Notulen raadsvergadering 2024-12-10

Eén punt zit ons nog niet helemaal lekker, in het raadsvoorstel staat: verkeersmaatregelen waarvoor een gelijktijdige kwaliteitsverbetering van de openbare ruimte wenselijk is, worden pas uitgevoerd als de startnotitie is vastgesteld. Scharnierpunten behoren tot die categorie, het Kardinaal Van Rossumplein is zo'n scharnierpunt en dan is het gewoon niet logisch en ook niet acceptabel om begin januari wel alvast twee mooie grote bomen te kappen om plaats te maken voor een rotonde waar niemand behalve de gemeente Den Bosch op zit te wachten. Het gedoe rondom de rotonde heeft collega Hoeben al uitgebreid toegelicht en dat ga ik niet herhalen De logica van de startnotitie, wat daarin zou moeten komen, is gewoon niet in lijn met het raadsvoorstel en daarom dienen we samen met De Bossche Groenen de motie 'Onderzoek noodzaak nu herinrichten van toekomstig scharnierpunt' in om juist in lijn met het raadsvoorstel te handelen en te onderzoeken of de herinrichting van het Kardinaal Van Rossumplein zoals nu beoogd daadwerkelijk noodzakelijk is en of er geen alternatief is. Verder, de moties en amendementen die zijn ingediend. Wij zullen voorstellen die het raadsvoorstel versterken steunen en dat zijn wat ons betreft in ieder geval de moties 1 en 5, dat is de motie die we samen met De Bossche Groenen indienen en die kunnen we ook van harte aanbevelen, en de moties 7, 8 en 10.

Wij zullen voorstellen die vertragen, belemmeren of afbreuk doen aan het voorstel niet steunen evenals moties die eigenlijk oproepen tot wat er al gewoon precies in staat. Monitoring staat letterlijk in het raadsvoorstel en moet daar dan nog per se een motie over worden ingediend? Hetzelfde als het Binnenstadsfonds, ik vind het heel sympathiek en wij zijn ook voor die verbetering van de ruimtelijke kwaliteit, maar precies dat staat echt al letterlijk in het raadsvoorstel. Als u daadwerkelijk met een plus aan middelen zou komen, 43

maar die zit er nog niet in en dan is het voor ons niet genoeg om hem te steunen want er verandert op dit moment niets. Dus van harte een uitnodiging aan het CDA om juist meer middelen te zoeken en daar dan een voorstel voor in te dienen, dat zullen we van harte steunen. Mevrouw LIPMAN: Dus het is voor de PvdD niet voldoende om bij de voorjaarsnota te kijken welke plus daarop kan worden gegeven? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik heb eerder vanavond gehoord dat u daar natuurlijk gewoon een voorstel voor kunt doen, dat niets van tevoren in een P&C-cyclus hoeft te worden vastgelegd en doet u daar vooral zelf een voorstel voor, ik denk dat deze motie daar niet voor nodig is. Tot zover. De heer ROOVERS: Ik probeer het kort te houden. Ik kan me eigenlijk voor een heel groot gedeelte aansluiten bij de bijdrage van de heer Hoeben. Zoals ik ook in de commissie al heb aangegeven, staat de SP in principe achter de richting die we hier vanavond wel of niet gaan kiezen. De binnenstad bereikbaarder maken door verkeer dat daar niet hoort te zijn, doorgaand verkeer, te mijden, dat is de gedachte achter dit voorstel en dat is ook de gedachte waar wij achter staan.

Ik heb het na de commissievergadering ook tegen de wethouder gezegd en ik schaam me er niet voor om dat hier te herhalen, ik vond dat de wethouder het plan in de commissievergadering goed heeft verdedigd en hij heeft veel zorgen van mijn partij weggenomen. Voor de vragen die we nog hadden, zou er een brief komen waarin op nog een aantal punten zou worden ingegaan, maar voorzitter dan moet ik toch toegeven dat ik toch een beetje teleurgesteld was toen ik de brief eenmaal las, maar dat kan met mijn verwachtingen te maken hebben. Ik had de indruk dat de wethouder in die brief ook zou ingaan op belangrijke zorgen over de Magistratenlaan die in ieder geval bij mijn fractie leven en ik heb zoveel nadruk op die Magistratenlaan gelegd omdat de Magistratenlaan bijna aan het begin van het proces zit en omdat de Magistratenlaan nu al een groot probleem is wat betreft de afwikkeling van verkeer. Er worden wel enkele maatregelen genoemd, maar dan nog zeggen de verkeersstudies dat die doorstroomas op dit moment met de huidige plannen voor de Spoorzone al een probleem is en er met de huidige plannen al een plus van 6800 verkeersbewegingen per dag wordt verwacht.

Dan is mijn vraag aan de wethouder simpelweg of hij er garant voor kan staan dat de aanpassingen zoals die nu redelijk summier in het voorstel zijn beschreven genoeg zijn, ik vraag de wethouder om daar in zijn tweede termijn op in te gaan. Misschien nog wel belangrijker dan de vragen die ik en mijn partij in de commissie hebben gesteld, zijn de zorgen die onder de ondernemers en de bewoners leven. De zorgen en vragen die daar leven zijn beantwoord aan de hand van het zogenaamde Dertienpuntenplan waar heel veel over is te doen en zoals de heer Hoeben ook al zei, hoeven het niet per se onze eigen punten te zijn, en het zijn ook niet per se mijn punten, maar op het moment dat ondernemers en bewoners een handreiking aan het gemeentebestuur doen en ze meedenken over de plannen die hier zijn, vind ik dat we daar serieus op moeten ingaan. Ik moet zeggen dat ik toch een beetje teleurgesteld ben als ik sommige antwoorden in dit stuk zie. Op de ene vraag wordt gezegd 'daar gaat dit voorstel niet over' en op andere vragen wordt geantwoord 'daar komen we in de startnotitie op terug', maar dat zijn antwoorden die worden gegeven vanuit de realiteit in het stadhuis, terwijl dat zeer reële zorgen zijn die onder bewoners en ondernemers leven.

We hebben het ook in de commissie al gezegd, al die plannen die we hebben voor de Brede Binnenstad, maar ook voor collectief vervoer en ook dit plan hangen met elkaar samen en op het moment dat wij hier voor stemmen en we een belangrijke ontwikkeling voor de komende vijftien tot twintig jaar ingaan moeten wij als gemeente bewoners iets te bieden hebben en daarbij hoort ook hoe we ervoor zorgen dat de binnenstad aantrekkelijk voor winkelend publiek blijft. Ik ga de wethouder vragen toch op een aantal van die punten kleur te bekennen en voor mijn fractie is met name belangrijk hoe we naar dat kernwinkelgebied en het STS kijken, kan daar nu al een richting aan worden gegeven? Wij moeten als raad weten waar wij 'ja' tegen zeggen en mijn steun aan dit voorstel hangt voor een groot deel af van de beantwoording die de wethouder gaat geven. Dan de moties en amendementen, ik licht er een paar uit. Wij zullen het amendement en de motie van de VVD in ieder geval steunen en ik ga met name het voorstel van de PVV over het referendum steunen want als wij er hier binnen van overtuigd zijn dat wij als gemeenteraad goede voorstellen aannemen, dan moeten we ook de moed hebben om die tegenover onze inwoners te verdedigen en als wij ervan overtuigd zijn dat het een goed voorstel is dan moeten we daar ook toe in staat zijn. De motie over de optimalisatie van het kernwinkelgebied.

