Notulen raadsvergadering 2025-05-07

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 7 MEI 2025 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, H.B. Bos, J. Broekmeulen, O. Çifçi, M. Claessen (vanaf 19.59 uur), M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doğan, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, W. de Groot MSc, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, drs. J. Hendrickx, A. Hernández, W.B.G. Hoeben, F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers, drs. P.E. Kagie, R.F. van der Kallen-van der Donk, H.J.M. Kitslaar (vanaf agendapunt 5), M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens (vanaf 19.15 uur), B.F.C. Roovers, E. Samshuijzen (vanaf 19.53 uur), D.G.G. Scholten, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, C.K.J. Visscher (tot 21.23 uur) en J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mr. M.A.B. van der Sloot en H.M.M. Vermin B. El Amraoui, drs. R.M.J. van den Kerkhof en A.C. van Silfhout

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 1 april 2025

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

5.

Installatie nieuwbenoemd raadslid

STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 6.

Anticiperende aankoop agrarische grond plus opstallen

7.

Uitgangspuntennotitie Omgevingsplan

8.

Verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch 2025

9.

Gunning accountantscontrole 2025-2028

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 10.

Herstelbesluit bestemmingsplan Heesch West

11.

Ontwikkelkader De Vliert fase 1

12.

Financieringsstrategie en voorbereidingskrediet MIRT-Verkenning Bosch Centraal

1

13.

Wensen en bedenkingen Woonzorgvisie ꞌFijn oud worden in ‘s-Hertogenboschꞌ

DEBATSTUKKEN (C) 14.

Voorkeursalternatief en Ontwikkelperspectieven Duurzame Polder

15.

Wensen en bedenkingen Samenwerkingsovereenkomst toekomstbestendige opvanglocatie

16.

Wensen en bedenkingen tijdelijke Omgevingsvergunning AZC-Kruithoorn

17.

Financiële ondersteuning ZNTM b.v.

ACTUELE MOTIES – BESPROKEN IN COMMISSIE 18.

Actuele motie Oprichten Bossche huurteam

19.

De Toekomststoel

De VOORZITTER: Dames en heren, iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering op 7 mei 2025. Voordat wij met de rest van de vergadering beginnen, verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Met dank. Iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering. We hebben een aantal berichten van verhindering en een aantal mensen die iets later zijn. Ik begrijp dat de treinen niet precies rijden zoals het zou moeten dus er zijn een aantal mensen te laat vanwege vervoer. De heer Van Rens, mevrouw Samshuijzen en mevrouw Claessen zijn later. De heer Van den Kerkhof is afwezig, de heer El Amraoui is afwezig en de heer Van Silfhout is afwezig. En we hebben vandaag een unicum in Nederland denk ik, want we hebben een vergadering in twee delen zoals het er nu naar uitziet. Dat betekent dat het eerste deel de heer Scholten namens GroenLinks hier zal zitten, maar zijn raadslidmaatschap houdt er vanavond om 24.00 uur mee op, dus dat betekent dat vanaf morgen mevrouw Huijbrechts terug is op haar stoel. Dit is volgens mij wel een redelijk unicum, dus kunnen we dat uitzoeken voor de annalen? Dat zoeken we uit. Ook de mensen op de publieke tribune van harte welkom, mensen thuis en natuurlijk de mensen van de pers. 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: We hebben twee vragen voor het vragenhalfuurtje. Dat betekent dat de vragen ingediend worden door raadsleden over een huidige situatie. Daarna volgt een antwoord van de betreffende portefeuillehouder of wethouder en dan een kort rondje en daarna gaan we naar de volgende vraag. We beginnen bij de eerste vraag, de vrijwillige eigen bijdrage in het onderwijs. Mevrouw HOEKSTRA: Vorig jaar hebben wij een motie ingediend over de eigen bijdrage in het onderwijs. Het college heeft toen een toezegging gedaan om dat te monitoren en te kijken hoe dat ervoor staat. We zijn inmiddels een jaar verder en we zijn heel erg benieuwd wat de stand van zaken is en daarom hebben we drie vragen aan de portefeuillehouder. Heeft u de toegezegde uitvraag inmiddels gedaan, zo ja, wat is daar de uitkomst van. Zo nee, wanneer wordt deze uitvraag aan scholen gedaan? Twee, herkent u het beeld dat de communicatie en de bedragen van de vrijwillige bijdrage op Bossche basis- en middelbare scholen zeer uiteenloopt? En drie, welke mogelijkheden ziet het college om de eenduidigheid in de wijze van communiceren over de vrijwillige bijdrage te bevorderen en is het mogelijk om hierover met scholen afspraken te maken? We horen graag de reactie. Wethouder VERMIN: Dank voor de vragen. Ja, ik heb de toezegging gestand gedaan.

Ik heb meerdere keren bij de bestuurlijke tafel van de Bossche Educatieve Agenda besproken met de schoolbesturen hoe het ervoor staat. Wat is de stand van zaken en hoe kunnen we daarmee vooruit? We hebben nadrukkelijk gekozen om dat in een gesprek te doen omdat het ook echt de verantwoordelijkheid van de scholen is. We hebben als gemeente daar ook geen positie, de inspectie ziet daarop toe. Maar daar hebben we wel steeds het gesprek gevoerd en de scholen 2

worstelen daar ook mee, omdat er een veelheid aan scholen is, een veelheid aan activiteiten is waar die ouderbijdrage voor gebruikt wordt. Zij worstelen ermee, ze zien ook dat er steeds minder ouders een bijdrage betalen. Er zijn ook scholen die overwegen er dan maar helemaal mee te stoppen. Daar zit ook weer het risico in dat het dan uit onderwijsbudget gaat, want die activiteiten vind ik in ieder geval en de scholen met mij ook waardevol. Dus het is echt wel een worsteling van de scholen en daarmee ook wel van mij, ondanks dat ik er niet over ga. Ik herken natuurlijk ook het beeld dat het een totaal verschillende manier van communiceren en hoogte van het bedrag is. Ook dat is op zich logisch te verklaren. De scholen gaan daar zelf over. Soms zijn er ouderverenigingen betrokken die dat doen. De inspectie ziet toe op hoe scholen dit doen. Er zijn ook scholen die een eenduidige juridische tekst met elkaar gebruiken die inspectieproof is. Of dat dan de wenselijke manier van communiceren is, is een tweede. Maar het loopt uiteen en dat is ook een worsteling.

Bij de afgelopen bestuurlijke tafel van het Bossche Educatieve Agenda-overleg heb ik het weer geagendeerd en we hebben nu afgesproken in het najaar door te praten, ook om te kijken hoe we hier nu een oplossing voor kunnen vinden die recht doet aan de wens die we hebben, van een rijk palet aan activiteiten op scholen, met kansen voor iedereen en zonder dat je mensen met een smalle beurs daar nu in dwingt om te betalen. Maar we hebben wel een oplossing nodig, dus er wordt aan verschillende scenario’s gedacht, een en dezelfde boodschap door heel Den Bosch heen. Maar er wordt ook gedacht aan het inrichten van een stedelijk fonds, naar het Utrechtse voorbeeld. Maar het is een worsteling. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? Mevrouw HOEKSTRA: Dank voor het antwoord. Als ik de eerdere terugkoppeling erover goed heb begrepen dan gaf u aan dat de scholen een eenduidige boodschap eigenlijk niet zien zitten, omdat ze zeggen: we zijn daar al mee bezig. Als ik nu kijk naar hoe de scholen communiceren, ik heb een aantal voorbeelden opgezocht, dan zie je toch eigenlijk, ongetwijfeld niet met slechte bedoelingen, maar dat er een aantal scholen zijn die dat toch doen op een manier die denk ik te wensen overlaat en onbewust ouders onder druk zet.

