Notulen raadsvergadering 2023-11-14

En dan moet je ook zeggen dat als die stappen genomen worden door inwoners, wanneer ze netjes hun luiers naar de luierinzameling brengen, PBD bij de PBD, papier bij papier, et cetera, dan mag daar ook een lager prijskaartje aan zitten, want zo besparen we de aarde en ook de kosten. Ten tweede, Arnhem, ja, ik vind het heel lastig om nu hier op die situatie daar in te gaan, want heel veel gemeenten hebben een diftar-systeem en ik ken niet de specifieke opgaves en de manieren waarop die systemen zijn ingericht omdat zoals ik ook in de commissie heb aangegeven, er zijn tig manieren om diftar toe te passen. Dat is ook wat wij vragen in deze motie, om dat in beeld te gaan brengen, want er is niet één blauwdruk en daarbij heb ik ook niet alle kennis in pacht. Dus vragen wij eigenlijk: kom nou eens even met die mogelijkheden van wat hier in Den Bosch nu gaat aansluiten. De heer ROOVERS: Voorzitter, mevrouw Samshuijzen en ik zijn op heel veel punten politieke vrienden en ik ken de PvdD meestal ook als een systeemkritische partij, die zeker ook het klimaatprobleem ziet als het probleem van het economisch systeem waarin we zitten. Totdat het hierover gaat.

Dan wordt het probleem bij de individuele inwoners gelegd, moeten de armere inwoners ook gaan betalen voor het afvalprobleem dat zij niet zelf veroorzaken en dan laat u dus de collectieve systeemdiscussie buiten schot en dat vind ik jammer in deze context. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voorzitter, mag ik daar heel kort op reageren? Ik ben het met u eens dat er een grote verantwoordelijkheid bij bedrijven zit om bijvoorbeeld verpakkingen goed scheidbaar te maken en dat wij veel minder plastic moeten gebruiken, maar dat er ook een verantwoordelijkheid ligt bij u en mij en bij ieder individu om niet het papier bij het restafval te gooien en dat wij ook een gezamenlijke opgave daarin hebben. De heer VAN CREIJ: Dank u voorzitter. Dan ga ik door over diftar. We hebben nog niet zo lang geleden de afvalvisie aangenomen. Die gaat per februari volgend jaar in werking. Op het moment dat u dit nu zou invoeren, deelt u dan de mening dat we een zwabberend beleid gaan uitvoeren en dat de wethouder niet meer weet waar hij aan toe is en de inwoners ook niet? Deelt u die mening? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voorzitter, het zal u niet verbazen, ik deel die mening niet.

Nee, wij vinden dat als wij de doelstelling ook uit die afvalvisie willen bewerkstelligen, dan moeten we daar wat voor doen en dan denken we dat dit heel goed erin past en daarbij denken we dat het heel goed is om het eerst eens te gaan onderzoeken met een bijbehorende tijdlijn. Ik denk ook niet dat het in januari 2024 ingevoerd kan worden, ik weet niet wanneer. En we vragen om dat uit te zoeken. De VOORZITTER: U bent populair vandaag. De heer Van Silfhout. Mijnheer Mees, dat gaat ook nog over afval? Over diftar, dan geef ik u weer het woord. De heer MEES: Ja voorzitter, ik wil het eens over diftar hebben. Collega Roovers heeft er net al vragen over gesteld, maar we zien ook in toenemende mate zwerfafval en afval bij de afvalbakken staan. Collega Gersjes heeft daar bij herhaling aandacht voor gevraagd. Dat zal waarschijnlijk alleen maar gaan toenemen. Moeten we dan meer afvalboa's hebben of camera's neerzetten? Want het gaat over het gedrag van mensen die het kennelijk niet zo sympathiek vinden als ze echt moeten gaan betalen voor hun afval. Hoe kijkt u daarnaar? 39

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja, voorzitter, wij zeggen juist dat daarom dit het juiste moment is om die diftar in te voeren omdat we bijvoorbeeld ook nu die PBD-containers huis-aan-huis gaan verschaffen, dat die mogelijkheden veel meer dichterbij komen. Ik zeg nog niet dat het perfect is, maar we zien wel dat de mogelijkheden om afval te scheiden en daardoor ook de hoeveelheid restafval beperkt te houden, dat we daar best wel goede slagen in hebben gemaakt. Dus wanneer we op dat punt zijn aangekomen, kunnen we ook een extra impuls daarin gaan leggen om die mogelijkheden tot scheiding goed te gaan benutten. De heer MEES: Ik zal het kort houden. U zegt dus, een container erbij en dan wordt het aantrekkelijker voor mensen om te scheiden, maar mensen kunnen nu ook al afval scheiden. Maar het punt is natuurlijk dat op het moment dat zij echt voor de kilo's moeten gaan betalen - en daarvoor staat niet iedereen te trappelen van ongeduld - dat ze dan misschien verkeerd gedrag gaan vertonen. En daar komt bij, en de heer Roovers hintte daar net ook al op, dat ouderen die vaak allerlei kosten moeten maken voor medische toestanden en zo, meer afval hebben. Die moeten ook meer gaan betalen en dat raakt hen wat harder in de portemonnee. Dus ook vanuit die insteek denk ik dat het niet verstandig is en zullen wij uw motie niet steunen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Als ik daar nog op mag reageren.

Wat ik net ook heb aangegeven, de mogelijkheden tot scheiding zijn er. Wij zeggen ook: onderzoek hoe dat kan. Daarbij hoort ook een deugdelijke invoering daarvan. Daarvan kunnen wij niet zeggen van de een op de andere dag: en nu gaat-ie het doen. Daarbij moeten we goed mensen erin meenemen, maar we constateren wel dat de mogelijkheden er liggen. We moeten mensen helpen om dat dan te gaan benutten. De VOORZITTER: Mevrouw Muller, ook diftar of een ander onderwerp? Dan geef ik het woord aan de heer Van Silfhout. De heer VAN SILFHOUT: Ja, dank u voorzitter. Ik wil het heel even over motie 31 hebben. Heel sympathiek natuurlijk, gaan praten met het dierentehuis. Alleen mijn vraag is eigenlijk, ik ken de wethouder als best wel een prima vent die graag in gesprek gaat met mensen, wil hij niet gewoon toezeggen dat hij dat gaat doen en is de motie daarmee niet overbodig, of heb ik gemist dat hij heeft geweigerd dit toe te zeggen in de commissie? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voorzitter, in de commissie is er niks toegezegd. We hebben erna ook nog een extra check gedaan bij het dierentehuis, daar is nog geen contact over geweest. Ik wil wel benadrukken dat de relatie tussen de gemeente, tussen de wethouder en het dierentehuis hartstikke goed is.

Volgens mij zijn de voornemens echt wel dat die neuzen dezelfde kant op staan en we zien dit als een aanmoediging, dat we zeggen dat het dierentehuis hier meters in wil gaan maken, kunnen we dan in gesprek gaan? Wat de wethouder daar verder van vindt, wat toezeggingen et cetera, ik ben de wethouder niet, dus ik kan niet voor hem spreken. De heer VAN SILFHOUT: Maar als er een toezegging komt, is daarmee de motie eigenlijk overbodig? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja goed, ik weet niet wat de wethouder op welke manier gaat zeggen. Nogmaals, het gaat ons erom dat dat gesprek gevoerd wordt en dat het dierentehuis aan de slag kan hiermee. Mevrouw MULLER: Ik heb een vraag over de woningen langs het spoor. De metingen van de bouwkundige staat en de trillingen en dan na het project weer die metingen. Heeft u zicht op de kosten hiervan? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voorzitter, we hebben een hele grove kostenindicatie en die is heel lastig omdat daar best wel wat factoren in spelen: hoe doe je het precies, welke huizen betrek je wel en welke huizen betrek je niet? Dus met heel erg nattevingerwerk, pin mij daar niet op vast, zeggen wij € 500.000,00 tot € 1 miljoen is ongeveer een grove schatting daarvan.