Dat is wat we uiteindelijk aan de inwoners en de ondernemers moeten kunnen laten zien. Ik sluit mij aan bij de vragen van de heer Hoeben aan het CDA over het Binnenstadsfonds. Ik heb het ook al in de commissie gezegd, het samenvoegen van bestaande gelden in een nieuw fonds zonder dat daar nieuwe bestemmingen of überhaupt nieuwe middelen voor worden gevonden... Er is nog geen 44

antwoord gegeven op mijn vraag wat dat dan toevoegt en als mevrouw Lipman daar misschien in de tweede termijn wat extra aandacht aan zou kunnen besteden dan kan ik daar ook een oordeel over vellen. De heer VAN HATTEM: Ik miste in het betoog van de SP toch één aspect. Een integraal onderdeel van deze nieuwe verkeersstructuur is de inzet van de parkeergarage Citadelpoort, die daar een belangrijke schakel in is. Bent het met me eens dat het het definitieve einde van het Citadelhofje is als dit plan wordt uitgevoerd, als deze verkeersstructuur erdoor komt, en dat dit daarmee eigenlijk onwenselijk is? De heer ROOVERS: De heer Van Hattem en ik zijn het er absoluut over eens dat het Citadelhofje daar moet blijven, laat absoluut geen twijfel over de inzet van de SP daarvoor bestaan. Het is zo jammer dat we over dat gebied, de Citadelpoort, nooit echt een, het toverwoord van de avond, integrale discussie hebben gevoerd want we hebben allemaal losse voorstellen over het Design Museum, de roeivereniging en woontorens daar gekregen, maar de vraag welke zaken we daar met de beperkte ruimte willen doen, hebben we nooit beantwoord. Ik geef een aantal prioriteiten aan, wat ik daar wil hebben, en dan is de eerste prioriteit in de Citadelpoort dat het Citadelhofje blijft bestaan.

De tweede prioriteit is daar woningbouw creëren, de rest komt daarna en het museum komt ergens op de zevende of achtste plek. Die discussie wil ik heel graag voeren en ik hoop dat de heer Van Hattem met mij vindt dat we die discussie nog niet fatsoenlijk hebben gevoerd en dat we die nog moeten gaan voeren. De heer VAN HATTEM: Dat is juist het probleem, als wij dit raadsvoorstel, deze verkeersstructuur, aannemen dan wordt eigenlijk duidelijk gezegd dat er een Citadelpoortparkeergarage komt en richten we het Citadelhofje eigenlijk niet te gronde als we dit op deze manier zouden aannemen want dan ligt wel in de plannen vast dat die Citadelpoort, zijnde een parkeergarage, er komt. De heer ROOVERS: We hebben nog geen discussie over de ruimtelijke inrichting van de Citadelpoort gevoerd en we kunnen dus nog niet zeggen wat ten koste van wat daar moet plaatsvinden, maar het behoud van het Citadelhofje gaat wat mij betreft boven alles, daarna de woningbouw en als daar nog een parkeergarage bij zou kunnen, laat ik het graag aan het college over om mij daarvan te overtuigen, maar ik denk dat er geen twijfel bestaat over wat mijn inzet is als het gaat over het Citadelhofje. De heer VAN HATTEM: Dan moeten we de wethouder nu eigenlijk wel vragen of de consequentie van deze verkeersstructuur is dat het Citadelhofje gaat verdwijnen als daar een parkeergarage Citadelpoort komt.

De heer ROOVERS: Ik vind dat een uitstekende vraag die ik graag naar de wethouder doorgeleid. De heer VAN DER KRABBEN: Ten eerste praten wij over de binnenstad, dat is het hart waar het om gaat, dat zijn de winkeliers, de ondernemers, en ik wil vanaf deze plaats deze mensen toch wel eens bedanken, zoals zij altijd zorgen dat Den Bosch aantrekkelijk blijft voor de inwoner, voor de toerist en voor de werkgelegenheid. Dan het tweede, dat gaat over de uitvoering van het bijzondere plan dat op tafel ligt, daar is veel over gezegd. Ik ga op dit moment de techniek niet in en ik kom straks op de moties. Wat voor mij eigenlijk het belangrijkste is, is dat de participatie bij zo'n belangrijk onderwerp, waarover we in november jl. spraken, eigenlijk is mislukt en dat doet me pijn omdat we samen, ook met deze ondernemers, proberen de stad levendig en bereikbaar te houden. Als ik dan kijk naar de brief met de dertien punten die zij hebben aangegeven dan nodig ik de wethouder, of het hele college, uit om daar vanavond positief op te reageren want daarvan laat ik afhangen of ik 'ja' of 'nee' tegen dit voorstel ga zeggen, ik leg het maar gewoon op tafel. De vergadering begon met een door mij aangevraagde schorsing en ik leg het even uit omdat het niet voor iedereen duidelijk is.

Ook mijn naam staat op moties en amendementen en dat heb ik gedaan om te zorgen dat het voorstel dat nu op tafel ligt wat meer in de richting van het wensenpakket van de ondernemers en de inwoners gaat. Ik leg dat op tafel omdat ik dat straks zal steunen, maar als dat er in onvoldoende mate voor zorgt dat het voorstel in de richting van die dertien punten gaat dan laat ik dat afhangen van de wethouder die daarop moet antwoorden. De woorden 'meenemen' en 'participeren' geloof ik wel, in een lang traject van de komende jaren moet straks ook een nieuwe raad weten wat er is 45

afgesproken en dan wil ik de uitspraak hier horen, daar hecht ik meer waarde aan dan aan een motie want het college kan een motie later uitleggen als 'daar konden we niet mee uit de voeten', maar als hier een toezegging wordt gedaan, dan kan iedereen daar altijd een beroep op doen, in de goede zin van het woord. Dat heb ik helder op tafel gelegd voorzitter. Dan de moties. U weet dat als het woord 'referendum' valt... Wij kwamen daar tien jaar geleden al mee toen het theater moest worden verbouwd, maar daar waren geen oren naar. Mijnheer Van Hattem, we hebben hier de vorige vergadering ook over gesproken en het is goed dat u dat op tafel legt. We zullen er geen applaus voor krijgen, maar we zullen dat elke keer moeten herhalen en het elke keer in het verkiezingsprogramma opnieuw onder de aandacht moeten brengen. Dat zullen wij zonder meer steunen. Onze naam staat op verschillende moties en daarin zullen wij meegaan. Voorzitter, samenvattend hoop ik dat wij erin slagen dat we de mensen die dagelijks in hun onderneming het hart van onze stad maken en de mensen die er dagelijks wonen betrokken krijgen en dat die meer zeggen tegen het plan dat wij hier aannemen want uiteindelijk zijn wij het met zijn negendertigen die het definitief vaststellen en deze mensen hebben hun inbreng geleverd.

Zij hebben daar te weinig voor terug gekregen en ik hoop dat met die dertien punten wel voor een stuk te kunnen realiseren. Daarbij wil ik het laten. De heer VOSSEN: Mevrouw Hernández zei het net al, we moeten trots op onze stad zijn. Ik noemde dat enkele weken geleden ook, we mogen als Den Bosch best wat main character energy hebben en volgens mij is zo'n autoluwe binnenstad ook wel iets waarmee we main character energy kunnen krijgen, maar ook gezegd hebbende dat het ook wel veel reuring in de stad brengt. Niet iedereen is het ermee eens, het zijn van die grote transities waarover we het nog jaren gaan hebben en waar nog jaren aan gaat worden gewerkt. Die verkeersstructuren, laat ik vooropstellen dat wij voor het plan zijn, er ligt een goed plan waarover is nagedacht, maar waarop ook zeker nog wat plussen kunnen worden gezet. De verkeersstructuur stelt ook de grote vraag wat nou het verhaal van die binnenstad is want de binnenstad is een wijk waar de afgelopen tien jaar duizend extra inwoners terecht zijn gekomen. Het is een gebied waar duizenden mensen zijn gaan werken en waar in de toekomst ook nog meer mensen gaan werken en het is ook een gebied waar we graag verblijven, waar we graag kopen en waar hard wordt gewerkt om Den Bosch mooi te maken, om van Den Bosch een plek van betekenis te maken.