U heeft toen aangegeven: ik wil dat monitoren en ik wil gaan kijken welke acties ik daarop zet en dan is mijn concrete vraag toch even: als u het beeld herkent dat scholen dat op een verschillende manier doen, ziet u dan nu de verantwoordelijkheid voor de gemeente, los van het feit dat we geen formele positie hebben om daarin wel een rol te pakken en daarvan echt aan de scholen te vragen om daar concrete afspraken over te maken? Wethouder VERMIN: Volgens mij heb ik net gezegd dat we in gesprek zijn met die scholen om te kijken of we daar kunnen komen. Ik heb geen dwangmiddelen, ik heb zelfs geen drangmiddelen, maar afgelopen keer wederom besproken, ook gezegd: jongens, kunnen we daar meer naar uniformiteit of naar een oplossing die rechtdoet aan de complexiteit? Dat oor is er bij de schoolbesturen en daarom praten we in het najaar verder. Waar het mij om gaat, is dat alle kinderen evenveel kans hebben op dat rijke schoolleven en hoe bereiken we dat? Dat is de verantwoordelijkheid die ik voel en die ik ook op me neem om daarmee in gesprek te gaan met de schoolbesturen. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan wij door naar vraag 2. Die zijn ingediend door VOOR Den Bosch, de heer Gersjes. De heer GERSJES: In de eerste plaats is mijn boosheid inmiddels gezakt.

Dank aan de media-aandacht voor dit belangrijke onderwerp dat ik hier nu in de raad mag bespreken en mag voorleggen aan het college. Het gaat over het dumpen van afval en kleding bij containers, dat steeds meer en meer toeneemt in onze gemeente. We maken ons daar grote zorgen over, ik denk u ook. VOOR Den Bosch zet zich al jaren in om het grote probleem van het dumpen en bijplaatsen van afval en kleding bij onder andere containers die bij de winkelcentra staan, ondanks de vele schriftelijke vragen die door ons over dit onderwerp aan het college zijn gesteld, laatst nog met de paasdagen, vinden wij het van belang om nu al een antwoord op enkele vragen van u te krijgen dan te wachten op de antwoorden waarvan wij niet weten wanneer deze tegemoet kunnen worden gezien. Vaak wordt er namelijk uitstel gevraagd op beantwoording van de vragen en de gestelde termijn wordt niet altijd in acht genomen. Ook afgelopen weekend was het raak, op Bevrijdingsdag. Ik werd gebeld door mijn zoon: pap, je moet komen kijken hier bij De Rompert, het is gewoon niet meer normaal. Ik ben ernaartoe gereden en het dumpen van afval dat we daar zagen was ongelofelijk, niet normaal. Ik ben er nog steeds van ontdaan. Het is nog nooit zo erg geweest en we hebben dat niet eerder meegemaakt dan nu het geval is. Kledingcontainers puilen uit, het afval en 3

de kleding wordt voor de containers gegooid, het lijkt de vuilnisbelt op de Treurenburg wel. We zien een toename van dumping ondanks dat er een afvalpilot loopt in onze gemeente. Ik heb vragen aan het college. Zijn de kledingcontainers bij het winkelcentrum De Rompert voor het afgelopen weekend geledigd, zo ja welke dag en waar blijkt dat uit? Is er het afgelopen weekend gecontroleerd op het bijplaatsen van afval en kleding bij de winkelcentra zoals bijvoorbeeld De Rompert, zo ja, hoe vaak, in burger of anders? Zijn er boetes uitgeschreven of waarschuwingen geweest, gegeven. Zo ja, waar, wanneer, hoeveel en wanneer was de laatst gegeven boete of waarschuwing? Zijn er meer en vaker meldingen dan gemeld in de evaluatie van 2023 van de afvalpilots? En zou u het inzetten van flexibel cameratoezicht opnieuw willen heroverwegen, ondanks dat deze raad mijn motie niet heeft gesteund? Bent u het met ons eens dat er een toename van afval en kleding dumpen is te constateren, ondanks de in gang gezette pilot afval 2023, zo nee, waarom niet? En als laatste, wanneer kan er een eindrapport van de per 01-01-2023 in gang gezette afvalpilot tegemoet worden gezien? Wat zijn uw belangrijkste conclusies? Tot zover. Wethouder RALPH GEERS: Dank aan de heer Gersjes voor zijn vragen.

Met de heer Gersjes deel ik wel de enorme irritatie over het onfatsoen van mensen om gewoon grofvuil te zetten op plekken waar dat niet thuishoort. Dat gaat niet om overvolle kledingcontainers, op de foto’s die onder andere gedeeld zijn, over spiegels, autobanden, hele matrassen. Dat heeft niets te maken met glas of met kleding bij een container. En ja, wij kunnen iets aan de achterkant doen, maar het gaat uiteindelijk om het fatsoen dat mensen zelf hebben om dingen die daar niet thuishoren daar ook niet te plaatsen en uiteindelijk ligt ook de verantwoordelijkheid primair daar. Wij doen twee dingen. Enerzijds ruimen wij die openbare ruimte op. Dat is gisterochtend ook gebeurd, de heer Gersjes heeft dat live meegemaakt en ook met de collega’s ter plaatse gesproken heb ik begrepen. Dat ruimen we netjes op met elkaar. Wat we daarbij merken, en dat merkten we eerder al en we zijn aan het kijken hoe we dat op een goede manier kunnen doen, is dat we rond feestdagen, op het moment dat iedereen de lentekriebels krijgt en de grote voorjaarsschoonmaak gaat doen, dan extra bijplaatsingen zien, dus dat we kijken hoe we op een goede manier rond die feestdagen een extra ronde kunnen rijden. Even in de hele praktische zin, vergunningstechnisch mag ons afval niet in de opslaghal in het weekend, dus we moeten ook kijken waar we het dan laten.

Vandaar dat even gekeken moet worden hoe we dat op een goede manier kunnen inrichten. En aan de andere kant handhaven we ook. Zo hebben we in 2024 ongeveer 900 boetes opgelegd aan mensen die we herleidbaar konden vinden die grofvuil of ander afval hebben geplaatst op plekken waar dat niet thuishoort. In de voorjaarsnota die we komende maand behandelen geven we ook aan dat met het aanpassen van het tarief we het vertrouwen hebben dat we die pilot kostendekkend kunnen doorzetten omdat we gewoon zien dat het effect heeft als we dat op een goede manier doen, en we dus tegelijkertijd ook daarmee geld kunnen ophalen om die boa’s die we daarvoor inzetten ook te gebruiken. We zorgen dat die evaluatie er is nog voordat u de voorjaarsnota behandelt, omdat we inderdaad ook wel hebben gezien wat daar loopt en dan kunt u die elementen ook uit de schriftelijke vragen van april daarin teruglezen. Als het gaat om cameratoezicht hebben wij volgens mij eerder wel eens met elkaar gedeeld dat het een ingrijpende maatregel is die we best moeten afwegen, maar de raadscommissie Bedrijvigheid heeft bij de laatste discussienotitie van VOOR Den Bosch heel duidelijk en in een duidelijke meerderheid laten weten dat niet te willen. En uiteindelijk ben ik een democraat en als de meerderheid het niet wil, ga ik dat niet negeren.