40

De VOORZITTER: Ja, dank u wel. Dan ga ik over naar de fractie van Rosmalens Belang en daarna is de fractie van Volt aan de beurt. Ik denk dat we dan voorstellen om te gaan eten. De heer KOUWENBERG. Dank u voorzitter. Iedereen zal wel honger krijgen, maar mijn uitdaging zit vaak in het langzamer praten in plaats van snel. Dus ik bereid u vast voor. Voorzitter, ondanks alle zorgen en onzekerheden die op ons afkomen, zet deze begroting in op versteviging van de gestelde ambities en kijken we niet weg voor de grote opgaven die op ons afkomen. Door het voeren van solide financieel beleid werken we niet alleen aan een leefbare gemeente nu, maar hebben we ook oog voor de leefbaarheid in de toekomst. Een prettige buurt om in te wonen, dat maakt het leven een stuk aantrekkelijker. Elke wijk en elk dorp heeft een eigen karakter. Elkaar kunnen ontmoeten is hierbij een essentieel thema. In deze begroting zien we dat onder andere terug in het programma Sociale Structuur. We vinden het belangrijk dat dit voldoende landt binnen het fysieke domein. Denk bijvoorbeeld aan gemeenschappelijke huiskamers of ruimte voor onze verenigingen. We zijn blij met de toezegging dat ontmoeten en sociale cohesie zal landen in de omgevingsvisie, maar we zullen er scherp op toezien dat dit ook concreet genoeg wordt uitgewerkt.

De motie 26, Meer impuls aan Zuiderpark en Een speeltuin voor ieder kind, motie 34, dragen bij aan de mogelijkheid om de openbare ruimte beter in te richten en elkaar daarin te kunnen ontmoeten. Naast het genoemde Zuiderpark zien wij bovendien ook mogelijkheden voor het Johan van Vladerackenpark waar ontmoeten nog beter gefaciliteerd kan worden. Daarom dienen wij deze beide moties graag mede in. Wij staan ervoor dat iedereen kan meedoen naar vermogen. De raad heeft eerder onze motie Iedereen moet kunnen sporten aangenomen. In de begroting is voor deze motie nog geen specifieke dekking opgenomen. Wij komen hier bij de behandeling van de Sportvisie waar deze motie in zal landen in januari 2024, ook graag op terug. Wat verder bijdraagt aan leefbaarheid in onze wijken en dorpen is een groene, veilige, maar ook een nette en schone openbare ruimte. In de commissie gaven we ook al aan dat doelstellingen elkaar kunnen belemmeren en daardoor de kwaliteit en veiligheid van de openbare ruimte kunnen aantasten. De kwaliteit en veiligheid is voor ons van groot belang en hiervoor moeten keuzes gemaakt worden. We pleiten ervoor om deze keuzes ook daadwerkelijk te maken. Zo hebben wij eerder gevraagd, het is natuurlijk al aangehaald, om een pilot met zichtbare parkeervakken om de verrommeling van de openbare ruimte met foutgeparkeerde deelscooters en fietsen tegen te gaan.

Naast alle concrete maatregelen zoals bijvoorbeeld dropzones, die werden ook al genoemd, die al worden genomen, zien we dit dus als een potentiële oplossing. We zouden van het college dan ook willen horen of de pilot, want daar gaat het ons voornamelijk om, zo snel mogelijk gestart kan gaan worden. Motie 20 van de VVD werd zojuist aangekondigd, die vraagt natuurlijk ook om concrete maatregelen met als voorbeeld een zichtbaar parkeervak, maar dat gaat wat ons betreft niet ver genoeg. Wij willen die pilot zo snel mogelijk hebben. Wij zouden dus die motie natuurlijk wel graag steunen. Als dat toegevoegd zou kunnen worden, kijkend naar de VVD, dan doen wij daar graag aan mee. Een ander voorbeeld van een dilemma is het zwerfafval, waar het zojuist ook al even over is gegaan. Niemand wil natuurlijk dat er afval wordt gedumpt. Maar tegelijkertijd zien we dat het tarief van de milieustraat omhooggaat omdat het kostendekkend moet zijn. We zijn, zoals ik al zei, voor een solide financieel beleid, maar vinden dat we ook hier keuzes in zouden moeten kunnen maken. Motie 16 van de SP vraagt of dit tarief verband houdt of in ieder geval te onderzoeken of dit tarief verband houdt met het illegaal dumpen van afval, deze dienen wij daarom ook graag mede in. We zijn blij dat er steeds meer wordt gebouwd in onze gemeente, zowel in harde als in zachte plancapaciteit.

Het geeft ons vertrouwen dat steeds meer inwoners een fijne plek zullen vinden. Wonen is immers meer dan alleen het hebben van een dak boven je hoofd. Een leefbare gemeente is ook een bereikbare gemeente. Daarom zijn wij blij met de extra storting van € 10 miljoen in het structuurfonds zodat wij deze immense opgave beter gestalte kunnen gaan geven. Daarnaast hebben we natuurlijk ook zorgen. Met name in de omgeving van De Groote Wielen waar stevig wordt doorgebouwd. In het bestuursakkoord is de rondweg genoemd als oplossing voor een betere ontsluiting en het is zeer logisch dat het college nu gaat onderzoeken of de vertraging ten aanzien van de A2 leidt tot nieuwe knelpunten. Het kan en mag ook niet zo zijn dat door nieuwe omstandigheden de aanpak van sluipverkeer op de lange baan wordt geschoven. Met name de Kruisstraat, maar ook Rosmalen, Nuland en zelfs Empel en Maaspoort hebben hier al langere tijd mee te maken. Daarom komen wij met de motie Aanpak sluipverkeer niet langer uitstellen. Die zit dan wel bij het raadsvoorstel, dus niet bij de begroting maar bij die andere, zodat we dit probleem loskoppelen van het onderzoek en zo snel mogelijk aan de slag kunnen gaan met de aanpak van het sluipverkeer.

Het onderzoek naar de gevolgen van de pauzering van de A2 kan ook nog eens leiden tot de conclusie dat alleen de rondweg niet voldoende is om het verkeer goed te kunnen ontsluiten. Rosmalens Belang 41

vindt het dan zeer belangrijk dat op dat moment gekeken wordt naar goede oplossingen, waarbij in ieder geval ook een oostelijke verbinding naar de A59 weer zal moeten worden onderzocht. Daar refereerde gewoon ge-DREVEN ook al aan in haar motie, maar wij horen graag hoe het college hierover denkt. Voorzitter, samenvattend. Wij zien in deze begroting veel potentie om de leefbaarheid en daarmee het karakter in onze stad, wijken en dorpen te behouden, maar ook te verbeteren. Financieel zien wij keuzes voor solide beleid op de korte, maar zeker ook op de lange termijn. We hebben vertrouwen in de weg die is ingeslagen en zullen hierop waar nodig bijsturen, hem volgen maar ook ondersteunen. Tot zover. De heer VAN CREIJ: Ja, dank u voorzitter. Ja, eventjes een toelichtende vraag over de motie over sluipverkeer. Het is mij niet helemaal duidelijk wat u verzoekt, want hetgeen dat er staat is door de vorige wethouder van Verkeer eigenlijk allemaal al toegezegd. Met het behandelen van het rapport van Royal HaskoningDHV is destijds hetgeen u hier verzoekt aan het college allemaal al toegezegd. Dus volgens mij kan de wethouder straks niet anders concluderen dan dat het bestaand beleid is, dus is het overbodig. Deelt u de mening? Wat zit hier nu expliciet nieuw in wat niet is afgesproken? De heer KOUWENBERG: Voorzitter, in de richting van gewoon ge-DREVEN.

Wij willen dat loskoppelen van het onderzoek waar het nu in wordt meegenomen, dan zou het sluipverkeer worden onderzocht, dat wordt op de lange baan geschoven. Wij willen, dat zou u denk ik ook willen, dat het zo snel mogelijk wordt aangepakt en daarvoor dienen we deze motie in, dat het wordt losgekoppeld, dat zei ik ook duidelijk. De heer VAN CREIJ: Dank voor de reactie. En natuurlijk ondersteunen wij van harte deze motie of tenminste de inhoud ervan, moet ik zo maar zeggen. Alleen in het verleden is dit allemaal al toegezegd. Dus u vraagt nu niets nieuws. Dat is ons punt eigenlijk. De VOORZITTER: Oké, dank u wel. Dank u wel mijnheer Kouwenberg. Dan ga ik over naar de laatste spreker voordat we overgaan naar het diner. En ik heb begrepen van de griffier dat het budget van de griffie zo groot is dat de mensen op de publieke tribune ook uitgenodigd zijn voor het diner. Fractiebudget heb ik net gehoord want dat is een amendement kennelijk. Pas op het diner hè, niet de lunch. De heer Van Silfhout. De heer VAN SILFHOUT: Het wordt altijd spannend als je tussen het diner in zit en de laatste spreker bent, dat de rommelende magen het misschien overwinnen van de aandacht. Maar ik zal het toch proberen om dat erbij te houden en ik zal proberen het zo kort mogelijk te doen.

