Notulen raadsvergadering 2025-01-28

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 28 JANUARI 2025 AANVANG 19.00 UUR

voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W.G. Amesz

Leden aanwezig:

B. El Amraoui, H.B. Bos, J. Broekmeulen, O. Çifçi, mw. M.F. Claessen, mw. M. Craste bc, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Doğan, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. W. de Groot MSc, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, W.B.G. Hoeben, mw. F. Hoekstra-Wittebol, J.A.B. Huibers, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, J. Kouwenberg, P.M. van der Krabben, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, mr. S.J.M. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. C.K.J. Visscher en mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. van der Sloot en H.M.M. Vermin drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, mw. A. Hernández, mw. mr. drs. N.M.C Huijbrechts RO CIA en drs. P.E. Kagie

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststellen agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 10 december 2024

4.

Ingekomen stukken en mededelingen

5.

Installatie nieuwbenoemde leden van de gemeenteraad

HAMERSTUKKEN (A) 6.

Bestemmingsplan Nieuwekampen 12-14 Vinkel

LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 7.

Wijzigen marktverordening ’s-Hertogenbosch 2021

DEBATSTUKKEN (C) 8.

Wensen en bedenkingen op concept-Omgevingsvisie ’s-Hertogenbosch

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG - BESPROKEN IN COMMISSIE 9.

Motie vreemd aan de orde van de dag Bossche ondernemers beter faciliteren

10.

Motie vreemd aan de orde van de dag Schone lucht en goede gezondheid: beperk

1

overlastgevende houtstook De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u allen plaats te nemen. Dames en heren, iedereen van harte welkom bij deze raadsvergadering, ook de mensen op de publieke tribune, de mensen van de pers, de mensen thuis, maar voordat wij met de rest van de vergadering beginnen, verzoek ik eerst een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Een volle raadzaal vanavond, niet alleen qua raadsleden maar ook qua publiekstribune, allemaal van harte welkom. We hebben helaas vanuit de raad een aantal berichten van verhindering, mevrouw Huijbrechts van GroenLinks, mevrouw Hernández van 50PLUS, de heer Kagie van Leefbaar 's-Hertogenbosch en de heer Altenburg-Collin van de VVD, die zijn afwezig en verder zijn we wel compleet. We hebben qua agendapunten niet zo'n volle agenda, maar we hebben qua moties en qua andere onderwerpen genoeg om vandaag te bespreken en we hebben ook nog het afscheid van twee raadsleden, het jubileum van twee raadsleden en de benoeming van twee raadsleden, 1.

Vragenhalfuurtje

De VOORZITTER: Voordat we dat allemaal doen, hebben we eerst het vragenhalfuurtje. Er zijn vier vragen binnengekomen die aan de verschillende portefeuillehouders worden gesteld. De eerste is een vraag die aan mij wordt gesteld door de heer Gersjes en ik verzoek mevrouw Hendrickx om het voorzitterschap over te nemen. De PLV. VOORZITTER: Goedenavond allemaal, vragen voor het vragenhalfuurtje. Er zijn vier sets met vragen ingediend en de eerste is van de heer Gersjes van VOOR Den Bosch. U hebt het woord, u mag uw vragen toelichten. De heer GERSJES: Dank u wel voorzitter. In het vragenhalfuurtje stellen we vragen over het medium X. Veel gemeenten in Nederland worstelen met en twijfelen momenteel over het blijven gebruiken van het Amerikaanse socialmediaplatform X, het platform van techmiljardair en Trumpaanhanger Elon Musk. Sommige gemeenten hebben het sociale medium al de rug toegekeerd en anderen zijn dat van plan of beraden zich daar nog over omdat dit medium steeds meer onder vuur komt te liggen doordat persoonsgegevens onvoldoende worden beschermd, transparantie over microtargeting ontbreekt en fake news en racisme ruim baan krijgen. Volgens experts is X een giftig platform. Afgelopen week deden vijf organisaties waaronder Bits of Freedom een dringende oproep om te stoppen met X, Instagram en Facebook, de platforms zijn een gevaar voor het resultaat en onze vrijheid.

Deze uitspraak doen wij onder verwijzing naar de recente bemoeienis van Musk met de verkiezingen in Duitsland en Engeland en zijn uitgesproken voorkeur voor de Duitse radicaalrechtse partij AfD. Ook de ambtenaren en bestuurders van onze gemeente gebruiken dit medium. Onze vraag is: is het moreel nog verantwoord om actief te zijn of te blijven op een platform dat wordt beschouwd als vliegwiel voor desinformatie, desdiscriminatie en politieke manipulatie en gaat het gemeentebestuur en zijn ambtelijke ondersteuning met het gebruik van X stoppen zoals reeds door veel andere gemeenten inmiddels al is gedaan en zo nee, waarom dan niet? Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Dat was mijnheer Gersjes en dan vraag ik de portefeuillehouder, de heer Mikkers, om naar voren te komen en de vragen te beantwoorden. Portefeuillehouder MIKKERS: Dank u wel voorzitter en dank aan de heer Gersjes voor de vragen die zijn gesteld. U zult begrijpen dat wij als gemeente natuurlijk de ontwikkelingen in het onlinelandschap elke dag bekijken en dan kijken wat er gebeurt, maar ook naar de effectiviteit. Er ligt op dit moment een notitie klaar vanuit de ambtelijke organisatie als voorbereiding op een besluitvorming in het college rondom de beslissingen over ons socialmediabeleid en eigenlijk komen we tot de conclusie dat Twitter niet meer in dat socialmediabeleid past.

Dat heeft niet te maken met de inhoudelijkheid van Twitter, maar meer met het bereik dat wij als gemeente hebben. Als we kijken naar Instagram, LinkedIn en Facebook dan hebben we daar nog een grote interactie met de samenleving en dat zien wij niet bij Twitter. We hebben nog wel 20.000 volgers, maar de effectiviteit en de activiteit op Twitter is heel erg laag, dus de volgers zijn waarschijnlijk slapende. Dat geldt ook voor deze bestuurder die ook op Twitter zit, maar die als slapende Twitteraar actief, nou actief tussen aanhalingstekens actief, is op Twitter. Wij gaan stoppen met Twitter of X, maar wel met de 2

overweging zoals we die net hadden. De overwegingen die u zelf aangeeft, daar willen we ons niet aan wagen omdat we dan tot de conclusie komen dat we straks ook met Facebook, Instagram en alle social media hebben te maken met wat is de achtergrond, wie is de eigenaar et cetera. Ja, dan krijg je een heel andersoortig politiek debat. Maar gaat het over de effectiviteit van het sociale medium of er moet een zaak zijn rond informatieveiligheid, dat is bijvoorbeeld wel het geval met TikTok, dat is ook waarom we als overheidspartij het advies hebben gekregen om geen onderdeel te zijn van TikTok en dat het ook een afweging is die wij hier intern al hebben gemaakt en we het ook hebben verboden om te gebruiken op onze devices. Dat zal dus niet gebeuren voor Twitter, maar we gaan er wel vanaf. Wat we wel zullen doen, is het account slapende houden zodat andere mensen niet op Twitter gebruik zouden kunnen maken van de naam 's-Hertogenbosch en daarmee mogelijk misinformatie kunnen brengen. We willen wel actief blijven in die zin als slapend account, niets plaatsen, maar wel zorgen dat ons account in ieder geval beschermd is, ook voor de toekomst. Tot zover. De PLV. VOORZITTER: Dank u wel. Dat was de heer Mikkers. Ik kijk even naar de heer Gersjes en daarna kijk ik even rond of u... Ik zie de heer Van Silfhout van Volt in ieder geval. Zijn er misschien nog anderen die…? De heer Van Hattem.

