Notulen raadsvergadering 2024-06-04

Ik ga over tot de stemming en mijn voorstel is dat ik gewoon begin bij motie 2 en dat ik de indiener vraag of de motie wordt gehandhaafd zoals die is ingediend of dat er wijzigingen zijn. Als er wijzigingen zijn dan neem ik 51

aan dat dit in het systeem staat. De indiener kan het kort toelichten, daarna eventuele stemverklaringen en daarna stemming. We hebben ook een drietal moties waarvan de volgorde iets wordt aangepast vanwege de verstrekkendheid van de moties en dat zal ik ook voorafgaand aan de behandeling van die betreffende motie meegeven. Ik probeer het rustig te doen, ik heb tijd genoeg, de griffier heeft gezegd dat hij pas om 23.30 uur thuis is. Motie 2, Erkenning van Jonge mantelzorgers, van CDA, PvdA, Rosmalens Belang, D66, VVD, Bosch Belang, VOOR Den Bosch, PvdD, GroenLinks, SP, PVV, De Bossche Groenen en Volt is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 3, Breng de raad in stelling bij ombuigingen, van SP, PvdD, De Bossche Groenen, VOOR Den Bosch en Leefbaar 's-Hertogenbosch. De heer HUIBERS (stemverklaring): Met de uitleg van de wethouder kunnen wij in deze motie mee. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de woorden van de heer Huibers. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Dat geldt ook voor het CDA, met uitleg van de wethouder. Motie 3 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van de VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten) en GroenLinks (mw. Doğan, mw. Korver, Van Rosmalen) hebben tegen gestemd.

Motie 4, Maximering externe inhuur, van SP, PvdD, De Bossche Groenen, VOOR Den Bosch en PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 5, Website ook gebruiksvriendelijk voor ondernemers, van VVD, CDA, Rosmalens Belang, D66, PvdA, VOOR Den Bosch, SP, gewoon ge-DREVEN en Bosch Belang is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 6, Meer commerciële ruimte wijkcentra en verenigingen, van Rosmalens Belang, CDA en D66. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Omdat we vinden dat wijkcentra echt een andere taak hebben en laagdrempelig moeten blijven en we daar niet helemaal op vertrouwen, zullen wij tegen deze motie stemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ(stemverklaring): Wij gaan voor deze motie stemmen omdat wij het belang van verenigingen kennen om de kas te kunnen spekken. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal tegen deze motie stemmen. We moeten gewoon maken dat wijkcentra gewoon voldoende subsidie krijgen, anders komen ze straks op glad ijs om te kijken van commercieel, niet-commercieel.

De heer MEES (stemverklaring): Leefbaar 's-Hertogenbosch stemt voor deze motie gehoord hebbende de tekst van Rosmalens Belang dat het met name gaat over het eigen verdienvermogen. Mevrouw MULLER (stemverklaring): Wij willen deze graag mee indienen. Wij stonden er niet op, maar het was wel de bedoeling om hem mee in te dienen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Eigenlijk in navolging van wat ik al heb gehoord. Wij vinden die commerciële inmenging bij de wijkcentra eigenlijk niet de juiste prikkel, wij zouden juist stellen dat ze gewoon voldoende geld moeten krijgen om op eigen benen te kunnen functioneren. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij sluiten ons ook bij de SP aan en daarbij ook gehoord hebbende dat we zeker naar het eigen verdienvermogen moeten kijken, maar we vinden dat 52

deze motie op deze manier niet voldoende op de vercommercialisering aansluit. Daarom zijn we genoodzaakt om tegen te stemmen. Motie 6 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van SP (Roovers, mw. Visscher), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 7, Ontwikkeling van de Noordoosthoek in Nuland, van Rosmalens Belang, VVD, PvdA, GroenLinks, D66, CDA, Bosch Belang, VOOR Den Bosch, Leefbaar 's-Hertogenbosch, PvdD en Volt. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Deze motie is een kans voor Nuland, een integrale ontwikkeling. Wij zullen deze motie van harte steunen. Motie 7 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 8, Op weg naar een stappenplan voor een klimaatneutraal, van GroenLinks, VVD, PvdA, D66, PvdD, De Bossche Groenen, Volt en het CDA is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. Motie 29, Bestrijding kinderarmoede, van Leefbaar 's-Hertogenbosch, De Bossche Groenen, VOOR Den Bosch, PvdD, SP en Volt. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Op zich kan ik het doel van de motie om kinderarmoede te bestrijden steunen, maar ik vind dat dit niet exclusief via de Stichting Leergeld zou moeten lopen. Vandaar dat wij tegen deze motie zullen stemmen.

Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Wij staan nog steeds vierkant achter de motie, zeker ook omdat de Stichting Leergeld het niet voor niets vraagt. Wij hopen niet alleen op woorden, maar ook op daden. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Ik heb aangegeven dat wij tegen deze motie stemmen. Wij gaan ervan uit dat de brief die de wethouder heeft toegezegd voldoende informatie geeft en wij gaan ervan uit dat we dit bij de begroting op de een of andere manier honoreren. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ik sluit me bij de anderen aan. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal nu wel voor deze motie stemmen, maar wel in lijn met de woorden van heer Van der Krabben dat ik hoop dat de brief van de wethouder duidelijkheid gaat brengen over de financiën. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Een kind in armoede is een gezin in armoede en daar doen wij heel veel voor in deze gemeente. Het opvangen van het wegnemen van incidentele rijksmiddelen moet niet onze kerntaak zijn en daarom zullen wij tegen deze motie stemmen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Alhoewel ik blij ben met de toezegging dat de gemeente een deel van de kosten van mobieltjes die al aan gezinnen zijn verstrekt gaat overnemen, zal ik nog steeds voor deze motie moeten stemmen omdat we als gemeente niet genoeg doen. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij zullen tegen deze motie stemmen.

Wij zijn van mening dat we voldoende doen, zoek de koppelkansen op in plaats van alles over te nemen. Mevrouw MULLER (stemverklaring): Als onze motie wordt aangenomen, zijn wij dankbaar voor het behoud van de voorziening Digitale leermiddelen voor gezinnen in armoede met kinderen op de basisschool. Gezien de incidentele rijksmiddelen die er in 2022 en 2023 wel waren en nu niet meer, is dit niet het moment voor het uitbreiden van voorzieningen en zullen wij tegen deze motie stemmen. Motie 29 is door de gemeenteraad verworpen.

53

De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 9, Beschikbaarheid digitale leermiddelen, van D66, Volt, Rosmalens Belang, SP, PvdA, CDA, GroenLinks, VOOR Den Bosch en Bosch Belang. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Omdat de vorige motie net werd weggestemd, zal ik voor deze motie stemmen, maar dan blijft nogmaals de brief van de wethouder heel belangrijk. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Gelet op de uitleg van de wethouder dat het om incidentele middelen gaat, zullen we tegen deze motie stemmen. De heer MEES (stemverklaring): Wat ons betreft gaat dit lang niet ver genoeg, wij vinden het een beetje een fopspeen en daarom stemmen wij tegen. De VOORZITTER: Misschien moeten we technisch schorsen, maar dit ging niet over incidentele middelen. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Dat het gaat om het structureel maken van incidentele middelen. Dat was volgens mij de uitleg van de wethouder. De VOORZITTER: Oké, dan heb ik het goed begrepen. Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Wij stemmen net als Leefbaar 's-Hertogenbosch tegen. Het is lastig, we kunnen denken 'beter iets dan niets', maar het is te weinig, het is fundamenteel te weinig.

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Mijn duiding 'voer het debat over deze motie' was anders dan nu omdat ik dacht 'het is ook echt om die armoede te bestrijden'. De uitleg was wat anders en daarom staan we wel iets sceptischer in de motie, maar we zullen wel voor stemmen omdat ik dan wel denk 'iets is beter dan niets', maar het is niet alles. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de woorden van De Bossche Groenen en Leefbaar 's-Hertogenbosch. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Wij zullen voor stemmen. Bij Sinterklaas heb ik altijd geleerd: je kunt beter iets krijgen dan niets. Motie 9 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Van Opdorp), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 10, Maak alle kinderen blij, steun de kinderboerderij, van PvdA, VVD, CDA, De Bossche Groenen, Rosmalens Belang, VOOR Den Bosch, Bosch Belang, SP, GroenLinks, gewoon geDREVEN en PVV. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Als het 'alle kinderen én dieren blij' was, hadden wij de kinderboerderij ook gesteund, maar dat is in dezen helaas niet zo en daarom zijn wij gedwongen om tegen te stemmen. De heer ÇIFÇI (stemverklaring): Keiblij in de rij voor de kinderboerderij. Motie 10 is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PvdD (mw.

