Notulen raadsvergadering 2023-09-20

Motie 1, ’s-Hertogenbosch: maatschappelijke datastad, van GroenLinks, PvdA, Rosmalens Belang, CDA en Volt. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring) Zoals ik ook in mijn bijdrage al aangaf, vind ik het echt essentieel dat we er ruimte voor reserveren en dat we die milieu-impact meenemen voor die maatschappelijke doelen als we dit gaan doen. Ik vind het erg jammer dat die ruimte hiervoor nu niet

42

geboden lijkt en daarom kan ik niet meegaan in die motie want dan heeft deze niet de juiste uitwerking. Motie 1 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten), PVV (Van Hattem), PvdD (mw. Samshuijzen), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) hebben tegen gestemd. Motie 2, Dataverbruik in beeld, van PvdD. Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): GroenLinks vindt het van belang dat bij de dataprogramma's voldoende rekening wordt gehouden met de impact op het klimaat en dat hier ook actief op wordt gestuurd. Door de beperkte uitvoerbaarheid van de huidige moties zouden we graag bij de uitwerking van het programma's in gesprek gaan over dit onderwerp. Dus we stemmen tegen. Motie 2 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), PvdD (mw. Samshuijzen) en SP (Roovers, mw. Visscher) hebben voor gestemd. Motie 3, Laat milieu-impact van dataverbruik niet onbesproken, van PvdD, De Bossche Groenen en SP is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), PvdD (mw. Samshuijzen) en SP (Roovers, mw. Visscher) hebben voor gestemd. Motie 4, Data & ICT met oog voor de aarde, van PvdD, De Bossche Groenen en SP is door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), PvdD (mw. Samshuijzen) en SP (Roovers, mw. Visscher) hebben voor gestemd. Motie 5, Uitwerking programmalijnen datastad, van de VVD. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik kan het dictum van de motie steunen, het is inderdaad nodig om verder de scherpte in te gaan als dit voorstel wordt aangenomen, maar ik kan de overwegingen niet allemaal steunen. Zeker niet de overweging dat de vier programmalijnen een mooie basis vormen om verder uit te bouwen. Ik zal straks tegen het raadsvoorstel zelf stemmen, maar deze motie zal ik desondanks vanwege het dictum wel steunen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Op zich zijn wij voor het concreter maken van deze kaders die niet heel erg concreet zijn, maar we kunnen helaas niet mee in de kanttekening van collega Altenburg-Collin om het commerciële belang tot een van de doelstellingen te maken. Daarom moeten wij tegen stemmen. Motie 5 is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten), Bosch Belang (Van der Krabben), PVV (Van Hattem), SP (Roovers, mw. Visscher), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (mw. Hernández), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd.

Kaders Datastad De heer HOEBEN (stemverklaring): Vanaf het moment dat we onszelf toonaangevende datastad noemen, ageren we tegen deze zelfbenoemde titel. Dat doen we jaar in, jaar uit en dan wordt het eindelijk iets concreter en we hebben getracht het met moties iets scherper te maken, maar helaas, het wordt allemaal verworpen. Ik denk toch dat de VVD echt wel een puntje heeft en ik zou bijna de tip willen geven: beter ten halve gekeerd, dan ten hele gedwaald. Wij zetten onze lijn voort, we stemmen tegen het voorstel. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): Het is teleurstellend hoe bij de moties is gestemd en wij zullen dus tegen dit voorstel stemmen.

43

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal ook tegen het voorstel stemmen want het is en blijft een vaag containerbegrip, maar dan eventjes een rekensom. Per 1 januari 2023 staat er voor dit programma € 750.000 op de teller, we zijn negen maanden verder en er blijft € 500.000 ongebruikt op de plank liggen. We hebben net een motie gehad van €160.000 voor Marokko, die zou ik uit dit potje willen bestemmen. De heer ALTENBURG-COLLIN (stemverklaring): Blij met de steun van een deel van de raad voor de motie en dat we het punt hebben gemaakt dat bij een kader ook toetsingscriteria horen, maar we stemmen wel in met het stuk omdat we de ambitie van Den Bosch Datastad wel ondersteunen. Het voorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van VVD (Altenburg-Collin, Broekmeulen, mw. De Groot, Van Haren, mw. Welten), D66 (mw. Craste, El Amraoui, Van den Kerkhof, mw. Muller, Van Rens, Verbruggen), Bosch Belang (Van der Krabben), CDA (Van Genugten, mw. Lipman, Ploegmakers), PvdA (Çifçi, Kabbouti, Vossen), Rosmalens Belang (Huibers, mw. Van der Kallen, Kouwenberg, mw. Verreijt), GroenLinks (mw. Doğan, mw. Huijbrechts, mw. Korver, Van Rosmalen) en VOOR Den Bosch (Gersjes) hebben voor gestemd. 18.