Dat was het. Dan geef ik eerst de heer Gersjes en daarna de heer Van Silfhout en de heer Van Hattem het woord. De heer GERSJES: Een duidelijk antwoord van de portefeuillehouder, ik heb er verder niets aan toe te voegen. De heer VAN SILFHOUT: Voorzitter, ik snap uit praktisch oogpunt de beantwoording van het college want hier wordt ook een praktische afweging gemaakt, maar waar eigenlijk om wordt gevraagd, en dat is ook de motie die wij later hebben ingediend, ook voor deze vergadering, is ook een principiële lijn; wat vinden wij van platforms waar desinformatie, extremisme en dat soort zaken, bedreigingen, aan de orde van de dag zijn? Die uitspraak mis ik nu wel van het college, wat het daarvan vindt, en dat is ook de reden dat wij vinden dat de raad zich daarover moet uitspreken want Volt vindt dat dit niet kan bij een platform. Dus voorzitter, hoe kijkt de heer Mikkers er nou principieel tegenaan dat dit soort dingen op een platform kan en hoe ziet hij dat in het socialmediabeleid van Den Bosch verankerd worden? De heer VAN HATTEM: Ik verbaas me hier wel een klein beetje over want 20.000 volgers is niet gering en dat er misschien niet veel interactiviteit is, wil niet zeggen dat het niet wordt gelezen, dat er geen mensen zijn die betrokken worden. Er zijn ook mensen die taggen de gemeente juist om de gemeente op zaken te kunnen duiden, om ook zaken te kunnen aangeven.

Ook omdat bepaalde beroepsgroepen zoals de journalistiek maar ook politici wel gebruik van X blijven maken, is het vanuit dat perspectief niet handig om dat juist wel te blijven doen. Portefeuillehouder MIKKERS: Om met de laatste vraag te beginnen. Wij kijken waarop we de energie inzetten, waar is de energie op? Dat betekent dat we op verschillende socialmediakanalen niet tot eenzelfde informatie willen komen, maar juist gebruik willen maken van de achterbannen van de verschillende socialmediaplatforms. Dat betekent dat je op Instagram echt iets anders gaat plaatsen dan op Facebook of op LinkedIn. Wij zien dat de interactie... Ik zei al dat veel gebruikers of volgers van de gemeente 's-Hertogenbosch inactief zijn en vandaar dat wij hebben besloten… Als we onze focus willen richten en onze energie willen richten, liever op een goede manier op een beperkter aantal onderdelen dan meerdere platforms en daar maar marginaal gebruik van maken, dat is de overweging daarbij. Wij gaan dat ook wel op een goede manier ondersteunen, het is geen harde knip, we zullen mensen ook doorverwijzen naar de andere socialmediakanalen van de gemeente. Dan de vraag van de heer Van Silfhout rondom principieel.

Ja, dan krijg je een heel andersoortige discussie en dan is de vraag of dat een verstandige discussie is omdat we dan ook kunnen praten over Facebook en de achtergrond daarbij en dan zit je al wel snel op een glijdende schaal over wanneer wel en wanneer niet en is dat een politiek debat, een politieke uiting. Het lijkt ons uit bestuurlijk oogpunt… Waar is de samenleving actief en op welke manier kunnen we dat het best inzetten en laten we die kanalen op een goede manier gebruiken. Als we daar geen respons op krijgen of als er een te lage interactie is, dan zal dat gebeuren. Dat betekent dat de markt zelf gaat bepalen of dit platform eruit gaat. Dat zie je nu bij Twitter heel snel gebeuren, dat betekent dat dit voor ons niet effectief meer is en daarom stoppen we ermee. De PLV. VOORZITTER: Oké, dan wil ik iedereen bedanken en ga ik terug naar mijn plaats. 3

De VOORZITTER: Dank u wel. Dan zijn er vragen gesteld, gevolg rechterlijke uitspraak over stikstof, door Leefbaar 's-Hertogenbosch, de heer Mees, en de beantwoordende portefeuillehouder is de heer Vermin. De heer Mees. De heer MEES: Ja, dank u wel voorzitter. Ik zou bijna zeggen, mijn spreekbeurt gaat over stikstof, maar ik houd het beknopt. Het is een onderwerp dat politiek maar ook juridisch nogal een dynamiek kent, diverse rechterlijke uitspraken, ook in december jl. en vorige week, en dat triggerde ons om dat onderwerp hier even kort aan de orde te stellen. De vragen zijn wat ons betreft helder, wat betekent het voor vergunningen die zijn afgegeven, wat betekent het voor de toekomst en in het bijzonder wat betekent het nu voor al die plannen waarvan wij een aantal voorbeelden hebben gegeven, kan het college daar al enige duiding aan geven? Wethouder VERMIN: We hebben u als raad vorige week ook geïnformeerd met een raadsinformatiebulletin en eigenlijk staat daar wel een beetje in wat het is. We weten op dit moment nog heel weinig. We zijn net als u geschrokken en de implicaties lijken heel groot te zijn, maar we weten nog niet precies welke projecten hoe worden geraakt. We zijn ook echt in afwachting, met name van Den Haag dat daar helaas al jarenlang geen enkele voortgang op laat zien en langzamerhand staan we juridisch redelijk klem.

Wij zijn nu aan het inventariseren wat de mogelijkheden zijn, we zijn ook in gesprek met de provincie en als we een helderder beeld hebben dan komen we graag bij u terug. De heer MEES: Dank voor het antwoord. In concreto, het kan met name de woningbouw hier heel hard raken en denkt het college erover na om in al die afzonderlijke trajecten bij alle voorstellen of informatie een apart kopje met iets met stikstof, de risico's et cetera te duiden, zodat we ook wat beter weten waar we nou precies staan? Mevrouw HENDRICKX: Een korte vraag, kunt u iets zeggen over de termijn waarop u die duidelijkheid kunt geven want ik denk dat veel mensen heel benieuwd zijn naar de gevolgen. Iets over de termijn waarop u die duidelijkheid wel of niet kunt geven? De heer VAN DER KRABBEN: Ook een korte vraag. We horen hier al een paar jaar dat de nieuwe Diezebrug vanwege stikstof nog niet kan en ik ga ervan uit dat u nu toch wel zicht hebt op hoeveel stikstof daar is en of we dat gehandeld krijgen. De VOORZITTER: De heer Vermin. Wethouder VERMIN: Dank voor de vragen. Om met de vraag van mevrouw Hendrickx te beginnen, het is vrij lastig om te zeggen wanneer die duidelijkheid er is. We hebben nu die uitspraak en die bestuderen we. Op basis daarvan kunnen we ons eigen lijstje daarlangs trekken, inclusief de Diezebrug, en kijken of we hier eigenlijk een rood, oranje of een groen bolletje verwachten.

Ik ben daar overigens niet heel optimistisch over want de uitspraken zijn echt vrij helder en die zijn ook echt anders dan ze voorheen waren. Het gaat gewoon even tijd kosten om al die projecten na te lopen en het zijn ook gewoon behoorlijk bewegende panelen. We hebben nu ook de ministeriële commissie die ermee aan de slag gaat. Die heeft als ambitie om in april a.s. geloof ik met een masterplan te komen en ik moet nog zien of ze daar uit gaat komen. Dat is gewoon waarvan we in afwachting zijn, het is helaas niet meer helemaal aan ons. De VOORZITTER: De vraag van de heer Mees en de vraag van de heer Van der Krabben. Wethouder VERMIN: Excuses aan mijnheer Mees want ik ben uw vraag even kwijt. De VOORZITTER: De risicoparagraaf over de stikstof. Wethouder VERMIN: Oh, in de voorstellen. Ja dat kunnen we doen, maar eigenlijk zijn we nu alle projecten waarvan we denken dat die het risico lopen om echt op basis van stikstof vast te lopen even aan het inventariseren en als we dat lijstje compleet hebben en we een beeld hebben, wil ik dat ook zeker met u delen. De Diezebrug, ja daar zitten verschillende elementen in, dat is natuurlijk zowel bouw als gebruik. Ook daar is echt even de vraag wat de laatste twee uitspraken voor dat project betekenen. Dat zijn we bij alle projecten aan het inventariseren. 4

De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik over naar de vragen onder 3, de bouwmarkt Gamma Bossche Stadsdelta van de heer Van der Krabben. De heer Van der Krabben. De heer VAN DER KRABBEN: Dank u voorzitter. Voorzitter, de eigenaar van de Gammavestiging in de Vogelstraat heeft een vergunning gevraagd om de bouwmarkt daar op locatie te mogen uitbreiden en dat loopt al een jaar of vijf zeg ik er even bij. De gemeente heeft de vergunning geweigerd, de zaak ligt op dit moment bij de rechter en die rechter heeft aangegeven dat er onvoldoende duidelijkheid is over waarom de gemeente de vergunning heeft geweigerd. Ik begreep uit het Brabants Dagblad van vorige week dat men weer aan het onderhandelen is of dat het nog loopt, maar de Raad van State gaat na de weigering van de gemeente naar de Gamma, het uitbreidingsplan is door de gemeente tegengehouden, toch een uitspraak doen en de rechters waren zelfs geïrriteerd, dus dat wil nogal wat zeggen. Daarom heb ik drie vragen voorzitter. Waren wij daarvan op de hoogte voordat wij de zaak bij de Raad van State opzegden want dat hebben we samen gedaan.

