Notulen raadsvergadering 2021-04-06

De heer GERSJES: Excuus. Ja, nog steeds de eerste termijn. We hebben daar ook knipperlichtjes, volgens mij is dat echt maatwerk. De VOORZITTER: Mijnheer Gersjes, u bent al over de vier minuten.

29

De heer GERSJES: Nee. De VOORZITTER: Jawel, u bent al over de vier minuten, ik geef u de mogelijkheid om de eerste termijn af te maken. De heer GERSJES: Excuus, ik zal snel zijn. Ik was bij de motie van De Bossche Groenen, Meedenken over het verkeer op Noord. Ja, het is echt Noord, als u zegt 'de hele stad' had ik hem anders gezien. We dienen motie 4 mee in omdat we voor die eenrichtingsrotonde zijn. De heer VAN HATTEM: Ik moet de heer Gersjes toch corrigeren want de motie van De Bossche Groenen is mede op mijn instigatie aangepast met een verbreding naar de andere wijken want we krijgen ook veel signalen uit bijvoorbeeld De Groote Wielen, waar ook veel onveilige situaties zijn. Overleg met alle wijken waar behoefte aan gesprekken is, het is echt niet alleen voor Den Bosch Noord bedoeld. De heer GERSJES: Even als reactie. Prima, ik heb het ook gelezen maar het gaat mij om de titel van de motie. Een heel klein regeltje dat we er ook andere wijken bij betrekken, ja prima maar dat vind ik niet de hoofdzaak in dezen. Als dat aangepast wordt, heeft Bosch Belang er een andere mening over. Wij steunen motie 5 van gewoon ge-DREVEN omdat we voor wegcategorisering en de bijbehorende rijsnelheden zijn. Hoe meer duidelijkheid hoe beter, maar ik moet wel zeggen dat het van belang is dat de wet bepalend is en dat de politie en het gedrag hierbij aan de orde zijn.

Het is inderdaad allemaal hufterig gedrag en niet willen doen wat er voorgeschreven is qua wetgeving. De amendementen. We steunen amendement 1 van Leefbaar 's-Hertogenbosch, Afrekenen met extreme geluidsoverlast omdat extreme geluidsoverlast in het verkeer steeds vaker aan de orde is en daar wel meer en meer streng op gehandhaafd moet worden. Amendement 2, Duurzame veiligheid hanteren daar waar mogelijk, maatwerk, prioriteit. Ja, akkoord. Tot zover. De heer VAN CREIJ: Hij haalde amendement 1 en 2 door elkaar. De VOORZITTER: Ik zal ze straks goed inleiden. Mevrouw DE RUITER: Ik hoorde net het debatje en ik denk dat we ons goed moeten realiseren dat wij als raad over de kaders en de hoofdlijnen gaan en dat we niet voor iedere rotonde een werkgroep moeten oprichten. GroenLinks kan zich vinden in de actualisering van het verkeersveiligheidsbeleid waarin in samenhang is gekeken op het gebied van infrastructuur, de handhaving, gedrag en educatie en technologie, zodat iedereen veilig van A naar B kan gaan. Bovendien hebben we een aantal weken geleden gehoord dat er nog € 2,2 miljoen extra voor veilige infrastructuur beschikbaar wordt gesteld, zodat er nog meer plannen uitgevoerd kunnen worden en ik denk dat de raad daar tevreden over kan zijn omdat de meest kwetsbaren, fietsers en de voetgangers, zo veilig van A naar B kunnen gaan. GroenLinks stemt in met dit voorstel.

Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Het CDA gaat niet de commissievergadering overdoen. Het lijkt inderdaad wel of we hier vandaag met heel veel verkeerskundigen aan tafel zitten, terwijl het echt hebben over de uitgangspunten. Het CDA is heel positief over het voorstel en ik beperk me dan ook tot de belangrijkste uitgangspunten en de moties. Verkeersveiligheid staat bij het CDA hoog in het vaandel en heeft altijd onze aandacht. Wij zijn dan ook blij met de voorliggende actualisering Verkeersveiligheid. De locaties en doelgroepen met het hoogste ongevalsrisico worden als eerste aangepakt en daar staan wij voor. Dat brengt ons bij de eerste motie. Het CDA heeft in de commissie aandacht gevraagd voor de tweerichtingsrotondes, maar wellicht zijn er nadat de onveiligste rotondes bekeken zijn andere aanpassingen mogelijk, bijvoorbeeld op het gebied van innovaties, dat wordt ook in de bijlagen van het voorstel toegelicht en wij wachten de uitwerking graag af. De feiten uit het onderzoek dat al gedaan is, laten zien dat er al minder ongelukken zijn, dat echt wordt geprobeerd tot meer voorzichtigheid te komen, dat het niet als onveiliger wordt ervaren en wij geven hier dan ook alle ruimte aan het college om lopende onderzoeken verder uit te werken en die af te wachten, waarbij de verkeersveiligheid vooropstaat.

