooral handelt vanuit energiebesparing en niet verspilling, en daarom ontraden we motie 3. De VOORZITTER: Mevrouw Samshuijzen, heeft u behoefte om de moties aan te passen, want dat is het enige wat u nu kunt zeggen.

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja, motie 3, we bedoelen hetzelfde denk ik, verspilling en besparing, dus dan wil ik het woord verspilling prima aanpassen in besparing, omdat we daarmee precies hetzelfde bedoelen, dus als ik even die gelegenheid heb? En dan is de vraag aan de wethouder of hij daarmee wel uit de voeten kan. De VOORZITTER: Motie 2 blijft zoals hij was? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja. Wethouder VAN DER GELD: We hebben er eerder ook wel over gewisseld. De motie biedt best wat ruimte, en dat zullen we ook in de uitleg van de motie doen, van: hoe gaan we die dan verder ook op een goede manier uitvoeren? Maar zo zetten we beiden een stap. Laten we dan ook een cadeau geven aan elkaar, deze raadsvergadering, en kijken hoe we die motie op een zo goed mogelijke manier kunnen uitvoeren. Dus dan is motie 3 geen bezwaar. De VOORZITTER: Met de kanttekening dat het woord energieverspilling dan energiebesparing wordt in de hele tekst. Motie 3 wordt ꞌProgrammatische aanpak voor energiebesparingꞌ. Amendement 1, Verwijder aanwijsbevoegdheid uit Klimaatimpactanalyse, van PVV De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Zonder de aanwijsbevoegdheid verwordt de Klimaatimpactanalyse tot een tandeloze tijger. Dat weet de PVV ook wel, dus ze dienen dit met reden in om de Klimaatimpactanalyse… De VOORZITTER: Maar het gaat om wat u vindt bij een stemverklaring.

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Dus wij zijn tegen dit amendement. De VOORZITTER: Maar we hebben de afspraak dat we bij een stemverklaring alleen over onze eigen stemmen gaan. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor het amendement stemmen, namelijk om per geval te kunnen bekijken of een aanwijsbevoegdheid noodzakelijk is of niet. De heer VERBRUGGEN (stemverklaring): Wij stemmen tegen dit amendement, want de aanwijsbevoegdheid zorgt juist voor de noodzakelijke versnelling van de warmtetransitie. De VOORZITTER: De heer Roovers is aanwezig, van harte welkom. En de heer Van den Kerkhof is er ook, dus we zijn nu met 35. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en gewoon ge-DREVEN 11

(Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 1, Bossche klimaatverordening, van PvdD en De Bossche Groenen De heer BOS (stemverklaring): De fractie van GroenLinks steunt de klimaatverordening omdat het meer rechtszekerheid verschaft. De heer VERBRUGGEN (stemverklaring): Wij stemmen tegen deze motie. Tien jaar geleden was dit wenselijk. Nu hebben we veel bereikt de afgelopen tien jaar en we kiezen voor een integrale benadering in het omgevingsplan met de milieuregels. De heer PETERS (stemverklaring): Wij stemmen tegen deze motie. We zien niet gelijk in hoe we hiermee het beter vastleggen en daarnaast maken we ons zorgen over eventuele juridische gevolgen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van GroenLinks (Bos, Doğan, Huijbrechts, Korver), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 2, Regeren is vooruitzien, van PvdD en De Bossche Groenen Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Wij zullen tegen stemmen. We zouden hebben voorgestemd als de PvdD die paar aanpassingen had gedaan waarvan de wethouder zei dat ze onmogelijk waren. De heer BOS (stemverklaring): GroenLinks stemt tegen deze motie omdat die oproept tot een halfjaarlijkse monitor in plaats van een jaarlijkse monitor. Wat GroenLinks betreft biedt een jaarlijkse monitor een betere balans.