Daarbij horen die kleine boetiekjes waaraan het CDA net refereerde en grotere ketens, maar ook het stukje leven en wonen. Dan ga ik naar de moties waarover we het vanavond hebben. Ik zie dat amendement 1 tot en met 3 niet per se de toevoeging geven die wij als PvdA graag zien en wij dienen amendement 4 graag mee in. Als ik kijk naar de moties dan zie ik veel moties waar een handreiking aan de samenleving wordt gedaan, ik zie echter ook een wethouder die in zijn wethoudersbrief van 3 december jl. bewust meeneemt dat hij daarnaar kijkt en dat hij daar ook serieus naar wil kijken. Ik zie licht tussen de moties en de brief, in de motie staat 'dit moet er gewoon komen', terwijl de brief vraagt of eigenlijk zegt 'we gaan dit meenemen in een groot plan en dan gaan we het afwegen'. Ik vind dat daar wel een verschil tussen zit en ik ben dan ook wel benieuwd hoe de wethouder daarnaar kijkt want dat verschil vind ik cruciaal om het scherp te hebben, zeggen dat dit per se ergens moet landen vind ik een lastige stap om te zetten. Dan wat moties, ze zijn al benoemd. Er zijn ook veel moties die het plan verzwakken, daar zijn wij per definitie tegen en wij stemmen voor de moties 4 en 11, wij stemmen dus ook voor de motie van het CDA. Tot zover.

Mevrouw VERREIJT: Vanavond gaan we een memorabel besluit over de verkeersstructuur nemen, een besluit dat net zo belangrijk is als eerdere beslissingen over de Markt en de Parade. Al deze keuzes hebben een gemeenschappelijk doel, het creëren van een bereikbare, leefbare en gastvrije binnenstad, dat was de focus toen en dat is de focus nu. Met de besluiten die we de afgelopen jaren hebben genomen en de keuzes die we de komende jaren nog op diverse gebieden gaan maken, zetten we koers naar een fijne toekomstbestendige binnenstad. Deze besluiten vereisen integrale afwegingen en de vraag die voor ons centraal staat is waarom we deze keuzes maken: gaan we voor een autoluwe binnenstad of is dit het gevolg van eerdere keuzes? Wat ons betreft het laatste, het is een logisch gevolg van de richting die we zijn ingeslagen. We gaan bijvoorbeeld de Bossche Stadsdelta ontwikkelen, we gaan meer groen toevoegen en we gaan de binnenstad echt verbreden. Vanavond staan we echter voor een besluit over de verkeersstructuur. We hebben in de commissie al uitgebreid over dit onderwerp gesproken en nu is het moment om die knoop dan ook echt door te hakken.

Zoals ik al zei, is voor ons van belang dat we deze afwegingen integraal maken en daarom kunnen we ons vinden in het derde dictumpunt waarin het college wordt opgedragen een startnotitie op te stellen over een integrale kwaliteitsverbetering van de Brede Binnenstad en de basis hiervoor is de verkeersstructuur Brede Binnenstad 2030. Dit benadrukt de 46

noodzaak van een holistische benadering waarin we niet alleen kijken naar verkeer, maar naar de brede ontwikkeling van de binnenstad als geheel. Om het te verrijken dienen we daarnaast een paar moties die voor ons van belang zijn mee in. De motie van het CDA over het Binnenstadsfonds omdat dit een belangrijk instrument is om die integrale benadering die wij zo belangrijk vinden, volgens mij heb ik het inmiddels vijf keer gezegd, te realiseren. Het Binnenstadsfonds kan een cruciale rol spelen in het ondersteunen van de bredere visie op de binnenstad en we zien hierin een kans om het karakter van onze binnenstad nog meer vorm te geven. We ondersteunen ook het amendement van de VVD waarin het meten van de brede welvaart wordt genoemd. Dit sluit aan op ons streven naar een sterke economisch gezonde stad, maar niet alleen economische welvaart, ook andere componenten zoals sociale cohesie en vrijetijdsbesteding worden meegenomen. Het meten van deze factoren is geen overbodige luxe, maar een noodzakelijke benadering om te zorgen voor een stad die niet alleen goed is voor de bewoners van vandaag, maar ook voor die van de toekomst. Samengevat, ga gefaseerd en integraal aan de slag en monitor wat er gebeurt zodat we indien nodig kunnen bijsturen. De heer BOS: Ik gaf in de commissie aan dat mijn fractie blij met het voorliggende raadsvoorstel is.

Als we een gastvrije en leefbare binnenstad willen behouden, dienen we actie te ondernemen om een fijne woonplek voor de 13.500 woonachtigen te behouden, te zorgen dat de 17.500 ondernemers en werkenden kleur aan onze Brede Binnenstad kunnen blijven geven en we talloze bezoekers in een fijne en schone omgeving kunnen ontvangen. Dat is de kern van het Goudappelrapport dat aan dit besluit ten grondslag ligt. Met dit raadsvoorstel en het aanbrengen van de voorliggende verkeersmaatregelen zetten we een stap in de juiste richting, we geven meer ruimte aan vertier en plezier op straat en aan de fiets. Dat gebeurt op basis van het toverwoord 'een integraal plan' en GroenLinks vindt het belangrijk dat nogmaals te herhalen aangezien afzonderlijke maatregelen daarmee in perspectief worden geplaatst. Het gaat om het bredere verhaal van onze Brede Binnenstad, waar we iedereen gastvrij ontvangen, maar we ook zorgen voor een fijn woon- en verblijfsklimaat, met de verkeersstructuur 2030 anticiperen we op de toekomst. We bereiken de gastvrije en leefbare Brede Binnenstad niet alleen met het voorliggende raadsvoorstel, ik gaf het in de commissie al aan, we mogen bijvoorbeeld ook de fiets meer faciliteren en dat zit hem deels in het bieden van voldoende fietsstallingsmogelijkheden.

Omdat motie 11 van de VVD vraagt om een analyse van de gewenste stallingsmogelijkheden zullen we voor deze motie stemmen. Hierbij dienen we ook rekening te houden met de inwoners van onze Brede Binnenstad voor wie het niet mogelijk is om een fiets inpandig of op eigen terrein te parkeren. Tegelijkertijd zal de facilitering van de fietsers beter gaan als we de fietsers niet meer als homogene groep zien, door onderscheid te maken tussen doorgaand fietsverkeer, de fietsende bezoeker en de kwetsbare fietser kunnen we ook de facilitering beter op orde brengen. Zo dienen we bijvoorbeeld doorgaand fietsverkeer te faciliteren door een goede snelle route die hen verleidt om de binnenstad in plaats van er dwars doorheen te fietsen. We zijn ook blij dat de wethouder heeft toegezegd te kijken of dit onderscheid in fietsers is te maken en hier later op terug te komen in het vervolg op de verkeershoofdstructuur of het Fietsnetwerk 3.0. Mijn fractie steunt motie 4, Binnenstadsfonds, van het CDA en amendement 4 over brede welvaart omdat die wat ons betreft een extra toevoeging zijn op het brede verhaal van de gastvrije en leefbare Brede Binnenstad. Dan licht ik nog kort ons stemgedrag op een aantal andere moties toe. De moties 8 tot en met 10 raken alle drie drie onderwerpen uit het Dertienpuntenplan dat bij Informeren en Ontmoeten is gepresenteerd.

De wethouder heeft al toegezegd deze onderwerpen in de startnotitie mee te nemen en dat is voor ons ook de juiste plek waar deze punten integraal worden meegenomen in het brede verhaal over de Brede Binnenstad. Dan motie 6. We delen de strekking van deze motie dat de Brede Binnenstad toegankelijk moet blijven, ook voor mensen met een fysieke handicap. Dit komt dan ook terug in de Lokale Inclusie Agenda en daarom stemmen we op dit moment tegen motie 6. GroenLinks gaat ook niet mee in motie 2 over het raadgevend referendum, zeker als uit de andere moties en amendementen blijkt dat de indieners van de motie over het referendum al een voorschot hebben genomen op een door hen gewenste uitkomst. Voorzitter, tot slot. Met dit raadsvoorstel gaan we de komende jaren veel in onze Brede Binnenstad veranderen en het zal van tijd tot tijd door alle werkzaamheden wat onwennig zijn, maar we moeten met elkaar het beeld houden van die leefbare en gastvrije Brede Binnenstad. Daar werken we aan en met dat toekomstbeeld in gedachten stemt GroenLinks met overtuiging voor het raadsvoorstel. Tot zover. De heer VAN HATTEM: Ik hoorde GroenLinks als warm pleitbezorger voor dit voorstel met die knippen in de Binnenstadsring, waardoor het verkeer heel ver moet gaan omrijden. Dat zorgt natuurlijk voor extra stikstofuitstoot in met name kwetsbare natuurgebieden, Natura 2000-gebieden, 47