Voor ons is het belangrijk, eigenlijk zoals we twee jaar geleden deze raad in gingen, dat we op vijf speerpunten acteren. Een gezonde gemeente, een leefbare gemeente, een duurzame gemeente, een betrokken gemeente, een slimme gemeente. We zien vandaag moties over het hele spectrum van alle partijen en daarvoor danken we eigenlijk hartelijk voor de inzet van alle partijen om hier prachtige moties neer te leggen. Dat brengt mij gelijk bij een stukje minder pracht van onze eigen motie. We hebben één motie ingediend en die motie gaat er eigenlijk over dat de motie die we eerder hebben ingediend niet is uitgevoerd. Dat eigenlijk de rol die het college daarin speelt wel heel gemakkelijk is weggezet. We hadden een motie ingediend over gezonde schoollunches met drie punten in het dictum. De eerste twee punten gaan over de uitvoering en daarop zegt het college: daar hebben wij geen rol in. En het derde punt vraagt om een evaluatie van die schoollunches. Die evaluatie is niet uitgevoerd. Dus eigenlijk zegt het college: de eerste twee punten daar hebben we niks mee van doen en het derde punt doen we niet.

Ja, waarvoor dienen wij dan een motie in voorzitter, als er niets mee wordt gedaan? We hebben nu een motie ingediend omdat het een welles-nietesspelletje werd in de commissie, die nog even extra benadrukt wat nu onze inzet van die evaluatie is omdat wij juist willen dat wij bij een volgende begrotingsbandeling goede informatie hebben waarop wij kunnen baseren of wij nou gezonde schoollunches moeten uitbreiden binnen onze gemeente of dat wij het minder moeten doen of dat wij het op een andere manier moeten aanvliegen. Voorzitter, we deden geen interrupties, toch? Top. Nou, dan zult u nog even moeten wachten, mijnheer Elders. Maar wij roepen het college dan ook echt op: maak hier nou werk van en maak u hier nou niet zo makkelijk van af, want we hebben dezelfde intentie dat we naar een gezonde en leefbare gemeente toe moeten, ook voor onze kinderen en we willen weten wat we meer kunnen doen. Dan een stukje over een motie die ik niet heb ingediend, omdat ik die heb bewaard voor de volgende raadsvergadering over de cultuurbegroting. We hadden aangekondigd het over nachtvisie te hebben. Ik heb de deur opengezet, 42

maar toevallig staat hij ook bij de interruptiemicrofoon, de heer Elders en ook Bosch Belang om daar samen over na te gaan denken, aanloop naar de cultuurbegroting om die motie al van tevoren in te dienen om de oproep vanuit de samenleving: hoe zien wij nou de nacht in Den Bosch en wat voor levendigheid moet daarin plaatsvinden om die daar concreet vorm te gaan geven. De motie over gezonde lunch voor iedereen, Een gezonde lunch geëvalueerd wordt trouwens mede ingediend door De Bossche Groenen, VOOR Den Bosch, 50PLUS, de SP en Leefbaar 's-Hertogenbosch. Dan snel door de moties heen. En ik zal niet de motie 1 en 2 tot het einde bewaren zoals D66, maar ze gewoon gelijk behandelen over het azc. Wij gaan natuurlijk tegen deze moties stemmen. Wat voor ons daar de kern van de zaak is, is dat daar het oude plaatje wordt herhaald: dat de veiligheid bij azc's slecht is en dat blijkt in de praktijk niet zo te zijn. Ja, er zijn uitzonderingen zoals in Ter Apel waar door de druk op de samenleving veiligheidsissues ontstaan, maar dat is hier niet aan de orde en dat zal ook zeer waarschijnlijk niet aan de orde zijn. Wat we wel zien is dat mensen het heel gek vinden dat ineens voor die mensen heel veel ruimte wordt gemaakt waar dat voor hen jarenlang niet is gebeurd en daar moeten we naar gaan luisteren.

In het Brabants Dagblad stond een mooi artikel over wat er nou in andere steden is gebeurd met azc's, over wat je goed kan doen. Over dat je hen onderwijs aanbiedt, maar kan je de mensen in de buurt die ook dat onderwijs willen, bijvoorbeeld Engelse les, niet hetzelfde onderwijs aanbieden, zodat de mensen in de omgeving ook de vruchten kunnen plukken van de komst van het azc en dat die voorzieningen er ook voor hen zijn? Dus wij staan daar heel anders in dan de moties laten inzien. Motie 4, gaat over de Bossche Pas en of we daar mantelzorg al in moeten brengen. Wij zijn van mening dat we de Bossche Pas eerst integraal moeten bespreken en niet ons wensenlijstje alvast moeten aandragen. Dus wat dat betreft zijn we tegen, al vinden we het idee heel sympathiek. Dus we zeggen graag: neem die mee naar het debat over de Bossche Pas. Dan dienen we een heel aantal moties mee in, zoals ook de vrijwillige ouderbijdrage van de PvdA, over beter doen voor de armoede. D66, om te gaan met het lerarentekort. GroenLinks, de ervaringsdeskundigen bestaanszekerheid. Allemaal mooie ideeën waar we van harte achter staan en die daarom ook mede indienen. Eén motie wil ik er nog even uitlichten en dat is de Leegstandsmotie van De Bossche Groenen. De vragen van D66, en ons, die in het begin van het jaar ook al zeiden dat we ermee aan de slag wilden.

Ik had toevallig al een voorzetje gemaakt voor een motie en we zullen zeker als de beantwoording van de vragen komt, met u en met u ook in gesprek gaan als deze informatie er is om daar meer werk van te maken. Dat brengt mij gelijk bij amendement 1 dat ik van harte mede indien over de ondersteuning. Dat zit hem er ook in als eenpersoonsfractie dat het gewoon heel lastig is om tijd te vinden om alles wat je wilt doen te realiseren dus vandaar dat we heel blij zijn ook met dat amendement, dat de fractievergoeding omhooggaat zodat we daar ook meer werk van kunnen maken. Ik proef dat ik richting het einde van mijn tijd ga, dus ik zal de rest van de moties niet al te uitgebreid behandelen. Eentje wil ik nog wel echt even benoemen. Dat gaat over een motie waarvan wij het idee wat erachter zit heel sympathiek vinden: (0)73 straten groen, maar waarbij wij worstelen met hoe dat nou ingevuld wordt. Want uiteindelijk, ik weet nog dat we hier stonden met het bestuursakkoord en hebben wij de motie Biodiversiteit doe je samen ingediend, daarin zeiden wij eigenlijk wat deze motie zegt: zorg nu dat er geld beschikbaar is voor de sociale cohesie. Zorg nu dat mensen samen aan de slag kunnen met die vergroening van die straat. Zorg nu dat het groen toeneemt.

En nu is er eigenlijk een motie die zegt: zet dat onder onze vlag, nu hebben wij het geclaimd als (0)73-straten groen en we doen eigenlijk hetzelfde nog steeds. En daar hebben wij als partij die samen met de PvdD en andere partijen in deze raad, heel veel moeite al heel lang doet om dat punt op de agenda te zetten, wel moeite mee dat het nu zo wordt weggehaald bij ons. We zijn heel blij met de uitkomst, maar vinden het wel jammer dat eigenlijk ons initiatief waar we voor hebben moeten strijden als partijen, nu niet meer bij ons ligt daardoor. De heer ELDERS: Dank u wel voorzitter. Ik heb een vraag aan de heer Van Silfhout over de schoolmaaltijden en de evaluatie die wordt gevraagd in de motie. De heer Slikker heeft op 26 oktober jl., als ik me het goed herinner, een afdoening gestuurd rondom de moties die we gezamenlijk hebben ingediend. Ik vroeg me af hoe de heer Van Silfhout die afdoening ziet, de informatie daarin wordt gegeven met ook een highlight over hoe dat is verlopen. Hoe ziet de heer Van Silfhout die? De heer VAN SILFHOUT: Dat staat allemaal in de motie ook, dat is een inventarisatie. Eigenlijk het verschil tussen evaluatie en een inventarisatie is dat bij een inventarisatie ga je allemaal informatie ophalen. Bij de evaluatie ga je dan vervolgens op basis van die informatie ook een beeld schetsen, analyseren waar je heen wilt, wat je met de informatie wilt doen.