Een balans tussen het houden van een vinger aan de pols en het geven van voldoende ruimte voor beleid om effect te sorteren. De VOORZITTER: U praat wel heel snel. Ben ik de enige die dat vindt? Ik zal de notulen nalezen. Of ik word oud, dat kan natuurlijk ook. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen, (Claessen, Hoeben), Volt (Van Silfhout) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Motie 3, Programmatische aanpak voor energiebesparing, van PvdD is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, De Groot, Van Haren, Welten), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. Voorstel tot vaststelling van de Klimaatimpactanalyse Mevrouw CLAESSEN (stemverklaring): De KIA biedt een belangrijke basis, maar we constateren ook dat het stuk dat voorligt een compromis is en wat ons betreft had het ambitieuzer gemogen. Desalniettemin zullen wij er mee instemmen, omdat iets beter is dan niets. De heer MEES (stemverklaring): Wij zullen voorstemmen met wel de opmerking dat wat betreft die aanwijsbevoegdheid, waar net ook het amendement over ging, we bij de uitwerking wel heel erg zorgvuldig moeten omgaan met het eigendom.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV-fractie zal tegen stemmen, want alleen al die aanwijsbevoegdheid is reden genoeg om hierop tegen te zijn. Mensen die verplicht van het gas af worden gehaald, dat is veel te ver weg. En daar wordt het niet goedkoper door voor mensen, maar juist duurder. Het is gewoon een drogreden. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ik sluit mij aan.

12

Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Met dezelfde stemverklaring als De Bossche Groenen stemmen wij voor. De heer BOS (stemverklaring): De fractie van GroenLinks stemt voor de KIA. Het biedt inzicht in onze klimaatdoelen en volgt een duidelijke stip op de horizon. Maar ook al moet het mobiliteitsvraagstuk daar nog verder worden uitgewerkt, het is voor ons een goede en minimale eerste stap in een verdere concretisering van ons klimaatbeleid. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen de KIA stemmen. De energierekeningen worden onbetaalbaar. De heer PLOEGMAKERS (stemverklaring): Het CDA zal voor de KIA stemmen. Wij kunnen daar voldoende in vinden richting de klimaatdoelstellingen die we hebben. En we hebben nogal wat bezwaren gehad in het verleden rondom mobiliteit, en die zijn hierin opgelost en aan onze bezwaren is tegemoetgekomen, dus vandaar onze stem voor. Mevrouw DE GROOT: Voorzitter, geen stemverklaring maar een verzoek om een korte schorsing. De VOORZITTER: Voor de stemming? Mogen we eerst de stemverklaringen afmaken? Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij stemmen voor en sluiten aan bij de stemverklaring van De Bossche Groenen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik sluit me aan bij alle mensen die zich aansluiten bij De Bossche Groenen. De heer VERBRUGGEN (stemverklaring): D66 zal voorstemmen. Het is een belangrijk besluit dat we gaan nemen.

Hiermee bieden we perspectief en duidelijkheid aan onze inwoners in onze stad en gaan we stappen zetten richting klimaatneutrale gemeente. De VOORZITTER: Dank u wel. Ik stel voor een schorsing van twee minuten. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, we gaan weer beginnen. De VVD had behoefte aan een schorsing. U hebt nu de mogelijkheid voor een stemverklaring. Mevrouw De Groot, een stemverklaring? Mevrouw DE GROOT (stemverklaring): Met dien verstande dat de zojuist aangenomen motie geen verzwaring betekent voor het ambitiepakket dat in de KIA is opgenomen, zullen wij voor deze KIA stemmen. De VOORZITTER: We missen de heer Broekmeulen nog. (Er wordt buiten de microfoon gesproken.) Dan stemt hij niet mee. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegengestemd. 14.

Kostendekkingsplan Plan Water en Riolering 2026-2028

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het Kostendekkingsplan Water en Riolering. Dit is ook een B-voorstel. Een amendement vanuit de PvdD. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ons amendement ꞌGeen sigaar uit eigen doosꞌ. Wat is het probleem? Het college stelt voor om de rioolheffing de komende drie jaar, van 2026 tot en met 2028, kunstmatig laag te houden. Dat gebeurt dan door in te teren op een reservepotje. Maar de realiteit is dat we in 2028 een nieuw beleidsplan krijgen voor water en riolering, waarin we vrijwel zeker extra kosten moeten maken voor de nieuwe Europese regels over afvalwater. Die extra kosten zijn nu nog niet meegenomen in dit plan, en wat betekent dat dan? Dat de rekening straks alsnog, en 13

