Notulen raadsvergadering 2022-06-14

De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij zullen voor dit amendement stemmen hoewel wij het tegen het voorstel zijn en dat is omdat wij vinden dat dit amendement wel een voorstel dat het waarschijnlijk gaat halen verbetert. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Omdat ons amendement het niet gehaald heeft, gaan we dit amendement steunen. Mevrouw SAMSHUIJZEN (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de vorige sprekers, ter verduidelijking van het voorstel dat het waarschijnlijk wel gaat halen en waar we straks waarschijnlijk tegen gaan stemmen. Amendement 2 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), CDA (Van Genugten, Ploegmakers, mw. Lipman), PvdA (mw. Van Gool, Kabbouti, mw. Volgers), GroenLinks (mw. Korver, mw. Huijbrechts, Van Rosmalen, mw. Dogan), De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), SP (mw. Visscher, Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en Volt (Van Silfhout). Het raadsvoorstel Herintroductie startersleningen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Met het aannemen van het amendement, gefeliciteerd richting Sjef, kunnen wij ook voor het voorstel stemmen. Wij voelden mee met de prijsopdrijving, maar nu dit deel erin is, voelen wij toch dat de populaire regel nog even gecontinueerd moet worden, ondanks de risico's. 27

De heer VAN SILFHOUT (stemverklaring): Dit helpt starters van de regen in de drup, dus tegen. Het raadsvoorstel is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Partij voor de Dieren (mw. Samshuijzen), Volt (Van Silfhout) en SP (mw. Visscher, Roovers) hebben tegen gestemd. Schorsing De VOORZITTER: Dames en heren, of u wilt plaatsnemen. Mevrouw Visscher u was, Cecile, je was wat later en daarom zetten we jou na de pauze even in het zonnetje want ook jij bent deze periode twintig jaar raadslid. Jij bent raadslid geworden op 14 maart 2002, ik denk na de verkiezingen van 2002. Vijf jaar geleden stond Ton Rombouts jou te woord bij het vijftienjarig jubileum en toen was je net fractievoorzitter af. Bram van Boven was jouw opvolger want jij wilde het rustiger aan doen. Tussen de twee Brams in heb jij de rol van fractievoorzitter weer moeten vervullen, maar jij kunt niet zonder een Bram en er kwam een andere Bram, onze Bram, Bram Roovers die het fractievoorzitterschap heeft opgepakt.

Na jarenlang drie zetels in de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch heeft de SP nu twee zetels in 's-Hertogenbosch, maar dat betekent niet dat jij het rustiger aan kunt doen want het betekent dat de druk op jullie fractie wat steviger zal zijn dan in het verleden met onze Ans als derde in jullie fractie, maar ik hoop wel dat je Bram tot steun bent en dat Bram zaken met volle jeugdige energie oppakt want je bent ook bezig met een opleiding op de pabo om je toekomst op een andere manier in te vullen, je wilt uiteindelijk voor de klas gaan staan om jongeren wat te leren en bij te brengen voor de toekomst om hen een mooie toekomst te bieden. Dat heb je de afgelopen jaren al gedaan als raadslid door na te denken over de toekomst van 's-Hertogenbosch, de jeugd van 's-Hertogenbosch en toekomstige generaties, maar je komt ook op voor mensen die het wat minder hebben. Het feit dat je voor de pabo hebt gekozen, om daar een opleiding te doen om jongeren iets bij te brengen geeft ook aan dat je meedenkt over de toekomst. Ik moest even zoeken naar wat hobby's van jou Cecile want naast de pabo en je gezin, vooral jouw dochter Noortje die natuurlijk het centrale middelpunt bij jullie thuis is, moest ik toch wel even nadenken over wat ik nog meer over Cecile moet vertellen. Toen kwam ik in gesprek met Jan Willem van den Akker op Cecile Visscher bij DTV over muziek.

Jij kent volledige liedjes, die vraag jij aan Noortje die ze op TikTok gezien heeft, om dan uit te vragen wat jouw muziek is en ik vind het echt verrassend om te mogen melden dat jouw favoriete nummer uit jouw jeugdjaren Keetje Tippel van de Zangeres Zonder Naam is. Ik denk dat niemand dit verwacht had, maar het geeft wel aan dat we in ieder geval qua muzieksmaak dichtbij elkaar liggen Cecile, het levenslied is toch het mooiste, dat gaat over de passie en over het echte leven en daar sta je als raadslid alleen maar elke dag bij stil. Namens de gemeenteraad wil ik je hartelijke feliciteren met je twintigjarig jubileum en ik hoop dat je de komende tijd nog met volle passie je volle inzet blijft laten zien. Dank je wel daarvoor. 15.

Zienswijze Ontwerpbegroting 2023-2026, conceptbeleidsplan 2023-2026 en Jaarstukken 2021 GR Heesch West

De heer VAN CREIJ: Ja zo'n beetje het jaarlijks ritueel, als het beleidsplan er is dan sta ik hier of zit ik daar om de inbreng te doen en dan denk ik altijd maar 'de aanhouder wint'. Begon ik een jaar of vijf-zes geleden met moties over de wind, het verkeer en het milieu, nu is het milieu eigenlijk nog het enige want wind en verkeer is geregeld. Ik dacht eigenlijk ook dat het bij het aannemen van het bestemmingsplan begin 2022 allemaal geregeld was, er is een motie aangenomen die aangeeft dat de gemeenteraad nog geconsulteerd wordt op het moment dat er een milieuaanvraag 5.1 is, maar dat komt eigenlijk niet terug in de ontwerpbegroting. Vandaar dat wij met een amendement komen want zoals het er nu staat en ook in de onderliggende stukken, staat er 'na aanvullende besluitvorming', maar die is wel door de GR en het college en niet door de gemeenteraad, maar bij het aannemen van het bestemmingsplan was de intentie van een motie van het CDA ondersteund door ons nou net om dat wel op te nemen. Vandaar dit amendement om in de zienswijze richting de GR duidelijk aan te geven: op het moment dat er een aanvraag milieucategorie 5.1 is, de gemeenteraad op de hoogte te houden, te consulteren zoals dat heet. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik heb een verduidelijkende vraag aan de heer Van Creij en ook aan de wethouder straks.

Zet dit amendement niet de deur open voor meer vrije vestiging van categorie 5.1? Ik heb het antwoord niet, maar dat is gewoon puur mijn vraag.

28

De heer VAN CREIJ: Volgens mij zet dit de deur juist niet open want op het moment dat wij als gemeenteraad… Nu toetst de GR eerst de aanvraag en nadien de wethouder en dan staan wij eigenlijk buitenspel. Daar was destijds die motie voor, dat wij in ieder geval geconsulteerd zouden worden mits er een bedrijf van 5,1 of hoger zou komen. Dat was eigenlijk de intentie. De heer VAN HATTEM: Ik kan me aansluiten bij de woorden van de heer Van Creij over ons gezamenlijk ingediende amendement en ook ter geruststelling van de Partij voor de Dieren, het is inderdaad niet de bedoeling dat er gemakkelijker categorie 5.1 gehuisvest kan worden, dat moet juist aan strikte voorwaarden voldoen en ook met de vinger aan de pols vanuit onze gemeenteraad plaatsvinden. Ik ben hier niet om de hele commissie over te doen, dan krijg ik weer een boze blik van onze voorzitter en dat is niet de bedoeling, maar er is wel een nieuwe actuele ontwikkeling waar ik wel zorgen over heb en die bij de commissievergadering nog niet bekend was. Dat is namelijk de situatie dat TenneT en Enexis de afgelopen week bekend hebben gemaakt dat eigenlijk het hele stroomnetwerk, het hoogspanningsnetwerk propvol zit en dat er vrijwel niets meer op korte termijn kan worden aangesloten. Daar hebben we op 9 juni jl.

een raadsinformatiebrief over mogen ontvangen en daarin wordt eigenlijk een beetje sussend gezegd 'het gaat niet zo'n probleem worden, de komende periode kunnen die bedrijven wel aangesloten worden en het is niet de vraag of ze aangesloten kunnen worden, maar wanneer'. Dat is natuurlijk wel een vrij relevante vraag want dat kan zomaar een vertraging van maanden, jaren of misschien wel langer opleveren en dat heeft natuurlijk direct gevolgen voor het voorliggende beleidsplan en de begroting van Heesch West voor de komende jaren. Als dit jaar een vertraging gaat opleveren dan kan het zijn dat bedrijven afhaken en dat de exploitatie misschien onder druk komt te staan. Dus al met al heeft dat mogelijk wel gevolgen. In de raadsinformatiebrief staat 'we brengen de consequenties en de mogelijke oplossingen nader in beeld', maar dat betekent dus dat het ook consequenties voor het voorliggende stuk kan hebben en ik hoor graag van de wethouder wat de verwachting hierbij is en of dit gevolgen voor het beleidsplan gaat hebben.