Motie vreemd aan de orde van de dag Een aantrekkelijke fietsvriendelijke binnenstad

De VOORZITTER: Dan ga ik over naar de laatste motie van deze avond, de motie vreemd aan de orde van de dag 'Een aantrekkelijke fietsvriendelijke binnenstad'. Die is al behandeld in de commissie van voor de zomer van 2023 en ook in de raad. Ik geef graag het woord aan mevrouw Lipman. Zijn er anderen voor de eerste termijn? De heer Van Hattem, anderen nog? De heer VAN HATTEM: Een klein puntje van orde want de motie die toen is behandeld had volgens mij een heel andere strekking en insteek. De VOORZITTER: Dat kan. De heer VAN HATTEM: Voor de spreektijden en de orde. De VOORZITTER: Daar houd ik rekening mee. Mevrouw Lipman. Mevrouw LIPMAN: Dank u wel voorzitter. Het CDA vindt een toegankelijkere en bereikbare binnenstad en gemeente belangrijk en op weg naar een autoluwe binnenstad verwacht het CDA dat meer mensen zullen deelnemen aan het verkeer met andere vervoermiddelen, zoals de fiets of de scooter. Deze beweging heeft ook een keerzijde die het CDA liever eerder dan later adresseert. Deze vervoermiddelen hebben bijvoorbeeld ook een stallingsplek nodig en daar zien we op verschillende plekken in de binnenstad knelpunten ontstaan. Bezoekers en binnenstadsbewoners moeten ervan op aan kunnen dat ze zich op een veilige en comfortabele manier naar en door de binnenstad kunnen begeven. Dat geldt voor alle verkeersdeelnemers, wij plaatsen de een niet boven de ander.

In de commissie is ook uitgebreid gesproken over de afweging tussen mogelijk meer overlast, toch op een veilige manier door de binnenstad manoeuvreren en ook wel plaats voor de fietser want dat vinden we natuurlijk heel belangrijk. Veel oplossingen zijn de revue gepasseerd, maar draagvlak vinden bleek lastig en dat is inderdaad ook waar net aan werd gerefereerd. De motie was in eerste instantie anders dan die nu voorligt maar tijdens het zomerreces zijn we ook gaan nadenken over welke mogelijke oplossingen wel op steun kunnen rekenen en wat het CDA betreft zetten we vanavond een stap in de goede richting. Het CDA vraagt met de steun van partijen zoals Bosch Belang, VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en Volt een betere stallingsvoorziening, om in ieder geval de behoefte daaraan aan te pakken, om de bewegwijzering en de voorzieningen voor fietsers ook aan te pakken en om ook fietswrakken die her en der in de binnenstad verspreid staan aan te pakken. Het CDA hoopt dat we vanavond de eerste stap in de goede richting naar een toegankelijkere en bereikbare binnenstad kunnen zetten. Tot zover. De heer VAN HATTEM: Voor de zomer van 2023 hadden we hier eigenlijk een vrij ander verhaal liggen, toen ging het eigenlijk meer over het fietsen in de binnenstad, op bepaalde tijden straten afsluiten en dat soort zaken en nu gaat het meer over de fietsenstalling.

Het is op zich een nuttig idee om hiernaar te kijken. Op zaterdag 16 september jl. liep ik hier nog in de binnenstad en toen kwamen er een paar mensen met een fiets vragen waar een fietsenstalling is en ik kon hen 44

keurig verwijzen naar de Kerkstraat waar een gratis bewaakte stalling is. Het is dus wel goed als raadsleden een keer in de stad rondlopen, dan kunnen ze mensen op weg helpen. Op zich zijn de voorzieningen er. We hebben een paar mooie fietsenstallingen en als alleen de bewegwijzering het probleem is dan is het gewoon een praktische oplossing om daarnaar te kijken. Alleen de moeite die ik nu met deze motie heb, is dat hier het hele verhaal van de autoluwe binnenstad aan wordt gekoppeld. Ik had liever gehad dat duidelijk wordt gekeken naar de mogelijkheden om dat fietsparkeren op de trottoirs, waaraan hier terecht wordt gerefereerd, aan te pakken, om daarvoor gewoon duidelijkere richtlijnen neer te leggen en er ook op te handhaven, en te kijken op welke plekken er echt overlast is, bijvoorbeeld op de Markt waar op een aantal punten gewoon knelpunten zitten tussen fietsers en voetgangers, om daar misschien hele gerichte fietszones en aparte trottoirs of zo te maken. Daar heb je iets aan, maar ik moet heel eerlijk zeggen dat ik heel weinig met deze motie kan.