De moties en amendementen die voorliggen met betrekking tot verkeersveiligheid kosten veel geld en het CDA besteedt dat geld liever aan het oplossen van knelpunten en technologieën ofwel de gekozen inzet van het college. Wat dat betreft, sluiten we ons volledig aan bij de woorden van de heer Kabbouti van de PvdA. Het CDA heeft de vorige keer ook aangegeven dat er weinig te lezen valt over de veiligheid in het buitengebied en daarom wil ik dat nogmaals benadrukken, met name de worteldruk van bomen die overlast veroorzaken op de 30

fietspaden door het omhoogdrukken van het asfalt. Ik geef deze oproep nogmaals aan de wethouder mee zonder dat ik daarvoor een werkgroep in het leven wil roepen. Wat betreft de motie van Bosch Belang, het CDA is voor een zorgvuldige dienstverlening, daarbij hoort ook een juiste terugkoppeling en wij horen graag het standpunt van de wethouder hierover. Wat betreft het amendement over maatwerk, maatwerk versus landelijke richtlijnen laten we echt over aan het beleid. Volgens ons is iedere situatie maatwerk en het is daarom lastig om daar een uitspraak over te doen. Er is al het nodige gezegd over amendement 2, Afrekenen met extreme verkeersoverlast, wij vinden dat hier niet thuishoren. Over een betere communicatie heb ik net al iets gezegd. Aanpak rotonde Sint Teunislaan… De heer KAGIE: Mag ik van collega Van Zwambagt vernemen waar zij dit vraagstuk wil adresseren, waar willen we dat laten? Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Dat weet niet, ik denk dat dit nu niet de vraag is, het gaat nu over verkeersveiligheid en niet over extreme verkeersoverlast, daar heb ik me op dit moment niet in verdiept. Als er op de een of andere manier extreme verkeersoverlast is, moet er gehandhaafd worden, dan heb je wellicht ook minder verkeersoverlast.

Het is natuurlijk ook de vraag waar verkeersoverlast vandaan komt, de heer Kabbouti gaf net ook al aan: hoe moeten we die extreme verkeersgeluidsoverlast duiden? Daarop is niet zomaar een eenduidig antwoord te geven. De heer VAN CREIJ: Ik dacht dat er een punt viel bij mevrouw Van Zwambagt, maar ze is nu toch even van haar verhaal af. Ik hoorde u zojuist over de tweerichtingsrotondes spreken, in de commissie was u heel stellig en ik lees even uw reactie op de vraag van de heer Schellings van Bosch Belang voor: "weet dat er op tweerichtingsrotondes veel ongelukken gebeuren en ze wil er weer een eenrichtingsrotonde van maken". Ik hoor u nu eigenlijk een wat mildere toon aanslaan. U was in de commissie heel stellig over dat tweerichtingsrotondes weer eenrichtingsrotondes moeten worden. Kunt u nader duiden waarom u die ommezwaai maakt. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Hier hebben we het eerder al over gehad en ik geef nogmaals aan dat wij geen verkeersdeskundigen zijn. Op dit moment lopen er diverse onderzoeken en wij laten het daar graag aan over. Het is niet bij voorbaat gezegd dat een eenrichtingsrotonde veiliger zou zijn, dat moet allemaal wel goed onderzocht worden. In die zin willen we dat graag aan het college overlaten en willen we lopende onderzoeken afwachten. De heer VAN CREIJ: U was er in de commissie heel stellig over.

De VOORZITTER: Dat zei u net ook, wat is uw nieuwe vraag? Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Ik denk dat ik duidelijk was mijnheer Van Creij. De heer VAN HATTEM: Misschien nog een interruptie op mevrouw Van Zwambagt van het CDA en niet alleen naar mevrouw Van Zwambagt, ik hoorde meerdere mensen het argument 'wij zijn geen deskundigen en de echte deskundigen moeten er maar naar kijken' gebruiken. De burgers die weggebruikers zijn en dagelijks ervaren hoe een wegvak, een rotonde, een fietspad, een kruising, beleefd wordt zijn natuurlijk wel de gebruiksdeskundigen. Hun kennis zouden we juist wel moeten benutten, vooral richting het college, om te kijken wat er op dit moment niet goed is en wat er beter kan. Is de gebruiksdeskundigheid ook niet van meerwaarde of moet het echt alleen maar van de tekentafels van de verkeerskundige bureaus komen? Er zijn genoeg situaties die moeten worden aangepast ook al zijn ze op papier uitgewerkt. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: U hebt in de stukken kunnen lezen dat bij problemen of knelpunten wijk of dorpsraden worden ingeschakeld. Het is niet zo dat mensen nooit aan de bel mogen trekken, het lijkt alsof er nooit iets mee gedaan wordt en ik weet zeker dat er heel veel met mensen over gesproken wordt. In die zin ondersteun ik niet wat u zegt, in de stukken staat letterlijk dat met wijkraden, dorpsraden en andere betrokkenen wordt gesproken.