Samshuijzen) heeft tegen gestemd. Motie 11, Ondersteuning activiteiten Centrummanagement Rosmalen (CMR), van VVD, Rosmalens Belang, CDA, gewoon ge-DREVEN, VOOR Den Bosch en PVV. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Dit geldt zowel voor het centrummanagement 54

Rosmalen als voor het 400-jarig beleg, even alvast voor beide moties. In de basis vinden we het geen verkeerde zaken, maar wanneer we keuzes moeten maken over geld en er voor bijvoorbeeld de Stichting Leergeld geen geld is dan kunnen we het niet over ons hart verkrijgen om hier dan wel middelen in te steken. Er is in de basis niets mis mee, maar we gaan toch tegen stemmen want keuzes maken. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik wist al dat mevrouw Samshuijzen dit ging zeggen, dus ik dacht 'ik laat haar eerst even', maar we staan hier achter en eigenlijk vinden we het ook lastig dat we dit soort keuzes daardoor zo moeten maken, maar we volgen hierin volledig de lijn van de PvdD. De heer GERSJES (stemverklaring): Dit gaat niet specifiek om Rosmalen, hier hebben we uiteraard al voorgestemd. Ik wil één noot maken, zorg nooit dat de parkeertarieven leiden tot verhoging in Rosmalen door middel van ondersteuning van activiteiten want we hebben nu ook geen parkeertarieven in Rosmalen. Motie 11 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 32, Geen gemeentelijke middelen voor dienstverlening aan asielzoekers, van de PVV.

De heer VOSSEN (stemverklaring): Ons Den Bosch is een Den Bosch waar de mensen die een steentje aan onze gemeenschappen willen bijdragen ertoe doen. Daarom stemmen wij straks voor de motie van D66 en tegen deze motie. Mevrouw DE GROOT (stemverklaring): Omdat voor ons op dit moment nog onvoldoende duidelijk is om welke dienstverlening het gaat en of we die dus wenselijk achten, zullen we op dit moment tegen deze motie stemmen. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): We hebben onze eigen motie ingediend met betrekking tot het aan het werk zetten van asielzoekers en vluchtelingen. We stemmen daarom tegen deze motie. Motie 32 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Motie 12, Werken vanaf dag 1, van D66, GroenLinks, PvdA, CDA, Rosmalens Belang, Bosch Belang, SP, PvdD en Volt. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): In motie 37 van de PVV staat dat zij graag de zelfredzaamheid van vluchtelingen willen bevorderen. Ideale kansen door hen aan het werk te helpen, dus ik zou zeggen stem vooral voor deze motie als u geeft om de zelfredzaamheid van asielzoekers en vluchtelingen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Met de toelichting van D66 dat als mensen eigen inkomen hebben ze gelijkgetrokken worden met de reguliere Nederlander, een zorgplicht en dergelijke, zullen wij instemmen.

De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Asielzoekers die in een asielzoekerscentrum verblijven, zijn nog niet zeker of ze überhaupt in Nederland mogen blijven, of ze door de asielprocedure komen. Dus wij moeten geen gemeentelijke middelen inzetten voor diegenen waarvan nog maar de vraag is of ze überhaupt in dit land mogen blijven. Vandaar dat wij tegen deze motie zullen stemmen. De heer GERSJES (stemverklaring): Wij zullen ook voor deze motie stemmen. Werken is goed en het is goed voor de economie. Motie 12 is door de gemeenteraad aangenomen.