zoals Het Bossche Broek. Hoe kijkt hoe GroenLinks tegen die extra stikstofuitstoot aan en is daar wel rekening mee gehouden, gaan we hiermee ons Bossche Broek niet helemaal verzuren en verwoesten als dit plan doorgaat? De heer BOS: Drie dingen daarover. Heel veel is in de commissie behandeld, ik kan me aansluiten bij het antwoord dat de heer Hoeben op een vergelijkbare vraag gaf en ik wil daaraan toevoegen dat een alternatief zoals de fiets of het ov hier ook een goede oplossing voor is. De heer VAN HATTEM: Maar als mensen niet kiezen of niet kunnen kiezen voor de fiets of het ov dan krijg je wel die verkeerstoename, dan krijg je extra drukte op de A2, op het hele gebied rond Het Bossche Broek. Wat betekent dit dan voor die stikstoftoename en ziet de heer Bos van GroenLinks dan niet het risico dat in een stikstofgevoelig gebied allerlei effecten ontstaan wat nu in veel mindere mate het geval is? De heer BOS: We zien dat de lucht in de binnenstad met dit voorstel schoner wordt. Stikstof gaat inderdaad verplaatsen, ook naar plekken waar het minder schade kan aanrichten en wat dat betreft zien wij met dit raadsvoorstel een positieve verandering.

De heer VAN HATTEM: Maar die stikstof gaat juist naar het gebied bij de A2 om Het Bossche Broek heen waar het juist het meest kwetsbaar is, we moeten daar straks aan drie kanten omheen rijden, dus hoe komt u erbij dat stikstof zich gaat verplaatsen? De heer BOS: Als de heer Van Hattem zich zo druk om stikstof maakt, zou hij ook moeten pleiten voor de fiets of in elk geval voor de elektrische auto die minder uitstoot. De VOORZITTER: Ik ga over naar wethouder Geers. Het lijkt mij goed om de wethouder eerst het woord geven want er zijn veel moties en amendementen en als we bij elke motie of amendement meteen een interruptie krijgen, zijn we een uur bezig. Ik denk dat het beter is dat we de wethouder gewoon even aan het woord laten en dan mogelijk interrupties of een tweede termijn, ik denk dat dit beter voor het vervolg van de vergadering is. Wethouder ROY GEERS: Dank u voorzitter en dank aan de raad. Een belangrijk besluit voor de Bossche binnenstad en ook een besluit met de nodige impact, een besluit met een hele uitgebreide voorbereiding waarover we met velen hebben gesproken en wat voor de een echt een wens is die in vervulling gaat, maar waarover met name ondernemers en ook anderen zich zorgen maken.

Ik gaf in de commissie al aan dat we die zorgen heel goed begrijpen want er gaat veel veranderen en dit heeft ook echt een effect op de binnenstad en op hoe wij daar normaal gesproken mee omgaan, maar als college zijn we er wel van overtuigd dat we u een voorstel hebben voorgelegd dat ook de toekomst van de binnenstad garandeert, waarbij we toekomstbestendig naar die binnenstad kunnen kijken, leefbaar, gastvrij en bereikbaar, juist om te voorkomen dat die binnenstad onbereikbaar wordt en daardoor ook niet leefbaar en gastvrij is. Wij hebben daar in de commissie zeer uitgebreid over gesproken en ik denk dat het goed is dat ik me nu vooral richt op de amendementen en moties die zijn ingediend en een aantal vragen dat is gesteld. Ik begin bij de amendementen 1 en 2. De PVV vraagt de knips, of een knip, weg te nemen. Wij hebben het pakket voorgelegd als zijnde een pakket en als we onderdelen uit een pakket weghalen, is het geen pakket meer en zien we op basis van door deskundigen aangeleverde informatie dat er echt een waterbedeffect ontstaat. In dat opzicht zullen wij beide amendementen ontraden. Amendement 3. In het bestuursakkoord hebben wij al opgenomen… De VOORZITTER: Misschien is het, ook voor de mensen op de publieke tribune, handig dat u aangeeft wat de portee van het amendement of de motie is, dan kunnen we het volgen. Het nummer maar ook wat de impact van de motie is.

Wethouder ROY GEERS: Dat zal ik zeker doen. Het derde amendement betreft het verzoek om de parkeergarage Wolvenhoek in ieder geval tot 2035 open te houden. We hebben daar in het bestuursakkoord de uitspraak over gedaan dat we de parkeergarage in de binnenstad na deze bestuursperiode omzetten naar bewonersparkeren mits er een alternatief voor bezoekersparkeren is. Ik snap de oproep van uw raad heel goed, maar ik denk dat deze oproep op dit moment echt prematuur is want we hebben nog geen alternatief en het is ook heel moeilijk in te schatten of 2035 wel de juiste termijn is. Ik ben het wel met u eens dat we daarvoor een termijn moeten vastklikken op 48

het moment dat we daar meer informatie over hebben, dus voor nu ontraden wij dit amendement. Dan het vierde amendement waarin de VVD en anderen vragen om monitoring van het gehele pakket, gebaseerd op de brede welvaart. Die brede welvaart heeft behoorlijk wat indicatoren en die zorgen er ook voor dat we, zoals we ook hebben aangegeven, op basis van die indicatoren met de belanghebbenden kunnen kijken welke onderdelen we moeten monitoren om dit goed voor elkaar te krijgen. Dat willen we samen met de belanghebbenden vanuit de startnotitie verder uitwerken en dat ook bij u terugleggen. Het college heeft geen bezwaar tegen het vierde amendement. Dan de moties. Gewoon ge-DREVEN vraagt een onafhankelijke begeleidingsgroep in te stellen en dat niet als optie te zien, maar dat gewoon te doen. In beginsel hebben wij daar geen bezwaar tegen. U gaf zelf al aan dat u 'ter accordering' uit 'ter accordering te informeren' weghaalt. Dat was inderdaad een van de punten want die variant kennen wij niet. Dan iets anders wat ik wel wil benoemen want daar zit wat ruis op als u het mij vraagt. Wij vinden het uiteraard heel belangrijk dat we met de belanghebbenden spreken en dat we de begeleidingsgroep met echt onafhankelijke partijen vullen om vanuit daar ook advies over het proces te geven. Als we hem op die manier mogen lezen, hebben wij daar geen bezwaar tegen.

Motie 2 van de PVV vraagt om een raadgevend referendum over dit onderwerp. Wij hebben een zeer uitgebreid voortraject gehad, we hebben vele mensen gesproken en we hebben ook via de participatie die we hebben gehad bij veel mensen informatie opgehaald, onder andere via Den Brain. We hebben al die belangen afgewogen en we zijn op deze manier tot deze conclusie gekomen. Het college ziet geen reden voor een raadgevend referendum en het is natuurlijk aan u als raad om daarover te beslissen, maar als college ontraden wij deze motie. U kunt als raad ook de afweging als volksvertegenwoordiger maken wat u met deze motie doet. De derde motie, ook van de PVV, is een motie die we al vaker hebben besproken, daarin wordt gevraagd om de zero-emissiezone… De heer VAN DER KRABBEN: Even een korte verduidelijking. Wat u betreft kan de raad 'ja' tegen de motie over een referendum zeggen omdat er technisch geen belemmeringen zijn. Wethouder ROY GEERS: Er is wel degelijk een belemmering want op het moment dat u een referendum op dit onderwerp aanvraagt, ligt feitelijk wel alles stil want dat zou kunnen betekenen dat uit een referendum iets komt wat dit voorstel niet omarmt. De derde motie van de PVV gaat over afzien van de zero-emissiezone. We hebben daar al meerdere malen over gesproken. Uw raad heeft meerdere malen aangegeven en ook herhaald aangegeven die zero-emissiezone te willen invoeren.