waarschijnlijk veel harder, bij de inwoners terechtkomt vanaf 2029. Dat noemen wij dan een sigaar uit eigen doos. Je geeft nu iets ogenschijnlijk moois om het later terug te vragen wanneer de kosten toch al gestegen zijn. Dat vinden wij oneerlijk en niet transparant richting inwoners. En daarom ons amendement, begin nu al met de jaarlijkse verhoging van 1,14%. Dat zorgt voor een eerlijke verdeling van de lasten over de tijd, sluit aan bij het egalisatieprincipe en voorkomt een onverwachtse klap voor de portemonnee van de inwoner over een paar jaar. Wethouder RALPH GEERS: Het laag houden van lokale lasten is niet iets moois, maar is wat je gewoon van een overheid mag verwachten. Wij ontraden de motie zoals ook in het stuk staat. Op basis van artikel 229B van de Gemeentewet moet de heffing matchen met de kosten die je maakt, mag je wel sparen voor reserves voor het huidige beleid, maar niet de heffing gebruiken om te sparen voor toekomstige beleidskeuzes en om die juridische reden ontraden wij het amendement. Amendement 1, Geen sigaar uit eigen doos, van PvdD De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij snappen het idee van de PvdD. Wij vinden het een sympathiek idee, maar als het juridisch niet kan, dan houdt het daar wel op wat Volt betreft, dus dan moeten we tegen stemmen.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik stel vast dat de PvdD de burger extra wil belasten, dus ik zal tegen stemmen. Het amendement is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben) en PvdD (Samshuijzen) hebben voorgestemd. Het voorstel tot vaststelling van het Kostendekkingsplan Plan Water en Riolering 2026-2028 is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen. 15.

Zienswijze Begroting 2026 GGD Hart voor Brabant

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de Zienswijze Begroting 2026 GGD Hart voor Brabant. Er zijn twee moties ingediend. Een motie van de PVV en een motie van Volt. De heer VAN HATTEM: De samenleving heeft helaas steeds vaker te maken met personen die verward gedrag vertonen of onbegrepen gedrag, zoals het ook wel eens wordt genoemd. Vaak zijn het kwetsbare mensen, waar al te vaak de politie voor wordt ingezet en dat is ook een vorm van ernstige overbelasting voor de politie, met een taak die eigenlijk niet bij haar ligt en die eigenlijk ook een grote impact heeft voor mensen zelf die in een kwetsbare positie zitten. Nu heeft de GGD in Zuidoost-Brabant een meld- en adviespunt opgericht voor mensen met zulk gedrag, zodat ze ook bij de GGD terechtkunnen. Ik heb navraag gedaan. De GGD Hart voor Brabant heeft dit op dit moment nog niet. Ze werken wel aan een soort dashboard op dat vlak, maar dat is natuurlijk niet hetzelfde. Eigenlijk is de strekking van mijn voorstel om het idee van de GGD Brabant-Zuidoost over te nemen en ook bij de GGD Hart voor Brabant met zo'n meld- en adviespunt te gaan werken. Ik heb het vrij stellig in het dictum staan, maar ik bedoel het vrij rekkelijk ook. Als het uitgewerkt kan worden in de komende jaren, als het als idee kan worden meegegeven aan de GGD, dan zou het bij deze begroting iets zijn dat wat mij betreft aan de zienswijze mag worden toegevoegd.

De heer VAN SILFHOUT: Al meer dan een jaar hebben we het in deze raad over seksuele gezondheid en het risico dat je hebt als je niet veilig vrijt bijvoorbeeld en wat je dan loopt en hoe de GGD je daarbij kan helpen. Er is nu een korting van 10% op de SPUK-middelen en het is nog onduidelijk wat de effecten daarvan gaan zijn, maar de doorlooptijd die we de afgelopen jaar hebben gehad op maatregelen bij de GGD om informatieverzoeken, om scenario's door te rekenen om tot een betere seksuele gezondheid te komen, zijn keer op keer in het niets verzand. Daarom willen wij dat er niet alleen informatie verstrekt wordt of dit een negatief effect gaat hebben, maar als het negatief blijkt, dat de wethouder ook gelijk met scenario's komt om er wat aan te doen op het moment dat het zover is. Want we kunnen niet weer twee jaar gaan zitten wachten tot we de volgende stap kunnen nemen. Wethouder VERMIN: De motie van de PVV over het vangnet. Ik deel met u de zorg over kwetsbare mensen met onbegrepen gedrag en ik worstel nu even, omdat u zojuist zei: het staat 14