Verder is de PVV natuurlijk altijd erg kritisch geweest op de ontwikkelingen op Heesch West en zeker nu dit probleem er ligt en met de ontwikkelingen rond stikstof moeten we vooral de grootschalige XXL-blokkendozen en de zwaardere categorieën industrie hier mijden en nog beter is om met dit hele plan een pas op de plaats te maken en meer rekening te houden met de wensen van de omwonenden want er wordt nog altijd onvoldoende naar hen geluisterd. Tot zover de eerste termijn voorzitter. Wethouder RALPH GEERS: Ik ben blij dat we het bij Heesch West nu vooral weer over de economische ontwikkelingen kunnen hebben want met het vaststellen van het bestemmingsplan in 2021 hebben we inderdaad een grote stap gezet en ik ben blij met de woorden van de heer Van Creij, ook in de commissie, over de positie van Leefbaar Nuland bijvoorbeeld, dat zij vertrouwen hebben. Ja, de heer Van Creij heeft de afgelopen jaren samen met anderen ook voorstellen gedaan waarmee er nu een plan voor Heesch West ligt dat veel beter past bij de omgeving en waarbij we ook gewoon de broodnodige economische ontwikkeling mogelijk maken want uiteindelijk zoeken we gewoon nog steeds ruimte om bedrijven binnen te halen, om kansen te kunnen bieden want onze bedrijventerreinen zitten gewoon vol en we hebben nieuwe bedrijventerrein nodig.

We zien ook dat er echt heel veel vraag naar is, we zouden het zo een paar keer kunnen uitverkopen en ik ben blij dat we de volgende stappen kunnen zetten. Voorzitter, om te beginnen bij de PVV over de energie. Ja, wij kregen vorige week ook het bericht van Enexis en TenneT, maar we hebben een groot voordeel namelijk dat in de planontwikkeling van Heesch West ook is voorzien in een verdeelstation. Dat betekent dat je de bedrijven daaraan kunt koppelen en dat we daarmee ook de verdeling van de energie kunnen doen. Dat heeft een voordeel, maar tegelijkertijd zijn er nog veel onzekerheden over welke ruimte TenneT heeft en dat is ook de reden dat op 17 juni a.s. de wethouders van Economie en van Energie uit de regio en de partijen bij elkaar komen om eens van gedachten te wisselen en te kijken wat er komende tijd speelt. We zijn ook aan het inventariseren wat dit precies betekent en op welke termijn dat vraagstuk speelt, hoe snel ze zaken opgelost kunnen krijgen. Dus er is potentie omdat we dat verdeelstation hebben, maar ik kan niet garanderen dat we direct het eerste bedrijf kunnen aansluiten. Ik kan daar geen ja en geen nee op zeggen, dat houden we in de gaten, we houden echt de vinger aan de pols, we gaan snel schakelen en blijven druk op de netbeheerder uitoefenen om ervoor te zorgen dat die capaciteit beschikbaar komt. Dan het amendement voorzitter.

Categorie 5.1 is terecht al jaren een punt van discussie. We zien in de planvorming dat dit deel flink teruggedraaid is, tot 6 hectare in totaal, en dat er een afweging gemaakt kan worden. In februari 2022 is er inderdaad een motie aangenomen en die motie is in dit beleidsplan verwerkt, dat staat op pagina 7 en 8 in het uitgiftekader. Waar ik in relatie tot het amendement anders naar kijk, is naar de tekst van de motie uit februari jl. Die zegt in overleg met de GR een afsprakenkader te maken die de 29

GR kan toepassen als er een adviesaanvraag komt. Dat dus over de bevoegdheden die de GR heeft en een van de kaders is om alleen positief te adviseren als het gaat om het verhuizen van een bedrijf uit Bernheze, Oss of 's-Hertogenbosch, die voorkeur is opgenomen in het kader van het beleidsplan. 'De vrijkomende locatie van het bestemmingsplan wordt uitgesloten dat hernieuwbare vestiging van een milieucategorie 5.1-bedrijf of hoger mogelijk is', daar gaat de GR niet over. Als je van een bedrijventerrein uit 's-Hertogenbosch naar Heesch West gaat, gaat de GR Heesch West niet over de plek die leegkomt. Dat kan de GR niet in zijn beleidsplan schrijven maar dat is iets waar wij als de situatie zich voordoet, en dan is het niet de wethouder die een keuze maakt maar het college, een afweging in moeten maken, gaan wij dan de bestemming wijzigen, gaan we de grond zelf kopen of is er een andere optie? Voorzitter, het laatste punt is 'dit afwegingskader ter consultatie aan de gemeenteraad voor te leggen'. Dit beleidsplan bevat het afwegingskader en dat ligt voor ter consultatie want u kunt er een zienswijze op indienen. Wat niet in de motie staat is 'u moet een verzoek ter consultatie aan de gemeenteraad voorleggen'.

Dat is niet de bevoegdheid van de gemeenteraad en ik kan me niet voorstellen dat de gemeenteraad op bedrijfsniveau wil bepalen wat er wel en niet kan want als je daarmee begint is het hek van de dam. Als ik kijk naar tekst die daadwerkelijk in de motie staat dan hebben we die in een beleidsplan uitgevoerd en daarom ontraden wij het amendement zoals dat nu voorligt. De heer VAN HATTEM: Per bedrijf bepalen dat dan het hek van de dam zou zijn, daar kijk ik iets anders tegenaan. Bijvoorbeeld de situatie die zich in Oss heeft ontwikkeld rond de mestfabriek die zich daar wilde vestigen bij de Osse haven, daar heeft de gemeenteraad zelfs unaniem gezegd 'dat bedrijf willen wij niet op ons industrieterrein hebben terwijl daar juist wel categorie 5.1 mogelijk was. Er bestaat nog altijd het risico, de provincie houdt nog altijd een slag om de arm om die bijvoorbeeld op Heesch West te kunnen vestigen. Dus als daar bijvoorbeeld zo'n mestfabriek komt of een ander bedrijf dat de raad echt niet binnen onze gemeente wil hebben dan vind ik dat we toch wel een afwegingskader nodig hebben om dit in beeld te kunnen krijgen.

Kan de wethouder aangeven hoe hij aankijkt tegen die invalshoek? Wethouder RALPH GEERS: Wat betreft het voorbeeld van de mestfabriek, we hebben gewoon opgeschreven dat we zo'n bedrijf hier niet willen en de provincie heeft op dit moment ook geen formele aanwijzing gegeven dat die deze ruimte daar wel wil hebben. Het probleem met categorie 5.1 is dat daar hele diverse bedrijven onder vallen en dat de categorie-indeling niets zegt over de overlast die kan per worden ervaren. Je ziet ook dat bijvoorbeeld de nieuwe circulaire innovatieve economie snel in 5.1 terecht komt terwijl de overlast ten opzichte van 4.2-bedrijven kan meevallen. Dus het is af en toe ook echt een losse afweging die we dan als college maken. Die bevoegdheid ligt bij het college omdat wij degenen zijn die de overeenkomsten aangaan en niet bij de gemeenteraad omdat er ook gewoon een bedrijfsbelang is. Je kunt niet zeggen 'bedrijf X wil zich hier vestigen en die wil die prijs daarvoor betalen', dat raakt het belang van de gemeente als verkopende partij van de grond en ook de belangen van het bedrijf dat daarmee zijn onderhandelingspositie en zijn positie in concurrentieverband verliest. Dus wij zijn er echt geen voorstander van om echt op dat niveau te zitten.