55

De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten) en PVV (Van Hattem) hebben tegen gestemd. Motie 13, Afronding renovatie gevel stadhuis, van Bosch Belang, CDA, Rosmalens Belang, VVD, VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN en PVV is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp) heeft tegen gestemd. Motie 14, Praat vandaag over morgen, van Bosch Belang en VOOR Den Bosch. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Omdat we niet echt goed kunnen voorzien of dit het begin van een soort schuldcultuur is, waarbij voorzieningen wegvallen en dergelijke als je niet goed hebt nagedacht of dat niet had kunnen doen. Dat is een zeer glijdende schaal en daarover zouden we graag verder willen praten, we vinden het te vroeg om dat nu met een motie vast te leggen en daarom stemmen we tegen. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Ik kan me eigenlijk voor een deel bij de stemverklaring van de SP aansluiten. Ik vind het te onduidelijk wat precies de bedoeling is om daar gemeentelijke tijd, geld en moeite in te steken. De heer MEES (stemverklaring): Ja, een uitstekende suggestie van de SP die wij ook volgen. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Wij zullen deze motie steunen omdat het goed is om op tijd over de toekomst na te denken.

Je hebt een consultatiebureau voor gezinnen zou ik willen zeggen en zo zou er best ook een consultatiebureau voor ouderen kunnen zijn om het denken op dit terrein te stimuleren, dus wij zullen voor stemmen. Motie 14 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 15, Bijzondere bijstand tot 130% minimum, van SP, De Bossche Groenen, Leefbaar 'sHertogenbosch, PvdD en Volt. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Het is duidelijk dat ook hier wordt gevoeld dat mensen tot 130% wel degelijk geld tekortkomen en we zouden dus een generieke maatregel beter vinden. Vandaar dat wij deze motie hebben ingediend en we er ook voor stemmen. De heer MEES (stemverklaring): Uit diverse publicaties van onder andere het Centraal Planbureau blijkt dat de armoede weer oploopt door het wegvallen van een aantal maatregelen. Vandaar dat wij instemmen met deze motie, althans dat onze naam er ook onder staat. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Het is een vriendelijk motie die vraagt om de financiële impact duidelijk te maken, dus wij zullen voor stemmen. Motie 15 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Van Opdorp), SP (Roovers, mw.

Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon geDREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 16, Maaien en snoeien voor verkeersveiligheid, van VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang en PVV. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Het CDA heeft verkeersveiligheid hoog in het vaandel. Ik hoorde de wethouder duidelijk zeggen dat we hier al in volle vaart mee bezig zijn en dat de motie zonder gevolg is. Wij zullen tegen stemmen. De heer HUIBERS (stemverklaring): In het verlengde van het CDA zullen we ook tegen stemmen. 56

De heer VAN RENS (stemverklaring): Ik sluit me aan bij het CDA en Rosmalens Belang. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Ik mis vooral iets in deze motie, namelijk dat er een balans is waarom je maait, ook voor bijvoorbeeld biodiversiteit en niet alleen voor verkeersveiligheid. Wij zullen vooral vanwege het dictum tegen stemmen. De heer MEES (stemverklaring): De motie is ons ontschoten, anders had onze naam er ook wel bij gestaan, zeg ik tegen de heer Gersjes. Het is een hele sympathieke motie en ook heel erg nodig gelet op de verkeersveiligheid waar we toch wel weer heel veel spanning op zien. Dus wij doen mee. Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Ook voor de VVD is veiligheid een belangrijk aspect, vandaar dat we voor zullen stemmen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de stemverklaring van Volt. Motie 16 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten), Bosch Belang (Van der Krabben), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd.

Motie 17, Versterken relaties met inwoners door stadsbestuur – gewijzigd, van VOOR Den Bosch, Bosch Belang, VVD, PvdD, gewoon ge-DREVEN, PVV en 50PLUS De heer GERSJES: De motie is in overleg met een aantal partijen aangepast, die heb ik op mijn hand. De VOORZITTER: Kunt u voor de mensen op de publieke tribune aangeven wat de wijziging is? De heer GERSJES: Het is nu allemaal wat vriendelijker, er is uitgehaald… De VOORZITTER: De tekst, misschien is dat het gemakkelijkste. De heer GERSJES: Laten we gewoon zeggen dat de communicatie over de cijfers tot een betere waardering komt als u in gesprek gaat en dat het college nog steeds wordt verzocht om een plan te maken om de waardering te verhogen waardoor u beter bij onze inwoners in the picture komt. De heer HUIBERS (stemverklaring): Natuurlijk moet ik erop reageren. Nee, ik ben niet op de hand van VOOR Den Bosch, maar we zullen in dezen wel meestemmen. De heer VOSSEN (stemverklaring): Wij snappen de geest van de motie en wij stemmen dus mee. Motie 17 is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 18, Meer duale opleidingen voor een innovatief ’s-Hertogenbosch, van VOOR Den Bosch is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd.