En zeker niet bij iets waar privacytechnisch zoveel haken en ogen aan zitten als cameratoezicht. De VOORZITTER: Mensen voor de tweede ronde? De heer ROOVERS: Naast het stukje repressie waar de wethouder in zijn beantwoording aan refereert, hebben we natuurlijk ook een stukje: hoe toegankelijk zijn onze voorzieningen? We hebben het al eerder gehad over de verhoging van het tarief voor de milieustraat en we hebben in dat licht ook een motie aangenomen bij de vorige begroting over een gratis ophaalmoment voor grofvuil. Ziet de wethouder daar misschien ook een oplossingsrichting in en kan hij vertellen hoe het staat met de uitvoering daarvan? De heer VAN HATTEM: Een tijdje geleden is de gemeente overgegaan op het minder frequent ophalen van huishoudelijk afval. Ziet de wethouder misschien mogelijk een samenhang met dat besluit, dat er nu misschien meer afval wordt gedumpt bij deze containerplekken op plaatsen waar mensen het gewoon in de eigen kliko niet meer voldoende kwijt kunnen? De heer HUIBERS: In het verlengde van de heer Roovers, kan de wethouder wellicht duiding 4

geven dat er sinds de verhoging van de afvalstoffenheffing wellicht ook meer dumpingen zijn? Heeft hij daar wellicht zicht op? De heer GERSJES: Dank voor de toelichting door de wethouder. Ik zou nog graag willen weten hoe het zit met het schaarse ophalen van afval, hoe nu de stand van zaken is, hoe we daarmee omgaan. En ik wil ook heel graag weten of er contact is geweest met de winkeliersverenigingen, wat was toegezegd in de laatste evaluatie? Om te zorgen dat we dat afval ook bij de winkelcentra kunnen verminderen. Wethouder RALPH GEERS: Even een paar vragen samen. Zoals ik net in de eerste beantwoording richting de heer Gersjes ook aangaf, als je ziet wat er primair naast staat dan gaat dat om banken, spiegels, matrassen. Die passen niet in de kliko, dus met het andere frequent ophalen zie ik niet een-op-een een relatie, omdat dit gewoon om grofvuilelementen gaat waarbij we nu ook al de formule kennen dat je voor producten waarvan je denkt dat die nog hergebruikt kunnen worden Vindingrijk kunt bellen, dat die langs kunnen komen om te kijken of ze er iets mee kunnen. En we zijn inderdaad bezig met het onderzoek zoals dat in de motie van de SP gevraagd werd, en richting de komende behandeling van de discussienotitie hebben we verschillende varianten rond de toekomst van de afvalstoffendienst en we zullen daar ook over rapporteren wat daarvan de uitkomst is.

Op dit moment, en we zullen kijken of we dat richting die evaluatie van de afvalpilot kunnen doen, of er een verband is tussen het tarief van de milieustraat versus het aantal dumpingen daar kan ik op dit moment geen uitspraak doen. Dat zijn dus de elementen waar we mee bezig zijn, waar we binnenkort bij uw raad ook op terugkomen. En uiteindelijk begint het bij het gedrag van mensen zelf, bij de verantwoordelijkheid die zij hebben om hun afval niet te plaatsen waar het niet thuishoort. De heer GERSJES: Ik wil een antwoord op de vraag over de winkeliersvereniging. Is er contact geweest met de winkeliersvereniging, wat u had toegezegd? Wethouder RALPH GEERS: Dat moet ik even technisch navragen. Uiteindelijk blijft ook daarbij dat de winkeliersvereniging natuurlijk wel kan helpen, maar uiteindelijk begint het ook bij de inwoner zelf. Ik wil niet een individuele ondernemer verantwoordelijk maken voor wat iemand van thuis meeneemt en dumpt bij een winkelcentrum. 2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar het vaststellen van de agenda van de raad. Wij hebben gisteren nog even een mail gestuurd naar aanleiding van het presidium. Naar aanleiding van de ingediende moties is het voorstel om agendapunt 10 en 13 als hamerstuk te behandelen in plaats van als bespreekstuk, agendapunt 15 en 16 gezamenlijk te behandelen, de wensen en bedenkingen. En in ieder geval wordt het theater morgen behandeld, zoals we dat met uw raad hebben afgesproken. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 1 april 2025

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen

Lijst ingekomen stukken is conform voorgestelde afhandeling vastgesteld. 5.

Installatie nieuwbenoemd raadslid

De VOORZITTER: Dan gaan we over naar de installatie van een nieuw te benoemen raadslid. In verband met het tijdelijke vertrek van mevrouw Verreijt van Rosmalens Belang gaan we vanavond de heer Remco Kitslaar benoemen als raadslid. Ik wil hem graag naar voren hebben en hij mag tussen Nuland en Vinkel gaan staan. Mijnheer Kitslaar, u hebt aangegeven de verklaring en belofte af te willen leggen. Dat betekent dat ik een tekst zal voorlezen en dat u aan het eind zult zeggen: Dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. 5

Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de gemeenteraad, naar eer en geweten zal vervullen. De heer KITSLAAR: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Dan wil ik u hartelijk feliciteren. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik moet met het schaamrood op de kaken bekennen dat ik iets ben vergeten. De heer Kitslaar is nu benoemd als tijdelijk raadslid, maar dat is natuurlijk nadat de geloofsbrieven zijn geaccordeerd. Gelukkig was dat via de digitale weg al tot mij gekomen, maar ik vind het toch wel horen bij het decorum en ook zeker bij de procedure zoals we die hebben dat ik de heer Mees als voorzitter van de commissie Geloofsbrieven namens de heer Broekmeulen en mevrouw Lipman het woord ga geven of de heer Kitslaar ook officieel lid mag zijn van deze gemeenteraad. De heer MEES: Mijnheer Kitslaar, ik zeg het maar gewoon, ik ga de tekst voorlezen. De benoemingscommissie heeft de bescheiden zoals bedoeld in de Kieswet van het nieuw te benoemen raadslid bestudeerd en in orde bevonden. De commissie adviseert tot toelating van de heer Kitslaar als lid van de gemeenteraad te ’s-Hertogenbosch, en dan zeg ik erbij: met terugwerkende kracht. STUKKEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT (A) 6.

Anticiperende aankoop agrarische grond plus opstallen

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 7.

Uitgangspuntennotitie Omgevingsplan

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8.

Verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch 2025

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 9.

Gunning accountantscontrole 2025-2028

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 10.

Herstelbesluit bestemmingsplan Heesch West

De VOORZITTER: Het voorstel is om dit als hamerstuk te behandelen, waarbij een stemverklaring mogelijk is. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Het herstelbesluit zegt dat het ondergeschikte wijzigingen zijn. Dat zijn het voor ons niet. We waren al tegen het bestemmingsplan en we blijven tegen het bestemmingsplan. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Namens de PVV-fractie een gelijksoortige strekking als de stemverklaring van de heer Van Creij. Wij zijn ook altijd tegen het bestemmingsplan Heesch West geweest in deze vorm. Wij vinden het wel een verbetering op dit moment, maar nog altijd onvoldoende om het gehele plan op deze manier van goedkeuring te voorzien, dus we stemmen tegen dit raadsvoorstel.

6

De heer HOEBEN (stemverklaring): In dezelfde lijn, weliswaar een kleine verbetering, maar nog steeds zullen wij tegen de wijziging van bestemmingsplan stemmen, omwille van vorige de stemmingen zoals wij die gedaan hebben. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ik sluit mij aan bij de woorden van mijn collega van de PVV. De heer ROOVERS (stemverklaring): En daar sluit ik me dan weer bij aan. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Ik hoop dat na vijftien jaar de eerste schop snel de grond in kan. Het voorstel wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hendrickx, Hoeben, Claessen), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), SP (Roovers, Visscher) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. 11.

Ontwikkelkader De Vliert fase 1

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar Ontwikkelkader De Vliert fase 1. Daar zijn een vijftal moties voor ingediend. Het is een licht bespreekstuk, u hebt daar ook een grote discussie over gehad in de commissie heb ik begrepen. Ik geef de indieners van de motie de mogelijkheid om de motie te pitchen en daarna gaan we over naar wethouder Van der Geld om kort het stemadvies vanuit het college aan te geven en dan wordt er gestemd, met eventueel een stemverklaring. Motie 1, Meer en betere parkeercapaciteit in De Vliert, van SP en Leefbaar ’s-Hertogenbosch De heer ROOVERS: De parkeerstrategie van dit college op De Vliert rammelt. Het voorziene parkeerhuis is onvoldoende voor het dubbel gebruik van bewoners, bezoekers en mensen die van het station gebruikmaken. Bovendien is het parkeerhuis te ver van het station om treinreizigers, met name mindervalide treinreizigers daarvan gebruik te laten maken. Om deze reden onze motie voor voldoende parkeercapaciteit op een kleinere afstand van het station, juist om het autogebruik te beperken. Motie 2, Aangenomen motie ꞌBouwen voor iedereenꞌ uitvoeren, van SP, Leefbaar ’s-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en PvdD De heer ROOVERS: De SP moet voor ieder procentpuntje betaalbare huur in deze gemeente knokken. Met het college dat er nu zit en in de vorige periode zat, gaat dit niet vanzelf.