Als dan ook nog wordt voorgesorteerd op de autoluwe binnenstad dan zou ook ditmaal mijn advies zijn: neem het nog eens terug en ga kijken wat je echt kunt doen aan het probleem van het fietsparkeren dat voor overlast zorgt, om daar een keer paal en perk aan te stellen, duidelijke regels te stellen en er handhaving op te zetten in plaats van nu een dictum mee te geven waar, vooruitlopend op een autoluwe binnenstad, een aantal zaken zouden kunnen gebeuren, maar heel onduidelijk is wat er precies in zit. Het idee is aardig, maar ik vind het nog te weinig om hier steun aan te kunnen geven. Tot zover voorzitter. De VOORZITTER: De heer Kouwenberg heeft de vergadering verlaten, dus hebben we straks 36 stemmen. Wethouder ROY GEERS: De motie vreemd aan de orde van de dag die voorligt, en ik hoorde het zojuist ook al voorbijkomen: op het moment dat je de fietser en de voetganger gaat stimuleren om de auto thuis te laten, de fiets te pakken of die wandeling te maken, zien we hier in Den Bosch dat dit best geslaagd is want er wordt veel gebruikgemaakt van de fiets en de brommer. Je ziet ook dat dit leidt tot een andere vorm van overlast en dat moet in balans zijn. Daarmee zijn we continu bezig, daar werken we aan en dat hebben we ook aangegeven in de bestemming Brede Binnenstad, de raadsinformatiebrief die we u eerder hebben toegestuurd.

Die gaat uit van een autoluwe en bereikbare binnenstad want dat vinden we wel belangrijk. Autoluw om het leefklimaat, genieten, wonen en werken in de binnenstad, te verbeteren, maar wel goed bereikbaar, zodat alle ondernemers ook hun klanten zien en men ook goed bij de woning kan komen. De motie die nu voorligt, geeft op een aantal onderdelen waar overlast van fietsen wordt ervaren aan dat er, in ieder geval bij het CDA, de wens is om die balans weer recht te trekken. In dat opzicht hebben wij geen bezwaar tegen deze motie. Een aantal onderdelen staat in de bestemming Brede Binnenstad, de raadsinformatiebrief, en een aantal zaken is een verscherping daarop. Daarom hebben wij geen bezwaar tegen deze motie. Motie vreemd aan de orde van de dag Een aantrekkelijke fietsvriendelijke binnenstad, van CDA, Bosch Belang, VOOR Den Bosch, gewoon ge-DREVEN, 50PLUS, Volt De heer BROEKMEULEN (stemverklaring): In het bestuursakkoord staat dat de binnenstad bereikbaar moet zijn voor elke vorm van vervoer en de fiets hoort daar ook bij, dus wij zullen instemmen met deze motie. De heer VAN RENS (stemverklaring): Aan de slag gaan met de autoluwe binnenstad betekent dat mensen andere vervoermiddelen, de fiets, gebruiken en daar moeten we mee aan de slag, dus wij zullen voor stemmen.

Mevrouw KORVER (stemverklaring): Wij zijn blij met een motie over de fiets en wij zullen hem steunen, waarbij we ervan uitgaan dat fietswrakken ook echt wrakken zijn, voorwerpen die ooit op een fiets leken maar die op dit moment niet meer als vervoermiddel zijn te gebruiken. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): 50PLUS is het niet eens met een echt autoluwe binnenstad, wij willen natuurlijk bereikbaar blijven voor de auto's, maar deze motie is meer gericht op stallingsplekken en een beetje handhaving en daarom gaan we hem van harte steunen. Motie vreemd aan de orde van de dag, Een aantrekkelijke, fietsvriendelijke binnenstad is door de gemeenteraad aangenomen. Het lid van de fractie van PVV (Van Hattem) heeft tegen gestemd.

45

De VOORZITTER: Dames en heren, ik heb vandaag ook het verzoek gehad van de heer Kâhya om hem de ruimte te geven om een verklaring af te leggen en ik geef hem graag de ruimte om dat te doen. Wethouder KÂHYA: Ik sta hier als een verdrietig mens en als een trots mens. Verdrietig omdat ik u ga vertellen dat ik terugtreed als wethouder, maar ook trots om wat wij als gemeente en als stad voor elkaar weten te krijgen. Zojuist besloot u over de Bossche Educatieve Agenda, een agenda vol zaken waaraan ik vanaf dag één in dit ambt met overgave heb gewerkt, aan een sterk vmbo waar leerlingen met trots naartoe gaan, aan een Bossche gelijkekansencommunity waarin we er samen voor zorgen dat elk kind in Den Bosch de kans krijgt om zijn talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Ik zal de uitvoering van de Bossche Educatieve Agenda niet meer als bestuurder meemaken, maar ik zal met ongelooflijk veel plezier kijken naar de nieuwe kansen die onze jongeren gaan krijgen. Dit is mijn laatste optreden in uw raad, na dit statement treed ik terug. Ik doe dat met opgeheven hoofd en bezwaard gemoed. De afgelopen dagen was ik onderwerp van gesprek, het vroeg van mij de wil en de bereidheid om mezelf te bevragen. Dat heb ik gedaan en dat doe ik nog steeds. Het raakt me diep dat er mensen zijn die in gesprekken met mij last hebben gehad van mijn gedrag. Dat gaat in tegen alles waarvoor ik wil staan.