Motie 19, Geen permanente opvang in het Rodenborch, van gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 'sHertogenbosch, VOOR Den Bosch en PVV. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Volgens mij omschreef de wethouder het mooi dat we niet op elk plannetje van tevoren moeten gaan zeggen hoe we het wel en niet willen invullen, maar dat we het gewoon structureel aan het college moeten laten om een besluit te nemen. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij zien met name een bredere invulling van het nog vrij te komen stuk. Daarom zullen we tegen deze motie stemmen. 57

Motie 19 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Motie 20, Integrale aanpak in buurten zoals de Hambaken, van GroenLinks, D66 en De Bossche Groenen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): De motie is wat ons betreft veel te kort door de bocht. Er wordt gevraagd om een onderzoek en er wordt al voorgesorteerd door te zeggen 'we pakken vooralsnog al wel de Hambaken aan', dat is wat ons betreft te vroeg. De heer GERSJES (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen. We hebben er lang over moeten nadenken, maar uiteindelijk gaan we mee met name omdat ik heb begrepen dat ook de behoefte in andere wijken wordt gepolst. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Ik ga kort door de bocht en sluit me aan bij de stemverklaring van de heer Van Creij. De heer ÇIFÇI (stemverklaring): Drie zinnen over de integrale aanpak Hambaken. In het kader van een gezond en gelukkig leven waar een integrale aanpak succesvol kan zijn. Belangrijk dat we hieraan een bijdrage leveren voor de wijk Hambaken. De Bossche PvdA stemt van harte voor. Motie 20 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd.

Motie 34, Bereikbaarheid voor alle wijken en dorpen, van de PVV. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Wij zijn het eens met vrijwel de hele strekking van de motie behalve met het afschaffen van de HOV-lijn en daarom zullen wij tegen stemmen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Ja inderdaad. Wij zijn het eens met de motie, maar wij willen niet af van het project HOV en daarom gaan we tegen stemmen. De heer ROOVERS (stemverklaring): Voor de HOV en daarmee tegen de motie. Wij zijn ook tegen het idee dat er een valse tegenstelling wordt opgeroepen tussen de HOV naar De Groote Wielen en de bereikbaarheid van de rest van de oostelijke gemeentedelen. Daarom nog een keer, tegen de motie. Motie 34 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Motie 21, Borging HOV-lijnen met een hoofdletter H, van PvdD, VVD, De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, GroenLinks, PvdA, Bosch Belang, Rosmalens Belang, D66, SP en CDA. De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): Voor de Bossche VVD is bereikbaarheid van alle vervoersmodaliteiten in de gemeente Den Bosch van groot belang. Wij zien deze inzet ook als een extra naast wat we al hebben en we willen ook even benadrukken dat het wat ons betreft ook niet ten koste van de bestaande auto-infrastructuur kan gaan.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik heb in mijn bijdrage in eerste instantie al gezegd wat de reden is dat wij tegen deze motie stemmen. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Het zorgt vaak voor verdringing van de ruimte voor de automobilist in de infrastructuur en het is veel te duur. Kortom, het kan op een andere manier worden opgelost met het ov, dus we zullen tegen deze motie stemmen.

58

Motie 21 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben tegen gestemd. Motie 22, Ja mits op financiering extra fte’s communicatie & participatie, van PvdD, De Bossche Groenen en VOOR Den Bosch, De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Eigenlijk had het wat mij betreft een motie moeten zijn met 'nee, tenzij', maar desondanks vinden we de insteek sympathiek en zullen we de motie steunen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Dezelfde opmerking als net bij de borging HOV-lijn. Ik heb in eerste instantie al gezegd waarom ik tegen ben. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij zullen tegen de motie stemmen. Het is van groot belang dat participatietrajecten goed worden doorlopen en daar hebben we juist capaciteit en expertise voor nodig Motie 22 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), CDA (Van Genugten, Ploegmakers mw. Van Zaalen), De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), VOOR Den Bosch (Gersjes), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 23, Nu kwartier maken voor 400-jaar Beleg van ’s-Hertogenbosch, van Bosch Belang, CDA, VOOR Den Bosch, 50PLUS, PVV en VVD.