En dan lukt het na lang knokken eindelijk met een motie om het aantal betaalbare woningen te vergroten. En dan legt het college de motie naast zich neer en beweert het college dan ook nog in het stuk de motie uit te voeren. Als wij dat laten gebeuren is deze raad geen knip voor de neus waard. Vandaar onze motie 2. Motie 3, Duurzaam bouwen op De Vliert en daarbuiten, van PvdD en SP De VOORZITTER: Dan ga ik over naar motie 3. Mevrouw Samshuijzen is er niet. Is er eventueel iemand anders die hem indient? Nee? Motie 4, Onderzoek naar ontmoetingsgerichte winkelvoorziening in De Vliert, van Rosmalens Belang, D66, VVD, CDA, VOOR Den Bosch, GroenLinks, PvdD en 50PLUS De heer KOUWENBERG: Rosmalens Belang is positief over dit ontwikkelkader, maar wat ons betreft ontbreekt er nog iets essentieels, een plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten en hun dagelijkse boodschappen kunnen doen. In zo’n compacte wijk, grotendeels autoluw, zou je juist een voorziening verwachten waar je een brood haalt en een praatje maakt.

Denk aan een buurtwinkel, een kleinwinkelconcept of een sociaal-maatschappelijk initiatief, zoals Buurtmarkt Maliskamp Daarom dienen wij vandaag deze motie in die het college dus vraagt om te onderzoeken hoe zo’n ontmoetingsgerichte winkelvoorziening alsnog een plek kan krijgen in de gebiedsontwikkeling van De Vliert, eventueel in samenwerking met maatschappelijke partners zoals Cello, Huis73 of het Koning Willem I College, en dat zonder de voortgang van het plan te vertragen. 7

Motie 5, Je kan het dak op, van GroenLinks, PvdA, gewoon ge-DREVEN, D66, CDA, Rosmalens Belang en VVD De heer BOS: In de commissie heeft mijn fractie zich al positief uitgelaten over het ontwikkelkader De Vliert. Zelf komt GroenLinks met één motie, ꞌJe kan het dak opꞌ. Deze titel is tweeledig. Je kan het dak op in de zin van: daar liggen mogelijkheden. Daar liggen kansen voor de opwek van duurzame energie of het vergroten van het rendement, het groen of de waterintentie te combineren met zon of wind op dak. En aan de andere kant kun je de motie ook lezen als een appel door door te pakken op de motie die GroenLinks bij de begroting van vorig jaar heeft ingediend. Met deze motie zouden we het eerdere verzoek graag verdiepen door ook in contact te treden met gemeenten die al verder zijn met wind op dak. Kunnen wij ook van hen leren om daarmee de mogelijke toepassing van wind op dak te versnellen? Met de behandeling van het voorkeursalternatief van Duurzame Polder wordt de opwek van duurzame energie in de bebouwde omgeving crucialer. We kunnen voor oplossingen van de energietransitie niet alleen maar kijken naar het buitengebied, maar we moeten ook de mogelijkheden benutten voor opwek binnen de bebouwde omgeving.

Dit onderwerp brengt gelukkig uitersten bij elkaar, want wie had ooit gedacht dat GroenLinks en gewoon ge-DREVEN een motie over windenergie samen zouden indienen? Alleen dat al noem ik een overwinning, maar daarnaast hoop ik ook dat deze motie op een meerderheid kan rekenen in deze raad. Dank u wel. Motie 3, Duurzaam bouwen op De Vliert en daarbuiten, van PvdD en SP De VOORZITTER: De heer Roovers, u bent bereid om de motie van mevrouw Samshuijzen in te dienen? De heer ROOVERS: Ja, bij afwezigheid van mevrouw Samshuijzen zal ik die motie indienen. De VOORZITTER: Dat is prima. U hebt allemaal kennisgenomen van de motie, dus dan kunnen we die in ieder geval wel behandelen. Dank voor het indienen van deze motie. Wethouder VAN DER GELD: Motie 1, ꞌMeer en betere parkeercapaciteit in De Vliertꞌ. Eerst wil ik dan iets zeggen over de werking van de parkeerhub, namelijk dat die flexibel is. Hij is eerst al gebaseerd op de parkeernorm en het -beleid zoals wij dat hebben en dus ook het ambitiedocument dat breed in uw raad is aangenomen. We hebben daar ook een raadsinformatiebrief over gestuurd waarom de locatie is zoals die is en waarom ook de maat en schaal is zoals die is. Het effect van deze motie om op zoek te gaan naar een nieuwe locatie leidt gewoon tot een herontwikkeling van dit plan en daarmee dus ook fikse vertraging.

Ik zou ook nog willen zeggen dat als het gaat om wat spreekt voor de parkeerhub en de werking daarvan, is dat ook richting fase 2 de uitbreidbaarheid van deze parkeerhub, zowel in de hoogte als in de breedte, een groot voordeel is en een grote troef, omdat je ook bij het parkeergebruik, als dat in fase 1 bijvoorbeeld erg meevalt, dus als er minder gebruik wordt gemaakt van parkeerplekken, dan zou je daarvan gebruik kunnen maken in fase 2. Mocht het nu tegenvallen, dan zou je hem ook nog kunnen verbreden en ophogen juist ook in fase 2, dus dat is denk ik het voordeel voor de werking. Voor wat betreft die motie, als het gaat om de raadsinformatiebrief, was dat denk ik ook de tijd geweest om te interveniëren als het gaat om die locatie. Als we dit nu doen gaan we de vertraging in en daarom ontraden we motie 1. Motie 2, ꞌBouwen voor iedereenꞌ. Zoals in de commissie ook al aangegeven is dat het college… De motie is uit 2021, het college heeft naar aanleiding van het bestuursakkoord en het opstellen van een ontwikkelkader zich ook gebaseerd op de Bossche Mix zoals we die nu kennen, met de 70-30 als het gaat om betaalbaar, een mix waarin daar weer de onderverdeling in de 70 rondom 30 en de 40. Per saldo zijn dat dus ook nog meer betaalbare woningen, maar ik begrijp dat de indiener het daar niet mee eens is.

Dat is zijn goed recht, maar dat is wel de redenatie van het college en dat is de reden waarom we motie 2 ontraden. Dan motie 3, ꞌDuurzaam bouwen op De Vliert en daarbuitenꞌ. Als we de motie zo mogen interpreteren dat we daarmee de milieuprestaties breed mogen interpreteren en daarmee dus ook integraal en niet sec en alleen de materiaalgebonden CO 2-uitstoot eruit moeten lichten, dan is de motie zonder gevolg, want dat is namelijk zoals wij nu ook de huidige aanbestedingen/tenders in de markt zetten. Dan motie 4, ꞌOnderzoek naar ontmoetingsgerichte winkelvoorziening in De Vliertꞌ. Het college heeft juist ontmoeting ook hoog in het vaandel en vindt het daarmee ook een zeer sympathieke beweging die ook de ontwikkeling van het gebied De Vliert kan versterken. We willen dit dus ook graag onderzoeken. Ik geef daarbij wel aan dat dit mogelijk 8