43

De heer ELDERS: Ja voorzitter, er is namelijk al echt volgens mij een heleboel technische informatie beschikbaar. Ik denk dat die ook best wel opgevraagd kan worden en daar niet per se via een motie om evaluatie gevraagd moet worden. Daar komt nog eens bij dat dit gaat over een landelijk programma schoolmaaltijden en daar komt nog een rijksevaluatie van. Dus ik vroeg me af waarom we dan ook nog lokaal een evaluatie zouden moeten uitvoeren. De heer VAN SILFHOUT: Die rijksevaluatie is er tot op zekere hoogte al. Er ligt al een hele beantwoording van vragen op landelijk niveau en daarin staan alle scenario's geschetst. Wat kosten ze, wat levert het op? Wat mijn vraag eigenlijk is bij onze evaluatie: hoeveel kost het ons nu om iets meer te doen dan wat de landelijke regeling zegt? Want de landelijke regeling is nu nog vrij beperkt. Die zegt minimaal 30% van de school moet in armoede zijn. En op dat moment, als dat zo is, of je moet mensen met armoede hebben, dan pas mogen wij hier in deze school lunches gaan verstrekken of op een andere manier dat regelen. Wij zijn ook op zoek naar wat als er nou maar 20% van de schoolkinderen in armoede is. Nu kunnen ze op die manier geen gebruik van maken van die landelijke regeling. Wat kost het ons nu als gemeente voor de volgende begroting om dat te gaan regelen? Meer van dat soort informatie zien we graag terug in evaluatie.

De heer ELDERS: Een laatste vraag dan. Begrijp ik het dan goed dat de heer Van Silfhout niet eerder vraagt om een soort scenario dan om evaluatie? De heer VAN SILFHOUT: Nou, dat begrijpt u heel goed mijnheer Elders. Dit was ook mijn initiële dialoog en helaas is de wethouder die er toen verantwoordelijk voor was nu niet meer hier, maar met hem is dat toen besproken. Toen was ook onze uitspraak veel verstrekkender dan die nu was. Alleen hij wilde zijn handen vrij hebben om voor ons die evaluatie goed te kunnen regelen, dat wij niet specifiek zouden zeggen: dit en dit moet er in de evaluatie komen, maar uiteindelijk krijgt u echt wel een evaluatie. Die ruimte hebben we hem gegeven in vertrouwen en nu hebben we eigenlijk alleen maar een inventarisatie en wil ik inderdaad scenario's. Ik wil gewoon zien hoe de uitvoering ook ging op die scholen, want wij kunnen wel zeggen: hé we willen dit scenario opplussen, maar als die uitvoering hier te wensen overlaat, heeft dat weinig zin. Dus wij hadden gewoon veel meer informatie willen hebben over dit onderwerp, zodat we in de toekomst betere besluiten kunnen nemen. De heer PLOEGMAKERS: Dank u wel, voorzitter. Ja, ik word een beetje uitgedaagd om te reageren door de heer Van Silfhout. De VOORZITTER: Is er een stare down dan, of niet? De heer PLOEGMAKERS: Toch voor de maaltijd ga ik er even op reageren, voorzitter.

Mijnheer Van Silfhout, u zegt wij hebben een motie ingediend. Wat wij zeggen, mijnheer Van Silfhout, in het verleden zijn er veel meer moties ingediend. Niet alleen door u, niet alleen door de PvdD, maar door veel meer partijen. Wat wij nu zeggen is, aan de hand van hetgeen we gezien hebben en dat hebben we ook gemotiveerd in de commissie, 12 straten groen. Ontwikkel als gemeente een gedragscampagne. Kijk naar alle plannen en ideeën die er in het verleden geweest zijn. Bundel dat. Maak daar een concept van en zet het stadsbreed uit. De VOORZITTER: U heeft de motie al toegelicht. De heer Van Silfhout. De heer VAN SILFHOUT: Wij staan ook gewoon achter wat de motie uitspreekt, maar we vinden het gek dat als wij het opperen met onze partijen, dat het het op een gegeven moment gewoon niet redt, dat we moeten afzwakken naar één keer in een subsidie, twee keer € 50.00,00 en als u het doet, dat het ineens wel op brede steun kan rekenen. Daar vinden wij het gewoon heel raar dat ik hier nu sta om dit toe te moeten lichten. De VOORZITTER: De heer Ploegmakers De heer PLOEGMAKERS. Mijnheer Van Silfhout, wij hebben een motie neergelegd, wij hebben aan heel veel partijen ondersteuning gevraagd en het is door heel veel partijen, als je goed telt zie je dat het een ruime meerderheid is, die dat gaat steunen. Dan denk ik, ja, het is de wens van de raad.

44

De VOORZITTER: Oké, maar zullen we het minder over het proces hebben en gewoon over wat we willen bereiken met elkaar want dat is veel makkelijker. De heer Hoeben. De heer HOEBEN: Ja, voorzitter, een vraag aan de heer Van Silfhout. Bent u ook zo blij dat het de druppel is die de steen uitholt? De heer VAN SILFHOUT: Zeker, mijnheer Hoeben en exact dat is waarom we wel voor zullen stemmen. De VOORZITTER: Dames en heren, ik stel voor dat wij om 19.00 uur terugkomen in deze zaal en dat we nu de tijd gebruiken om te gaan eten. Ik schors de vergadering. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, ik verzoek u allen plaats te nemen. Van harte welkom mevrouw Van Opdorp en de heer Van Hattem, geen snelheidsovertreding begaan? Nee, helemaal goed. Wij gaan verder met het CDA en daarna is Bosch Belang aan de beurt. Even voor de heer Van Hattem en mevrouw Van Opdorp, we hebben afgesproken een korte inleiding van de partijen te doen en we proberen interrupties aan het eind van de bijdragen van de betreffende personen te doen, zodat we gemakkelijker de snelheid halen. De heer PLOEGMAKERS: We zitten allemaal weer en ik zal proberen ervoor te zorgen dat het u niet te zwaar op de maag valt na de maaltijd die we net met elkaar hebben genoten. Ik heb mijn tekst daarom voor meer dan de helft ingekort. U kunt het zien, ik heb hem omgevouwen.

Voorzitter, het CDA vindt ontmoeten en versterking van de sociale structuur belangrijk, we willen met elkaar werken aan een 's-Hertogenbosch waar we omzien naar elkaar en kiezen voor de anderen. Om direct maar de daad bij het woord te voegen, brengen we daarom vandaag twee moties in stemming. Motie 34, 'Een speeltuin voor ieder kind' en motie 33, '(0)73 straten groen'. Zoals gezegd is ontmoeten belangrijk, maar voor kinderen is met elkaar spelen heel fundamenteel ongeacht fysieke of verstandelijke vaardigheden. Alle kinderen hebben een fundamenteel recht op spelen, vastgelegd in het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind. Vandaar dat wij een haalbaarheidsonderzoek willen instellen om te komen tot eventuele realisering van een of meerdere speeltuinen vergelijkbaar met 't Kwekkeltje of 't Heike in Nuland. Wij vragen bij de locatiekeuze rekening te houden met inkomen en demografische opbouw van het stadsdeel, de investering en een exploitatieopzet waarbij, en ik zeg het even heel nadrukkelijk, ook het vrijwilligerspotentieel wordt benut en hierbij ook de Sport- en Beweegvisie en de gebiedspaspoorten te betrekken. Graag zien wij dat de uitkomst van dit onderzoek aan de raad wordt toegezonden vóór de voorjaarsnota 2025. Voorzitter, elkaar ontmoeten doe je ook in jouw straat, buurt of wijk.