Het voorbeeld dat de heer Van Hattem aangaf ging over het type mestfabriek en we hebben, net als in Oss het geval is, opgeschreven en dat heeft de GR ook opgeschreven, dat we zo'n bedrijf niet op Heesch West willen hebben. De heer VAN HATTEM: Ik heb nog één aanvullende vraag en die gaat over de reactie die de wethouder net gaf op het punt van de energie, de aansluitingsmogelijkheden. Hij zei dat de bedrijven in de rij staan, maar de vraag is of die bedrijven nog in de rij blijven staan als na het overleg van 17 juni a.s. blijkt dat er wel degelijk problemen zullen ontstaan met de uitgifte van terreinen met een aansluiting op Heesch West. Ook al is dat station daar aanwezig, er is geen zekerheid, dus kan de wethouder ook aangeven of dit kan betekenen dat het voorliggende beleidsplan en de begroting misschien nog moeten worden aangepast en of daar ook in is voorzien richting de raad, wat daar eventueel nog mogelijk zou zijn. Wethouder RALPH GEERS: Als er grote wijzigingen zijn, dan komen we uiteraard bij uw raad terug en ik kan niet garanderen wat er wel en niet gebeurt, maar wat ik wel weet is dat Enexis in ieder geval heeft aangegeven dat Heesch West in een investeringsplanning zit. Enexis heeft een aantal reserveringen staan en het is de vraag in hoeverre we het met de netcapaciteit snel aangehaakt kunnen hebben.

Die vraag hebben we uitstaan, maar het zit in de investeringsplanning. Met dat verdeelstation hebben we daar mogelijkheden en potentie. Dus ik ben optimistischer ingesteld dan de heer Van Hattem en als er onverhoopt toch een kink in de kabel komt dan komen we uiteraard bij de 30

raad terug zoals dit college dat altijd doet op het moment dat er wijzigingen in het vastgestelde beleid zijn. De heer VAN CREIJ: Even richting de wethouder. Ik hoorde u net in uw betoog zeggen dat er heel gedetailleerd in staat welke bedrijven er wel en niet zouden kunnen komen. Waar lees je in het gewijzigde dictum dat ik hier voorstel dat het zo gedetailleerd moet? In ieder geval dank voor de woorden die u hebt gebruikt want dat geeft hoop voor het amendement van 2023. De VOORZITTER: Dus dan dient u hem vandaag niet in? De heer VAN CREIJ: Nee, deze wordt ingediend maar als ik zo de woorden van de wethouder hoor dan zal hij ontraden worden. Ik hoorde hem wel positieve woorden uiten, dus dat geeft hoop voor de volgende keer. Wethouder RALPH GEERS: Voorzitter mijn positieve woorden kwamen eruit voort dat we het een en ander gewoon al in beleidsplannen hebben geregeld omdat we juist de uitspraken van de gemeenteraad serieus nemen en die dus ook in het beleidsplan verwerken. Amendement 1, Heesch West – Duidelijk opnemen raadsuitspraak 1 februari, van gewoon geDREVEN en PVV is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben), SP (mw. Visscher, Roovers), PVV (Van Hattem), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), VOOR Den Bosch (Gersjes) en Partij voor de Dieren (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd.

De zienswijze Ontwerpbegroting 2023-2026, conceptbeleidsplan 2023-2026 en Jaarstukken 2021 GR Heesch West is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en PVV (Van Hattem) hebben tegen gestemd. MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG – BESPROKEN IN COMMISSIES 16.

Motie vreemd aan de orde van de dag Maatschappelijk vastgoed voor sociale initiatieven – voorzien in primaire levensbehoeften mens en dier

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Op 16 mei jl. hebben we bij Informeren en Ontmoeten allemaal het verhaal van Shanon Schepens en de benarde situatie van de Dierenvoedselbank mogen horen en in de commissie Sociaal hebben Eef van Opdorp van De Bossche Groenen en ikzelf namens de Partij voor de Dieren hierover dan ook een bespreeknotitie ingediend. De Dierenvoedselbank die vele dieren en mensen helpt zit klem in groei door het ontbreken van een locatie voor kortstondige opslag en het sorteren en inpakken van voedselpakketten. Bij vrijwilligers van de Dierenvoedselbank staat het huis tot de nok toe vol met dierenvoer en ook het schuurtje dat ze huren staat helemaal vol en is verder ook ongeschikt voor het beoogde doel. De armoede neemt steeds meer toe en hierdoor worden ook steeds meer mensen, en in dit geval ook dieren, het slachtoffer van die armoede. Er komen steeds meer uitgiftepunten van de Dierenvoedselbank, ook naar aanleiding van de commissie en daar is de Dierenvoedselbank hartstikke blij mee, maar het echte grote probleem ligt bij de opslagruimte en de ruimte voor het sorteren en het inpakken van de voedselpakketten en dat vormt een bedreiging voor de groei van het cliëntenbestand en de continuïteit en het voortbestaan van de stichting.

In de motie die we vandaag indienen hebben we de nuttige input van onze collega's uit de commissie verwerkt, zo zal u dan ook zien dat wij onze motie breder hebben ingestoken dan enkel de Dierenvoedselbank omdat er meer sociale initiatieven zijn die behoefte aan huisvesting kunnen hebben. Wij richten ons in deze motie op sociale initiatieven die zich inzetten voor de primaire levensbehoeften van mens en dier zoals de Dierenvoedselbank ook doet. Sommige collega's gaven aan liever armoede an sich op te lossen dan sociale initiatieven te steunen omdat men liever niet aan symptoombestrijding doet en wij zouden ook heel graag armoede als geheel willen oplossen want armoede is onrechtvaardig en onacceptabel en we moeten ons er dan ook nooit bij neerleggen dat armoede een natuurlijk gegeven is en dat als zodanig accepteren, maar goed helaas hebben wij op gemeentelijk niveau niet volledig de mogelijkheid om armoede op te lossen. Wat we wel kunnen doen is mensen en dieren die in armoede leven zo goed mogelijk ondersteunen en helpen. Op sommige vlakken pakt de gemeente deze rol op en op andere vlakken gebeurt dit door sociale initiatieven in de vorm van stichtingen opgericht door burgers met het hart op de juiste plaats. Onze motie ziet toe op de primaire levensbehoeften, zaken die nodig zijn om te kunnen overleven, basisbehoeften. Wij 31

begrijpen dat maatschappelijk vastgoed een schaars goed is, maar er zou toch ruimte moeten zijn voor primaire levensbehoeften. Nu is de dierenvoedsel actueel en in de toekomst mogelijk andere sociale initiatieven die mensen en dieren in armoede helpen te overleven. Wij omarmen het idee vanuit de commissie om gezamenlijke initiatieven op gezamenlijke locaties te huisvesten, zowel vanuit het oogpunt van efficiëntie en vindbaarheid voor cliënten als voor efficiëntie van het ruimtegebruik. De heer VAN CREIJ: Richting de Partij voor de Dieren. U weet dat er op 13 juni jl. een gesprek tussen de gewone Voedselbank en de Dierenvoedselbank is geweest, dat was een heel positief gesprek. Moet u deze motie op dit moment nog indienen, waarom niet even afwachten wat er uit die gesprekken komt? Ik heb op 13 juni jl. met een van de bestuurders gesproken en ze vonden het een hele positieve gedachte omdat ze het dan eventueel op één plek zouden kunnen doen. Mijn vraag aan u is: wilt u deze motie toch aanhouden gelet op de ontwikkelingen die er zijn. Mevrouw SAMSHUIJZEN: We willen de motie nog steeds ter stemming brengen omdat het nog niet rond is, we nog moeten bezien dat het gebeurt en omdat we juist ook naar aanleiding van de discussie in de commissie hebben besproken dat dit vaker voorkomt en dat dit in de toekomst ook vaker kan gebeuren, net zoals nu gebeurt.