financiële consequenties met zich mee zal brengen en die zullen we dan uiteraard in beeld gaan brengen naar aanleiding van dit onderzoek, dus daarmee geen bezwaar tegen deze motie. Dan tot slot motie 5, ꞌJe kan het dak opꞌ, dank u wel. Geen bezwaar. Ook in lijn met de motie zoals die eerder is aangenomen als het gaat om wind op dak, willen wij dat ook toepassen in dit gebied als dat mogelijk is en als ook initiatiefnemers die daar gaan bouwen daar brood in zien. Want dat zou ik nog wel willen meegeven, als dit niet de energieoplossing is, en zo lezen we de motie ook niet, maar er breed gekeken kan worden waarbij dit een van de oplossingen kan zijn, dan omarmen we die motie graag, en dat noemen we dan geen bezwaar. Motie 1, Meer en betere parkeercapaciteit in De Vliert De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV-fractie heeft geen bezwaar tegen woningbouwontwikkeling in dit gebied, maar er moet wel voldoende parkeergelegenheid zijn. Daarom is deze motie voor ons wel cruciaal om ook steun te kunnen verlenen aan het raadsvoorstel, dus wij zullen voor deze motie stemmen. De heer BOS (stemverklaring): Deze motie verplaatst het parkeerhuis dichter bij het station, terwijl onderzoek aantoont dat dat niet bevorderlijk is en tegelijkertijd worden woningen onnodig op afstand gezet. Dat is wat mijn fractie betreft niet wenselijk en daarom zullen wij tegen stemmen.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen, ondanks dat we het parkeren noodzakelijk achten. Alleen is de parkeervoorziening richting het station te brengen voor ons een oponthoud. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers, Visscher), Leefbaar ’s-Hertogenbosch (Kagie, Mees), VVD (Welten, Altenburg-Collin, De Groot, Van Haren, Broekmeulen), PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Motie 2, Aangenomen motie ꞌBouwen voor iedereenꞌ uitvoeren, van SP, Leefbaar ’s-Hertogenbosch, De Bossche Groenen en PvdD De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen, omdat wij de eerdere motie die hieraan ten grondslag ligt over de vaste percentages ook niet gesteund hebben. Desalniettemin vind ik het wel een affront dat het college eerder aangenomen moties niet uitvoert. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers, Visscher), Leefbaar ’s-Hertogenbosch (Kagie, Mees), De Bossche Groenen (Hendrickx, Hoeben, Claessen) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Motie 3, Duurzaam bouwen op De Vliert en daarbuiten, van PvdD en SP De heer BOS (stemverklaring): In het verleden hebben de PvdD en GroenLinks samen opgetrokken om duurzaam bouwen meer te normeren dus daarom zullen wij ook voor deze motie stemmen.

De heer VAN RENS (stemverklaring): Los van het feit dat wij het niet per se eens zijn dat niet meer met baksteen gebouwd moet worden zijn wij het eens met het dictum, dus zullen wij voor deze motie stemmen. Motie 3 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Welten, Altenburg-Collin, De Groot, Van Haren, Broekmeulen), CDA (Van Genugten, Ploegmakers, Lipman), Rosmalens Belang (Huibers, Van der Kallen, Kitslaar, Kouwenberg), Leefbaar ’s-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en PVV (Van Hattem) hebben tegen gestemd. Motie 4, Onderzoek naar ontmoetingsgerichte winkelvoorziening in De Vliert, van Rosmalens Belang, D66, VVD, CDA, VOOR Den Bosch, GroenLinks, PvdD en 50PLUS

9

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor de motie stemmen. Ik wil de wethouder wel meegeven dat we op 23 maart 2023 hebben we bij de detailhandelsnota aangegeven dat we geen uitbreiding willen, dus dat de wethouder die uitspraak ook meeneemt. Motie 4 is door de gemeenteraad met algemene stemmen aangenomen. Motie 5, Je kan het dak op, van GroenLinks, PvdA, gewoon ge-DREVEN, D66, CDA, Rosmalens Belang en VVD, is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. Raadsvoorstel Vaststelling Ontwikkelkader De Vliert fase 1 De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij steunen woningbouw in De Vliert. Daarom hebben wij in 2021 ook voor gestemd bij het voorstel Station Oost, maar als het college zegt: aangenomen raadsmoties voeren wij niet uit omdat ze in 2021 zijn aangenomen en er in de tussentijd zoveel is gebeurd, vind ik dat geen houding die de SP met een voorstem kan belonen. Wij zullen tegen dit voorstel stemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV zal tegen dit voorstel stemmen, ondanks dat wij, zoals de SP net terecht zegt, voor woningbouw op De Vliert zijn. Maar wat er nu gebeurt is dat er te weinig parkeergelegenheid zal zijn en die parkeerdruk zal voor problemen zorgen in de omgeving en daarmee is het plan gewoon onvoldragen en stemmen wij tegen.

De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Wij delen de zorgen van de PVV over parkeren. Wij kiezen er nu voor om wel door te gaan met de woningbouw, ook vanwege wat de wethouder aangaf over het flexibel kunnen toevoegen van parkeerlagen om extra parkeercapaciteit toe te voegen. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en SP (Roovers, Visscher) hebben tegen gestemd. 12.

Financieringsstrategie en voorbereidingskrediet MIRT-Verkenning Bosch Centraal

De VOORZITTER: Ik ga over naar Financieringsstrategie en voorbereidingskrediet MIRTVerkenning Bosch Centraal. Zijn daar moties over ingediend? Het voorstel is om daar met een hamerslag op te gaan. Zijn er stemverklaringen? De heer ROOVERS (stemverklaring): Zoals mijn partijgenoot de heer Dupuis in de commissie ook aangaf, zijn er wat de SP betreft goedkopere oplossingen om de noodzakelijke veranderingen bij het station te verwezenlijken. Wij vinden dit voorstel te uitgebreid en te duur en daarom worden wij graag geacht tegen dit voorstel te stemmen. De VOORZITTER: Met de kanttekening tegen vanuit de SP, is dat voldoende? Ja? Dan is het voorstel aangenomen. 13.

Wensen en bedenkingen Woonzorgvisie ꞌFijn oud worden in ‘s-Hertogenboschꞌ

De VOORZITTER: Dan ga ik naar Wensen en bedenkingen Woonzorgvisie. U hebt daar als politiek en als gemeenteraad de mogelijkheid om wensen en bedenkingen aan te geven. Dat hebt u gedaan via het indienen van een achttal moties. Het is een licht bespreekstuk, dus de moties kunnen kort gepitcht worden door de indieners. Daarna een korte verklaring van de portefeuillehouder en daarna stemming. Motie 1, Géén ꞌcultuursensitieve zorgꞌ met moskeeën, van PVV Motie 2, Onze straten veilig en bereikbaar voor onze ouderen, van PVV en 50PLUS Motie 3, Toezicht in de nacht bij geclusterde woningen voor ouderen met een zorgvraag, van PVV Motie 4, Voldoende WMO-hulp in de huishouding voor onze ouderen, van PVV en 50PLUS De heer VAN HATTEM: We hebben het er in de commissie uitgebreid over gehad en daar heb ik ook deze moties aangekondigd. Fijn oud worden in Den Bosch betekent ook dat onze ouderen veilig over straat kunnen en dat er ook voldoende bereikbaarheid moet zijn van plekken waar 10

ouderen naartoe kunnen en willen gaan, zoals de binnenstad, waar de parkeergelegenheid ook verder weg komt te liggen in veel gevallen, als bijvoorbeeld verschillende parkeergarages worden afgesloten of in de toekomst dreigen te verdwijnen, zoals de Wolvenhoek. Het is dus van groot belang dat de ouderen de plekken die zij willen bezoeken gewoon ook goed en makkelijk kunnen bereiken en veilig over straat kunnen gaan, zonder dat er allerlei elektrische deelscooters en alles op de stoep slingeren. Vandaar deze motie om daarmee rekening te houden in de woonzorgvisie. Deze motie dien ik ook in namens 50PLUS, mevrouw Hernández. Hetzelfde geldt voor de motie ꞌVoldoende WMO-hulp in de huishouding voor onze ouderenꞌ. De wethouder heeft aangegeven dat voor nieuwe cliënten de WMO-hulp in de huishouding wordt teruggeschroefd naar één keer per twee weken en dat er meer eigen inzet wordt verwacht. Er is inmiddels een reactie geweest op Kamervragen van de SP door staatssecretaris Maeijer van de PVV, dat het onwenselijk is als cliënten ten onrechte een lager aantal uren huishoudelijke hulp krijgen en dat het bieden van maatwerk verplicht is. Daarom roepen wij met deze motie op dat er in de uitvoering van de woonzorgvisie proactief voorkomen moet worden dat een standaardnorm van twee weken er ten onrechte voor kan zorgen dat ouderen huishoudelijke hulp waar zij recht op hebben, niet ontvangen.