Was u ervan op de hoogte dat de rechter daarover geïrriteerd zou zijn omdat hij daar vijf jaar aan gewerkt had? De tweede vraag is waarom het proces eigenlijk zolang duurt, gezien de bouwplannen die we daar willen realiseren zijn we het toch aan onze eigen stand verplicht om daar wat snelheid in te brengen. Het laatste puntje is: zit het college zelf aan de onderhandelingstafel, ja of nee? Als dat nee is dan zou het hoog tijd worden. Waarom leg ik dat zo uit voorzitter? Ik laat het woordje 'Stienstra-affaire' vallen en velen zullen niet begrijpen waarover het gaat, maar er was een gelijkwaardige zaak in de zin van de detailhandelsbestemming. De omvang was minder erg, maar een samenloop van omstandigheden zorgde ervoor dat de kosten ongeveer ƒ 224 miljoen waren. Toen stond er een burgemeester op die ergens een babbeltje met een glaasje pils in de hand met iemand maakte, zo is het precies gebeurd. Toen kwam er een bedrag van 80 en toen was de ellende van tien jaar voorbij. Wethouder VAN DER GELD: Dank voor de vragen, in de richting van Bosch Belang. De eerste vraag: waren wij als gemeente voorbereid op die mogelijkheid dat de Raad van State toch uitspraak wil doen et cetera? Uiteraard waren wij voorbereid op de behandeling van de zaak bij de Raad van State.

Even in de juiste volgorde, Cox heeft op het laatste moment het initiatief genomen om een verzoek tot uitstel in te dienen en wij hebben als college dit verzoek ook gesteund, juist ook omdat wij nog steeds in gesprek met Cox zijn en dat is ook meteen in de richting… De VOORZITTER: Wilt u de naam van de betreffende ondernemer niet noemen. Wethouder VAN DER GELD: Oké, omdat hij in de vragen volgens mij... Oké, dan de betreffende ondernemer. Voorzitter, waarom heeft het eigenlijk zo lang geduurd? Allereerst, eens dat snelheid geboden is, dat willen de betreffende ondernemer en het college ook. Ik wil ook wel benadrukken dat zorgvuldigheid ook gepast is en dat dit ook onder de juiste voorwaarden moet gebeuren. We hebben daarom ook niet zomaar om uitstel gevraagd. Na het proces van bezwaar en beroep werd eerst de eerste zitting door de Raad van State gepland in juni 2023 en naar aanleiding van een gesloten intentieovereenkomst met de betreffende ondernemer hebben we destijds gezamenlijk uitstel van deze zitting gevraagd en ook verkregen zoals u weet. Na dat uitstel heeft er opnieuw een zitting plaatsgevonden en nadat de raad in oktober 2024 het ontwikkelplan van de Bossche Stadsdelta heeft vastgesteld, gaf uw raad hiermee ook de instemming en kaders om de gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta verder uit te werken.

Dat betekent concreet dat pas vanaf dat moment ook daadwerkelijk afspraken met de betreffende ondernemer konden worden gemaakt. De onderhandelingen, dat vroeg de heer Van der Krabben ook terecht, lopen eigenlijk langs twee lijnen. Dat is enerzijds de ontwikkeling, dus ook de inhoudelijke ontwikkeling, van het deelgebied de Ecofabriek inclusief het Oeverpark zoals u dat kent en de tweede loopt daar parallel aan. Die hebben natuurlijk met elkaar te maken want dat is randvoorwaardelijk voor de mogelijke vervangende locatie voor de op dit moment gevestigde onderneming in de Vogelstraat. Voorzitter, tot slot de laatste vraag, neemt in dit geval de portefeuillehouder als vertegenwoordiger van het college deel aan die onderhandelingen? Namens het college heb ik ook als portefeuillehouder deelgenomen aan de gesprekken met de ondernemer en in deze gesprekken hebben we ook een gezamenlijk proces opgesteld om vervolgafspraken te maken en ook bepaalde zekerheden uit te werken. Momenteel zijn we ook in overleg om die intentieovereenkomst die we eerder hebben afgesloten te verlengen c.q. te vernieuwen om ook zo snel mogelijk tot de volgende stappen te komen. Zoals ik in het antwoord op vraag 2 ook aangaf, is snelheid inderdaad geboden. Tot zover voorzitter. 5

De heer VAN DER KRABBEN: Een korte vraag. U gaat door met het onderhandelen, de rechter gaat door met zijn uitspraak, u blijft aan het onderhandelen en er komt een uitspraak van de rechter, laat maar uitleggen voor ons, dat we veel moeten betalen. Wat is dan maatgevend, de overeenkomst die u sluit met die ondernemer of de uitspraak van de rechter? Wethouder VAN DER GELD: Ja voorzitter, zeker als het gaat om vragen van de heer Van der Krabben, en dat bedoel ik niet verkeerd, ben ik echt geneigd om zelfs op die wat-alsvragen in te gaan, maar dit is zo nog in de toekomst kijken dat ik niet weet wat de mogelijke uitspraak van de rechter zal zijn, dat is echt nog koffiedik kijken. Vanzelfsprekend is een uitspraak van een rechter altijd maatgevend, dat is natuurlijk een inkopper. Parallel daaraan loopt ook nog steeds het gesprek met de betreffende ondernemer om eruit te komen en ik wil ook nog maar eens benadrukken dat het ook gaat over de uitbreiding van de onderneming daar, weliswaar een huurder, en ik denk dat het een gezamenlijk belang is, zo hebben we dat ook naar elkaar uitgesproken, om daar in de toekomst ook een gebiedsontwikkeling te realiseren, maar de vraag is hoe. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan gaan we naar de vierde en laatste vraag van het vragenhalfuurtje en dat is een vraag over fietsers op de Zuid-Willemsvaart in het gedrang door mevrouw Hendrickx.

De beantwoording is straks door wethouder Roy Geers. Mevrouw Hendrickx. Mevrouw HENDRICKX: Dank u wel. Ik heb u allen een klein filmpje toegestuurd en ik hoop dat u daar kennis van hebt kunnen nemen. Wij kregen dat filmpje al iets eerder, in december 2024 om precies te zijn, en wij zijn ons een hoedje geschrokken. Bewoners ter plekke worden geconfronteerd met automobilisten die op drukke momenten niet netjes wachten voor de fietspaaltjes, maar die het trottoir kiezen om hun weg te vervolgen. Wij zijn van mening dat dit toch niet het doel was dat we voor ogen hadden toen we hebben gekozen voor die herinrichting van de Zuid-Willemsvaart, we zouden juist eigenlijk willen dat het veiliger zou worden voor fiets en voetganger. Ik denk dat we allemaal hebben kunnen zien dat dit op dit moment niet het geval is en dat heeft ons gebracht tot het stellen van een aantal vragen in het vragenhalfuurtje. Wij vragen ons af of het college op de hoogte is van die onveilige situatie en zo ja, wat het college tot nu toe heeft gedaan om deze gevaarlijke verkeerssituatie op te lossen. Mocht u daar niet van op de hoogte zijn, wat gaat u doen om de veiligheid voor fietsers en voetgangers op dit deel van de Kanaalboulevard te verbeteren? Wethouder ROY GEERS: Op vraag 1 is het korte antwoord 'ja daarvan zijn we op de hoogte, we zijn daarover recent geïnformeerd'.