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Hetzelfde wat ik net bij centrummanagement Rosmalen heb aangegeven. Op zich is hier niets mis mee en het is zeker heel mooi om dat 400 jaar belegd te gaan vieren, maar wanneer we keuzes moeten maken dan maken wij andere keuzes. Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Wij sluiten ons daar volledig bij aan. Motie 23 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 24, Daad bij woord op Bossche dierenparkjes, van PvdD en De Bossche Groenen. De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Alhoewel we wel voor de motie waren over dat we blij met de kinderboerderij moeten zijn, vinden we het wel belangrijk dat ook met deze motie wordt ingestemd, om ook samen met de PvdD voor dierenwelzijn te pleiten. Dank voor deze motie. Motie 24 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), SP (Roovers, mw. Visscher), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd.

Motie 25, Prijs de Bossche Warenmarkt niet de markt uit, van CDA, VVD, D66, Bosch Belang, 50PLUS, VOOR Den Bosch, Leefbaar 's-Hertogenbosch, PVV en SP Mevrouw KORVER (stemverklaring): GroenLinks heeft eerder tegen een kostendekkende warenmarkt gestemd omdat wij van mening zijn dat de warenmarkt een maatschappelijke functie heeft waar de gemeente best een financiële bijdrage aan mag geven. Wij maken ons er zorgen over dat een verder onderzoek naar de kosten van de warenmarkt ook tot een verhoging van de leges zou kunnen leiden en daarom stemmen wij tegen deze motie. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Wij zullen voor deze motie stemmen. We zien een aantal spijtoptanten dat de vorige keer heeft gezegd dat de mensen op de markt flink moeten investeren in elektrische voertuigen en die, nu het over centenwerk gaat, dit te berde brengen. We kunnen hier niet tegen zijn, maar wel met deze onderbouwing. 59

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij sluiten ons gedeeltelijk aan bij de stemverklaring van GroenLinks. Daarnaast vinden we ook deze motie wat schuren met de zero-emissie en opteren voor uitzonderingen. Dat vinden wij wat lastig en daarom stemmen wij toch tegen deze motie. De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Het CDA wil graag de Bossche warenmarkt aantrekkelijk houden voor de marktkooplieden en voor de Bossche inwoners en daarom zullen wij voor stemmen. Motie 25 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van GroenLinks (mw. Doğan, mw. Korver, Van Rosmalen), De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 26, Samen Gezond - samen tegen vapen, van CDA, Rosmalens Belang, D66, PvdA, GroenLinks, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, VOOR Den Bosch, De Bossche Groenen en Volt. De heer HUIBERS (stemverklaring): Hartstikke akkoord met de motie, maar daarbij wel de zorg die is geuit over dat we het onderwijs niet te veel met allerlei zaken moeten belasten. Wij stemmen zeer zeker voor. Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Dank voor het maken van de motie en het inspringen op de actualiteit, fijn. Motie 26 is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van de PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd.

Motie 27, Verbeteren interne communicatie en veiligheid bij Afvalstoffendienst ‘s-Hertogenbosch, van 50PLUS. Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Zowel voor motie in 27 als 28. We snappen het idee erachter, maar wij denken dat het slimmer is om dit in de komende commissie veel flinker aan te pakken. Daarom stemmen we tegen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik sluit me daarbij aan. Motie 27 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van PvdA (Vossen, Çifçi), De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 28, Herziening en verbetering van de Afvalstoffendienst ‘s-Hertogenbosch, van 50PLUS is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Van Opdorp), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Motie 30, Versterking sociale infrastructuur, investeer in wijken en buurten, van Leefbaar 'sHertogenbosch, De Bossche Groenen, PvdD en Volt. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Deze motie heeft vooral een interessante dekking, de kosten uit de aanpassing van het kruispunt halen, waardoor mogelijk ook het Citadelhofje in stand kan blijven en er toch een mooi stukje Den Bosch en een stukje sociale infrastructuur overeind blijft. Dus deze motie bedient zichzelf en we zullen hem dan ook steunen.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Bijna om dezelfde redenen ga ik tegen stemmen. Ik kan helemaal met de overweging leven, maar niet met de dekking van het voorstel. De heer HUIBERS (stemverklaring): In tegenstelling tot de aanname van de heer Mees, zullen wij tegen stemmen met dezelfde overweging die gewoon ge-DREVEN net aangaf. De heer GERSJES (stemverklaring): Daar sluit ik me ook bij aan, ik stem ook tegen. Ik sluit me 60