Ik ben gepassioneerd over de opgave van onze stad. Ik kan in mijn werk veeleisend zijn en daarmee soms onbedoeld mensen hebben geraakt. Ik weet dat dit, ook als je handelt vanuit de ambitie om zaken in beweging te brengen, onwenselijk is. Daarmee plaats ik geen 'maar' bij hetgeen is gebeurd en ik bied de mensen die dat heeft geraakt nogmaals mijn welgemeende excuses aan. Kwesties als deze kennen een eigen dynamiek, naast de voor mij herkenbare feiten komen de laatste weken ook beelden en perspectieven naar boven die niet eerder met mij zijn gedeeld en die ik niet herken. Tot feiten kan ik me verhouden, maar tot beelden en perspectieven niet. Ik kan en wil daarover geen strijd aangaan. Ik kan het niet omdat zoiets altijd een welles-nietesverhaal wordt, mijn beeld tegenover het jouwe, en ook als ik het niet herken, ik kan jouw beeld niet ontkennen. Wel baart deze dynamiek mij zorgen. Ambtenaren en bestuurders gun ik een organisatie waarin het prettig werken is en waar steun en vertrouwen wordt gevoeld, waar een verschil in opvatting bijdraagt aan een ruimer perspectief, waarin constructief van mening kan worden verschild, waar niet over elkaar, maar met elkaar wordt gesproken. Daar ligt nu een belangrijke opdracht voor dit college en de ambtelijke organisatie.

Ik wil de strijd ook niet aangaan omdat het een strijd zou zijn met alleen maar verliezers, met als grootste verliezer de mensen in de stad, onze inwoners die een bestuur en ambtelijke organisatie verdienen die in volle kracht en vertrouwen werken aan hun problemen en die de grote opgaven in deze stad verder brengen, het bevorderen van kansengelijkheid, het tegengaan van gezondheidsverschillen, het werken aan een inclusieve stad waarin elke Bosschenaar zich thuis voelt. Daarom treed ik nu terug, omdat de aandacht op de uitdagingen van deze stad en op de inwoners van 's-Hertogenbosch moet blijven, met pijn in mijn hart maar met een hoopvolle blik op de toekomst. Rest mij nog u te bedanken, beste raad, collega's, wethouders en burgemeester en zeker ook de vele medewerkers en partners in de stad waarmee ik de afgelopen jaren heel fijn heb samengewerkt. Dank ook aan diegenen wiens steun ik de afgelopen dagen heb mogen ervaren. In het bijzonder bedank ik de bewoners van het stadhuis en mijn directe ondersteuners. En dank lieve Bosschenaren voor jullie steun en kritische blik, ze waren allebei belangrijk. Het was een grote eer om jullie wethouder te mogen zijn. De VOORZITTER: Zo laat op de avond zo'n boodschap krijgen, en zeker in een raad zoals we hier zitten met elkaar met het belang voor de stad voorop, zeker voor Ufuk zelf en zeker ook voor de collega's is een hard gelag.

Afscheid nemen van een functionaris, maar ook afscheid nemen van een mens in ons team, in de organisatie, maar zeker ook in de stad, alleen ik hoop nooit voor de hele stad, misschien wel in de rol nu als wethouder, maar de talenten van Ufuk zijn te groot om verloren te laten raken voor Den Bosch, voor Nederland of voor Europa en ik hoop dan ook dat hij die inzet blijft laten zien. In vijf jaar tijd zijn er stenen verlegd, stenen die anders misschien niet verlegd werden. Ik denk dat Ufuk duidelijk heeft aangegeven dat de beleving en de bezieling die hij er als mens in heeft gestopt van grote waarde waren voor de stad. Een emotioneel moment voor ons allemaal denk ik, maar besef wel dat besturen mensenwerk is, beschouw de persoon en de functionaris als eerste als mens en daarna pas in de functie die hij vervult. We zijn sociale wezens als mensen en laten we de mens dan ook centraal stellen in het proces en er ook op die manier naar blijven kijken. Het zal anders worden. Ik sluit de vergadering. Sluiting 22.21 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 10 oktober 2023 46