Dan een motie over toezicht in de nacht bij geclusterde woningen voor ouderen met een zorgvraag. Eigenlijk is het gewoon simpel gezegd een motie die min of meer inzet naar een hedendaagse versie van het verzorgingshuis. In het regeerakkoord worden daar ook onderzoeken naar gedaan om daarnaar te kijken en wij vragen het college om bij de uitvoering van de woonzorgvisie bij die geclusterde woningen te kijken naar mogelijkheden om ook in de nacht toezicht te kunnen bieden zodat mensen toch weer een soort verzorgingshuisachtige omgeving kunnen krijgen bij het oud worden in Den Bosch. En tot slot de motie ꞌGeen cultuursensitieve zorg met moskeeënꞌ. In het debat in de commissie Sociaal heb ik een discussie gehad met wethouder Slikker over de cultuursensitieve zorg, en daarin gaf hij aan een samenwerking te zullen zoeken met de Orhan Gazi moskee. Deze moskee valt onder de Islamitische Stichting Nederland, oftewel Diyanet en daarmee rechtstreeks onder Turkse overheid, onder Erdogan. De NCTV heeft verschillende keren voor deze organisatie gewaarschuwd, de Vlaamse overheid heeft de erkenning daarvan recentelijk ingetrokken, dus er zitten heel veel zorgen en daarom is het onwenselijk dat de gemeente gaat samenwerken met een dergelijke organisatie, vandaar deze motie.

Motie 5, Innovatieve oplossingen voor levensloopbestendig wonen, van D66, VOOR Den Bosch, PvdA, GroenLinks en CDA Mevrouw MULLER: Deze motie vraagt het college om samen met betrokken partijen zoals zorgorganisaties, woningcorporaties en aanbieders van hulpmiddelen in kaart te brengen welke innovatieve mogelijkheden voor woningaanpassing er zijn, die we nu nog niet benutten. Het doel is helder, zorgen dat inwoners langer en comfortabel thuis kunnen blijven wonen, ook als ze ouder worden of zorg nodig hebben. Daarbij wordt ook gevraagd om het InnovatieLab actief in te zetten bij het ontwikkelen of testen van nieuwe ideeën. Kortom, de motie stelt de vraag: gebruiken we al alles wat er mogelijk is en zo niet, wat kunnen we daar samen aan doen? En 50PLUS heeft ook nog aangegeven de motie mee in te willen dienen. Motie 6, Betaalbare en toegankelijke Buurthuizen als ruggengraat van de Woonzorgvisie, van gewoon ge-DREVEN en VVD De heer VAN CREIJ: Een kleine toelichting. Op zich is het voorstel al goed, om het maar heel simpel te zeggen. We hebben ook in de discussie al gezegd dat er een goed voorstel ligt. Het is eigenlijk een verduidelijking om de buurthuizen ook voor de toekomst levensvatbaar te houden en te blijven houden en te kijken wat er eventueel voor nodig is om, als er ergens tekortkomingen zijn, dat gewoon in stand te houden.

Verder zullen wij motie 1 niet steunen en motie 2 tot 8 zullen wij allemaal steunen, want het zijn verduidelijkingen, verbeteringen, dus dat is meteen een stemverklaring. Motie 7, Slim Samenleven verankeren in de Woonzorgvisie, van VVD, Volt, D66, CDA, PvdA, Leefbaar ’s-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en Bosch Belang De heer VAN HAREN: De woonzorgvisie bevat veel thema’s en acties die de Bossche VVD van harte toejuicht, maar het thema digitale vaardigheid, digitalisering en zorginnovatie vonden de heer Van Silfhout en wij in de visie wat dun. Dat is niet nodig, want er gebeurt al ontzettend veel in onze gemeente op het gebied van data door instellingen en bedrijven betrokken bij Den Bosch 11

Datastad. De wethouder zag dat in de commissievergadering gelukkig ook zo en samen met een hele lijst mede-indieners bieden we het college en de organisatie met deze motie de gelegenheid dit thema te versterken met een actie om digitale vaardigheden van zorgbehoevende ouderen te verbeteren en de innovatie van de zorg door te ontwikkelen. Motie 8, Hoe helpen we onze verpleegkundigen met digitale problemen bij inwoners met dementie, van Rosmalens Belang Mevrouw VAN DER KALLEN: Ik denk dat onze motie voor zichzelf spreekt, maar om het nog enigszins te verduidelijken het volgende praktijkvoorbeeld. Een verzorgende komt net bij een mevrouw vandaan als zij in paniek opgebeld wordt of zij alsjeblieft even wil terugkomen. Mevrouw heeft enige dagen geleden digitaal medicijnen besteld en heeft nog geen bericht dat zij haar medicijnen kan komen ophalen. Ze zit nu zonder en weet het niet meer. Mevrouw is licht dementerend en kan het allemaal niet meer beredeneren. De verzorgende gaat even terug naar mevrouw en het blijkt dat mevrouw enkele dagen via de sms een bericht heeft gehad dat haar medicijnen klaarliggen, maar zij heeft op WhatsApp zitten zoeken naar een bericht. Dus snel opgelost, maar de verzorgende is nu de hele dag te laat bij haar volgende afspraken. Dan kun je zeggen: dat moet ze niet doen, dat is niet haar werk. Maar mevrouw is in paniek en doet een beroep op haar.

Voor deze gevallen zou er iemand beschikbaar moeten zijn die gebeld kan worden om daar even te gaan kijken. We zouden bijvoorbeeld een buurtverbinder of een buurtvereniging kunnen vragen een appgroep op te richten uit de buurt van deze mevrouw met mensen die genegen zijn daar even naartoe te gaan. Als we erover nadenken zijn er best oplossingen, maar we moeten er samen met de zorg naar kijken, wat ons betreft, en dit niet alleen bij de zorg neerleggen. Dit wordt in de toekomst een steeds groter probleem met 2400 dementerenden in onze stad. Daar moeten we ook oog voor hebben als we steeds meer willen digitaliseren. Wethouder SLIKKER: Motie 1, ꞌGeen cultuursensitieve zorg met moskeeënꞌ. Daar hebben we inderdaad een uitvoerig debat over gehad in de commissie. Het is een ontmoetingsplek, die ook tevens vindplaats is voor welzijnswerk et cetera om hulpbehoevende ouderen van andere culturen ook te kunnen helpen, dus die ontraden wij. Motie 2 van de PVV, ꞌStraten veilig en bereikbaar voor ouderenꞌ. De geest van de motie steunen wij zeer, voldoende verlichting, parkeren nabij, trottoir en fietspad gewoon bereikbaar. Alleen bij de derde overweging vraagt u eigenlijk bijna een soort apart parkeerregime voor mensen die nog geen gehandicaptenkaart hebben maar wel minder ter been zijn. Dat laatste kunnen we echt niet bieden, dus als we in de geest van de motie mogen opereren, geen bezwaar.

Zegt u: daar wil ik echt een apart parkeerregime voor, dan moeten we deze ontraden. Motie 3 van de PVV, ꞌToezicht in de nacht bij geclusterde woningenꞌ. Ja, zeer terecht. Op het moment dat je geclusterd woont, in je eigen huis ouder wordt, moet er natuurlijk ook 24/7 zorg geleverd kunnen worden. Dat doen zorginstellingen ook hè, met het volledig pakket Thuis, in de Wlz, niet in de WMO, dus het gebeurt al. Zonder gevolg, maar een terecht punt. Motie 4 over de WMOhulp in de huishouding. U citeert de staatssecretaris wel bijzonder selectief. Ik heb uiteraard de antwoorden op de Kamervragen ook gelezen en de staatssecretaris schrijft dat ze het goed vindt dat gemeenten passende oplossingen zoeken en alternatieven als er wachtlijsten dreigen te ontstaan in de huishoudelijke hulp en dat in de gemeente ’s-Hertogenbosch aanvullend maatwerk wordt toegepast als eens in de twee weken te weinig is. En dat is precies wat het is. Dus de motie is feitelijk onjuist en daarmee ontraden we deze. Motie 5 van D66 en anderen over innovatieve oplossingen voor levensloopbestendig wonen in de bestaande woningvoorraad. Terecht, als je ouder thuis moet worden dan moeten ook de huizen daarvoor geschikt gemaakt kunnen worden. Dus om daar samen met corporaties, zorgpartijen et cetera naar te kijken, geen bezwaar. Dan hebben we motie 6 van gewoon ge-DREVEN en anderen, VVD, over buurthuizen.