Het antwoord op vraag 2: we zetten een paaltje op het trottoir, zodat de auto niet meer om die wegversmalling heen kan, maar daar echt doorheen moet. Daarmee is volgens mij vraag 3 niet meer relevant. Mevrouw HENDRICKX: Heel goed om te horen dat de wethouder zo snel schakelt en ook al op de hoogte was voorzitter. Op welke termijn wordt het paaltje geplaatst en denkt u dat dit de juiste oplossing is? Wethouder ROY GEERS: Op korte termijn, ik heb geen dag gepland. De VOORZITTER: Dan ga ik over naar het vaststellen van de agenda van de raadsvergadering van vanavond. Het voorstel is om eerst de installatie te doen, anders zitten we met te weinig raadsleden en dat zou betekenen dat alleen de heer Çifçi namens de PvdA zou mogen beslissen en we weten niet of dat verantwoord is. Dat staat nu in de notulen hè. Dus mijn voorstel is om eerst de raadsleden te installeren, afscheid te nemen en daarna het vaststellen van de agenda, gaat u daarmee akkoord? Ja. 5.

Installatie nieuwbenoemde leden van de gemeenteraad

De VOORZITTER: Dan ga ik ergens anders staan. Wij gaan in verband met het vertrek van de heer Kabbouti en de heer Vossen vanavond de heer Peters en mevrouw Hoekstra-Wittebol benoemen als raadsleden, maar daarvoor is eerst een Commissie voor het Onderzoek van de Geloofsbrieven bij elkaar geweest en ik verzoek de voorzitter van de commissie, de heer Broekmeulen, die samen met mevrouw Lipman en de heer Mees hard heeft gewerkt om de geloofsbrieven te onderzoeken… Ik ben benieuwd naar de conclusie van die commissie. De heer BROEKMEULEN: Ja dank u wel voorzitter en bedankt dat u me er ook even aan 6

herinnert, dan kan ik snel mijn tekst erbij pakken. De benoemingscommissie heeft de bescheiden zoals bedoeld in de Kieswet van de nieuw te benoemen raadsleden bestudeerd en in orde bevonden. De commissie adviseert tot toelating van de heer Peters en mevrouw Hoekstra-Wittebol als leden van de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan wil ik de heer Peters en mevrouw Wittebol hier naar voren hebben voor het afleggen van de verklaring en belofte. Moet ik het herhalen, het was wel duidelijk hè? "Ik verklaar dat ik, om tot lid van de raad benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk, onder welke naam of welk voorwendsel ook, enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik, om iets in dit ambt te doen of te laten, rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de Grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als lid van de raad naar eer en geweten zal vervullen." Mevrouw HOEKSTRA: Dat verklaar en beloof ik! De heer PETERS: Dat verklaar en beloof ik! De VOORZITTER: Van harte gefeliciteerd als nieuwe leden van de gemeenteraad van 'sHertogenbosch. Dames en heren, als er twee nieuwe raadsleden bijkomen dan nemen ook twee raadsleden afscheid en ik verzoek graag de heer Koen Vossen en de heer Fouad Kabbouti om naar voren te komen.

Ja, op Vinkel. Ja heren, allebei afscheid van de PvdA en ook wel een moment, maar het lastige was want we zitten al op uw plek, dat u zelfs al geen pasje meer hebt om vandaag nog iets te zeggen. Dus u moet straks van mijn pasje gebruikmaken als u iets zou willen zeggen of is er een gastpasje? Er is een gastpasje. Mijnheer Vossen, een korte periode als raadslid van de gemeente 's-Hertogenbosch, vanaf 8 november 2022 als opvolger van Marijke Volgers, voor de fractie van de PvdA met volle passie en vol energie. Ook daarvoor al een korte tijd, een halfjaar ongeveer, commissielid niet-raadslid en lid van de commissie Omgeving. Docent Bestuurskunde aan de Avans Hogeschool, daar heb ik u ook vaak aan de slag gezien met passie voor de strijd tegen de ondermijning, ook om jonge studenten enthousiast te maken voor het openbaar bestuur, zowel in politieke zin als in ambtelijke zin. Van belang hoe het is om maatschappelijke opgaven op een goede manier samen, dus niet individueel, maar samen, in projectvorm en door samenwerking op te pakken en vanuit verschillende perspectieven te laten bekijken.

Dat wat u in uw vak doet, hebt u eigenlijk ook hier in de gemeenteraad gedaan, vanuit verschillende perspectieven proberen te kijken of je het beter kunt doen om het Bossche leven ook voor iedere Bosschenaar toegankelijk, maar ook fijn te laten zijn en als ik Bosschenaar zeg mijnheer Van Creij dan bedoel ik natuurlijk ook de mensen uit Rosmalen, Vinkel, Nuland, Engelen et cetera. Vooral voor jou de aandachtspunten: hoe kom ik op voor mensen die de stem niet altijd hebben of de stem niet gebruiken en hoe kom ik op voor bijvoorbeeld jongeren die op zoek zijn naar een woning, die geen bezwaar tegen een bouwplan kunnen maken, maar die juist wel op zoek zijn naar die woning en nog steeds niet weten waar die woning komt te staan, moeten ze dan bezwaar aantekenen tegen de mensen die bezwaar aantekenen tegen een bouwplan of moeten we die mensen op een andere manier een stem geven? Ja, je gaat afscheid nemen en voor de heer Roovers en voor ons allemaal is het eigenlijk toch wel een verlies want de markante stem van Herman van Veen zal niet meer door deze raadzaal klinken. Zoals de heer Roovers al zei bij de politieke klets van 2023, het stemgeluid van Koen Vossen is gelijk aan dat van Herman van Veen, maar nu is het voor jou opzij, opzij, opzij. Dank je wel.

Ja Fouad, wat doe je me nu? Ja, toch wel een beetje de stabiele factor in onze raad, de verbindende persoon die onafhankelijk van welke rol of welke positie hij in de raad had ervoor zorgde dat met de 39 de kwaliteit en ook het besef dat we als raad één raad zijn op heel veel plekken heeft laten gelden. Niet van de tegenstand, maar juist van de medestand en het zorgen dat iedereen mee bleef doen in het belang van de hele samenleving van 's-Hertogenbosch. Ook al kon je het met elkaar op de inhoud oneens zijn, voor jou was het wel van belang, en dat heb je ook altijd uitgestraald, om samen die gemeenteraad van 's-Hertogenbosch te vormen en te kijken of je samen ook tot oplossingen kon komen voor de problemen die we hier in 's-Hertogenbosch hebben. In die zin wat doe je me aan, wat doe je ons allemaal aan dat je ons gaat verlaten in de rol van raadslid want, ik zei het al, een stabiele factor maar ook een factor van betekenis, als jij sprak was iedereen stil en dat was niet om wat je aan het zenden was, maar om welke betekenis je gaf aan de woorden die je meegaf aan ons als raad en ons als bestuur, maar ook aan de mensen op de publieke tribune. Je had een boodschap, je hebt een boodschap en die zei je ook met een sensitiviteit, een gevoel en 7

een emotie die erbij past. Raadslid doe je vanuit passie, niet vanuit berekening of vanuit boekhoudkundige termen of 'we gaan even de accountant spelen of het allemaal goed gaat', bij jou was het echt vanuit een gevoel, een onderbuik, een hart en liefde voor de stad en de dorpen, dat kwam op een aantal vlakken heel sterk naar voren vond ik. Als het gaat over woningbouw, als het gaat over de sociale agenda van 's-Hertogenbosch maar ik kwam het ook zelf tegen toen we het debat hadden over mijn uitspraak, de beroemde uitspraak, wat dat met jou als persoon deed en hoe je je als persoon voelde, wat dat met jou heeft gedaan. Dan laat je ook zien dat raadslid zijn geen berekenende functie is, maar juist een functie van mensen die zich daar met hart en ziel voor inzetten en soms vergeten we dat wel, dan gaat het al heel snel over processen, 'heb ik wel gelijk en heeft de ander gelijk', maar volgens mij gaat het veel meer over wat hier zit, wat je wilt bereiken voor die ander en hoe je die betekenis kunt aangeven. Jouw reis, ik zeul al veertig jaar iets mee en ik wil er een keer vanaf zijn, ik wil laten zien waar ik voor sta en wat ik kan in plaats van wat mijn achtergrond en mijn betekenis is, vond ik uit het hart gegrepen. Volgens mij was dat een les voor ons allemaal, het gaat niet om de verschillen, het gaat erom wat je kunt bijdragen en wat jij hier in 'sHertogenbosch hebt gedaan.