Ja, tenzij uw raad nu ineens beslist om dat niet te doen en het college zou dat onverstandig vinden, maar dat is aan u als raad, als college ontraden wij deze motie. De vierde motie betreft de motie van het CDA en anderen over het Binnenstadsfonds. Ik heb in de commissie al namens het college aangegeven dat dit een interessante optie is. De motie die nu voorligt, heeft daarom geen bezwaar van het college en we zullen u bij de voorjaarsnota een plan voorleggen en u blijven informeren over de voortgang en de startnotitie. Dan motie 5 over het scharnierpunt en met name het Kardinaal Van Rossumplein van De Bossche Groenen. Ook deze discussie is al meerdere malen gevoerd, GroenLinks heeft inderdaad technische vragen gesteld en we hebben in een reactie daarop aangegeven waarom wij van mening zijn dat de rotonde nog steeds de beste en de veilige optie is, die ook binnen de verkeersstructuur voldoet met als extra argument dat daar ook een keerpunt aanwezig is. Wij ontraden de motie omdat de rotonde op dit moment de juiste keuze voor deze plek is. Ik zag bij de zesde motie de titel en ik dacht bijna dat we de parkeergarage ook in het buitenlands moesten gaan bewegwijzeren om de hele binnenstad inclusief te maken, maar dat zult u ongetwijfeld niet bedoelen. Als wij de motie helemaal lezen, zien we eigenlijk niets wat we nog niet doen en wat wel in ons beleid past.

We willen die bereikbare binnenstad, die is heel nodig en daarom hebben we ook die maatregelen nodig, dus het eerste dictumpunt is een gezamenlijk doel dat we allebei hebben. We zien op dit punt dat we uw motie uitvoeren. Het tweede betreft inclusief voor de mensen die minder goed ter been zijn. Dat betekent dat we voor hen ook wel de juiste voorzieningen in de binnenstad moeten hebben en ook dat voeren we gewoon uit. Het is vanzelfsprekend dat we voor mensen die slechter ter been zijn ook die parkeerplaatsen organiseren en dat we ervoor zorgen dat ook zij in het centrum terechtkunnen. Deze motie is echt zonder gevolg. Dan motie 7, ik begrijp dat die nu wordt ingediend. We hebben daar ook in de commissie over gesproken. Dit heeft ook echt betrekking op de binnenstad, maar wel op het STS in relatie tot de eerste en tweede schil. Sorry, ik zal toelichten wat de portee van de motie is. Leefbaar 's-Hertogenbosch vraagt in deze motie om enkele straten die net buiten de eerste schil van het kernwinkelgebied liggen eigenlijk toe te voegen aan het STS-gebied dat we nu kennen. In de basis geen bezwaar tegen deze motie, om dat te overwegen, want dat is wat u vraagt. Bij de verdere invoering van het STS in de rest van de binnenstad kunnen wij ook heroverwegen waar die grens tussen schil 1 en schil 2 van het 49

toegangsgebied ligt en kijken of deze straat daar wel of niet in moeten worden meegenomen. Motie 8 betreft de motie om vanaf de Binnenstadsring eigenlijk toegang tot de parkeergarages te geven. Ik pak dat op als een systeem vanuit parkeerreservering en in dat opzicht willen wij onze inwoners, maar ook onze bezoekers, van dienst zijn met een parkeerreserveringssysteem. Nogmaals, net als in de commissie, we weten op dit moment echt niet of het echt uitvoerbaar is, maar het is een interessante optie om in de startnotitie mee te nemen en verder te bekijken hoe we dat kunnen oppakken. We willen een parkeerreserveringssysteem en, ook richting de VVD die daar een vraag over heeft gesteld, we gaan daar ook mee aan de slag en de doelstelling is om dat in 2025/begin 2026 in te voeren, maar hoe we dat kunnen faciliteren is echt nog een vraagstuk. Dat klinkt als een gemakkelijk systeem, maar daar zit echt nog het nodige onderzoek aan vast en ik zal u daar zeker over informeren. De motie. Ja, wij willen dat zeker meenemen, we zijn bereid om dat te onderzoeken en in dat opzicht hebben wij geen bezwaar tegen deze motie. Motie 9, 'Kiss & Ride', die hebben we ook in het voorstel benoemd. Ik vind het heel belangrijk dat hierover een raadsstandpunt komt, dus als u dat op deze manier in een motie wil bekrachtigen dan hebben we daar alle begrip voor en ook geen bezwaar tegen.

Uiteraard geldt ook hiervoor dat we dat via de startnotitie en ook participatief oppakken. Datzelfde geldt natuurlijk voor de touringcarhaltes in motie 10, ook die motie heeft geen bezwaar. Tot slot motie 11. Het is goed om de bereikbaarheid, de kwaliteit van de openbare ruimte, de vergroening en de fietsbereikbaarheid snel te versterken en daar roept deze motie toe op. Dat in combinatie met een Binnenstadsfonds zorgt voor een enorme kluif werk die voor ons ligt want hier zetten we geen punt, maar hier gaan we echt aan de slag met het verbeteren en het versterken van de binnenstad. We kunnen daar ook echt mee verder, we kunnen in Q1 van 2026 met de realisatie starten. Het college heeft dan ook geen bezwaar tegen deze motie. Dan vind ik het nog heel erg belangrijk om richting de SP aan te geven dat ik niet goed heb begrepen wat u van de wethoudersbrief had verwacht en dat ligt dan aan mij. Er zijn vanavond heel veel moties ingediend en we willen de moties die u aanneemt in de startnotitie meenemen en ze ook participatief met de belanghebbende oppakken. Als we kijken naar uw belangrijkste punt, dat over de Magistratenlaan, dan vraagt u om garanties.

Niemand heeft een glazen bol, niemand weet hoe het er over tien jaar uitziet, maar met alle gegevens die wij hebben, met alle kennis die wij daarover hebben en de ruimte die wij daar zien, is de verwachting nadrukkelijk dat de Magistratenlaan deze capaciteit kan gaan verwerken. Garanties? Nee, die kan ik u niet geven maar alle kennis, alle experts, alles wat we in huis hebben, hebben echt de verwachting dat de Magistratenlaan dit aankan. De heer ROOVERS: Natuurlijk zijn garanties niet mogelijk, maar ik vind de wethouder in dit geval duidelijk. Dan heb ik nog een laatste vraag, kunt u eenzelfde soort uitspraak doen als het gaat over de A2 als alternatief voor de Zuidwal, denkt u met dezelfde overtuiging dat dit een reëel alternatief is voor het huidige doorgaand verkeer? Als u dat zou kunnen zeggen dan ben ik wel bereid om de wethouder in ieder geval bij dit voorstel het voordeel van de twijfel te geven. Wethouder ROY GEERS: Ik hoorde vanavond ook uitspraken als 'de A2 staat altijd vast' en 'de Magistratenlaan staat nu ook altijd vast'. In de spits staat het op dit moment op meerdere plekken vast, dat is gewoon een feit en dat kunnen we niet veranderen.

Met name richting de PVV, ik ben tegenwoordig regelmatig in Den Haag, juist om ervoor te pleiten dat de minister, dit kabinet, werk van de A2 maakt en ik nodig u uit om dat ook te doen want dat is gewoon echt belangrijk voor Den Bosch, het is belangrijk voor de hele regio. Het helpt als de A2 beter doorstroomt, maar als de A2 geen betere doorstroming heeft, betekent dat niet dat het helemaal vast komt te staan en dat mensen niet meer van zuid naar west kunnen of andersom. We hebben meerdere mogelijkheden voor de A2, die staat niet altijd vast, ook niet in de toekomst, en we hebben ook andere wegen die van zuid naar west en van west naar zuid gaan, maar dan moet je wellicht wel over het centrum heen. De mogelijkheden zijn er en we garanderen niet filevrij, maar de bereikbaarheid krijgt met dit plan wel een flinke boost. De VOORZITTER: Ik denk dat het het gemakkelijkste is dat ik even een rondje maak. Dan maakt de heer Roovers het af en dan kijk ik even. Dan koppelen we de tweede termijn met een soort interruptie, dan kan de wethouder hier blijven staan, dat is het gemakkelijkste. De heer ROOVERS: Mijn laatste vraag.