We moeten even bezien of die huisvesting en die opslag daadwerkelijk bij elkaar in kunnen en mocht dat geen doorgang vinden dan is het ook nog steeds hierop van toepassing. De heer GERSJES: Wij hebben een beetje moeite met deze motie en waarom? Aan de ene kant gaat het over maatschappelijk vastgoed, om daar allerlei sociale instanties bij elkaar te brengen, maar weet u wel dat de Voedselbank voor dieren geld voor hun pakketten vraagt en zo sociaal vind ik dat niet. Daarom heb ik er moeite mee om deze motie te kunnen steunen. Wat vindt u daarvan? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik waardeer deze vraag en dit is bij Informeren en Ontmoeten en in de commissie ook besproken. De Dierenvoedselbank vraagt in principe € 5 per pakket dat een waarde van ongeveer € 100 heeft en dat gebeurt om een kleine drempel op te werpen, een klein commitment te vragen. Als mensen die bij hen aankloppen dat echt niet kunnen betalen dan wordt die eigen bijdrage ook niet gevraagd, dan wordt die weggestreept. Er wordt € 5 gevraagd om een kleine drempel te creëren en dat geld wordt gebruikt om zaken die ze nodig hebben te betalen, bijvoorbeeld benzine voor de bus waarmee ze spullen rondbrengen. De heer VAN HATTEM: In de motie staat 'in kaart brengen welke sociale initiatieven er zijn om mens en dier in armoede te ondersteunen' en als volgende beslispunt direct 'die te voorzien in maatschappelijke huisvesting'.

Daarmee is deze motie wel vrij verstrekkend want je kunt al dat soort initiatieven in kaart brengen, maar je moet wel een selectie maken van wat geschikt is, wat minder geschikt is en wat noodzakelijk is want misschien hebben sommige initiatieven het helemaal niet nodig en misschien zijn er wel initiatieven die onwenselijk zijn, waar misschien wel een malafide stichting met andere bedoelingen dan de goedertierenheid achter zit. Mijn vraag is of de koppeling in het tweede beslispunt er echt zo een-op-een is als het er letterlijk staat of dat er toch een bepaalde selectie of schifting van initiatieven plaatsvindt. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ook hierbij hebben we alle vertrouwen in het college en de ambtenaren die hiermee aan de gang gaan wanneer de motie zou worden aangenomen, ook als er malafide praktijken tussen zouden zitten dan kan er een filter overheen gaan. De motie gaat over de primaire levensbehoeften waarmee we een onderscheid maken en daarin nemen we ook mee wat in de commissie is aangehaald: er zijn heel veel verschillende losse initiatieven, die zijn versplinterd en het is juist heel mooi om die samen te brengen.

Die initiatieven zijn vaak niet volledig in beeld en daar zien we juist de meerwaarde, om die koppeling te maken, om dat nu eens gewoon in kaart te brengen en te kijken wat we kunnen verbinden, juist ook om te kijken hoe we het maatschappelijk vastgoed zo effectief mogelijk inzetten door te koppelen wat er goed te koppelen valt. De heer VAN HATTEM: Nog één vervolgvraag. Is het dan de bedoeling dat die maatschappelijke initiatieven gericht zijn op armoede in onze eigen gemeente of kunnen dat ook allerlei andere initiatieven zijn, bijvoorbeeld armoedehulp in een of ander vaag Arabisch land? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik hoor deze vraag van mijnheer Van Hattem. Het is gericht op primaire levensbehoeften en wanneer dat direct daarvoor inzetbaar zou zijn dan kan dat ook, maar zoals de motie aangeeft - het laatste punt van het dictum, even ter verduidelijking - wat ook uit de 32

commissie naar voren kwam en wat de collega's van D66 duidelijk hebben aangegeven, wanneer het betrekking op de regio heeft om dan juist met omliggende gemeenten in gesprek te gaan om te kijken hoe we die kosten kunnen delen. Reactie college Wethouder VAN DER SLOOT: Dames en heren wat fijn om hier op dit moment met elkaar over het thema Armoede te spreken. We zitten natuurlijk als nieuw college in een beetje rare schifting, we hebben de commissies in zekere zin nog niet gedaan en de raad doen we wel. Ik heb u wel in de commissie gevolgd en het deed me heel veel goed om zo veel warm hart voor het thema Armoede en al die mensen die daarin zitten te voelen, dat wil ik u op voorhand meegeven. Ik weet zeker dat we elkaar nog heel veel gaan tegenkomen want wij kunnen de armoede ook niet zomaar de wereld uit krijgen en het zal de komende periode nog wel vaak op de agenda staan, maar laten we er zeker samen voor gaan. Ik ga, ook gezien de tijd, door naar de motie. Daarin wordt een aantal zaken gevraagd. In eerste instantie wordt gevraagd of wij de sociale initiatieven die te maken hebben met armoede voor mens en dier in kaart willen brengen. Het mooie is dat we ze zelfs hebben verenigd in het netwerk tegen armoede en daar kunnen ze elkaar ook heel goed vinden.

Als er behoefte is om daar meer informatie over te krijgen dan zijn we uiteraard bereid om u nog meer te laten zien van deze mooie organisaties die onze gemeente nog sterker maken. Dan komt het tweede deel van de motie en dat is redelijk stevig en verstrekkend. Dat gaat over de huisvesting van al deze initiatieven en daar lopen eigenlijk twee dingen samen, aan de ene kant het armoedebeleid. U zult mij leren kennen als iemand die bij het armoedevraagstuk liever geld in mensen dan in stenen stopt, maar aan de andere kant zit aan deze vraag natuurlijk ook een hele grote vastgoedcomponent. In 2020 heeft de raad het accommodatiebeleid vastgesteld waarin ook, en dan vat ik het heel erg kort samen, gezegd wordt: niet alle organisaties krijgen een eigen plek en we kijken zo veel mogelijk of we dingen kunnen combineren. Dat gecombineerd met dat organisaties ook echt een eigen verantwoordelijkheid hebben om bijvoorbeeld met elkaar in gesprek te gaan… Daar is in de commissie ook over gesproken, ik hoor dat hier de raad ook en ik hoor ook dat dit daadwerkelijk gebeurt en ik zou met alles daaromheen, een strik er omheen, willen zeggen dat wij de motie dan ook ontraden. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik hoorde de wethouder heel sympathiek reageren, maar ik heb nog wel een vraag. In het dictum van onze motie geven wij wat voorbeelden van hoe sociale initiatieven van huisvesting kunnen worden voorzien.

Wij geven voorbeelden, we zeggen niet 'het moet per se op deze manier' en we zeggen ook niet dat ieder voorstel per se een hele eigen plek moet hebben. Ik gaf net in mijn bijdrage ook aan: ga dat combineren wanneer het mogelijk is om efficiënt met ruimte om te gaan en het is voor mensen zelf ook handig. Dus die combinatie sluiten wij zeker niet uit, maar we willen vermijden dat sociale initiatieven kopje onder gaan wat heel zonde is, juist van dat gouden hart van die mensen dat ze zich op deze manier inzetten. Wat vindt de wethouder ervan dat dit risico op deze manier gaat ontstaan, wanneer de wethouder aangeeft 'we kunnen niet iedereen van huisvesting voorzien'? Wethouder VAN DER SLOOT: Dan ga ik wel even streng zijn. Er ligt een motie voor die gaat over alle initiatieven, dat zijn er hartstikke veel, en zegt dat we vooral initiatieven die huisvesting moeten organiseren. Dat kunnen we niet organiseren en daarom ontraad ik de motie ook. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Nog even ter verduidelijking, mogelijk wijzigt dit het antwoord van de wethouder. We hebben het hier over de primaire levensbehoeften, dus het zorgen dat mensen in leven kunnen blijven.