In die zin worden ze in onze ogen voldoende meegenomen. Mevrouw HENDRICKX: Volgens mij staat in de motie die ik indien, en dat zegt mijnheer Van Hattem volgens mij ook, niet zo zeer 'we gaan eens even horen wat de mensen te zeggen hebben', maar het gaat er gewoon om dat mensen wel degelijk iets kunnen zeggen en dat doen ze ook, maar 31

als het gaat om de gelijkwaardigheid, het beantwoorden van mailtjes, het reageren op suggesties, is het gevoel in veel verschillende wijken dat het een beetje eenrichtingsverkeer is. Met deze motie willen we de burgers wat meer positie geven. U zegt wel steeds 'wij gaan geen werkgroepje doen', maar het CDA kwam volgens mij met de terechte suggestie om eens naar de Hinthamerstraat te kijken, we moesten toch vooral een oplossing voor de Hinthamerstraat bedenken. De VOORZITTER: Wat is uw vraag? Je mevrouw HENDRICKX: Waarom kiest u wel voor een werkgroepje Hinthamerstraat en zegt u op andere punten: het zijn hoofdlijnen, dat laten we vooral bij de wethouder. Dat vind ik een beetje gek. De heer VAN HATTEM: Het gaat mij er ook om hoe wij hier als raad in positie zijn. Wij zijn uiteindelijk de volksvertegenwoordigers, wij krijgen die geluiden uit de samenleving en die leggen we bij de wethouder neer. Het is prima dat de wethouder vervolgens deskundigen inschakelt, vooral doen, maar die signalen bereiken ons en die nemen wij mee, dat is juist nuttig. Dan zie je heel veel goede voorbeelden zoals de Schotsheuvel in Nuland waarover laatst een discussie was en De Groote Wielen die heel vaak naar voren komt, dat zijn de voorbeelden die wij nodig hebben om onze wethouder te kunnen bijsturen.

Is het CDA het ermee eens dat we als volksvertegenwoordiger ook die rol moeten oppakken? Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Volgens mij heb ik zojuist al antwoord op de vraag van de heer Van Hattem gegeven. Dat gebeurt op dit moment al, de mensen worden daar al bij betrokken. Dan wat betreft de vraag van mevrouw Hendrickx over de Hinthamerstraat. Daar was veel meer aan de hand, dat was niet alleen maar verkeersveiligheid, daar speelden ook andere zaken. Daar moest naar meerdere zaken gekeken worden en dat was de reden dat daar een werkgroep in het leven is geroepen. Mevrouw HENDRICKX: Nee mevrouw… Voorzitter mag ik daarop reageren? De VOORZITTER: Ja, dat dat doet u al. Kort. Mevrouw HENDRICKX: Nu maakt u zich er een beetje gemakkelijk vanaf. De aanleiding was, nogmaals terecht, een probleem met te snel rijden en u wilde net weer een werkgroepje over worteldruk op fietspaden starten. U moet niet zeggen 'we zitten hier werkgroepje te spelen', terwijl u zelf ook een aantal suggesties doet. Het staat iedereen vrij om suggesties te doen en niet alleen het CDA. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Wij hebben helemaal geen werkgroepje voor de Hinthamerstraat opgericht, daar wordt gewoon gekeken naar de functies die daar zijn en naar een oplossing. Daar zou een gefaseerde oplossing komen en dat is toch iets anders dan wat u nu suggereert. Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter.