Dat heb jij als raadslid naar mijn mening uitstekend gedaan, betrokken met een volle passie en in jouw rol als plaatsvervangend raadsvoorzitter heb ik je een beetje geholpen door van een trap te vallen waardoor je bijna vier maanden lang het voorzitterschap van de raad kon overnemen. Ik moet zeggen, ik moest me toen terugvechten in deze rol omdat men zei 'ja maar Fouad deed het zo', dus ik moest me meer bewijzen ten opzichte van Fouad dan andersom. Ik denk dat de gemeente Gemert-Bakel een uitstekende keuze heeft gemaakt met jou als gemeentesecretaris. Aan de ene kant het politieke en bestuurlijk spel en aan de andere kant meegeven, ook aan een ambtelijke organisatie maar ook aan de mensen die erbij betrokken zijn om aan te geven wat de gemeente kan betekenen voor mensen. Ik hoop dat je die lijn zoals je die hier in 's-Hertogenbosch hebt ingezet ook in Gemert-Bakel gaat doorzetten. Ik ben er ook van overtuigd dat jouw hart voor Den Bosch blijft kloppen en dat je je ook blijft inzetten voor al die activiteiten hier in 'sHertogenbosch, of dat nu is bij CHC in Den Bosch-West met alle zaken die daar spelen… Wij zijn jou misschien kwijt als raadslid, maar als betrokken inwoner kunnen we alleen maar profijt hebben van jouw kennis, jouw passie en jouw betrokkenheid hij bij onze mooie stad. Fouad, hartstikke bedankt. Ja dames en heren, dan mag u...

Femke, jij wilt nog iets zeggen hè namens… Dan gaan we dat doen. Wil jij straks ook nog iets zeggen of niet? Mevrouw HOEKSTRA: Ja,, voor de eerste keer vanaf hier. Ik ben dankbaar dat ik de vraag kreeg om hier op deze plek iets te zeggen tegen twee bijzondere mensen want er nemen twee diepgewortelde sociaaldemocraten met een groot hart voor ons mooie Den Bosch afscheid van de raad en net als de burgemeester sta ik daar als nieuwbakken fractievoorzitter van de PvdA graag even bij stil. Koen, niet alleen mijn collega in de politiek maar ook in het onderwijs is iemand die diep begaan is met de Bossche jongeren en de plek die er voor hen in onze mooie stad is. Dat liet je niet alleen hier in de raadzaal zien, maar ook met de initiatieven buiten, aandacht voor het schrijnende tekort aan huisvesting, juist voor starters, maar ook de bijeenkomsten met jongeren in samenspraak met PowerUp073 waarbij je alle partijen hier in gesprek kreeg met jongeren die meestal niet met de politiek in aanraking komen. Je bracht mensen dichter bij elkaar en sloeg bruggen tussen groepen in onze samenleving met een extra groot hart voor hen die vaak niet worden gehoord. Je bent iemand die omkijkt naar je medemens en het belangrijk vindt te weten hoe mensen erbij zitten.

Daar investeerde je ook altijd veel in en dat maakte ook dat je bijdroeg aan de sfeer en de manier van omgang met elkaar, ook hier in de raad. Jouw hart klopte voor de leefbare stad die er is voor iedereen, ook in alle snelle ontwikkelingen die op ons afkomen. Nu ga je daarmee door in het onderwijs en verbonden aan onderzoek rondom goed bestuur en thema's als ondermijning. Zeer actuele en belangrijke vraagstukken waarbij jouw kennis en jouw ervaring van de praktijk van toepassing is. Koen, we gaan je missen hier, je betrokkenheid bij onze inwoners maar ook bij je collega's hier in de raad. Heel veel dank voor wat je hebt betekend hier in deze zaal voor onze inwoners en voor ons als partij. Ik blijf nog even staan want dan Fouad. Tien jaar volksvertegenwoordiger, precies vandaag is de cirkel rond en neem je dan echt afscheid. Een onwerkelijk moment, ook voor mij persoonlijk, dat het dan echt daar is en we het in deze raad zonder jouw wijze woorden moeten doen. Ik ga je missen als mens en als politicus, een raadslid met een eigen stijl die kleur gaf aan de lokale politiek van Den Bosch. Nooit zoals ik met een uitgeschreven tekst en nooit precies aan de voorkant bedacht wat je wilde zeggen.

Je sprak nooit als het niet echt nodig was, maar altijd was je daar exact op het goede moment en met regelmaat bracht je de nodige dosis humor en lucht in het debat waardoor dat, ook als het stevig van mening verschilde, altijd met respect kon worden gevoerd. Jij doet de dingen echt op jouw manier en je maakte vaak indruk hier in de zaal. Je was een gerespecteerd 8

plaatsvervangend voorzitter van de raad en was vaak degene die op bepalende momenten opstond om op te komen voor de waarde dat we er allen toe doen. Respect voor je medemens en begrip opbrengen voor mensen die in een andere situatie zitten dan jij, dat is waar jij echt voor staat en wat je voortleeft en niet alleen hier in de raadzaal, maar ook met je betrokkenheid bij een club als CHC, waar je wekelijks niet alleen heel lang je eigen kinderen trainde, maar ook vele voetbalwedstrijden als scheidsrechter begeleidde, rechtvaardigheid en spelplezier voor iedereen. Met diepe overtuiging zagen wij jou daar tien jaar voor knokken en opkomen en je maakte deze stad mooier, gelijker en eerlijker met als kers op de taart de mogelijkheid om ook in ons Den Bosch eeuwige grafrust te kunnen vinden want zoals jij altijd zei, dit is mijn stad, hier hoor ik thuis en mijn familie en gemeenschap wil ook hier zijn plek na de dood kunnen vinden. Wat mooi dat je dat resultaat zo onlangs nog bereikte. Het is de eer van mijn leven dat ik het stokje van jou mag gaan overnemen Fouad en met veel liefde en passie zet ik jouw strijd voor eerlijke kansen voor iedere Bosschenaar voort. Het zijn hele grote en bescheiden voeten om in te treden en ik weet heel zeker dat iedereen hier je net als ik ongelooflijk gaat missen. Het ga je goed.

Wij nemen hier gelukkig geen afscheid van elkaar, maar de raad van Den Bosch vandaag wel van jou en wij zijn jou dankbaar voor alles wat je hebt betekend. De heer VOSSEN: Voorzitter, collega's van de raad, mensen op de tribune en de mensen thuis, voor u staat een inwoner van deze prachtige gemeente, iemand die het voorrecht heeft gehad om een tijdje in zijn leven deze stad te mogen dienen. Toen ik op 31 augustus 2021 mijn sollicitatiebrief verstuurde naar de voormalige voorzitter van de PvdA, die zojuist ook sprak had ik niet kunnen weten hoe deze wereld er nu zou uitzien want ongeveer 1247 dagen verder ziet die wereld er anders uit. De eerste zin in die brief was 'may you live in interesting times' en interessante tijden hebben wij met zijn allen meegemaakt, ondanks dat het slechts een kleine drie jaar was, met hoogtepunten en dieptepunten. Wat ben ik trots dat wij als gemeente juist een van de gemeenten zijn die wel bouwt en keihard sociaal bouwt en dat wij een stad zijn en blijven die gastvrij is voor de buitenwereld terwijl we ook oog houden voor de binnenwereld en voor de mensen die hier al wonen. Voorzitter, maar wat ben ik vooral dankbaar voor al die sociale krachten hier in de stad, voor de gemeenschappen die ik heb mogen ervaren en die ik van dichtbij heb mogen meemaken.