Verandert dit misschien nog iets aan uw antwoord wethouder? Wethouder VAN DER SLOOT: Ik denk dat het heel goed is om u in contact te brengen met in ieder geval het netwerk want al deze organisaties hebben te maken met primaire levensbehoefte. Het is goed om u daar verder over te informeren en het verandert mijn antwoord niet. Mevrouw HENDRICKX: Ik begrijp uit uw woorden dat u zegt 'wat mij betreft niet alle initiatieven' en daar kan ik me ook iets bij voorstellen. Als we het nou eens versmallen, u hebt bij I&O ook het pleidooi gehoord van het initiatief dat tot hier zit met voedsel. Dat is gewoon een hartverwarmend initiatief van mensen die bottom-up zelf initiatief tonen. Stadskracht, mensen steken hun nek uit en proberen iets te organiseren, maar lopen op een gegeven moment gewoon heel praktisch vast. Dan is het toch wel netjes, fatsoenlijk en sociaal, ik ken u als een vrouw met een groot sociaal hart, dat we als gemeente ook eens een stapje vooruitzetten om dit soort initiatieven die bottom-up zelf georganiseerd zijn een uitgestrekte hand te bieden. Ik begrijp dat u zegt 'ja luister eens, we gaan hier 33

niet alle initiatieven faciliteren, we zijn misschien wat te enthousiast geweest in de richting van de Partij voor de Dieren', maar laten we dan in ieder geval deze club mensen, die zich al jarenlang zo ongelooflijk inzetten, die goede contacten hebben met allerlei organisaties die massaal dierenvoeding brengen voor onze mensen in armoede die van hun dier houden, gewoon helpen. Kunt u daar nou niet een oplossing voor zoeken? Wethouder VAN DER SLOOT: Uiteindelijk gaat het ons ook om het resultaat en het resultaat is dat je ook daadwerkelijk de mensen bereikt die je wilt bereiken en dat we ook het probleem oplossen. U kent mij ook als iemand die heel erg blij wordt als dat van onderop ontstaat en als die twee organisaties elkaar al gevonden hebben, het gaat over de uitgifte van dit voedsel ten behoeve van de dieren, dan denk ik dat we zoals we hier met elkaar zitten alleen maar heel erg blij mogen zijn dat die gesprekken zijn gevoerd. We hebben vanuit de gemeente overigens ook contact met partijen gehad, dus het lijkt me dat we daar niet tussenin moeten zitten en nogmaals, we ontraden de motie. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Een verduidelijkende vraag over wat de wethouder net zei, dat het probleem bij de uitgifte ligt. Misschien heeft de wethouder dat net in mijn betoog niet goed begrepen, daar ligt het probleem niet.

Het probleem ligt in de opslag, het sorteren van de voedselpakketten, daar is ruimte voor nodig, De uitgiftepunten zijn er wel, daar maken we ons geen zorgen over. De VOORZITTER: Laten we teruggaan naar de motie, die is algemeen en gaat niet specifiek over de Dierenvoedselbank als ik de motie goed lees. Gaat de motie nou over de voedselbank voor dieren of is de motie breder? Hij is breder gesteld. U hebt weer een discussie over de Dierenvoedselbank en voor mij wordt het onhelder. U brengt een motie die een breed verzoek doet en u richt zich nu weer, ook in uw interruptie, alleen op de Dierenvoedselbank en dat bevreemdt mij als ik de motie lees. Dat geef ik u even mee. Mevrouw VAN GOOL: Toch een verduidelijkende vraag over dierenvoedsel want daar ging het in de commissie over. De wethouder gaf in de commissie aan dat de gemeente een faciliterende rol wil spelen om bijvoorbeeld de Voedselbank en de Dierenvoedselbank samen te brengen. Vraag aan de wethouder: is dat gelukt? Ik begrijp dat u ook al met het netwerk met de uitgiftepunten aan het werk bent en ik wil graag van u horen hoe het daarmee staat. Wethouder VAN DER SLOOT: Ik kijk even naar de voorzitter want dit gaat wel buiten de orde van de motie, maar ik kan er wel heel kort iets over zeggen.

Naar aanleiding van de commissievergadering, waar mijn collega overigens ook aangaf 'we hebben een faciliterende rol, maar eigen verantwoordelijkheid van die organisaties', is er contact geweest met de Voedselbank. Vervolgens hebben de organisaties elkaar gevonden en daar lijkt iets uit te ontstaan. Ik weet niet wat de uitkomst daarvan is, maar ik blijf bij mijn mantra: deze motie willen wij ontraden. De heer MEES (stemverklaring) zoals Leefbaar 's-Hertogenbosch in de commissie heeft gezegd, vinden we dit een sympathieke organisatie waar we ook wel achter kunnen staan, maar zoals de motie nu opgesteld is, is hij voor ons te breed geworden en daarom steunen we hem niet. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ook wij vinden de Dierenvoedselbank een sympathiek initiatief dat steunt verdient, maar deze motie is te breed gesteld en zoals we net hebben gehoord is er al overleg en samenwerking tussen de Voedselbank en de Dierenvoedselbank. Om in de juiste termen te blijven een broedende kip moet je niet storen en we stemmen tegen de motie. Mevrouw VISSCHER (stemverklaring): De SP is al jaren van mening dat maatschappelijk vastgoed ook maatschappelijk gebruikt moet worden en dit is een van de dingen die wat ons betreft daar heel goed in past en wij stemmen dus voor de motie.

De heer VAN HAREN (stemverklaring): De initiatiefnemers hebben terecht aangevoeld dat het schuurt tussen sociale initiatieven en maatschappelijk vastgoed, maar wat ons betreft is deze motie te smal geformuleerd en dienen we in de commissie een goede discussie over het accommodatiebeleid te voeren. Daarom stemmen wij tegen. Mevrouw CRASTE (stemverklaring) Onze fractie zal ook tegen stemmen, ook omdat het te verstrekkend is. We dragen de Dierenvoedselbank een warm hart toe en we ondersteunen dit initiatief omdat het in onze gemeente over het algemeen de praktijk is om dit soort initiatieven ruimhartig te 34

ondersteunen. Mevrouw HENDRICKX (stemverklaring): Ik begrijp uit de woorden van de collega's dat hij te breed is geformuleerd. We brengen hem wel in stemming en we blijven wel met belangstelling volgen hoe het zich ontwikkelt en mocht het vastlopen dan komen we hier terug want ik hoor wel heel veel steun voor dit specifieke initiatief en dat hadden wij misschien wat scherper moeten verwoorden, maar de bereidwilligheid is er. Wij blijven hem in ieder geval in stemming brengen, ik kijk even naar de Partij voor de Dieren. Ja. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik stem ook tegen de motie omdat hij te breed geformuleerd is. Ik verwacht dat de gesprekken tussen de Dierenvoedselbank en de gewone Voedselbank tot een goed resultaat zullen leiden. Motie vreemd aan de orde van de dag Maatschappelijk vastgoed voor sociale initiatieven – voorzien in primaire levensbehoeften mens en dier van Partij voor de Dieren is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Partij voor de Dieren (mw. Samshuijzen), De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben) en SP (mw. Visscher, Roovers) hebben voor gestemd. 17

Motie vreemd aan de orde van de dag Vertel het eerlijke verhaal – noodtoestand klimaat en biodiversiteit

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Voorzitter, de laatste keer dat ik hier vanavond sta. Het afgelopen pinksterweekend was er nog commotie over wateroverlast, wat vaker zal gaan gebeuren als gevolg van extreme regenval veroorzaakt door klimaatverandering. Dit soort berichten is geen unicum meer en eerlijk gezegd vind ik, hoe vervelend ook, deze problemen nog peanuts vergeleken met mensen in Pakistan die omkomen door de hitte, mensen in de Hoorn van Afrika die omkomen van de honger, mensen in Bangladesh die omkomen door overstromingen of modderstromen of natuurlijk de overstromingen in de Benelux en Duitsland in de zomer van 2021. Het klimaat verandert in rap tempo, mensen lijden onder de gevolgen van het stijgen van de zeespiegel, extreme regenval of extreme droogte en hitte. Steeds meer mensen zijn op de vlucht omdat hun geboortegrond door versnelde klimaatverandering niet leefbaar meer is. Niet alleen het klimaat verandert, maar ook het leven om ons heen. De biodiversiteit neemt drastisch af, opvallend is het verlies aan biodiversiteit juist in Nederland, in 120 jaar is 85% van alle inheemse planten en diersoorten verloren gegaan en dit is ver boven het Europese gemiddelde van 60%.

Het IPBES, Intergouvernementeel Platform voor Biodiversiteit en Ecosysteemdiensten van de VN, beoordeelt het verlies aan biodiversiteit als even bedreigend als de klimaatverandering en daarom raadt het IPBES ook aan om klimaatverandering en de afname van biodiversiteit samen op te pakken zoals ook het beleidsplan van de gemeente zelf, 's-Hertogenbosch groen en klimaatbestendig' doet. In een crisis heeft de gemeente de taak om burgers te informeren, zo zegt ook de Bossche klimaatcoalitie en wij sluiten ons daar volledig bij aan. Het is onze taak om burgers te informeren over de klimaat- en biodiversiteitscrisis en de gevolgen hiervan. De klimaatcoalitie geeft hierover aan: 'begin daar zo snel mogelijk mee en blijf dat doen, vertel dat eerlijke verhaal, erken de urgentie van de crisis en roep de noodtoestand uit'. Het is dan ook een eerste punt in het tienpuntenplan. Het erkennen en uitdragen van een noodsituatie is ook een extra stimulans en zet de toon om acties te ondernemen die in overeenstemming zijn met de ernst van de situatie.