De wethouder heeft ook in de commissie al gezegd 'filevrij kan ik niet garanderen' en dat hoeft ook niet, dat is nu ook niet zo, maar ik lees ook in de verkeersstudies dat met alle plannen die wij nu hebben de doorstroomassen sowieso al moeilijk worden, of wij dit voorstel aannemen of niet. Die doorstroomassen worden sowieso een ingewikkeld 50

punt. U zei net best met overtuiging dat u in ieder geval vertrouwen in de Magistratenlaan hebt, hebt u eenzelfde soort vertrouwen in de A2 als alternatief voor de Zuidwal? Wethouder ROY GEERS: De A2 zal altijd een route blijven voor de mensen die van zuid naar west gaan en andersom, daar zal ook de nodige doorstroming zijn en ja, daar zal ook de nodige file op staan, maar dat blijft wel een goede route, net als de Zandzuigerstraat en de Bruistensingel, die routes blijven goed functioneren. De VOORZITTER: Dan de beantwoording van de vraag van Bosch Belang en dan gaan we even een rondje maken voor de tweede termijn. Wethouder ROY GEERS: Ja, richting Bosch Belang. U had het over het Dertienpuntenplan, oorspronkelijk het Twaalfpuntenplan, hoe we daartegen aankijken. Wij hebben geprobeerd in de wethoudersbrief te duiden waar we precies staan als het gaat om die dertien punten. Wij vinden heel veel van die punten interessant en die kunnen we ook echt meenemen. Die horen niet altijd direct bij dit raadsvoorstel, maar net als het STS-verhaal en de motie van Leefbaar 's-Hertogenbosch, kunnen we daar echt wel naar kijken, dat kunnen we echt overwegen. Zo is er een aantal zaken in dat Dertienpuntenplan, dat heb ik zojuist ook in de toelichting op de moties meegegeven, dat we echt kunnen meenemen.

Wat daar bijvoorbeeld in zit wat we niet kunnen oppakken, is die koppeling van de Vogelstraat en de Nelson Mandelalaan. Daar heeft de raad zich al meerdere malen over uitgesproken en dat zit dus ook niet in de plannen. De heer VAN DER KRABBEN: Mag ik het zo interpreteren dat u zegt dat een van die twaalf punten nog tijd nodig heeft en dat u er wat betreft de overige punten met deze groep uit gaat komen? Wethouder ROY GEERS: We hebben in de wethoudersbrief aangegeven in welke punten we sowieso mee kunnen en op welke punten we, bijvoorbeeld als het meer gaat over de parkeergarages, bij de Parkeervisie het gesprek met u als raad en de belanghebbenden verder aangaan, maar we kunnen meerdere punten in ieder geval wel in de verdere gesprekken meenemen, daar staat het college niet altijd negatief tegenover. De VOORZITTER: Even voor de ronde, wie wil er nog interrumperen of een tweede termijn? Dan weet ik in ieder geval… We inventariseren. De heer Vossen, de heer Kagie, de heer Van Hattem, de heer Van Creij en mevrouw Lipman. Dat zijn ze? Kijk, dan hebben we er nog vijf. De heer Vossen. De heer VOSSEN: Ik hoorde de wethouder meermaals zeggen dat stukken zoals een touringcar en kiss-and-ride al in het stuk staan en ik las in de wethoudersbrief ook dat hij dit sympathieke ideeën van de samenleving vindt.

In de hypothetische situatie dat de moties 9 en 10 niet worden aangenomen, gaat de wethouder deze ideeën dan toch uitvoeren? Wethouder ROY GEERS: Dat is wel een hele bijzondere vraag. Het staat in het voorstel en er wordt een motie ingediend om dat eigenlijk te ondersteunen. Als u de motie wegstemt, het is geen amendement, dan zet u het college voor het blok. De heer KAGIE: Dat is wel een interessante wat mijn buurman in zijn laatste uur of anderhalf uur als raadslid hier even te berde brengt. Hij zegt over die motie over de kiss-and-ride en de touringcarhaltes "dat staat er al en als wij 'nee' tegen die moties zeggen, welke betekenis heeft dat dan voor het raadsvoorstel waar het al in staat?", terwijl de wethouder het heel positief benadert en zegt 'die motie onderstreept die twee punten nog eens'. Ik hoop dat de destructieve insteek van deze collega niet door de coalitie wordt gevolgd. Nu een vraag richting de wethouder, een kleinigheid over parkeergarage Wolvenhoek.

Als wij bij het amendement zeggen 'houd die parkeergarage de komende tien jaar open voor de bezoekers' en ik de wethouder hoorde zeggen 'wacht eens even, voorlopig is dat hele vraagstuk', vrij vertaald, 'helemaal niet aan de orde en als het door een bepaalde wilsbetrachting van welke politieke beweging dan ook aan de orde zou zijn dan hebben we de dure plicht om een alternatief gelijkwaardig aan de huidige parkeergarage op tafel te hebben', heb ik dat dan goed van u gehoord? Wethouder ROY GEERS: Bijna. Het zit hem in het woord 'gelijkwaardig', wat is gelijkwaardig, 51

dat is een heel rekbaar begrip. We hebben in het bestuursakkoord benoemd dat er een alternatief voor bezoekersparkeren moet komen voordat die garages naar bewonersparkeren kunnen worden omgezet. We moeten het nog maar eens goed hebben over wat exact het alternatief is en hoe dat moet worden ingevuld en volgens mij geeft de politieke meerderheid op dat moment de doorslag. De heer KAGIE: Het tweede punt hierover. We gaan bij de behandeling van de parkeervisie over vier tot vijf maanden, dat heb ik goed begrepen hè, er komt over vier, vijf maanden een discussie over de parkeervisie, indringend spreken over de parkeerbalans, bezoekers, et cetera. Wethouder ROY GEERS: Het doel is inderdaad om een discussienotitie over de parkeervisie ongeveer op die termijn bij u te hebben zodat we richting van u kunnen krijgen en ik kan me zomaar voorstellen dat daar een vraag in die richting in staat. De heer KAGIE: Ja en over vier, vijf maanden een richting krijgen, dan weten de belanghebbenden het ook meteen, zou kunnen inhouden dat de meerderheid uitspreekt dat de Wolvenhoek de komende tien jaar in de lucht blijft, dat behoort zomaar tot de mogelijkheden. Wethouder ROY GEERS: Het is aan u als raad wat u gaat beslissen. De heer VAN HATTEM: Als interruptie, nog niet als tweede termijn. Ik hoorde de wethouder...

De VOORZITTER: Samenpakken, daarom zei ik 'pak het nou samen', dat geeft meer flexibiliteit om dat meteen te doen. U hebt de ruimte om wat ruimer te acteren. De heer VAN HATTEM: Ik wil wel even aangeven dat ik meerdere punten heb. Ik gaf overigens de voorkeur aan een tweede termijn, maar goed dan doen we het zo en aangezien we tegenwoordig toch genoeg tijd hebben om om te rijden, moeten we hier de tijd ook maar benutten. Ik hoorde de wethouder allereerst de bal richting mij terugkaatsen, 'hebt u contact met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in Den Haag?'. Daar kan ik contact mee leggen, maar mijn vraag is eigenlijk in de eerste plaats, en ik ben heel erg voor een verbreding van de A2, of de wethouder zelf contact met Rijkswaterstaat over het extra belasten van de A2 heeft gehad, want met die knip wordt een extra verkeersstroom op de A2 gecreëerd, en of Rijkswaterstaat dit wel wenselijk acht want daarmee wordt het fileprobleem op de A2 groter. Als er een aanpak moet komen dan krijg je ook meteen een situatie waarin extra stikstofuitstoot ontstaat, daar heb ik net ook al aan gerefereerd, en dat gaat voor extra belasting zorgen.