We hebben in de commissievergadering uitgebreid gesproken over het tv-programma '12 straten groen' en zojuist hebben we er ook nog even over gesproken. Dat ging over een gezellige straat met veel onderling contact zoals er zo veel waren. Tegenwoordig zien we veel straten waar de buren elkaar nauwelijks kennen, waar cultuurverschillen en taalbarrières zorgen voor een drempel om elkaar beter te leren kennen of een praatje te maken. Het CDA ziet dit graag anders. We zien mogelijkheden om door vergroening en samenwerking in straten de sociale cohesie te versterken, door vergroening van straten een kwaliteitsimpuls aan de leefomgeving te geven. Vandaar de gedragscampagne '(0)73 straten groen', een gedragscampagne die bewoners oproept, stimuleert en faciliteert om hun straat te vergroenen. Door bewoners actief te betrekken, wordt ontmoeting bevorderd en sociale cohesie versterkt. Wij vragen het college om bestaande programma's voor de vergroening van de openbare ruimte waarin participatie van bewoners wordt verwacht te bundelen en onder te brengen in één stadsbrede gedragscampagne '(0)73 straten groen'. Voorzitter, ik zei u net dat ik mijn tekst voor meer dan de helft heb ingekort en ik voeg de daad bij het woord. U kunt allemaal zien welke moties wij hebben ingediend of mee hebben ingediend, excuses, en wij zullen straks bij een aantal moties met een stemverklaring komen.

Tot zover onze ingekorte bijdrage, dank u wel. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik heb nog één vraag aan collega Ploegmakers over '(0)73 straten groen'. We hebben in de commissie ook gevraagd of we 'Biodiversiteit doen we samen' niet moeten verlengen en daarop gaf de wethouder aan: we vinden de ideeën allemaal heel erg sympathiek, maar om dat nou daadwerkelijk op de juiste plaatsen te laten landen…, we lopen er tegenaan dat dit nog niet lukt en dat zijn we aan het onderzoeken. Wij hebben er dan ook voor gekozen om even af te wachten wat er bij de behandeling van de voorjaarsnota gaat gebeuren. Hoe staat dit dan in relatie tot 45

de motie waar het eigenlijk in de commissie op deze manier ook al over ging? De heer PLOEGMAKERS: Dank u wel mevrouw Samshuijzen. Voorzitter, ik dacht dat ik een heel duidelijk antwoord had gegeven. Wij hebben namelijk gezegd: alles wat er ligt… Dan gaan we even terug in de tijd. Er zijn in het verleden heel veel moties aangenomen over onttegelen et cetera en dan zeg ik, en ik hoor wat u zegt hoor, laten we dat bundelen en laten we dat gewoon in gang zetten. U kunt zeggen 'we komen er nog op terug bij de voorjaarsnota 2025', laat dit dan een onderdeel zijn, en dat vragen we eigenlijk, van de plannen die worden uitgewerkt. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik werp hier geen bezwaar op naar collega Ploegmakers dat dit niet mag worden gebundeld, het gaat er natuurlijk om dat dit ook gaat gebeuren. Ik had het natuurlijk netjes gevonden als het wat beter was afgestemd, maar dat even terzijde. Het bezwaar dat de wethouder aangaf, 'wij zijn nog aan het onderzoeken hoe we dat op de juiste plekken laten landen', dat was ook de intentie van de eerdere motie bij het bestuursakkoord, dat daar juist op de plekken waar het zo nodig is aandacht voor moet zijn, dat mensen in de gelegenheid worden gesteld en dat het daar landt.

Hoe gaat dat in deze motie wel worden uitgevoerd waarvan de wethouder aangaf 'daar gaan we nog mee aan de slag’? De heer PLOEGMAKERS: Ik wil even bij het laatste beginnen, hoe gaat het dan? We horen straks de reactie van de wethouder en ik ben erg benieuwd naar het antwoord. Dank u wel. De heer VAN DER KRABBEN: Er is vanavond al veel gezegd en ik begin met iets wat nog niet is gezegd. Wij gaan het jaar 2023 uit en het laatste halfjaar hebben we bestuurlijk nogal wat meegemaakt, ik ga de punten niet herhalen, de vorige vergadering, deze vergadering. Ik hoop voorzitter, dat in de begroting die vanavond wordt vastgesteld ook middelen kunnen worden vrijgemaakt voor die twee problemen die we aan de orde hebben en lopend zijn, dat we daar met elkaar ook aan kunnen werken en dat het niet vastloopt omdat we dat niet van tevoren hebben gebudgetteerd. Dat geef ik in zijn algemeenheid het Dagelijks Bestuur, het college, mee. Voorzitter, dan is de begroting in zijn algemeenheid vastgesteld in een tijd van onzekerheid en daarmee hebben we te dealen. Als ik dan kijk naar de begroting in zijn totaliteit dan ligt er een goede balans op tafel en als je kunt zeggen dat hij financieel ook nog verantwoord en sluitend is dan is dat, een compliment naar de penningmeester zeg ik altijd maar, een felicitatie waard en dat is hier officieel de wethouder van Financiën.

Voorzitter, als ik dan verder kijk, zie ik in de begroting ook zaken waarvan wij zeggen… en daar komen verschillende moties over langs die we graag mee ingediend hadden en die ga ik allemaal niet een voor een toelichten want dat hebben de indieners al gedaan. Daar waar nodig, zullen wij onze stemverklaring naar voren brengen als we tegen zijn, maar van een motie zoals straks hoogstwaarschijnlijk door de heer Van Hattem wordt toegelicht over het AZC en al wat daarmee heeft te maken kunnen wij al bij voorbaat zeggen dat die niet in de lijn ligt van hoe wij als Bosch Belang tegen onze samenleving aankijken. Iets waar wij wel naar kijken, is eigenlijk naar de universiteit die we, houd u vast, tien jaar geleden met een hoop tamtam naar ‘s-Hertogenbosch hebben weten te halen en waar we zeer content over zijn. Nu staat in de meerjarenbegroting 2025 dat de subsidie afloopt. U weet het en anders zal ik het even samenvatten, dat is het samenwerkingsverband van JADS met de provincie, de gemeente ‘s-Hertogenbosch en de universiteiten van Tilburg en Eindhoven. Die hebben tien jaar geleden een overeenkomst afgesloten en hebben gezegd na acht jaar te gaan evalueren. Als het dan succesvol is, hebben we nu de intentieverklaring neergelegd dat we daar weer tien jaar aan vast willen koppelen.

De motie heeft de strekking om dat te onderzoeken en vraagt het college ons tijdig te informeren als de meerwaarde van de universiteit boven water komt, dat we dan een concreet voorstel krijgen want als we dat niet doen, zou de universiteit op termijn wel eens verloren kunnen gaan en dan zeggen we tegen elkaar: hoe hadden we dat kunnen voorkomen? Nu ga ik over de Diezebrug beginnen. U hebt een paar jaar geleden allemaal in de krant kunnen lezen… De raad heeft een paar jaar geleden besloten tot € 10 miljoen voor de Diezebrug en die zou in 2023 worden gebouwd. Dat hebben we toch gezegd tegen elkaar. Nu lezen we in de krant dat daar, houd uw hart vast, meer dan € 6 miljoen bij komt en er is nog geen schop de grond in, het zijn enkel getallen die van links naar rechts zijn gegaan. Ik vraag niet naar de hoogte van de bouwkosten die zijn gestegen en ook nog niet naar de planning want er moet nog een vergunning worden afgegeven, maar ik zou graag van de wethouder willen weten… Als ik dan lees dat er nog dammen moeten worden gebouwd, dan vraag ik waarom dat niet in het eerste bestek zat toen wij het raadvoorstel kregen want wij zijn niet sterk in het bouwen van bruggen, ik zal u de geschiedenis en de financiën besparen. Voorzitter, daar wil ik het eigenlijk bij laten. Nou nog graag de vraag stellen.