aan bij Rosmalens Belang en dat andere Rosmalens lid, gewoon ge-DREVEN. Motie 30 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), SP (Roovers, mw. Visscher), Leefbaar 'sHertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), Volt (Van Silfhout) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. Motie 31, Inclusie voor hondenbezitters met een minimuminkomen, van de PVV. De heer ROOVERS (stemverklaring): De SP is duidelijk geweest, de hondenbelasting moet wat ons betreft een doelbelasting zijn. Wat dat betreft zouden hiermee akkoord kunnen gaan, maar de dekking is inclusie en daaronder valt ook gehandicapten- en ouderenbeleid. Dat zijn voor mijn partij posten die minstens zo belangrijk zijn als hondenbelasting en daarom moeten wij helaas tegen stemmen. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Hondenbelasting, dan moet ik wel met een stemverklaring komen. Ik heb in mijn eerste bijdrage al gezegd dat ik de motie van harte zal ondersteunen, elke vorm van verlaging van de hondenbelasting is meegenomen. De heer MEES (stemverklaring): Leefbaar 's-Hertogenbosch trekt ook de lijn door om de hondenbezitters hiermee te ontlasten en om te beginnen hiermee. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Wij hebben ook de lijn hondenbelasting daar waar mogelijk omlaag, dus wij zullen de motie steunen. Motie 31 is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. Motie 33, Behoud historisch bodemarchief Noordoosthoek Nuland, van PVV. Mevrouw KORVER (stemverklaring): Voor iets wat eigenlijk al wordt gedaan, vinden wij de motie eigenlijk geen gevolg hebben en daarom zullen wij tegen stemmen. De heer HUIBERS (stemverklaring): We waren bang dat we hier een kamsalamanderdossier hadden, maar met de uitleg van de wethouder kunnen wij instemmen. Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Wij vinden de invulling te specifiek en daarom zullen we tegen stemmen. Motie 33 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten), GroenLinks (mw. Doğan, mw. Korver, Van Rosmalen) en De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp) hebben tegen gestemd. Motie 35, Behoud historische begraafplaats De Ketsheuvel voor Orthen, van de PVV is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fractie van GroenLinks (mw. Doğan, mw. Korver, Van Rosmalen) hebben tegen gestemd. Motie 36, Tijdige, transparante en brede participatie met inwoners in een nieuwe participatieverordening, van de PVV.

Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Wij kunnen ons echt wel in het dictum vinden, maar absoluut niet in de constateringen en daarom gaan wij toch tegen stemmen. De heer HUIBERS (stemverklaring): Wij kunnen ons ook niet in de constateringen vinden. Ik heb in de commissie aangegeven dat wij in voorloop op het beleid tot participatie met een discussienotitie komen. Wij zullen daarom tegen stemmen. 61

De heer VAN GENUGTEN (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de woorden van mevrouw Samshuijzen. Motie 36 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. Motie 37, Beperk (woon)voorzieningen voor statushouders, van de PVV. De heer EL AMRAOUI (stemverklaring): Zelfredzaamheid zonder te mogen werken, bestaat niet. Wij stemmen tegen. Motie 37 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voor gestemd. De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de voorjaarsnota. Met alle moties van dien is de opdracht die u aan het college geeft om dat verder uit te werken richting een begroting voor 2025 en daarmee ook in te stemmen met de technische uitgangspunten zoals die genoemd staan. De heer ROOVERS (stemverklaring): We zullen voor de voorjaarsnota stemmen, dus dat behoeft wel een stemverklaring. Er zit een aantal zaken in de voorjaarsnota die wij heel waardevol vinden, met name de verkenning van nieuwe woningbouwlocaties, inclusie, asielzoekers naar werk begeleiden en de HOV-lijn. Ook de houding van de wethouder als het gaat over de langetermijnbezuinigingen mag worden beloond, dus daar gaan we voor stemmen.