Laten wij in Den Bosch in navolging van Amsterdam, laatst ook Arnhem, Tilburg, Utrecht, Haarlem, Rotterdam, maar ook Londen, Parijs, Sydney, Argentinië, Bangladesh, Canada, Frankrijk, Malta, Oostenrijk, Portugal, Spanje, het Verenigd Koninklijk, Ierland, Andorra, de EU en nog veel meer nationale en… De heer VAN HATTEM: Het is bijna een noodtoestand aan voorbeelden, maar ik vraag me af wat de consequenties zijn als hier zo'n klimaatnoodtoestand wordt uitgeroepen, betekent dit dat er staatsnoodrecht in het leven mag worden geroepen, dat de veiligheidsregio moet worden ingezet, het Veiligheidsberaad dat mijnheer Bruls mijnheer Mikkers mag ontvangen om hierover te overleggen, dat lockdowns kunnen worden ingesteld, gaat die hele molen dan draaien? Inderdaad bijvoorbeeld autoloze zondagen, noem maar op, dat van alles en nog wat uit de kast kan worden getrokken vanwege die klimaatnoodtoestand? Wat zijn de praktische consequenties van het aanvaarden van deze zogenaamde noodtoestand? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Een paar maanden geleden is een aantal bezorgde burgers bij de burgemeester op bezoek geweest om te vragen of de burgemeester die noodtoestand kon uitroepen. Dat viel in dit geval niet onder de bevoegdheid van de burgemeester, dat was daar niet passend voor. 35

Dus nee, wij voorzien niet dat het dezelfde gevolgen gaat hebben, maar we sluiten wel aan op het verhaal van de klimaatcoalitie, daar kunnen we ons helemaal in vinden, dat het de verantwoordelijkheid van de overheid en dus ook van de lokale overheid is om het eerlijke verhaal te vertellen, om de urgentie duidelijk te maken en om daarmee ook extra draagvlak te kunnen creëren vanuit burgers zelf om in actie te komen, maar ook wanneer wij aanvullende maatregelen willen nemen om het draagvlak daarvoor te vergroten omdat het aansluit op het eerlijke verhaal dat we dan vertellen. De heer VAN HATTEM: Als ik hoor 'aanvullende maatregelen', dan is het iets anders dan alleen maar een verhaal vertellen en een stukje communicatie over klimaat, milieu et cetera. Dan zijn er dus ook maatregelen aan verbonden. Aan welke maatregelen moeten we dan denken en vallen onder die maatregelen ook vormen van staatsnoodrecht? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Nee wij zien geen maatregelen van staatsnoodrecht. Met die aanvullende maatregelen bedoel ik nieuwe besluiten van de raad en het zal u niet verbazen dat ik daar echt wel wat leuke voorbeelden van heb, maar dat valt niet zozeer binnen deze motie. Deze motie is om dat draagvlak te creëren omdat we dan dat eerlijke verhaal vertellen en dat we dus al draagvlak gecreëerd hebben wanneer wij tot aanvullende besluiten komen.

De heer VAN HATTEM: Dus met de noodtoestand die hiermee wordt uitgeroepen worden dus wel expliciet noodverordeningen en andere noodmaatregelen uitgesloten, dus dat we daar niet ineens mee worden geconfronteerd met de insteek van deze motie. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Nee dat is niet de insteek van deze motie. Nogmaals, de insteek van deze motie is het eerlijke verhaal vertellen, draagvlak creëren en onze verantwoordelijkheid als overheid nemen. Mevrouw VISSCHER: Als het dit allemaal niet betekent, als de bouw niet wordt stilgelegd en de auto's nog steeds gewoon de straat op mogen dan is noodtoestand toch een beetje een holle frase, waarom moet je dan de noodtoestand uitroepen? Ik ben het met u eens dat we een eerlijk verhaal moeten vertellen, maar een noodtoestand moet of iets voorstellen of het is een holle frase. Dus wat is het? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Het is een startpunt, het is het eerste punt van het tienpuntenplan van de klimaatcoalitie. Ze hebben nog negen andere punten en ik kan nog wel wat meer punten verzinnen, maar het is een startpunt zoals ik net ook naar mijnheer Van Hattem aangaf. Als er dan aanvullende besluiten komen dan hebben we op dat moment al wel dat eerlijke verhaal verteld waar het op aansluit. Dus het is niet het eindpunt, maar het is het startpunt, je moet ergens beginnen en daarmee trappen we dan af.

Ik noemde net een hele lijst op en er zijn nog meer nationale en lokale overheden, ook in het buitenland, die de klimaatnoodtoestand al hebben uitgeroepen. Omdat de klimaatcrisis en de biodiversiteitscrisis zo erg met elkaar verbonden zijn, elkaar versterken en beide bedreigend zijn voor al het leven op aarde, roepen wij op om deze crises in samenhang op te pakken zoals ook het IPBES adviseert. Het een kan niet zonder het ander, het beïnvloedt elkaar. Mevrouw VISSCHER: U noemde net een heleboel landen, steden en dergelijke die de noodtoestand hebben uitgeroepen. Wat heeft het uitroepen van die noodtoestand opgeleverd voor het milieu? Mevrouw SAMSHUIJZEN: Wat ik eigenlijk al eerder zei, wat we ook hier in Den Bosch beogen, om alvast dat draagvlak te creëren en dan is het natuurlijk nog wel, en dat ga ik echt niet ontkennen, noodzaak om die vervolgstappen te zetten. Nee inderdaad, dat zit hier nog niet in, hiermee lossen we die crises nog niet direct op, maar net zoals in die andere landen is het al wel dat eerste stapje. Dat opstapje om te zeggen 'hé hier zitten we in en nu moeten we doorbouwen om dit het hoofd te bieden', dat hebben we dan al gedaan. Laten we dus een en ander in samenhang oppakken. Ik wil heel graag besluiten met de volgende zinnen die niet van mijzelf zijn maar van de debuutsingle van Froukje uit 2020.

"Het is klote, maar laten we hopen dat we het redden met horten en stoten en dat we gaan praten, vooral met elkaar, want de crisis is hier en Den Haag is nog daar". Laten wij als lokale overheid niet nog daar zijn, niet onze kop in het zand steken, maar beginnen met dat eerste punt. Tot zover.

36

De heer VAN SILFHOUT: De fractie van Volt staat hier met een zwaar hart want we hebben ontzettend veel sympathie voor de klimaatnoodtoestand, maar we hebben een stuk minder sympathie voor de biodiversiteitsnoodtoestand en het is wat ons betreft problematisch dat die in deze motie gebundeld zijn. Wat we net al zagen gebeuren, is eigenlijk de reden dat wij de Partij voor de Dieren hebben gevraagd om deze motie in te trekken en terug naar de commissie te gaan om over die klimaatnoodtoestand te debatteren. We zagen net dat heel veel partijen de discussie weer aangingen omdat nog helemaal niet duidelijk is wat die klimaatnoodtoestand eigenlijk betekent. De klimaatnoodtoestand is een initiatief van de klimaatcoalitie met 84 concrete voorstellen die we kunnen oppakken. Dus daar zit van alles onder, maar als ik op de biodiversiteitsnoodtoestand googel dan krijg ik als eerste tien hits de Partij voor de Dieren, dat is dus echt het verkiezingsprogramma van de Partij voor de Dieren wat we aan het uitvoeren zijn en wij vinden dat heel jammer. Die koppeling zorgt ervoor dat wij niet voor deze motie kunnen stemmen.

Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ik hoorde de heer Van Silfhout zeggen 'wij zien die biodiversiteitscrisis eigenlijk niet', maar ontkent u dan eigenlijk wat het IPBES daarover zegt? Er is een drastische afname van biodiversiteit en de bedreiging van die biodiversiteitscrisis is even groot als de klimaatcrisis en daar zit een samenhang in. Daarnaast hebben wij specifiek een handreiking gedaan, wij willen echt nog wel aan die motie sleutelen, maar wij hebben daar helaas geen respons meer op mogen ontvangen. Dus ja in die zin ben ik verbaasd dat dit vandaag wordt aangegeven en ik ben erg benieuwd naar het antwoord op de vraag: ontkent u dus wat het IPBES in dezen zegt over de biodiversiteitscrisis? De heer VAN SILFHOUT: Ik ben blij dat ik alvast een voorschot krijg op de tweede helft van mijn inbreng. Nee, wij zijn ons zeer bewust van de problemen die de biodiversiteitscrisis met zich meebrengt. In die 84 concrete plannen die onder de Klimaatnota zitten, zitten ook voorstellen om de biodiversiteit te verbeteren, dus dat zit al in die klimaatnoodtoestand, daarvoor hoef je niet de biodiversiteitsnoodtoestand uit te roepen. Dan de tweede vraag. Ik heb van tevoren uw commissielid de heer Van de Pol met deze suggestie gemaild: ga nou terug naar de commissie want we hebben het gewoon nog niet uitgedebatteerd. De VOORZITTER: Laten we geen discussie voeren over hoe we hier moties….

Volgens mij voeren we hier een inhoudelijk debat en gaat het niet over hoe we met elkaar bellen, mailen, appen et cetera. De heer VAN SILFHOUT: Ik wil dan wel zeggen dat we dit van tevoren hebben aangegeven. Mevrouw HENDRICKX: Toch om mijn collega van de Partij voor de Dieren even bij te vallen. Volgens mij kunnen we met elkaar een hele moeilijke analytische discussie voeren over wat het allemaal precies inhoudt, maar gaat het er gewoon om dat we bij het aannemen van deze motie als lokale overheid een krachtig signaal afgeven dat we met elkaar erkennen dat we een probleem hebben en starten we actief met bewustwording naar de bevolking en ook naar andere overheden dat wij gewoon maatregelen willen. Het is natuurlijk een krachtig signaal op het moment dat meerdere gemeenten dergelijke moties aannemen. Dat is de hele gedachte achter deze motie. De heer KABBOUTI: Een punt van orde voorzitter. Ik merk dat dit debat nu wel heel erg aan het uitdijen is. Volgens mij is het punt in de commissie gemaakt en ligt er een hele scherpe motie. We kunnen hier heel uitvoerig gaan debatteren over de definitie, maar volgens mij heeft iedere partij een standpunt. Laten we hem vooral in stemming brengen en deze laatste interruptie is wederom geen interruptie, maar is weer een bijdrage. Dus laten we vooral even met elkaar kijken of we tot besluitvorming kunnen overgaan.

Mevrouw HENDRICKX: Mijn idee was om met dit statement de discussie te versmallen naar: laten we hem in stemming brengen. Ik heb nog even uitgelegd hoe we ernaar kijken en dan kan het volgens mij door. De heer VAN SILFHOUT: Ik maak mijn betoog af want ik hoorde geen vraag. Ik wil nog heel even naar de landelijke klimaatcoalitie die weer anders is dan de Bossche klimaatcoalitie. Hun tweede eis is 'maak hier geen politieke strijd van maar bundel de krachten en kom samen in actie'. Door het toevoegen van de biodiversiteitsnoodtoestand wordt het juist een politieke strijd want daardoor gaan partijen recht tegenover elkaar staan over definitiekwesties. Zorg nou dat het geen politieke strijd 37

wordt, koppel die twee los, voer de discussie opnieuw in de commissie want als hij nu in stemming wordt gebracht ben ik bang dat we de klimaatnoodtoestand over vier jaar gedag kunnen zeggen terwijl wij die juist willen uitroepen. De VOORZITTER: De heer Kabbouti heeft een procesvoorstel gedaan om hem in stemming te brengen. Er zijn nog twee mensen voor de eerste termijn en ik geef hun wel de mogelijkheid. Of drie, mevrouw Visscher, de heer Van Hattem en de heer Kouwenberg. Ik wil hen wel de mogelijkheid geven om hun toelichting te geven. De heer Kouwenberg namens Rosmalens Belang. De heer KOUWENBERG: Ja dank u voorzitter. Zoals eerder in de commissie aangegeven delen we de aard van de zorgen zoals die in de motie worden beschreven zeker wel, maar we zien ook dat de aandacht voor dit onderwerp eigenlijk al immens is, landelijk maar ook lokaal. We zien ook in het gemeentelijk beleid en het nieuwe bestuursakkoord al heel veel van dit onderwerp terugkomen, denk bijvoorbeeld aan het eerder dan in 2050 klimaatneutraal zijn.

Het belang en de daarbij behorende acties en interventies zijn wat ons betreft meer dan voldoende en we zouden willen meegeven, dat is wel belangrijk om te benoemen vind ik, om term 'noodtoestand' of misschien 'crisis', maar dan komt onze voorzitter misschien weer in beeld, zorgvuldig te gebruiken, zodat bij het gebruik van die term, het uitroepen van de noodtoestand, de gewenste impact niet verloren gaat. Je wilt niet dat er een averechts effect ontstaat, dat mensen denken 'daar heb je weer een crisis of een noodtoestand', dus ga daar zorgvuldig mee om. De juridische gevolgen zijn ons ook niet helemaal duidelijk, dus wij zullen deze motie niet steunen. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Even een verduidelijkende vraag aan de heer Kouwenberg. Geeft u nu aan dat u het er niet mee eens bent dat de klimaat- en biodiversiteitscrisis eigenlijk gewoon de grootste crises van deze tijd zijn en bedreigend zijn voor al het leven op aarde? De VOORZITTER: Mevrouw Samshuijzen, een vraag want anders krijgen we weer statements. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Dit is een verduidelijkende vraag. De heer KOUWENBERG: Het is een duidelijke vraag, ik zou daar niet direct antwoord op willen geven, maar ik herhaal nogmaals: wees zorgvuldig met het kiezen van zo'n term. Daarmee zeg ik niet dat ik het niet erken, ik zei in het begin al dat wij de aard van de zorgen wel delen.

Ga zorgvuldig om met de term 'noodtoestand' of 'crisis'. Mevrouw VISSCHER: Ik was het met heel veel wat mevrouw Samshuijzen zei helemaal eens zoals ik het ook heel erg eens was met uw betoog in de commissie, maar als mensen morgen in de krant lezen 'Den Bosch heeft de noodtoestand uitgeroepen' dan verwachten ze dat er iets veranderd is, maar dan is er niets veranderd, we vertellen nog steeds het eerlijke verhaal, we moeten nog steeds veel doen. Dat zal nog steeds moeten gebeuren en ik vind het een devaluatie van het woord 'noodtoestand', het is zoals code rood bij een regenbuitje tegenwoordig. Dat moeten we dus niet hebben hoewel ik het wel met u eens ben dat we echt een groot probleem hebben, maar noodtoestand zonder daar echt iets mee te doen en zonder daar echt grote consequenties aan te verbinden is voor ons gewoon helemaal niks, dus wij zullen daar niet in meegaan. De heer VAN HATTEM: We zien vanavond weer een stukje onvervalste klimaatpaniek en dat wordt nu ook in het woord 'noodtoestand' neergelegd. Er werd net al terecht gezegd dat het hier zomaar over de schutting wordt gegooid alsof er ineens nood- en crisismaatregelen nodig zouden zijn en daarmee wordt het ook volkomen onterecht gebruikt.