Inderdaad een van de centrale punten in de woonzorgvisie. Zorg voor levendige buurthuizen waar mensen terechtkunnen. Het onderzoek waar u om vraagt is echter al in gang. We zijn momenteel zowel bij de buurthuizen zelf, vrijwilligers en gebruikers in kaart aan het brengen hoe we ze een volgende stap kunnen laten maken. Dat onderzoek komt het najaar naar u toe, dus de motie is zonder gevolg, maar een zeer terecht punt. Motie 7 van VVD en Volt. Daar hebben we het in de commissie inderdaad al over gehad om alles wat digitaal mogelijk is in en rondom het eigen huis om vaardig oud te kunnen worden met behulp van techniek en dat beter te verankeren in de woonzorgvisie en het uitvoeringsprogramma, geen bezwaar. Datzelfde geldt voor de laatste motie van Rosmalens Belang, terecht, die is eigenlijk een aanvulling daarop. Je wilt aan de ene kant dat mensen technisch vaardig zijn, twee, dat er technische mogelijkheden zijn waardoor je zorgzaam oud kan worden. Maar als het je niet meer lukt met die techniek, hoop je ook dat er in je omgeving mensen zijn die je daarbij 12

kunnen helpen, vrijwilligers, buren, via voorzorgcirkels, buurtverbinders, dus ook tegen deze motie geen bezwaar. De VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, moeten we hem lezen in de geest van de motie? De heer VAN HATTEM: Ik denk inderdaad in de geest, want ik heb nog even precies gekeken wat ik hier heb opgeschreven. Er staat: daarbij ook rekening te houden met ouderen die niet beschikken over een gehandicaptenparkeerkaart maar wel minder goed ter been zijn. Dat vraagt niet om een specifiek parkeerregime, want dat bestaat ook niet in de Wegenverkeerswet anders dan met een gehandicaptenparkeerkaart, maar wel rekening houden met, dus kijken wat er mogelijk is om die mensen toch een stukje comfort te kunnen bieden. Motie 1, Géén ꞌcultuursensitieve zorgꞌ met moskeeën, van PVV Mevrouw DOĞAN (stemverklaring): Wij staan pal tegen discriminatie en uitsluiting en omdat deze motie juist daartoe oproept zullen wij tegen stemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Dit ligt een beetje gevoelig, omdat dit inderdaad een centrum is voor meerdere soorten mensen en bezoekers, maar wel wil ik aangeven dat wij moeten zorgen dat geen invloed vanuit het buitenland komt. Dus mijn advies is: hier rekening mee houden en daarom ga ik voor stemmen. Motie 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van 50PLUS (Hernández) en PVV (Van Hattem) hebben voor gestemd.

Motie 2, Onze straten veilig en bereikbaar voor onze ouderen, van PVV en 50PLUS, is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van GroenLinks (Korver, Scholten, Doğan, Bos) hebben tegen gestemd. Motie 3, Toezicht in de nacht bij geclusterde woningen voor ouderen met een zorgvraag, van PVV, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), De Bossche Groenen (Hendrickx, Hoeben, Claessen), Bosch Belang (Van der Krabben), SP (Roovers, Visscher), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en Leefbaar ’s-Hertogenbosch (Kagie, Mees) hebben voor gestemd. Motie 4, Voldoende WMO-hulp in de huishouding voor onze ouderen, van PVV en 50PLUS, is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Bosch Belang (Van der Krabben), De Bossche Groenen (Hendrickx, Hoeben, Claessen) en SP (Roovers, Visscher) hebben voor gestemd. Motie 5, Innovatieve oplossingen voor levensloopbestendig wonen, van D66, VOOR Den Bosch, PvdA, GroenLinks en CDA, is met algemene stemmen door de gemeenteraad aangenomen.

Motie 6, Betaalbare en toegankelijke Buurthuizen als ruggengraat van de Woonzorgvisie, van gewoon ge-DREVEN en VVD Mevrouw VAN DER KALLEN (stemverklaring): Wij begrijpen deze motie en ook wij hadden al eerder vragen gesteld over de huurverhoging van de … De VOORZITTER: Ik ben voor of tegen omdat… Mevrouw VAN DER KALLEN (stemverklaring): We zijn voor. Motie 6 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van CDA (Van Genugten, Ploegmakers, Lipman), PvdA (Hoekstra, Peters, Çifçi), GroenLinks (Korver, Scholten, Doğan, Bos) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben tegen gestemd.

13

Motie 7, Slim Samenleven verankeren in de Woonzorgvisie, van VVD, Volt, D66, CDA, PvdA, Leefbaar ’s-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en Bosch Belang Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Wij zullen tegen stemmen, met name vanwege het eerste beslispunt, omdat we vinden dat dat de omgekeerde wereld is. Digitalisering moet mensen helpen, het moet niet zo zijn dat mensen allerlei cursussen moeten volgen om geholpen te kunnen worden om hulp te kunnen krijgen, dus vandaar dat we daar tegen stemmen. Motie 7 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hendrickx, Hoeben, Claessen), SP (Roovers, Visscher) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 8, Hoe helpen we onze verpleegkundigen met digitale problemen bij inwoners met dementie, van Rosmalens Belang Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde als bij de vorige motie. Als de digitalisering te moeilijk is voor mensen moeten we kijken naar andere oplossingen zodat ze toch geholpen kunnen worden en zichzelf kunnen redden en niet met dit soort noodmaatregelen komen. Tegen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Wij zullen voor de motie stemmen, ondanks dat we ook al vinden dat het inderdaad niet het leidende principe moet zijn, maar de handen aan het bed moeten het uitgangspunt zijn maar dit kan aanvullend zijn, dus toch steun voor de motie.

Motie 8 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Hendrickx, Hoeben, Claessen), SP (Roovers, Visscher) en PvdD (Samshuijzen) hebben tegen gestemd. DEBATSTUKKEN (C) 14.

Voorkeursalternatief en Ontwikkelperspectieven Duurzame Polder

De heer SCHOLTEN: GroenLinks is blij dat er progressie blijft op het dossier Duurzame Polder. Wij maken ons al jaren hard voor de ontwikkeling van groene energie en andere duurzame maatregelen en dit is een heel grote ontwikkeling en die gaat ook aan een groot deel van onze RESopgave invulling geven. Als GroenLinks vinden we het belangrijk om dat wel op een goede manier te blijven doen. We staan hier immers niet dogmatisch in. We willen het graag, maar als het echt niet kan moeten we het ook vooral niet doen. We hebben de zorgen gehoord van onze burgers, we hebben ook gezien dat de Commissie mer zeker nog niet positief is over de plan-MER. Omdat wij die zorgen delen vinden wij het belangrijk dat het verdere proces zorgvuldig verloopt en dat onze inwoners goed meegenomen worden. Een onafhankelijk instituut als de Commissie mer kan daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Zoals we gezien hebben bij het laatste advies heeft dat bij onze inwoners nog geen vertrouwen gewekt in de goede afloop van het project en ook niet bij deze raad. Een positief advies van de Commissie mer zou het omgekeerde kunnen bewerkstelligen, namelijk vertrouwen van onze inwoners en deze raad. Zoals aangekondigd in de commissie hebben we daarom deze motie ingediend om de toetsing van de project-MER bij de Commissie mer verplicht te maken. Dat was optioneel en dat willen we dus verplicht maken.