46

De heer EL AMRAOUI: Een verduidelijkende vraag over de motie over de evaluatie van de universiteit en de subsidie daarvoor. We hebben van het college vernomen dat de subsidie die wij in het kader van de universiteit hebben verstrekt alleen economisch van aard was, dus voor de ontwikkeling van de lokale economie. Wilt u de evaluatie ook echt sec op de economie doen slaan of wilt u een bredere evaluatie over de waarde die de universiteit aan ‘s-Hertogenbosch toevoegt? De heer VAN DER KRABBEN: Nee, de waarde moet blijken. Die vier hebben een overeenkomst met elkaar afgesloten en in die overeenkomst staat dat ze dat na tien jaar zouden verlengen. Dat wil zeggen dat de universiteit in ‘s-Hertogenbosch behouden zou kunnen blijven in samenwerking met die twee universiteiten, maar de gemeente en de provincie hebben in die tien jaar tijd € 10 miljoen op tafel gelegd en dat totale plaatje moet worden onderzocht. De heer VAN CREIJ: Daarop aanhakend, in het voorstel over de JADS is destijds afgesproken dat de JADS na 2026 zijn eigen broek zou moeten kunnen ophouden. Laat u dat raadsbesluit met deze motie los want u geeft nu eigenlijk aan 'breng de financiële kaders in beeld als we het belangrijk vinden', maar er is nadrukkelijk besloten om na 2026 geen subsidie meer te geven.

Dus nogmaals, laat u dat uitgangspunt los? De heer VAN DER KRABBEN: Nee, dat is toen wel aan de orde geweest omdat we wisten dat de meerjarige subsidie dan afloopt, maar er was ingebouwd dat er na acht jaar wordt geëvalueerd en dat is nu het punt. Daarom vraag ik of met een raadsvoorstel die evaluatie er kan komen als die toegevoegde waarde heeft, zodat we erover kunnen praten en eventueel de financiën kunnen vaststellen. De heer HOEBEN: Inderdaad ook over de JADS. U loopt al een beetje vooruit op de evaluatie. Ik denk wel dat we inderdaad op toevoegde waarde uitkomen, maar zou u niet meer druk willen neerleggen bij het bedrijfsleven om toch te kijken of je dat kunt verschuiven? We hebben het aangejaagd en geïnitieerd, maar is rustig aan richting het bedrijfsleven ook een optie waar u naar zou willen kijken? De heer VAN DER KRABBEN: Ik vind dat alle deuren open moeten staan als je dit onderzoek wilt doen. Dan begin je met de participanten waarmee je een contract hebt en dan zeg je 'we hebben misschien nog meer geld nodig en we gaan ook naar andere participanten kijken', dus die deur staat altijd open. De heer KABBOUTI: We hebben in het voorjaar van 2023 de voorjaarsnota vastgesteld en die kon de goedkeuring van mijn fractie wegdragen.

We zien dat de begroting een vertaalslag krijgt vanuit die voorjaarsnota en op dat vlak kunnen we prima instemmen met de basis die daarin is gelegd. Tijdens de commissiebehandelingen hebben we aangegeven nog met een bepaalde blik naar die begroting te kijken om te bezien of er nog ergens daadwerkelijk impact achter die voordeur kan worden gemaakt en in de commissie Sociaal heeft mijn collega mevrouw Hoekstra op twee zaken ingezet, namelijk de vrijwillige bijdrage op scholen en het beter doen voor mensen in armoede. Vanuit dat perspectief dienen we vandaag dan ook twee moties in. De eerste gaat over die vrijwillige bijdrage. Voor een aantal ouders is september/oktober altijd een spannende periode, de bulk aan kosten die dan op je afkomt, kinderen die in de zomervakantie op de een of andere manier toch een groeispurt maken en nieuwe kleren nodig hebben, het sportseizoen breekt aan en vervolgens komt er ook nog dat briefje van school waarin een vrijwillige bijdrage wordt gevraagd. Dat is allemaal goed vanuit de scholen om juist ook die activiteiten te organiseren, maar er zit ook het gevaar in dat je mensen in een bepaald hoekje duwt waarin ze heel veel moeite hebben om dat stukje te betalen.

De communicatie in onze gemeente is daarin divers, daar hoor je dan ook de geluiden over en met deze motie vragen wij het college om in ieder geval het gesprek met de schoolbesturen aan te gaan en te streven naar eenduidige communicatie want we beseffen ook dat dit onderwerp heel fragiel is en dat alle scholen worstelen met de wijze waarop ze deze boodschap kunnen overbrengen. Voorzitter, als het gaat om de andere motie, ‘Het beter doen voor inwoners in armoede’, gaat het uiteindelijk om onze inkomensregelingen, de vaststelling en de constatering dat het gebruik daarvan sterk achterblijft. Als we de dure maanden ingaan, hebben we gezien dat met een stevige communicatiecampagne over de energietoeslag het bereik stevig kan worden verhoogd en met deze motie vragen we het college de inkomensregelingen die straks niet onder de Bossche Pas vallen onder de aandacht te brengen van mensen die van deze regelingen gebruik kunnen maken. Voorzitter, dat zijn de twee moties die de PvdA indient. Er is ook een aantal moties waarvan we mede-indiener zijn en die zal ik verder niet 47

toelichten want het spreekt voor zich dat we die steunen. Er is ook een aantal moties waarvan we echt wel mede-indiener hadden kunnen zijn, maar dat had vooral te maken met de momenten waarop de moties zijn gedeeld. Dan kijk ik toch even de zaal in, als we elkaar op zondagavond nog bestoken met een sloot aan moties die op maandagochtend moeten worden afgetikt dan denk ik dat we elkaar daar geen plezier mee doen en dan noem ik even de moties over onderwijs van D66, de ervaringsdeskundige van GroenLinks en de Afvalstoffentarieven van de SP. We kunnen daar prima onder staan, we zullen straks in ons stemgedrag laten zien dat we daar positief in staan en zo zullen er wel meer zijn. Voorzitter, ik laat het hierbij. Mevrouw CRASTE: Even een verduidelijkende vraag over de vrijwillige bijdrage op de basisscholen. Wat bedoelt u precies met dictumpunt 2 over die eenduidige communicatie? De heer KABBOUTI: 'Te streven naar eenduidige communicatie', dus met de scholen in gesprek gaan om te kijken in hoeverre er één boodschap kan worden gedeeld over de regeling over de vrijwillige bijdrage en vooral de woordkeuze af te stemmen. Als je daar samen uit kunt komen, zou dat wat ons betreft een mooi resultaat kunnen zijn. Mevrouw CRASTE: Heel even een vraag.

Eenduidige communicatie is natuurlijk prima, maar waar het ons om gaat is de autonomie van het onderwijs en dat elke school anders is en anders met leerlingen en ouders communiceert. Kan ik het zo lezen dat we kunnen zeggen dat we eenduidig over de regels communiceren, maar dat elke school zelf kan bepalen hoe die dat doet? De heer KABBOUTI: Deze motie roept in ieder geval niet op om dit met één tekst voor te leggen, daarin spreken we volgens mij dezelfde taal. Het is vooral de worsteling die we bij scholen zien in hoe je die boodschap overbrengt, ook in het rappelleren daarvan. De ene school verbloemt, de andere school zet er meer druk op en misschien kunnen we daarin een modus vinden die past in de communicatiestijlen van alle scholen. De heer ROOVERS: Om misverstanden in 2024 te voorkomen, welke deadline hanteert de PvdA voor het indienen van moties? De heer KABBOUTI: Ik ben heel bewust stil. We hebben deze afspraak al eerder gemaakt en die is dat teksten ruim voor het weekend worden gedeeld en afgestemd, dat is geen verzoek van de PvdA als zodanig, maar vooral een afspraak die we hebben gemaakt om te kijken hoe we ervoor kunnen zorgen dat we elkaar in het weekend voor deze raadsvergadering niet helemaal gek maken met veertig tot vijftig moties die over de mail vliegen. Het is vooral een reminder ten aanzien van de afspraak die we al eerder hebben gemaakt.

De heer MEES: De zondag is een rustdag dat klopt, dat is toch vaak het geval, maar ik dwaal af. Onze naam staat onder de motie over de vrijwillige ouderbijdrage want wij delen dat het vrijwillig moet zijn. Even om het goed te checken, we moeten natuurlijk wel voorkomen dat scholen zeggen 'wij hebben de ervaring dat veel ouders niet meer meedoen als wij te veel de nadruk leggen op vrijwillig en dat we daardoor geen reisjes en leuke dingen meer voor de kinderen kunnen organiseren'. Hebt u daar ook aandacht voor? De heer KABBOUTI: De medaille heeft altijd twee kanten en wat u aanstipt is de andere kant. Ik heb iets meer vertrouwen in onze Bossche samenleving en in de ouders die zonder problemen deze vrijwillige bijdrage kunnen dragen en daarmee ook dat stukje solidariteit voor de mensen die het wat minder gemakkelijk kunnen betalen. De heer MEES: In zoverre eens. Ik heb ooit in een vorig leven zelf ook die gesprekken met scholen gevoerd en dat was hun ervaring. Ik wil alleen maar zeggen in de geest van die motie: kijk uit dat we niet het verkeerde effect bereiken. Tot zover. De heer KABBOUTI: Helemaal eens. Ik was nog even vergeten te benadrukken dat wij de motie zo belangrijk vinden dat wij onze naam er twee keer onder hebben gezet. Tot zover voorzitter. De heer VAN CREIJ: Wij komen in 2023 eens niet met een bulk aan moties.