Er zit wel een aantal zaken in waar wij moeite mee hebben en dat gaat met name over de extra inhuur voor communicatie en participatie. Daar zijn wij het niet mee eens en we zullen richting de begroting ook met voorstellen komen om dat eruit te halen, maar verder zullen wij voor de voorjaarsnota stemmen. De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Ik ben blij met de vele moties van verschillende fracties die heel constructief zijn en die vandaag zijn aangenomen, maar in de nieuwe beleidsvoorstellen bij de voorjaarsnota zit een aantal zaken dat wat onze fractie betreft te ver gaat en onoverkomelijk is. We zullen daarom tegen de voorjaarsnota zelf stemmen. De VOORZITTER: Even voor de helderheid, u stemt niet voor de voorjaarsnota, u stemt in met de uitgangspunten en de richting om hem uit te werken. Even voor de helderheid. Dat is bij de begroting anders, maar dit is een richting. Mevrouw VAN OPDORP (stemverklaring): Wij stemmen niet voor de richting van de voorjaarsnota, wij zien nog meer en nog grager mensen, buurten en wijken terug in het beleid. De heer VAN DER KRABBEN (stemverklaring): Wij zullen meegaan met de voorjaarsnota. De moties die vandaag allemaal aan de orde zijn geweest, 37, waarvan het college nogal wat moties heeft overgenomen, 24 in zijn totaliteit zijn geaccepteerd en dat geeft aan dat de richting van de voorjaarsnota goed onderbouwd en door deze raad gedragen is.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal voor de verandering instemmen met de uitgangspunten van deze voorjaarsnota en ik ga ervan uit dat er richting november a.s. een juiste invulling komt van de uitgangspunten. Als er boter bij de vis is, kunnen we dan kijken van wel of niet. De heer GERSJES (stemverklaring): Ik stem ook met voorjaarsnota in en zeker met het resultaat dat ik heb bereikt. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Zoals ook in mijn bijdrage gememoreerd, hebben wij zeker enkele positieve punten gezien, ook vanavond, maar de PvdD staat voor scherpe keuzes maken ten behoeve van klimaat, dieren, natuur en medemenselijkheid. We hebben die scherpe keuzes en politieke moed helaas niet terug gezien in de richting van de voorjaarsnota en daarom zullen wij tegen stemmen. 62

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Allereerst, ik zal wel voor de voorgenomen richting stemmen, maar het moet me wel van het hart dat we zeker bij de begroting en daarvoor ook nog over kinderarmoede komen te spreken want dat is bij deze voorgenomen wijzigingen wel het grote missende item. De richting van de voorjaarsnota is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Van Opdorp), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), PVV (Van Hattem) en PvdD (mw. Samshuijzen) hebben tegen gestemd. Actualisatie Begroting 2024 De heer VAN HATTTEM (stemverklaring): Ik heb een motie over de woonvoorziening van statushouders ingediend en de wethouder zei daarover dat er geen aparte voorzieningen zijn, maar in deze begrotingswijziging wordt wel degelijk gesproken over inkomensregelingen voor statushouders als een aparte post. Daarvoor willen wij geen extra voorziening uittrekken en daarom zullen tegen dit voorstel stemmen. De actualisatie Begroting 2024 is door de gemeenteraad aangenomen Het lid van de fractie van de PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd. De VOORZITTER: Dames en heren, het was een lange dag maar ik moet u een compliment maken voor de wijze waarop we vandaag hebben vergaderd, ik denk heel positief en met een open mind ook richting de moties.

Ik wens u allemaal veel succes bij de voorbereidingen van de volgende commissieronde richting de laatste vergadering voor de zomer. U kunt daar straks aan beginnen want we zijn vroeg klaar. Ik wens u allemaal nog een prettige avond. Ik sluit de vergadering.

Sluiting 20.23 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 2 juli 2024

63