Denk aan Annie met haar wijkwoonkamer die hier echt de gemeenschap centraal zet en het ontmoeten centraal zet, Bij Katrien die een thuis is voor mensen uit Oekraïne, maar ook voor mensen uit de wijk, de levendigheid en de innovatie van de Bossche jongerenambassadeurs, de nachtburgemeesters, maar wat ben ik vooral trots op waar Femke zojuist al naar verwees, dat gesprek tussen politiek en de jongeren. Dat ook vanavond gewoon jongeren hier op de tribune zitten, is juist een stap in de goede richting want we doen het voor de jongeren, zij zijn de toekomst van Den Bosch. Beste raadsleden, ga hier ook met zorg en aandacht mee om want het is niet vanzelfsprekend dat jongeren zomaar hier in deze raad zitten. Dus ook een handreiking naar jullie, pak dat op vandaag. We zien ook steeds vaker dat het schuurt, grote discussies over migratie die we hier hebben gehad, de identiteitspolitiek, woke of wakker, waarover ik laatst ook een hele bijdrage van de heer Vermin hoorde of juist het venijnige debat rondom de integriteit van personen of lokaler de discussies over de Kanaalboulevard die we hier in de raad vaker hebben gehad, BrabantBad en het theater, daar schuurt het echt, daar ging het om iets. Onze samenleving gaat op die thema's soms ook polariseren en dat vraagt om reflectie.

Hoe gaan we met elkaar om juist in dit huis waar het verschil centraal staat en ook hoort te staan, maar hoe gaan we die verschillen voorbij en omzetten naar iets wat een kracht is, hoe slaan we die bruggen? Want die verhouding in de samenleving is een uitdaging dames en heren, en toch hoop ik dat u die balans tussen gehard en verhard blijft behouden, want dat onderscheid is belangrijk om elkaar te blijven ontmoeten. Wat mooi, dat vind ik echt een van de grote voorrechten uit deze raad, dat juist dat onderwerp van discussie in deze raad is en dat we het met elkaar hebben over hoe we met elkaar omgaan. Dat is een zoektocht, dat is een worsteling, maar houd dat vast. De Bosschenaar verdient namelijk deze houding van open volksvertegenwoordigers met een open vizier, in het volle bewustzijn van dat dit soms een worsteling en een zoektocht is. Ik wens u voor de toekomst veel wijsheid, kalmte en doortastendheid en daarom afsluitend een hommage aan u, juist de mensen die met hun zoektocht en met die passie doorgaan voor het algemeen belang, voor dat Bossche belang met natuurlijk grote woorden van de heer Theodore Roosevelt want het gaat om wat jullie hier gaan doen: It is not the critic who counts, not the man who points out how the strong man stumbles, or where the doer of deeds could have done them better.

The credit belongs to the man who is actually in the arena, whose face is marred by dust and sweat and blood. Voor jullie, houd het goed, het gaat jullie goed. De heer KABBOUTI: Ja voorzitter, dank voor de mooie en warme woorden. Voorzitter, als een 9

van de inmiddels ruim 160.000 puzzelstukjes, waar u het vaak over hebt, die onze gemeente rijk is, heb ik de afgelopen tien jaar een bescheiden bijdrage mogen leveren aan de ontwikkeling van onze mooie gemeente. Op 6 januari 2015 heb ik hier de belofte afgelegd en trad ik toe tot de gemeenteraad. Waar vandaag dit avontuur eindigt, is er ook een begin en voor dat begin ga ik iets verder terug. Eind december 1970 kwam mijn vader Kassam Kabbouti als een van de circa 5000 gastarbeiders vanuit Marokko naar Nederland. Hij had in Marokko een contract aangeboden gekregen bij een echt Bosch bedrijf, De Gruyter. 6 januari 1971, alsof het zo heeft moeten zijn, exact 44 jaar voor mijn toetreding tot de gemeenteraad begon mijn vader als een van de destijds circa 80.000 puzzelstukjes zijn avontuur bij De Gruyter. Het mes sneed aan twee kanten, zijn handjes waren hard nodig en mijn vader zocht naar een manier om zijn familie en toekomstige gezin een beter leven te bieden. Zijn wereld in Den Bosch was toen klein, zijn collega's bij De Gruyter en hier om de hoek zijn medebewoners in de Papenhulst die een paar jaar in gebruik was als industrieel wooncentrum, oftewel gewoon een pension. In 1973 kwam mijn moeder Fatima naar Den Bosch en weer een puzzelstukje erbij.

In de jaren die volgden werden mijn broer, mijn zusje, mijn broertje en ik geboren en waren er in totaal zes nieuwe puzzelstukjes in Den Bosch bij gekomen. De wereld van mijn vader en moeder was iets groter geworden, goed contact met de buren, de contacten op het schoolplein, de Marokkaanse gemeenschap en de verenigingen waar hun kinderen actief waren. Ik heb mijn ouders in die tijd in een onmogelijke spagaat gezien, hun strijd om het hoofd boven water te houden, de verantwoordelijkheid dragen voor familie in Marokko en hun kinderen alle kansen bieden op een leven zonder zorgen. Hun devies was duidelijk: haal het beste uit jezelf, leer en ben nieuwsgierig, laat niemand je vertellen dat je iets niet kunt, maar doe vooral mee. Een boodschap die ik vandaag nog doorgeef aan mijn kinderen, aan mijn drie zonen Jannyl, Naïl en Nizzar. Mijn ouders hebben 's-Hertogenbosch qua puzzel zien verdubbelen, van 80.000 puzzelstukjes naar ruim 160.000 puzzelstukjes en voorzitter als ik met mijn ouders spreek over hun zorgen van destijds en deze vergelijk met de zorgen van de inwoners van onze gemeente nu dan zijn die voor een deel hetzelfde. Het is de vraag of er nog een betaalbare woning is, of de zorgkosten en het lesgeld nog kunnen worden betaald, of je de wasmachine kunt vervangen als die stuk gaat en of je je kind alle kansen kunt bieden die elk kind verdient.

Voorzitter, de reden om politiek actief te worden zit hem precies hierin, waar toen en nu de focus wordt gelegd op de verschillen, of dat nou geloof, geslacht, afkomst of geaardheid is, en groepen in de samenleving tegenover elkaar worden gezet, is de verbinding te vinden in de gezamenlijke zorgen en de oplossing die wij daarvoor moeten bedenken. Ik sla hem plat, wat goed voor mij en mijn kinderen is, is ook goed voor mijn buren en hun kinderen. Als we die verbinding weten te leggen, zal de puzzel met al zijn unieke stukjes naadloos in elkaar vallen. Verschillen mogen er zijn, zoals elk puzzelstukje anders is, maar als je goed je best doet, kan zelfs de puzzel van inmiddels 160.000 stukjes worden gelegd en zullen nieuwe puzzelstukjes ook hun eigen unieke plek krijgen. Voorzitter, in de afgelopen tien jaar heb ik vanuit deze intrinsieke overtuiging geprobeerd invulling te geven aan mijn raadswerk. Ik heb diverse rollen mogen vervullen, mooie mensen mogen ontmoeten en bijzondere plekken mogen bezoeken. Als u me vraagt welk moment mij het meest bij zal blijven dan komt steevast één moment naar boven. In 2019 heeft de gemeenteraad in het kader van de herdenking van 75 jaar bevrijding van Den Bosch een bijzondere reis naar Wales gemaakt en omdat ik heel slecht tegen bussen kan, mocht ik samen met Jan de Wit, Suzanne van Iersel en journalist Bert-Jan Kers in de auto vooruitrijden.