Wij kregen in 2022 de opmerking van de pers om dat niet te doen en dat we meer gericht moeten schieten in plaats van met hagel en daaraan hebben we ons deze keer maar gehouden. Wij komen in 2023 dus niet met een 48

motie over de Hondenbelasting, die € 700.000 nemen we nu nog even voor lief, maar we komen vermoedelijk in januari 2024 met een initiatiefvoorstel daarvoor, dus het is echt niet vergeten. We komen niet met een motie over waterstof als alternatief voor aardgas. We komen niet met een motie over contant geld bij de parkeergarages, nog dank voor de brief van de wethouder die net te laat kwam om een motie te kunnen indienen. Voor ons moet het mogelijk blijven om met contant geld te blijven betalen en niet alleen in parkeergarages, maar verder ook nog. Wij komen niet met een motie over het kindontbijt, het Nederlands Jeugd Ontbijt. We hebben een hand naar de wethouder uitgestoken, maar die is niet opgepikt. Wij komen niet met een motie om de Heemkundekring Rosmalen te helpen met veel geld naar het Groot Tuighuis. € 650 voor de Heemkundekring vinden wij niet in balans, maar we komen niet met een motie. We komen niet met een motie over bouwplan Eikenhof 2, een bouwplan op de Kruisstraat met 22 woningen dat al 22 jaar in de ijskast ligt. Wat dat betreft doen we dat niet. We komen niet met een motie over de Diezebrug, het is net ook al vermeld € 16,5 miljoen in plaats van € 10 miljoen. We komen niet met een motie over extra boa's om meer te kunnen controleren op De Driesprong in Rosmalen of hier in het centrum van ‘s-Hertogenbosch.

We komen niet met een motie over een verlaging van de ozb voor sportclubs of clubs met een sociaal belang. We komen niet met een motie over € 22 miljoen voor de inhuurkrachten, de heer Gersjes heeft hier een motie over. Waarmee komen we dan wel? Dat is het belangrijkste. De enige motie die we in 2023 hebben is motie 1 bij raadsvoorstel 11 en dat is ‘Oostelijke ontsluiting Groote Wielen’. Twee jaar geleden lag er een rapport van Sweco, dat hebben de coalitieonderhandelaars ook gebruikt, waarin heel uitdrukkelijk stond dat 2300 woningen het maximale is dat de huidige weg aankan en dat daarna echt aan een oostelijke ontsluitingsweg moet worden gedacht. Dat is door de onderhandelaars met 700 woningen opgekrikt zonder echte onderbouwing. Het huidige raadvoorstel gaat uit van een robuuste oplossing en wij vragen ons af wat robuust is. Wij vragen in deze motie heel subtiel: vergeet bij het onderzoek dat komen gaat in elk geval de oostelijke ontsluitingsweg niet, om expliciet op te nemen welke mogelijkheden er daarvoor zijn. Verder zullen wij via stemverklaringen laten weten hoe we over ingebrachte moties denken. Tot slot voorzitter. We hebben de afgelopen weken gemerkt dat het vertrouwen in de politiek op een laag pitje staat en we moeten onszelf dan altijd nog eens een spiegel voorhouden.

Wij vinden het heel belangrijk dat we afspraken die we hier hebben gemaakt ook nakomen en als ik nu ga kijken naar de kaders die we hebben afgesproken over het windmolenpark in de Rosmalense Polder, een afstand van 1000 meter, gezondheid van mens en dier en als ik dan op 6 november jl. zag welke kaders in Oss allemaal worden losgelaten dan denk ik 'hoe krijgen we nou het wantrouwen bij de burger?'. Tot zover. De heer MEES: Ik heb tot zondagavond heel laat zitten wachten op een motie van de heer Van Creij, ik durfde niet naar bed te gaan omdat ik dacht dat hij met een motie over afschaffing van de hondenbelasting zou komen. Dat was eigenlijk een kans voor open doel, maar de heer Van Creij, om het maar eens op zijn Oost-Duits te zeggen, heeft verzaakt. Kunt u toelichten waarom u die kans niet hebt gegrepen want hij zou toch veel hebben kunnen helpen? De heer VAN CREIJ: Ik maak even een correctie richting de heer Mees, wij gaan nooit voor het afschaffen van hondenbelasting, maar voor het verlagen van de hondenbelasting tot deze kostendekkend is. Dat is altijd ons standpunt geweest want de gemeente maakt nu eenmaal ongeveer € 500.000 aan kosten voor honden en dat moet door de hondenbezitters worden opgebracht.

Wij willen het restant van ongeveer € 700.000 er wel vanaf halen en daardoor… Wij hebben er deze keer bewust voor gekozen om niet met een motie te komen, de motie is in oktober jl. ook al weggestemd en het zou motie nummer 28 worden die we nu eventueel hadden kunnen schrijven. Daarom komen we in januari 2024 met een initiatiefvoorstel om het voor eens en altijd aan te pakken. De heer MEES: Ik vind dat toch heel jammer want ik kijk met name vanuit de inwoners met een laag inkomen die met hun vaste lasten moeilijk kunnen rondkomen en het kan helpen tegen eenzaamheid. Als ik had geweten dat deze motie niet kwam, had ik hem misschien met andere partijen kunnen indienen, maar dat kunt u natuurlijk ook naar mij terugwerpen. Ik hoor een beetje een spreadsheetbenadering en ik ga liever uit van de inwoners met een laag inkomen. Alles wat we daar aan vaste lasten kunnen beperken, en die mogelijkheid hadden we, hadden we kunnen doen. Wat is uw reactie daarop? De heer VAN CREIJ: Bij voorbaat dank voor de steun in januari a.s. De heer MEES: Ik houd het elke zondag in de gaten.

49

De heer KOUWENBERG: Ik heb een vraag over de motie waar gewoon ge-DREVEN wel mee komt. U wilt eigenlijk in de verkenningsfase een onderzoek naar De Groote Wielen. Wilt u in dat onderzoek eigenlijk gewoon iets anders onderzoeken, is dat wat u bedoelt? De heer VAN CREIJ: Kunt u dat toelichten? Ik kan het niet helemaal plaatsen. De heer KOUWENBERG: In de verkenningsfase Rondweg De Groote Wielen wordt natuurlijk onderzocht of dat zin heeft om het zo maar even kort te slaan, maar eigenlijk vraagt u daarin 'zoek maar iets uit over hoe de oostelijke zijde kan worden ontsloten'. Dan wacht u dat eerste onderzoek toch al niet af? De heer VAN CREIJ: Zowel het rapport uit 2019 van Royal HaskoningDHV als het rapport van twee jaar geleden van Sweco geven heel expliciet aan dat de huidige infrastructuur bij de noordoosthoek eventueel voldoende zou kunnen zijn voor maximaal 2300 woningen. U hebt aan de onderhandelingstafel gezeten en in het onderhandelingsresultaat van mei 2022 is nadrukkelijk gezegd dat de onderhandelaars die 2300 woningen van Sweco ophogen tot 3000 omdat dit ook moet kunnen. Vandaar dat wij zeggen 'blijf nou bij het rapport van Sweco en ga bij het vervolgonderzoek eens kijken of de 700 woningen die u extra hebt opgenomen moeten kunnen, laat dat maar onderbouwen.