Hiermee borgen we dat we bij de vergunningsaanvraag een goed beeld hebben van de keuze die dan bij ons voorligt. Tijdens de commissie maar ook na het rondsturen van de motie merkten we dat dit sentiment breder gedeeld werd en dat weerspiegelt zich in de partijen die mee indienen, namelijk de VVD, PvdA, D66, Rosmalens Belang, het CDA en Leefbaar ’s-Hertogenbosch. De komende tijd moeten op dit dossier nog meer keuzes gemaakt gaan worden en dat kunnen we het best doen als we goed geïnformeerd zijn. Immers, wat wij doen maakt het verschil en wij moeten beslissen wat voor verschil wij willen maken. De heer VAN HATTEM: Allereerst toch wel een compliment voor de motie op zichzelf. De insteek is goed om de Commissie mer verplicht te maken, maar in de motie lees ik wel, en dat vind ik wel een zorgpunt en ik hoor het de heer Scholten net ook zeggen, dat een positief MER-advies van belang is om de zorgen van onze inwoners en deze raad te kunnen verminderen. Ik denk dat als

14

er zorgen zijn, dan zijn die zorgen terecht of onterecht. En als het terechte zorgen zijn, moet je ze niet verminderen maar dan moet je van een plan afzien. Hoe staat de heer Scholten erin om dan te zeggen: dan moet je niet alleen de zorgen verminderen, maar ook kunnen zeggen: we moeten het plan dan misschien niet doen? De heer SCHOLTEN: De motie is gericht op meer informatie krijgen met elkaar, dus ervoor zorgen dat die beoordeling nog een keer gedaan wordt als het plan concreet is geworden. Dus op het moment dat we die informatie hebben zullen we dan moeten beslissen wat we ermee gaan doen. Ik kan nu niet van tevoren bepalen wat we gaan kiezen. Op dit moment geeft het ons juist de handvatten om een betere keuze te kunnen maken. De heer VAN HATTEM: Het probleem is nu juist dat de motie zegt: spreekt uit 'het verminderen van de zorgen'. Is het verminderen van de zorgen een doel op zich om dit plan door te kunnen zetten of gaat het er om om gewoon de juiste feiten op tafel te krijgen en dan een afgewogen oordeel te maken, anders is dit onderdeel van de motie een lastig punt. De heer SCHOLTEN: Als het gaat om dit punt dan zou ik zeggen dat het in eerste instantie om de feiten gaat en ik denk dat als er meer feiten op tafel liggen, dat sowieso zorgen zal wegnemen.

De heer VAN HATTEM: Het is maar de vraag welke feiten er op tafel komen, want er kunnen meer feiten op tafel komen die de zorgen juist groter kunnen maken. Zegt de heer Scholten... De heer SCHOLTEN: Zeker, er kunnen inderdaad nog meer zorgen op tafel komen en daarom hebben we ook gevraagd om bij de Commissie mer nogmaals dit te toetsen. Als er dan inderdaad meer zorgen op tafel komen te liggen zullen we hier met elkaar de afweging moeten maken wat we willen doen. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb uw motie met belangstelling gelezen. Ik vind dat u op zich een heel goed punt hebt. U heeft in uw overwegingen ook goed beschreven waarom u komt tot deze motie, maar het dictum begrijp ik dan niet helemaal. Want ook in uw beantwoording nu geeft u aan: wij missen informatie. Maar het voorstel is om wel in stemmen met een voorkeursvariant. De Commissie mer oordeelt eigenlijk: de cruciale informatie ontbreekt, dus dan zou je toch niet kunnen instemmen met deze voorkeursvariant. Dus mijn vraag aan u is of we dan niet de lijn zouden moeten volgen van de heer Van Creij: het voorstel terugnemen, aanvullen en dan pas een besluit nemen, omdat het simpelweg... De heer SCHOLTEN: Zoals ook door de wethouder aangegeven in de commissie wordt op het moment dat er een project-MER opgesteld wordt echt concreet gemaakt wat de daadwerkelijke effecten zijn.

Bij deze plan-MER is dat nog globaal gebleven en ook zoals de commissie beschrijft in haar stukken, zijn de effecten misschien overschat omdat het nog niet concreet is gemaakt. Dus juist op het moment dat het concreet is en wordt gemaakt, kan die Commissie mer in stelling gebracht worden om ons nog meer diepgang te geven wat we nu eigenlijk moeten beslissen. Mevrouw HENDRICKX: Maar dan blijft mijn vraag aan u, en daar reageert u eigenlijk niet op, er ontbreekt eigenlijk informatie, wat u zelf ook eigenlijk aangeeft, om in te kunnen stemmen met deze voorkeursvariant. Dat is wat de Commissie mer zegt. En die adviseert ook: neem het voorstel terug, pas het aan en neem dan als raad een besluit. Dat zou ook een zorgvuldige procedure zijn, ook richting de inwoners. Zou u die lijn nu niet veel zuiverder vinden, ook voor mensen die buiten hiermee geconfronteerd worden? De heer SCHOLTEN: Er ontbreekt informatie. Dat wordt inderdaad gezegd in het advies. In de raadsstukken is er ook informatie toegevoegd, juist op basis van dat advies. En dan val ik misschien in herhaling, maar wij zijn van mening dat op het moment dat het concreet wordt, je veel beter alle effecten kunt beoordelen en inschatten. En dan krijgen we iets terug waarmee we daadwerkelijk het goede antwoord kunnen geven. De heer VAN CREIJ: Ik had nog niet gereageerd, want ik dacht dat dit uw maidenspeech was.

Ik weet niet helemaal zeker of het dat was, maar dan toch heel eventjes. In het verzoek en dan ga ik door waar mevrouw Hendrickx stopte, op een afgewogen manier overgenomen worden. Wie gaat 15

dat volgens u beslissen? Moeten wij dat doen, welke criteria, welke kaders hangt u daaraan? Want zoals het er nu hier staat, zal het straks gebeuren, net zoals het nu gebeurd is bij de plan-MER, de Commissie mer gaat iets beslissen maar u weet niet waarover bij deze project-MER. De heer SCHOLTEN: Ik kan niet voorspellen wat de adviezen zijn, dus ik kan ook niet nu al besluiten welke adviezen wel of niet overgenomen moeten worden, dus moeten we een afweging met elkaar maken: wat is belangrijk, wat is nodig om te komen tot een plan? De heer VAN CREIJ: U geeft nu aan: ik weet niet wat we op moeten nemen. Ja, hoe moet dan een Commissie mer gaan toetsen aan hetgeen deze motie zegt? De heer SCHOLTEN: De Commissie mer heeft gewoon kaders om aan te toetsen, waar het om windmolenprojecten gaat, dus ik weet niet precies waar u naartoe wilt met deze vraag. De heer VAN CREIJ: De laatste keer dan, maar dan val ik eigenlijk in herhaling. Het is nu niet duidelijk waar u aan wilt toetsen.

Waar wordt er naar gekeken? En het zal dadelijk gewoon zo zijn, net als nu bij de plan-MER, dat de Commissie mer niet weet, die komt dadelijk met een uiteenzetting en dan is het gewoon: wat moeten we ermee? De heer SCHOLTEN: Dezelfde aspecten als waar nu ook de plan-MER op getoetst is, zullen ook in de project-MER beoordeeld moeten gaan worden, omdat het dan dus concreet is geworden weten we beter wat de effecten zijn. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Collega Scholten geeft aan er nu nog niet voldoende uitwerking is om aan te toetsen, dus dat daarom het advies van de Commissie mer nog niet wordt opgevolgd. Echter, een van de adviezen is ook om een natuurtoets te doen. Die kan binnen zes weken gebeuren en dan weten we of het überhaupt wettelijk is toegestaan om dit voorkeursalternatief uit te voeren. Anders komt er op een later moment een dikke vette streep door. Vindt collega Scholten het dan ook belangrijk om in dat zorgvuldige proces en die zorgen dan ook die toets te doen, zodat we weten dat de project-MER enige kans van slagen heeft? De VOORZITTER: Dat is motie 5. De heer SCHOLTEN: De natuurtoets is een integraal onderdeel van de nieuwe beoordeling van de Commissie mer, dus in die zin zie ik het advies van de commissie juist overnemen in de zin van dat we het nog een keer laten beoordelen, wat dus optioneel was en wat we verplicht maken met deze motie.