stevig in de tekst maar het mag rekkelijk geïnterpreteerd worden. Dus nu worstel ik met geen bezwaar en met inderdaad meenemen als suggestie, of dat u de motie allicht wat aan moet passen. Ik wil toch ook wel even gezegd hebben dat we een goed werkend vangnet hebben, juist met ketenpartners en met het dashboard krijgen we beter inzicht. Zoals de motie er nu staat, legt u het alleen neer bij de GGD. Maar ik begreep al van de heer Van Hattem dat het rekkelijk geïnterpreteerd mag worden, dus mijn worsteling is duidelijk denk ik. De motie van Volt. Mijn collega Van der Sloot is met de titel van deze motie heel blij dat ik tegenwoordig de GGD onder mijn hoede heb. Ik begrijp uw zorg, maar het begint met eerst inzicht in effecten en dan kunnen we werken aan scenario's. Als we dit gat zouden dichten, dan lopen we natuurlijk ergens anders een gat op. Dus ik neem uw signaal in ieder geval mee naar het AB van morgen en als ik de motie mag interpreteren als terugkomen met scenario's naar de raad, dan geen bezwaar. De VOORZITTER: De heer Van Hattem, past u het aan of vindt u de toezegging van de portefeuillehouder ook voldoende? Dat is even de vraag.

De heer VAN HATTEM: Als de wethouder het zo interpreteert dat het vooral gaat om het idee van een meld- en adviespunt mee te geven aan de GGD, zodat de GGD daar zelf ook invulling aan kan geven, en misschien ook kan terugkoppelen op een gegeven moment aan ons wat ze daarmee wel of niet kunnen doen, dan mag het op die manier geïnterpreteerd worden. En ik merk nog wel op, ik heb nog gezien dat er een klein taalfoutje in stond, ik heb twee keer het woordje 'zijn' te veel in de overwegingen staan, dus dat is even voor de notulen. De VOORZITTER: Maar vindt u de toezegging dan voldoende op basis van de interpretatie, want anders moeten we de motie aanpassen op basis van de interpretatie. Dat is even de vraag, wat het meest makkelijke is voor de bevestiging dat we het voorstellen als een toezegging van de portefeuillehouder richting u in bijzijn van de hele raad en dat we dat goed notuleren en ook nog in de bevestiging van de behandeling van de moties en amendementen en dat de toezegging dan in de brief van het college komt? De heer VAN HATTEM: Dat vind ik uitstekend. De heer VAN SILFHOUT: Ik kan er ook mee leven als het een toezegging is met wat de wethouder net zei hoor. De VOORZITTER: Prima, helemaal goed. Dan zijn er geen moties meer. Is er dan behoefte aan stemming over de zienswijze? Nee? Aldus besloten. 16.

Wensen en bedenkingen ꞌHet verhaal voor 's-Hertogenboschꞌ

De VOORZITTER: Dan verzoek ik de heer Van den Kerkhof om even het voorzitterschap over te nemen. De PLV. VOORZITTER: Voor agendapunt 16 ben ik uw tijdelijke voorzitter. Dat gaat over Wensen en bedenkingen op het voorgenomen besluit van het college om Het verhaal voor 'sHertogenbosch vast te stellen. Daarop wordt de raad in de gelegenheid gesteld om wensen en bedenkingen middels moties in te dienen. Er is één motie ingediend door de heer Van Hattem van de PVV en ik geef u graag het woord. De heer VAN HATTEM: Ik heb eigenlijk in de commissievergadering al duidelijk gemaakt dat ik het nog steeds een onduidelijk verhaal voor 's-Hertogenbosch vind wat nu eigenlijk de bedoeling is van het stuk. Ook de reactie van de portefeuillehouder heeft mij niet kunnen overtuigen wat nu de strekking en de impact van dit verhaal gaat zijn. Er wordt steeds gezegd: we gaan zaken uitwerken op basis van dit stuk. We gaan beleid inzetten. Als dat de bedoeling is, dan is het een kaderstellend stuk, dan is dit richtinggevend voor beleidskaders. En als het richtinggevend is voor beleidskaders dan is dat een rol van de gemeenteraad en niet van het college. En nu ligt het enkel en alleen voor als een wensen-en-bedenkingenprocedure, waar wij als raad weliswaar enkele wensen kunnen meegeven, maar is het aan het college om die al dan niet over te nemen.

En als het een stuk is waar echt kaderstelling uit gaat vloeien en dat ook effect heeft op beleid, dan is het gewoon nodig om een amendeerbaar voorstel neer te leggen waar wij als raad ook gewoon van kunnen zeggen: wij willen het op dit punt anders hebben of op dat punt anders hebben en waar we dus ook gewoon over kunnen stemmen en waar de raad aan zet is om de beslissingen te nemen en niet bij het college. 15