Welke impact heeft dat en moet er bij het aanleggen van zo'n knip ook een stikstofanalyse plaatsvinden? Ik hoorde de wethouder bij amendement 4 zeggen dat hij veel indicatoren bij brede welvaart heeft, ik hoorde net een hele discussie over dat er allemaal politieke onenigheid was over wat de brede welvaartsindicatoren bij dit voorstel zouden moeten zijn en ik hoor graag concreet van de wethouder welke brede welvaartsindicatoren hij hier denkt te gaan hanteren of zal gaan hanteren als hij ze al heeft. Ik heb nog geen reactie gekregen op de vraag over de Citadelpoort, wat gaat dit betekenen voor het Citadelhofje, komt de Citadelpoortgarage inderdaad op de plek van het Citadelhofje of betekent het definitief het einde voor het Citadelhofje als dit besluit over de verkeersstructuur wordt genomen? Ik wil in deze tweede termijn eigenlijk toch nog wel benadrukken dat wij hierin echt hele grote risico's voor zowel de bezoekers als de ondernemers in de binnenstad zien en daarom is deze verkeersstructuur absoluut onwenselijk. Ik doe nog een voorstel over de procesorde van de vergadering, nu we toch weten dat de mogelijkheid er is. Dit raadsvoorstel bestaat uit drie beslispunten en die wil ik graag alle drie apart in stemming hebben. Wethouder ROY GEERS: Wat betreft de A2.

Wij hebben regelmatig contact met Rijkswaterstaat en wij zijn kortgeleden ook in Den Haag geweest, waar Rijkswaterstaat ook aanwezig was. Daar hebben we een breed mobiliteitspakket georganiseerd om juist de effecten van de verbreding van de A2 te voorkomen en ja, we hebben contact met Rijkswaterstaat over de opgaves die er voor de A2 liggen, maar ook andere opgaves. Dan over stikstof en de effecten daarvan. We hebben u volgens mij in de rapportage ook meegegeven welke milieukundige zaken we hebben onderzocht en daar blijkt niet uit dat we daar op een probleem afstevenen. Dus milieukundig heeft dit, de zeker voor de binnenstad, een positief effect en het geeft op de andere plaatsen geen knelpunten. Welke indicatoren we vanuit de brede welvaart oppakken. De brede welvaart heeft echt heel veel indicatoren en die zitten op welzijn, wonen, werken, op tal van thema's. Laten we, zoals we dat ook hebben aangegeven, met de belanghebbenden kortsluiten wat zij belangrijk vinden, zodat wij daar een goed verhaal over hebben, we draagvlak creëren en we de ontwikkelingen goed kunnen 52

monitoren. U spreekt over de parkeergarage Citadelpoort. Ik daag u uit, als u nu positief beslist, als u voor het voorstel stemt, heeft dat geen gevolgen voor de ontwikkelingen op de Citadelpoort. U krijgt later een voorstel daarover voorgelegd en kunt daar op dat moment over besluiten zonder dat dit effect heeft op de verkeersstructuur die nu voorligt. U noemt de verkeersstructuur die nu voorligt onwenselijk. Ik vind het onwenselijk dat de Bossche binnenstad vast komt te staan, onbereikbaar wordt, daardoor niet gastvrij wordt en er geen plek is om te ondernemen omdat er simpelweg geen bezoekers kunnen komen en het dus ook een dode stad wordt om in te wonen. Dat vind ik onwenselijk. De heer VAN DER KRABBEN: Een korte vraag. De heer VAN HATTEM: Nog even want ik hoorde de wethouder zeggen dat hij allerlei overleggen met Rijkswaterstaat heeft gevoerd, maar hebt u ook specifiek deze toename van de verkeersstromen vanaf de Binnenstadsring bij het afsluiten van de Zuidwal aan Rijkswaterstaat voorgelegd en gevraagd wat zijn opinie daarover is? Wethouder ROY GEERS: Wij zijn op meerdere fronten in overleg met Rijkswaterstaat en dit is een van die fronten. Deze specifieke vraag durf ik niet te beantwoorden want u stelt nu echt een technische vraag en geen politiek gerelateerde vraag. Dit is een voorstel waarmee we de binnenstad een stap verder brengen.

De heer VAN DER KRABBEN: Nog een korte vraag over de parkeergarage Citadelpoort. Wordt de Wolvenhoek daarvoor ingeruild als die eenmaal klaar is? Als de Citadelpoortparkeergarage eenmaal klaar is, wordt dan de parkeergarage Wolvenhoek daarvoor ingeruild? Wethouder ROY GEERS: Nee, in het bestuursakkoord staat dat de Tolbrugparkeergarage vervalt omdat daar een erfpachtconstructie in zit en de Citadelpoortgarage is eigenlijk de compensatie van de Tolbrugparkeergarage. De heer VAN DER KRABBEN: Nu wijst u het zelf even aan. In het bestuursakkoord staat dat dan een gedeelte van die parkeergarage blijft bestaan voor de parkeerfaciliteiten voor Hotel Centraal, dat staat enkel in bestuursakkoord. Is dat nog steeds definitief? Want het bestuursakkoord is over een paar maanden achterhaald. Dus ik wil van het college horen of dit een toezegging aan het hotel is. Wethouder ROY GEERS: Daarover zijn al diverse overleggen met het hotel gevoerd en dat blijft toch gewoon het uitgangspunt. Collega Slikker is met die gebiedsontwikkeling bezig en neemt dat ook als uitgangspunt mee richting het hotel. De heer VAN CREIJ: Dan toch nog eventjes over de doorstroomassen en specifiek over de Magistratenlaan. In het stuk staat 'zoveel als mogelijk op orde maken' en mijn vraag is de volgende.

Als dat er zo staat, is er dan… Moet ik luider praten? Is er dan een financiële bottleneck of is het aantal verkeersbewegingen leidend voor u? Want als je zegt 'op orde maken' dan kan het zijn 'ik heb een x-bedrag dat ik ervoor over heb om de Magistratenlaan te upgraden', maar het kan ook gewoon zijn dat voor u het aantal verkeersbewegingen leidend is. Wat is leidend voor u? Wethouder ROY GEERS: Excuus richting gewoon ge-DREVEN, ik keek even raar omdat ik aan deze kant geroezemoes in mijn oor hoorde. Wat betreft de verkeersstudie heb ik in de commissie richting uw commissielid aangegeven… Ik hoor nog steeds geroezemoes voorzitter, dat leidt af, excuus. Ik heb in de commissie richting uw commissie lid ook aangegeven dat… Nu ben ik even de draad kwijt. De VOORZITTER: Is met betrekking tot de Magistratenlaan de financiële leidraad leidend of zijn de verkeersbewegingen leidend? Wethouder ROY GEERS: Wat leidend is, is dat de binnenstad bereikbaar blijft, wij willen een leefbare, gastvrije en bereikbare binnenstad. Daar hebben we een pakket aan maatregelen voor nodig en dit is onderdeel van dat pakket, het opwaarderen van de Magistratenlaan is daar echt onderdeel van. Dat pakken we als eerste op en wij zorgen ervoor dat de Magistratenlaan die capaciteit aankan. 53

Mevrouw LIPMAN: Helaas heb ik niet de mogelijkheid om een vraag aan de SP te stellen over wat die nodig heeft om wel voor het voorstel te stemmen. Ik wil nog even aangeven dat het gaat om een bundeling van regelingen in plaats van die losse regelingen die voor de binnenstad zijn bestemd. Het is niet de bedoeling om dat uit de wijken of dorpen te halen, we betrekken de belanghebbenden er juist bij en we kijken ook wat er precies in die programma's zit. Ik hoop dat dit in ieder geval voor de SP voldoende is. Dan nog een vraag aan de wethouder. Bij motie 8 over een parkeerreserveringssysteem gaf de wethouder aan dat op dit moment niet duidelijk is of dit uitvoerbaar is, de motie vraagt al om een uitwerking en toch heeft de wethouder geen bezwaar. Wat gebeurt er dan? Ook richting de indiener, stel dat het inderdaad niet uitvoerbaar is, wat gebeurt er dan met de motie of wat doet de wethouder dan met de motie? Wethouder ROY GEERS: Nogmaals, wij vinden dit een hele interessante richting en wij willen ook echt verder bekijken welke mogelijkheden er zijn en als het niet of nog niet uitvoerbaar is, zullen we dat wel naar u terugkoppelen, maar het is wel een interessante ontwikkeling.