Ja, 'elk nadeel heb zijn voordeel' zegt u dan hè. Zo kwam ik in de bijzondere situatie terecht dat ik ruim een uur voordat de rest van de groep aanschoof in gesprek kon gaan met de inmiddels overleden Peter Davis, een van onze bevrijders en mocht ik aanwezig zijn bij het interview dat werd gehouden. Het was een indrukwekkende reis, maar bovenal een gesprek dat ik nooit meer zal vergeten. Uit eerste hand horen hoe het was om als eenentwintigjarige je leven te geven voor de vrijheid van anderen, ongelooflijk. Voorzitter, mijn reis eindigt hier en gaat elders verder, maar deze reis heb ik niet alleen afgelegd. Ik heb samen met collega-raadsleden, commissieleden en collegeleden geprobeerd iets voor mijn stad te kunnen betekenen. Dank voor deze samenwerking, ik wens u allen heel veel wijsheid toe. Dank ook aan de collega's van de griffie die altijd klaarstonden om met raad en daad te ondersteunen. Dank aan de bodes en de collega's van de catering die alles in het werk stellen om het ons zo aangenaam mogelijk te maken. Ook wil ik de ambtelijke organisatie bedanken die altijd klaarstond om vragen te beantwoorden en stukken toe te lichten. Voorzitter, al deze mensen zorgen ervoor dat de lokale democratie kan functioneren en daar moeten we ons van bewust zijn en daar moeten we ons van bewust blijven.

Dank aan mijn huidige, maar ook mijn oud-fractiegenoten die altijd het vertrouwen in mij hebben gehad en wier steun ik ook altijd heb gevoeld. Partners in crime van het eerste uur, Pieter Paul en Osman, Femke nu als fractievoorzitter, ontzettend fijn dat we jou hebben weten te strikken. Stan, die ook al vanaf het eerste uur aanwezig was, Koen binnengehaald, ontzettend warme herinneringen die we voor altijd zullen koesteren. Boaz en Vivien als 10

fractieondersteuners en ons bestuur dat dit vertrouwen altijd heeft uitgestraald. Voorzitter, als laatste iemand die mij heel erg nabij staat, zonder haar steun had ik dit geen tien jaar kunnen doen. De vele avonden dat ik weg was en zij ervoor zorgde dat thuis alles gewoon doorging. Ik heb het nooit als vanzelfsprekend beschouwd, regelmatig gecheckt of het oké was en altijd was daar die glimlach omdat ze zag wat me dreef. Laila dank je wel, ik heb tien jaar lang op jouw schouders mogen staan om deze rol te vervullen en het is tijd dat ik weer naast je kom staan. Voorzitter, ik ga een plekje vrijmaken en twee mensen zijn zojuist geïnstalleerd. Femke en Stan, geniet van dit moment en ontzettend veel succes, ik heb er alle vertrouwen in. Voorzitter, het was me een eer en genoegen en ik heb mijn kinderen beloofd, Kabbouti out. De VOORZITTER: Dan kunnen mensen nu even feliciteren of afscheid nemen, ja het is een beetje dubbel. Dames en heren, ik verzoek u allen plaats te nemen want na alle feestelijkheden en de tranen rondom het afscheid en de komst van twee raadsleden zijn er vandaag ook twee jubilea en daar heb ik wel even tijd voor nodig. De heer Gersjes heeft natuurlijk een aantal partijen gehad, dus ik moet ze allemaal noemen en daarom had de griffie ook negentig minuten ingeruimd voor het hele voorprogramma. Nee Joep, alle gekheid op een stokje.

Vanaf 1 januari 2015, bij de start van de nieuwe gemeente, lid van De Bossche Volkspartij, daarna in 2018 een naamswijziging van De Bossche Volkspartij naar Lokaal Gestemd, toen vanaf 2020 de fusie van Bosch Belang en Lokaal Gestemd, daarna de afsplitsing Groep Gersjes, dan op 30 maart 2022 na de verkiezingen in de raad met de fractie VOOR Den Bosch en inmiddels is VOOR Den Bosch ook een bekende naam hier in de stad en in de dorpen. Lid van de Rekenkamercommissie geweest voor een periode van vier jaar als laatste raadslid want toen mochten er geen raadsleden meer in de Rekenkamer zitten en inmiddels lid van presidium en voorzitter van de commissie Maatschappelijke Ontwikkeling in de periode van oktober 2015 tot 2018 en nu wederom lid van het presidium en voorzitter van de commissie Sociaal. Betrokken, veel schrijvend en veel vragen stellend, maar ik denk dat dit een teken van een goed raadslid is, je staat met beide benen in de samenleving, je weet wat er speelt en probeert daarmee ook de zorgen die de samenleving heeft op een goede manier te agenderen richting onze gemeente. Joep, van harte gefeliciteerd met jouw jubileum en ik zal je straks de bloemen en het cadeau overhandigen. We hadden eigenlijk nog twee andere jubilarissen, een was Fouad Kabbouti, maar die had al een cadeau.

René, ook raadslid vanaf 1 januari 2015 als lid van D66, en nog steeds lid van D66 zo kan het ook, en vanaf 2018 ook fractievoorzitter van D66. Vanaf 2022 voorzitter van het presidium, ik denk een taak waarvan veel mensen onderschatten wat die betekent want je wordt wel aangesproken op wat hier in de raad gebeurt en ook wat de randvoorwaarden zijn en conform welke normen en waarden we hier met elkaar het bestuur vormen. Dus het zijn niet alleen huishoudelijke zaken, maar het betekent ook het bewaken van de normen van de raad van 's-Hertogenbosch en die rol vervul je met verve. Sinds midden 2024 een nieuwe baan bij een andere best mooie gemeente, Tilburg, waar je gaat werken aan de schoonheid van Tilburg, voor de toekomst dan. Daar ben je heel erg mee bezig als projectleider, om daar de stedelijke ontwikkeling van die stad vorm en inhoud te geven. Vanaf 2018 lid van de commissie Bestuur en sinds april jl. weer van de commissie Omgeving. Voor jou ook dank voor de afgelopen tien jaar en ik hoop, dat geldt voor Joep en voor René, dat beiden in ieder geval de komende jaren, of anderhalf jaar, nog zeker met volle passie actief blijven en we zien het wel na de verkiezingen want dan spreekt de kiezer weer. Ik mag jullie namens de raad bloemen en een mooi cadeau van Zweitse Landsheer van Cor Unum aanbieden. Dank aan beiden. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dames en heren, wij gaan nu over naar de rest van de vergadering en ik stel voor te beginnen met het vaststellen van de raadsagenda. Er zijn twee moties vreemd aan de orde van de dag, die zijn niet behandeld in de commissie en het advies van het presidium is om beide moties dan ook door te schuiven naar de commissievergadering van de volgende periode. Beiden willen daar kort op reflecteren? De heer Van Silfhout, kort. De heer VAN SILFHOUT: Ja voorzitter, ik verwachtte dat het college vandaag een principiële lijn zou innemen als het gaat over socialmediabeleid. Dat is niet gebeurd en daarom hebben wij besloten hem door te schuiven naar de commissie, omdat we vinden dat daar wel het debat over moet worden gevoerd en dat vandaag niet genoeg voeding heeft gehad. Dus we schuiven hem door naar de commissie Bestuur en zullen de motie eXit in de volgende raadsvergadering dan ook in stemming brengen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: De motie over het Iedereen Mag Zoenen Festival. Daar hebben we 11

met collega's in de raad en ook het college afgelopen weken contact over gehad. Er was in januari 2025 geen commissie Sociaal, maar de stichting heeft wel duidelijkheid nodig om te weten of er steun van de gemeente komt en om te weten of er in 2025 en queerfestival, een Pride, een Iedereen Mag Zoenen Festival, geef het een naam, kan worden georganiseerd. Daarvoor hebben ze echt in januari 2025 een uitspraak nodig en daarom wel het verzoek om vanavond wel die motie te behandelen, zodat we gewoon duidelijkheid krijgen over wat te verwachten. De VOORZITTER: Het advies van het presidium blijft om hem naar de commissie door te schuiven, dus ik breng het in stemming. Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter, mag ik daar inhoudelijk op reageren? Mevrouw Samshuijzen geeft aan dat de stichting echt in januari 2025 behoefte aan een uitspraak heeft en dan zou ik aan de collega's en ook aan de voorzitter ook de ruimte willen vragen om dat soort moties echt wel op de agenda toe te staan want als er urgentie is dan… De VOORZITTER: Ik ken deze informatie niet, dus de informatie van mevrouw Samshuijzen, ik ken deze informatie niet. Mevrouw HENDRICKX: Oké, maar die deelt ze nu met mij en dat is voor mij een argument om te zeggen: laten we dan alsjeblieft die ruimte geven.