Dus geen wensen-en-bedenkingenprocedure die vandaag voorligt, maar een duidelijk verhaal met een amendeerbaar voorstel. De PLV. VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, u vraagt het college om terug te komen met een raadsvoorstel. De heer VAN HATTEM: Exact. Portefeuillehouder MIKKERS: Ik kijk terug op een goede behandeling in de commissie Bestuur. Uw verhaal ging over een verhaal voor ons allemaal, dus niet alleen een verhaal voor de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch, maar een verhaal voor alle inwoners van 's-Hertogenbosch en dat we daar ook continu aan het bouwen zijn en dat het verhaal ook nooit af zal zijn. Dus de vraag is even: is het dan ooit een besluitvormend stuk? Ik denk het niet. Ik vond de suggestie die de heer Kagie daarin deed wel mooi: het is een verdiepte ansichtkaart hoe wij naar de gemeente 'sHertogenbosch kijken. En uit uw commissie heb ik al aangegeven: die inbreng neem ik mee, dat vond ik een goed debat, waar ik een aantal suggesties heb meegegeven zoals ik ook in de gesprekken die we de afgelopen maanden gehad hebben, ook verschillende inzichten en beelden heb gekregen en daar kom ik mee verder. Daarmee brengen we het verhaal van Den Bosch continu ook stukken verder.

Dus vandaag zou ik uw motie willen ontraden, omdat daarmee aangegeven wordt dat het een stuk is dat een politieke portee heeft en een stuk is dat een besluitvorming is voor de korte termijn, terwijl het juist gaat over een kader, of een kader, een uitgangspunt, een verdiepte ansichtkaart voor de lange termijn. Een kader is meteen een beleidsafweging en volgens mij moeten we dat niet willen, maar gaat het meer over: met welke grondslag kijken we naar 's-Hertogenbosch en biedt dat inspiratie voor beleidstukken maar ook voor het gesprek dat we hebben met externe partijen. En het geldt dat we samen de ambassadeur zijn van een prachtige stad en een prachtig dorp en wel wetend vanuit welke portee we dat doen. Dat is de insteek en vandaar dat ik de motie zou willen ontraden. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Dan kijk ik rond, zijn er collega's die een stemverklaring willen geven? Motie Een DUIDELIJK verhaal voor de raad van 's-Hertogenbosch, van PVV Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Voor mij is het totaal onduidelijk, want straks gaan we ook stukken krijgen die dit als basis nemen voor beleid en is het dan wel een beleidsstuk of is het geen beleidsstuk? Het spijt me zeer, voor mij is het totaal onduidelijk. Ik ga tegen stemmen.

De heer ROOVERS (stemverklaring): De burgemeester doet het nu voorkomen alsof het stuk dat hier nu voorligt niet politiek is, terwijl er wel echt een aantal heel richtinggevende uitspraken in het stuk staan. Dat bleek ook uit het debat in de commissie. Het is wel politiek, het is alleen niet concreet en dat is het verschil volgens mij. Ik geef er alleen de voorkeur aan om zo'n stuk eerder niet meer te behandelen, dat we het hier gewoon over beleidsvoorstellen hebben, kaderstellende stukken, en ik hoef het niet meer in de vorm van een raadsvoorstel terug te zien in de commissie, dus ik zal tegen deze motie stemmen. De heer KAGIE (stemverklaring): In dezelfde lijn, wij gaan ervan uit dat we het hier niet meer ter vaststelling terugkrijgen. Op andere momenten zijn we kaderstellend bezig, maar niet met betrekking tot dit document. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Onzes inziens vloeien de kaders in dit stuk voort uit kaders die al gesteld zijn en stelt het dus geen nieuwe kaders. Daarmee doet de motie van de PVV er wat ons betreft niet toe omdat we dan juist kaderstellend bezig gaan als we er wel een raadsvoorstel van zouden maken. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij zullen tegen de motie stemmen. Wij gaan mee met de beeldspraak dat het een verdiepende ansichtkaart is. Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Ook wij zullen tegen de motie stemmen.

Wij zien het als een organisch verhaal, dat Den Bosch Cultuurstad aangeeft, organisch is. Suggesties worden gebruikt zoals de portefeuillehouder aangeeft. Wij vinden het van belang dat er in gesprek gebleven 16

wordt met de burgers. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Wij zullen tegen de motie stemmen. Wat ons betreft is dit gewoon een stuk ter kennisgeving en het mag eigenlijk ergens onder in de la verdwijnen. De motie is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en raadslid Van den Kerkhof van D66 hebben voorgestemd. De PLV. VOORZITTER: Dan geef ik het woord weer terug aan uw vaste raadsvoorzitter, de heer Mikkers. DEBATSTUKKEN (C) 12.