Als we dit straks zouden aannemen, ik mag hopen van niet, dan krijg je straks allerlei maatregelen die in die richting neigen want dan is de volgende stap natuurlijk dat er een klimaatlockdown nodig is en dat soort stappen, al dan niet op lokaal niveau. Dat moeten we allemaal voor blijven. Er is echter wel een bepaalde klimaatnoodtoestand in deze gemeente en dat is een noodtoestand veroorzaakt door de klimaatmaatregelen. Je zult straks maar omwonende zijn van zestien windturbines in de Rosmalense Polder, dan heb je wel een klimaatnoodtoestand in je directe leefomgeving en dat is wel iets waar we ons zorgen over moeten maken. Verder worden in het betoog van de Partij voor de Dieren de woorden 'weer' en 'klimaat' continu door elkaar gehaald. Klimaat is iets wat over een periode van ten minste dertig jaar moet worden gemeten en nu is het weer 'er zijn een paar zware regenbuien gevallen' en er is een enkele overstroming geweest. In 1445, lang voor de industriële revolutie en de daarmee samenhangende CO2-uitstoot, stond het water hier in de Bossche straten zo hoog dat we in 38

bootjes naar de St. Jan moesten varen, dus het is van alle tijden en dat los je ook niet op door hier een klimaatnoodtoestand uit te roepen. Voorzitter, als we al een noodtoestand moeten uitroepen dan is het een immigratienoodtoestand, dat is wat de PVV betreft op dit moment veel ernstiger. Tot zover voorzitter in de eerste termijn. Wethouder VAN DER GELD: Er is veel gezegd en ik zal proberen het kort te houden. Ik ben het eens met het laatste betoog van mevrouw Visscher, eigenlijk de samenvatting, bij het uitroepen van de noodtoestand is ook het uitroepen van de noodtoestand gewoon aan waardevermindering onderhevig. De opvatting van het college is dat je geen draagvlak creëert door het een crisis te noemen. Vervolgens creëert het uitroepen van een crisis geen perspectief, perspectief creëer je volgens mij, zeker voor de inwoners, door concrete maatregelen te nemen waaronder te investeren in bijvoorbeeld het isoleren van huizen en andere concrete maatregelen. Voorzitter, de korte samenvatting, wij ontraden deze motie. Mevrouw HUIJBRECHTS (stemverklaring): Onze fractie erkent de noodzaak en de urgentie om het klimaat en de biodiversiteit onder de aandacht te brengen, maar het uitroepen van de noodtoestand alleen gaat het klimaat- en de biodiversiteitsproblemen niet oplossen.

Daarom roepen wij de Partij voor de Dieren ook op om met concrete voorstellen te komen die niet alleen leiden tot bewustwording maar ook echt tot gedragsverandering. We vinden wel dat dit een goede eerste stap is om daar een begin mee te maken, dus we zullen de motie steunen. Mevrouw HERNÁNDEZ (stemverklaring): Twee punten, de eerste. Wij moeten heel voorzichtig zijn met de woorden die wij gebruiken, woorden verslijten en woorden zoals 'crisis' en 'noodtoestand' moeten wij echt koesteren voor het moment dat wij ze echt nodig hebben. Dat is één punt. Dan het tweede punt. Voorzitter, de bever, de wolf, het wilde zwijn, de otter, de ooievaar, de wilde kat en de kraanvogel zijn dieren die niet meer in Nederland waren en die er nu wel weer zijn. Dus het gaat steeds beter met de biodiversiteit. Dat koesteren wij ook en daarom stemmen wij tegen deze motie. De heer VERBRUGGEN (stemverklaring): Zoals in de commissie aangegeven ziet mijn fractie nu niet de meerwaarde van het uitroepen van een noodtoestand en volgens mijn fractie zijn we al een tijdje uit die startblokken, het genoemde startpunt ligt echt achter ons. Ik denk wat positiever over die zestien windmolens in de Duurzame Polder en daarom kunnen wij de motie niet steunen.

De heer GERSJES (stemverklaring): Vanwege het feit dat het woord 'noodtoestand' hier wordt ontkracht en dat er ook onderzoek naar is gedaan waaruit blijkt dat het een averechts effect op de burger heeft, zullen wij hem ook niet steunen. Ik vind het jammer dat een motie uit 2019 nu nog eens een keer in Den Bosch ook weer te berde wordt gebracht en als we er nog heel veel krijgen van de Partij voor de Dieren dan kunnen we onze lol op. De VOORZITTER: Ik vind dat niet gepast. Mijnheer Gersjes, volgens mij is iedereen vrij om een motie in te dienen. De heer GERSJES: Sorry, ik neem mijn woorden terug. Motie vreemd aan de orde van de dag Vertel het eerlijke verhaal – noodtoestand klimaat en biodiversiteit van Partij voor de Dieren is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Van der Krabben), GroenLinks (mw. Korver, mw. Huijbrechts, Van Rosmalen, mw. Dogan), De Bossche Groenen (mw. Hendrickx, Hoeben) en Partij voor de Dieren (mw. Samshuijzen) hebben voor gestemd. 18.

Motie vreemd aan de orde van de dag DoneerRingen

De heer HOEBEN: We hebben het er uitvoerig in de commissie over gehad en toen was punt 2 van het dictum voor een aantal partijen het grootste bezwaar want ja de ambtelijke capaciteit en het kost allemaal veel geld. Dat heb ik keurig netjes uitgezocht, voor pilotkosten kun je gewoon een vergoeding krijgen via de zwerfafvalvergoeding, dat is van Nedvang, dat is weer een onderdeel van NL Schoon en dat wordt betaald door het Afvalfonds Verpakkingsindustrie, dus dan weet je ook precies waar die kosten vandaan komen. Wat blijkt voorzitter, en ik heb het vandaag al vaker gehoord van het college, we doen het al. We hebben al ringen besteld, we gaan gewoon een pilot doen, eureka. We hebben dan alleen nog maar een paar dingetjes op te lossen want het gaat niet via The Happy Activist dus dan krijgen we automatisch dat we naar puntje 2 van het dictum vallen en dan 39

staat er maar één dingetje open en dat is, en dan moeten we er wel iets aan veranderen want we hebben ze gewoon besteld, dat als die pilot slaagt we ze eigenlijk bij een Bossche sociale onderneming moeten laten produceren. Dan rollen we het helemaal conform de motie uit. Tot zover voorzitter, ik hoor graag wat de wethouder van de motie vindt. De heer VAN CREIJ: Even een aanvullende vraag aan de heer Hoeben. Dit gaat over statiegeldflesjes en daar komen straks natuurlijk ook geen-statiegeldflesjes in. Hoe gaan we om met die rommel die niet herbruikbaar is? De VOORZITTER: Volgens mij was dat een hele discussie in de commissie en het gaat nu over de pilot anders gaan we de hele commissievergadering overdoen. De heer HOEBEN: U mag dit technisch uitvragen bij mij, dan zal ik het schriftelijk beantwoorden. De heer EL AMRAOUI: Een verduidelijkende vraag voorzitter. Nu ze al besteld zijn en we de pilot dus al gaan draaien, houd u de motie in stand, trekt u hem terug, wat gaat er gebeuren? De heer HOEBEN: Ik dacht dat ik daar net duidelijk over was. Ik zal exact voorlezen wat we straks naar aanleiding van de woorden van de wethouder…We kunnen het dictum bij 2b een klein beetje aanpassen en dan hebben we nog de uitdaging voor het college om, als pilot lukt, bij succes ook te kijken of de vervolgopdracht aan een Bossche sociale onderneming (BSO) kan worden gegund. Dat is de wijziging.

Wethouder RALPH GEERS: Voorzitter, dit college hecht heel erg aan de aanpak van zwerfafval omdat we ook in de wijkscans en allerlei monitors zien dat dit een van de grootste overlastgevende elementen in onze wijken is en dat willen we graag aanpakken. We willen dat niet alleen met grote dingen doen, maar ook met kleine elementen die heel tastbaar en herkenbaar zijn voor mensen en die een soort oproep doen: het kan ook anders. Vandaar dat er al een pilot wordt gestart en we een aantal van die ringen aanschaffen en gaan plaatsen, waarbij we met partners in de stad gaan kijken wat de juiste plekken zijn. We zien rond scholen veel zwerfafval, daar kun je de bewustwording vergroten, het wordt lekker weer en mensen nemen ook vaak waterflesjes mee naar waterplassen, misschien kun je daar iets doen om het bewustzijn van mensen te vergroten. Voorzitter, een ander element waar dit college erg aan hecht is dat we mensen met goede ideeën graag iets gunnen, maar voorzitter het aanpassen van een motie en al vooruitlopen op de uitkomst van een pilot vind ik veel te vroeg. Laten we eerst eens met die pilot beginnen, dus wij ontraden de motie omdat die echt vooruitloopt op de uitkomsten van de pilot. De heer HOEBEN: Ik mis het sociale element waar het eigenlijk om gaat. Ik hoorde de wethouder een heel betoog houden over bewustwording van zwerfafval, maar het gaat niet zozeer om zwerfafval.