De heer KOUWENBERG: Ik ben even flabbergasted want ik vroeg volgens mij compleet iets anders, maar ik concludeer hieruit dat het onderzoek niet hoeft plaats te vinden omdat u de uitkomst eigenlijk al weet. Dan mijn laatste vraag of de tweede, ik weet het zelf even niet goed meer. Hier staat ook in 'een dusdanige ontsluiting te realiseren waarmee het sluipverkeer door kernen en wijken kan afnemen'. Dus daar wachten we dan nog op. De heer VAN CREIJ: Dat zal uit onderzoek kunnen blijken. Een tracékeuze voor de oostelijke ontsluitingsweg is helemaal nog niet im frage, maar op het moment dat je daartoe beslist hoeft er misschien minder te gebeuren aan de westzijde van Rosmalen waarvoor nu die € 10 miljoen is opgenomen. De heer KOUWENBERG: Dus we wachten dan wel even op de aanpak van het sluipverkeer. De heer VAN CREIJ: Ja, dat wordt daarin meegenomen. De heer VAN HATTEM: Allereerst felicitaties aan de nieuwe wethouder, de heer Vermin, ik wens hem heel veel succes met het vinden van een woning in onze gemeente zodat we in 2024 geen ontheffingsbesluit voor hem hoeven te nemen. Ik wil ook van de gelegenheid gebruikmaken om, gelet op de discussie en de boetedoening van vanmiddag, te zeggen dat excuses wat de PVV betreft niet nodig waren. De burgemeester heeft niets verkeerds gezegd en heeft wat mij betreft zelfs per ongeluk de waarheid gesproken.

Als er al excuses moeten worden gemaakt dan is het aan de inwoners van de Gestelse buurt die twee azc's in hun leefomgeving opgedrongen krijgen en daarom dien ik bij deze begroting twee belangrijke moties in. twee moties over het azc om die te stoppen, om die twee azc's daar tegen te houden. Ik heb het in twee aparte moties gezet omdat het verschillende procedures zijn. Allereerst een motie om geen asielzoekerscentrum in het Mövenpickhotel te huisvesten. Het is al absurd en decadentie ten top dat asielzoekers in een luxe hotel worden opgevangen, lieden die door vele veilige landen zijn getrokken om hier naartoe te komen en om hier te komen profiteren van onze welvaart. Als het in de wereld rondgaat dat ze hier in een hotel worden opgevangen, komen er alleen nog maar meer mensen deze kant op en wordt het probleem alleen maar groter. Kortom, de wijkbewoners protesteren fel, ze hebben al een petitie met meer dan 1500 handtekeningen ingediend en zij zitten niet te wachten op een azc in hun leefomgeving. Ze willen hun leefomgeving veilig en leefbaar houden. Dit is de kans voor ons als gemeenteraad om ons hierover uit te spreken want er is geen procedure voor het azc in het Mövenpickhotel waarbij de raad nog aan zet is. Dus dit is vandaag de enige kans om daar nog iets aan te doen en onze volksvertegenwoordigende rol hier in dit huis op te pakken.

Daarom roep ik deze raad op om dit college terug te roepen om geen medewerking te verlenen aan een omgevingsvergunning voor dit azc, zodat deze wijk ook gerust kan slapen. Hetzelfde geldt voor het azc op het Kruithoornterrein. Daar is het voor een langere termijn, voor zeker tien jaar en misschien nog wel langer als daar in de nieuw te bouwen woonwijk een structurele locatie komt. Daar maken de bewoners zich grote zorgen over. Mocht de Spreidingswet, de asieldwangwet, er onverhoopt door komen dan is de kans ook nog groot dat er meer plaatsen voor langere tijd worden opgedrongen. Dit moeten we niet willen. Kortom, ook een motie om geen medewerking te verlenen 50

aan het azc op het Kruithoornterrein. Intussen zien we dat vlak daarbij een woonwagenkamp is waar de bewoners graag extra staanplaatsen willen. Op de website van de gemeente staat dat er geen ruimte is voor extra woonwagenstandplaatsen, dat staat bij de berichtgeving over het azc. Mensen hebben erom gevraagd, maar die ruimte wordt onze inwoners op het woonwagenkamp niet geboden. Eerder speelde dit al bij De Donken in Den Bosch-Noord. Er hangen nu ook spandoeken buiten bij het woonwagenkamp, die mensen willen extra staanplaatsen. Daarom een motie om extra staanplaatsen te maken aansluitend op de bestaande woonwagenkampen in onze gemeente. Dan een ander belangrijk punt, mijn collega Esser heeft daar in de raadscommissie al een duidelijk en betrokken betoog voor gehouden, aandacht voor onze mantelzorgers. Ik dien een motie in om de mogelijkheden die de gemeente al biedt vanuit de bestaande structuren extra onder de aandacht te brengen met de nog in te voeren Bossche Pas, daar gaan we het later over hebben. Het gaat er uiteindelijk om dat de voorzieningen voor mantelzorgers onder de aandacht komen en wat mij betreft moet de strekking van deze motie zo worden gelezen dat dit via de Bossche Pas kan. Het is ook prima als het op andere manieren kan, maar omdat deze methode nu eenmaal voorligt, is het handig om die ook in werking te stellen. Dan heb ik nog een paar andere punten.

Ik hoor graag van het college of er in 2024 financiële ruimte is om een referendum te houden. In 2024 zijn de verkiezingen voor het Europees Parlement, er moeten al verkiezingen worden georganiseerd en dat is een ideale gelegenheid om ook een referendum te houden. Daarvoor is enig budget nodig en ik hoor graag van het college of in de begroting rekening is gehouden met de mogelijkheid om een referendum te organiseren eventueel gelijktijdig met de EP-verkiezingen en anders overweeg ik in tweede termijn een amendement hierover. Verder beperk ik me tot te zeggen wat wij reeds in de commissievergaderingen hebben aangegeven. Daar hebben we al duidelijke pleidooien gehouden voor lagere lasten voor onze inwoners en de totale onwenselijkheid van onder andere windparken en uiteraard de onwenselijkheid voor de azc's. Voorzitter, tot zover in eerste termijn. De heer VAN HAREN: De heer Van Hattem heeft een hele sympathieke motie ingediend over mantelzorg bij de Bossche Pas, maar deelt de heer Van Hattem onze mening dat het goed is om die wel integraal te bekijken bij het voorstel van de Bossche Pas over twee weken? De heer VAN HATTEM: Ik begrijp de vraag van de heer Van Haren en zoals ik net aangaf, moet dit voorstel in een iets bredere context worden gezien.

De Bossche Pas is een instrument dat kan worden gebruikt om bestaande regelingen bij mantelzorgers onder de aandacht te brengen en het kan daarbij worden betrokken, maar als het college andere mogelijkheden ziet om het onder de aandacht te brengen dan mag het ook in die breedte worden gelezen. Ik heb het even tot de Bossche Pas beperkt omdat dit een concreet instrument wordt dat straks praktisch kan worden ingezet, maar als het college andere mogelijkheden ziet, be my guest. De heer VAN SILFHOUT: Ik heb ook sympathie voor die motie en ik had eigenlijk dezelfde vraag omdat we het dan iets mooier kunnen behandelen, dus hetzelfde verzoek. Bent u zich ervan bewust dat er in september jl. een onderzoek is geweest over de aanzuigende werking op asielzoekers en wat die factoren daarop zijn? De heer VAN HATTEM: We zien dat het aantal asielzoekers dat naar Nederland komt nog altijd volop doorgaat. We zien elke week dat zich honderden asielzoekers in Ter Apel melden. De heer VAN SILFHOUT: Ik vroeg of u bekend bent met het document over de aanzuigende werking van de asielzoekers. De heer VAN HATTEM: Voorzitter, ik ben aan het woord. Dat wekelijks nog vele honderden asielzoekers zich aanmelden in Ter Apel, dat er jaarlijks tienduizenden binnenkomen en dat wel degelijk sprake is van een aanzuigende werking als je maar allemaal voorzieningen blijft bieden.

Dat kan ergens in een rapport misschien van een iets andere kant worden belicht, maar via de tamtam die de wereld overgaat, weten ze dat gewoon en ze zullen zich melden in de landen waar de beste voorzieningen te vinden zijn, ze melden zich echt niet aan in Bulgarije of andere EU-landen waar de voorzieningen een stuk minder zijn. De heer VAN SILFHOUT: Dan wil ik hier markeren dat dit niet over de omstandigheden van asielopvang gaat wat de heer Van Hattem hier poneert, dat in een hotel plaatsen niet kan omdat dit een aanzuigende werking heeft, is gewoon incorrect en dat staat ook in dat onderzoek. Dat klopt niet, de economie van het land heeft er wel invloed op en we hebben gelukkig een goede economie, maar 51