Nogmaals, het is goed als de parkeergarages met een parkeerreserveersysteem ook goed bereikbaar zijn, maar het is wel even de vraag of je dat ad-hocbezoek aan de binnenstad helemaal moet uitsluiten want dat maakt de binnenstad weer minder gastvrij. Daar zit nog echt in de techniek een uitzoekvraag en vervolgens een politieke afweging of dat ook wenselijk is. De heer VAN HATTEM: Ik ben toch niet tevreden met het antwoord van zojuist want er werd gezegd dat het een technische vraag is, maar ik vind het een heel politiek aspect over de informatie die met Rijkswaterstaat is gedeeld en ik hoor toch graag van de wethouder wat het uiteindelijk betekent dat er structureel bijna 10.000 voertuigen per dag extra op een rijksweg komen te rijden en wat Rijkswaterstaat daarvan vindt, of dat hij dat een acceptabele oplossing vindt, want dit heeft namelijk nogal wat effect, en ook eigenlijk wat het betekent, hoever en hoelang moeten onze inwoners omrijden, wat is nog acceptabel voor deze wethouder want waarmee belast hij de inwoners extra? Wethouder ROY GEERS: Nogmaals, wij hebben contact met het rijk waarvan Rijkswaterstaat een onderdeel is en die betaalt mee aan de knip die we realiseren. Dus als zij daar nog tegen zijn dan is het wel raar dat ze nog betalen aan de maatregel die dat veroorzaakt. De VOORZITTER: Dank. We gaan stemmen.

Er is het verzoek ingediend om het voorstel straks in drieën te knippen en dat betekent dat we vier amendementen, elf moties en drie beslispunten uit het besluit behandelen. Ik zal voor de publieke tribune proberen helder te maken waarover het amendement of de motie gaat. Amendement 1, Knip de knippen uit de verkeersstructuur, van de PVV en VOOR Den Bosch. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Inhoudelijk snappen wij de overwegingen, wij hebben als VVD zelf onze worsteling weergegeven en wij hebben ervoor gekozen om er binnen het huidige voorstel het beste van te maken. In dat kader zullen wij tegen stemmen. De heer BOS: Volgens mij hebben we afgesproken dat we geen stemverklaringen toestaan als er een bijdrage door partijen wordt gedaan. Dus voor mij is het gewoon stemmen over de amendementen en moties en daarmee klaar. Mevrouw HENDRICKX: Ik kan me daar van harte bij aansluiten voorzitter. De VOORZITTER: Dat was toch geen bijdrage? De heer BOS: Nee, er is een bijdrage gedaan en dat betekent dat we geen stemverklaringen meer zouden toestaan. De VOORZITTER: Nee, nee, nee, nee, de stemverklaring is alleen 'ik stem voor dit amendement omdat' of 'ik stem tegen het amendement omdat', dat is het. Ik ga door, nog meer stemverklaringen? Een stemverklaring, ik stem voor of ik stem tegen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik stem voor dit amendement omdat we maken dat de 54

stad, en ik zeg nu nadrukkelijk stad, onbereikbaar wordt. De VOORZITTER: Mevrouw De Groot is vertrokken, er worden nog 35 stemmen uitgebracht. Amendement 1 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd Amendement 2, Zuidwal is niet geknipt voor een knip!, van de PVV en VOOR Den Bosch. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring) Heel kort, hetzelfde als bij het vorige amendement. De VOORZITTER We zullen prudent zijn met de stemverklaringen. Iets toevoegen, dat is het belangrijkste. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Met de knip op de Zuidpool wordt parkeergarage Wolvenhoek onbereikbaar voor een aantal gemeentedelen. Amendement 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Amendement 3, Parkeergarage Wolvenhoek komende tien jaar beschikbaar voor bezoekers, van Leefbaar 's-Hertogenbosch. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik ben voor deze motie, we gaan niet de kip met de gouden eieren slachten. De VOORZITTER: Oké, maar het is een amendement. De heer Van Hattem.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal voor dit amendement stemmen al hoeft de parkeergarage Wolvenhoek wat mij betreft na 2035 niet te verdwijnen. Amendement 3 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, Van Haren, mw. Welten), Bosch Belang (Van der Krabben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Amendement 4, Monitor Brede Welvaart, van VVD, D66, CDA, Bosch Belang, Rosmalens Belang en PvdA. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij stemmen tegen dit amendement omdat monitoring al gaat gebeuren en al in het raadsvoorstel is opgenomen. Dit is wat ons betreft zonder gevolg. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zal tegen dit amendement stemmen. We vinden het belangrijk dat de bewoners betrokken worden, maar niemand schiet iets op met zo'n vaag verhaal over brede welvaart. Amendement 4 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 1, Participatie, Gemeenschappelijkheid en Betrokkenheid bij de binnenstadconfiguratie, van gewoon ge-DREVEN. De heer VOSSEN (stemverklaring): Het verhaal van de wethouder horende, zijn wij voor deze motie, dus wij stemmen voor.

55

Motie 1 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 2, Raadplegend referendum Raadsvoorstel Verkeersstructuur 2030, van PVV, VOOR Den Bosch en Bosch Belang. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): De SP heeft ons overtuigd, met de billen bloot, leg het maar aan de burger voor. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ik stem voor deze motie omdat de bewoners inspraak in dit ingrijpende verkeersstructuurplan voor onze stad verdienen. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), SP (Roovers, mw. Visscher), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Motie 3, Een leefbare, gastvrije en bereikbare Brede Binnenstad is voor iedereen bereikbaar, van PVV en VOOR Den Bosch. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij zijn tegen. In Den Haag maken PVVbewindspersonen een potje van de invoering van zero-emissiezones. Wij zullen niet toestaan… Dat is mijn reden voorzitter. De VOORZITTER: Nee, het gaat om uw stem, om wat u vindt. Dat is wat we over een stemverklaring hebben afgesproken. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Dat vind ik voorzitter. De VOORZITTER: U bent voor of tegen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik kom daar voorzitter. De VOORZITTER: Nee en niet andere partijen de maat nemen.

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij zullen niet toestaan dat de PVV dat ook in Den Bosch doet, daarom zijn wij tegen deze motie. De VOORZITTER: Nee, dat gaan we dus niet doen. Het gaat om uw stem. Mevrouw Samshuijzen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij zullen tegen deze motie stemmen omdat de motie zonder gevolg is. Motie 3 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Motie 4, Binnenstad in Balans met hulp van een Binnenstadsfonds, van CDA, VVD, D66, PvdA, Rosmalens belang en Bosch Belang. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Opnieuw zonder gevolg, daarom tegen. De heer HOEBEN (stemverklaring) Wij zullen voor deze motie stemmen omdat we het ook wel eens leuk vinden om met een motie zonder gevolg mee te stemmen. Motie 4 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 5, Onderzoek noodzaak nu herinrichten van toekomstig scharnierpunt, van De Bossche 56

Groenen en PvdD. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen en niet omdat wij al die maatregelen in de verkeersstructuur willen, maar omdat wij sowieso tegen die inrichting van het Kardinaal Van Rossumplein waren. Motie 5 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Claessen, mw. Hendrickx, Hoeben), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 6, Gastvrije én bereikbare inclusieve binnenstad, van PVV, Bosch Belang, VOOR Den Bosch, Leefbaar ’s-Hertogenbosch, VVD en 50PLUS. Mevrouw VERREIJT (stemverklaring): We stemmen tegen omdat we een inclusieve gemeente zijn en de bereikbaarheid voor ouderen daaronder valt. Hier zijn echter meer en verschillende oplossingen voor anders dan enkel in deze motie worden genoemd. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Wij zijn tegen vanwege het eerste dictumpunt. We delen natuurlijk wel de zorgen over de bereikbaarheid voor mensen met een gehandicaptenparkeerplaats, zij moeten die wel kunnen bereiken. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij zijn tegen. Ik zie dat ik mijn stemverklaringen bij motie 3 en motie 6 door de war heb gehaald om 23.55 uur.