De VOORZITTER: Ik houd vast aan het voorstel van het presidium, dus ik breng hem gewoon in stemming en dan kunt u uitspreken of hem vandaag behandeld wilt hebben ja of nee. Ik breng het agendavoorstel in stemming, bent u voor dan betekent dit dat het op de agenda komt en bent u tegen dan wordt hij doorgeschoven naar de agenda van februari a.s. Ik open de stemming. Dus voor is agenderen en tegen is commissie. Het voorstel is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PvdA (Çifçi, mw. Hoekstra, Peters), GroenLinks (Bos, mw. Doğan, mw. Korver), De Bossche Groenen (mw. Claessen, mw. Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, mw. Visscher), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. De VOORZITTER: Het voorstel wordt doorgeschoven naar de commissie van over een paar weken. Dan ga ik over naar… De heer Van der Krabben. De heer VAN DER KRABBEN: Voorzitter, ik heb nog even een ander ordevoorstel, om eigenlijk de hele agenda af te handelen en het debatstuk over de Omgevingsvisie van Den Bosch als laatste te behandelen. De VOORZITTER: Dus dan stelt u voor dat we het voorstel Markt…, even kijken. Het verzoek is om motie 9 door te schuiven, heb ik dat goed begrepen? Mevrouw Welten? Motie 9 wordt doorgeschoven naar de volgende vergadering.

Motie nummer 10 zou dan voor de Omgevingsvisie worden behandeld, wat mij betreft geen probleem. Wilt u daar stemming over of kunnen we het gewoon zo afdoen? Dat betekent dat we met de houtstook beginnen en daarna de Omgevingsvisie. Oké, dank u wel. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 10 december 2024

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen stukken en mededelingen De VOORZITTER: Ingekomen stukken en mededelingen. Er zijn geen mededelingen.

HAMERSTUKKEN (A) 6.

Bestemmingsplan Nieuwekampen 12-14 Vinkel

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van 12

burgemeester en wethouders. LICHTE BESPREEKSTUKKEN (B) 7.

Wijzigen marktverordening ’s-Hertogenbosch 2021

De VOORZITTER: Dan hebben we de wijziging van de marktverordening, daarvoor zijn vier moties ingediend. Het is een licht bespreekstuk en dat betekent dat de indiener van de motie een pitch van één minuut krijgt, een reactie van de wethouder op basis van de vier moties en daarna stemverklaringen en stemming. Akkoord? Dan is er een motie ingediend, 'Herbeoordeling termijn Marktstandplaatsvergunning', dat is wel een mooi scrabblewoord, en die is van de heer Gersjes. De heer Gersjes, aan u de pitch. De heer GERSJES: Ja voorzitter, dank u wel. We hebben deze motie 'Herbeoordeling looptijd van de huidige vergunningen voor marktstandplaatsen na uitslag lopend onderzoek door ministerie van Economische Zaken' opgemaakt omdat het ministerie van Economische Zaken eerder de opdracht heeft gegeven aan het SEO, het Sociaal Economisch Onderzoeksinstituut, om in 2021 te kijken of die looptijden voor investeerders voor marktvergunningen wel reëel is, althans die was negen tot twaalf jaar. We zijn nu in een andere tijd, in 2025, de tijd is veranderd, ook voor investeerders is nog maar de vraag of die negen tot twaalf jaar haalbaar is, ook gezien de veranderingen met betrekking tot de emissiezone en het aanschaffen van dure vervoermiddelen om op de markt te kunnen komen. Dat alles heeft geleid tot een nieuw onderzoek door het SEO en wij willen dat onderzoek er graag bij betrekken.

We hebben die motie gemaakt om de uitslag van dat onderzoek af te wachten, wat bepalend kan zijn voor de bepaalde tijden die de marktkooplieden nu hebben voor hun vergunning. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik over naar motie 2, 'Non-profit verzelfstandigde markten'. Mevrouw Visscher namens de SP. Mevrouw VISSCHER: Ja, dank u wel voorzitter. Op zich steunen en begrijpen wij ook de wens van de ondernemers om dat deel van de markt te verzelfstandigen. Dat begrijpen we, maar we hebben wel problemen met de verordening omdat die ook de deur openzet voor commerciële partijen om markten te gaan exploiteren met alle gevolgen van dien. Onze motie is om bij verzelfstandiging van markten altijd eerst de optie van non-profit van de organisatie te onderzoeken en pas als dat niet mogelijk blijkt de raad te informeren over dat onderzoek. De VOORZITTER: Dank u wel. Dan ga ik over naar motie nummer 3, 'Op weg naar een toekomstbestendige warenmarkt'. De heer Ploegmakers namens het CDA. De heer PLOEGMAKERS: Voorzitter, het CDA is al jarenlang een pleitbezorger voor de warenmarkten. De warenmarkten nemen een bijzondere plaats in onze samenleving in, enerzijds economisch en anderzijds dienen de markten als een sociale ontmoetingsplek voor veel van onze inwoners, maar voorzitter, het CDA maakt zich zorgen over het voortbestaan van de warenmarkten.

We zien al jarenlang het aantal ambulante handelaren afnemen, met name in de non-foodsector, het overgaan van de kraam van vader op zoon of dochter is geen automatisme meer. Voorzitter, het CDA vraagt zich nu af hoe we de warenmarkten toekomstbestendig maken en hoe we met elkaar aan de markt van morgen kunnen werken. Vandaar dat wij vandaag samen met andere partijen een motie indienen waarin we het college vragen om samen met de stichting De Markt van Morgen, de marktadviescommissie en de marktondernemers te kijken hoe we met elkaar kunnen werken aan de markt van morgen, hoe we de warenmarkten, die al vele eeuwen een belangrijke plaats in onze samenleving innemen, toekomstbestendig kunnen maken. Tot zover. De VOORZITTER: Dank u wel. De laatste motie is motie nummer 4. 'Geen zero-emissie-eisen voor geprivatiseerde markten'. De heer Van Hattem namens de PVV. De heer VAN HATTEM: Ja, dank voorzitter. Met het instellen van de zero-emissiezone voor de binnenstad is het voor een groot deel van de marktexploitanten in de binnenstad eigenlijk al onbegaanbaar terrein geworden om daar nog op de markt te kunnen staan.

Nu wordt op andere plaatsen met geprivatiseerde markten een goed alternatief geboden en daarmee is dit op zich een goed voorstel, maar in de regels staat een bepaling over de selectiecriteria voor de organisatievergunning, daarin wordt het selectiecriterium Duurzaamheid specifiek vermeld. In de 13

toelichting bij de regels is nergens vermeld wat precies onder duurzaamheid moet worden verstaan, dus het college kan dit eigenlijk gewoon helemaal open invullen. Het kan van alles onder duurzaamheid gaan scharen. Specifiek omdat die zero-emissieaspecten al een doodsteek voor de marktkooplieden in de binnenstad vormen, willen we voorkomen dat dit ook gaat gebeuren bij andere markten, bij de geprivatiseerde markten, die onder deze regeling vallen. Daarom de oproep om in de toepassing van artikel 13d, derde lid, onder f van de gewijzigde marktverordening geen duurzaamheidseisen te stellen op het gebied van zero emissie. Tot zover voorzitter. Wethouder RALPH GEERS: Vier moties en de eerste is van VOOR Den Bosch over de tijd van de vergunning. Dat waren we al van plan, dat hebben we nooit expliciet gezegd, dus geen bezwaar om dat vast te leggen. De tweede over de non-profit moet ik ontraden. We hebben te maken met de Europese dienstenrichtlijn en dat betekent dat wij het moeten publiceren als wij een markt zelfstandig in de markt willen zetten. Dat betekent niet dat wij een variant onderzoeken, maar dat partijen zich bij ons moeten inschrijven, zo hebben we dat in de commissie ook gewisseld.