De VOORZITTER: Wat is de kern van de discussie, de portee van de discussie, die wil ik even helder hebben. Mevrouw HENDRICKX: De portee van de discussie is dat mevrouw Van Zwambagt met de suggestie komt om een oplossing voor de Hinthamerstraat te bedenken. De bewoners worden gemobiliseerd, maar bent u bijvoorbeeld tevreden over de oplossing of zegt u 'wat we daar aan het doen zijn is een bevredigende richting'? Vandaar onze suggestie om het anders te doen. De VOORZITTER: De discussie gaat over het verkeersveiligheidsbeleid, dus wat is de portee van de discussie in relatie tot de Hinthamerstraat? Dat is de vraag. Daarvan zegt mevrouw Van Zwambagt 'dat is een integrale oplossing voor een probleem want dat is groter dan alleen verkeersveiligheid' en daar bent u het niet mee eens. Ja dat kan, dan bent u het op dat punt oneens. U hebt een debat met mevrouw Van Zwambagt, dan kunnen we nog een halfuur doorgaan over hetzelfde thema. Mevrouw Van Zwambagt, gaat u verder. Mevrouw VAN ZWAMBAGT: Dank u wel, ik zal er heel kort op antwoorden. Dat is gewoon nog 32

een lopende zaak, daarop kunnen we verder niet vooruitlopen en dat staat los van waar we nu mee bezig zijn. We verschillen op dat punt misschien van inzicht en ik denk dat ik daar nu voldoende over heb gezegd. Meedenken over verkeer op Noord, een extra werkgroep. Ik heb net al gezegd dat we daar op voorhand niet voor zijn. Wat betreft de wegcategorisering denken wij dat dit kan worden geagendeerd als het aan de orde is, ook een raadsinformatiebrief kan worden geagendeerd. Tot zover. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Verkeersveiligheid gaat ons allemaal aan, iedereen wil immers veilig van A naar B en terug naar A kunnen autorijden, fietsen en wandelen en iedereen in deze zaal omarmt uiteraard de herbevestiging van de ambitie naar nul verkeersslachtoffers. Dus gelukkig hebben we hier vanavond wel een gezamenlijke deler over dit onderwerp. Investeren in veilige infrastructuur en zeker ook investeren in veilig verkeersgedrag, dat gebeurt nu al volop en met dit voorstel gaan we daar volop mee verder, maar wel met heldere kaders, waarbij we volgens de richtlijnen van duurzaam veilig gaan werken. Het is positief dat we heldere kaders gebruiken die ook landelijk worden gebruikt want we zijn immers allemaal verkeersdeelnemers in deze gemeente en buiten deze gemeente. Direct naar de amendementen en de moties. Wat betreft het amendement van gewoon ge-DREVEN over maatwerk.

Om eenduidigheid voor onze bewoners, maar ook voor de bewoners van andere gemeenten aan te houden, gaan wij allereerst voor duurzaam veilig en niet allereerst voor maatwerk waar de heer Van Creij voor pleit. Dan over het amendement over geluidsoverlast van mijn collega Kagie. Wij zijn erg benieuwd naar de duiding van de wethouder hierover. Precies wat u aangeeft, waar kunnen wij dit onderwerp adresseren, laat staan de discussie over wat extreem en wat geluidsoverlast door verkeer is. Ik hoop dat de wethouder daar een prachtig mooi haakje voor heeft bedacht. In de eerste motie wordt voor betere communicatie gepleit. Volgens mij heb ik nog nooit iemand horen pleiten voor minder communicatie en ik ben benieuwd hoe de wethouder dit adresseert, wat er beter of anders kan en of hij in de praktijk herkent wat in dit stuk staat. Motie 2 over de rotonde Sint Teunislaan verraste ons eigenlijk omdat wij in de bijlagen lezen dat er al twee onderzoeken worden gestart om deze locatie veiliger te krijgen en dat uiteindelijk op basis van die onderzoeken, een bepaalde grondigheid, wordt bekeken welke vervolgmaatregelen er komen. Volgens mij gebeurt er al wat er in de motie staat, er wordt al onderzoek gedaan om het hier veiliger te krijgen. De motie over het meedenken op Noord.

Volgens mij val ik in herhaling, zoals mevrouw Van Zwambagt aangaf staat in dit stuk al hoe wij met onze bewoners gaan communiceren. Je moet het op de een of andere manier kanaliseren, dus wijkraden en dorpsraden. We hebben daar gelukkig een aantal gremia voor die we ook goed gaan benutten. Uit eerdere onderzoeken blijkt… Mevrouw HENDRICKX: De aanleiding voor de motie was vooral dat ze op Noord eigenlijk niet zo'n vertegenwoordiging hebben. Zouden we daar iets anders kunnen doen? Dat is de suggestie die wij doen. De mensen op Noord hebben tweemaal een petitie gestart daar zijn nogal wat mensen die zich terecht druk maken over verkeer, kunt u misschien meegaan met de suggestie om toch eens te kijken of we daar met een aantal mensen samen iets kunnen doen om mee te denken? Mevrouw EIGENHUIJSEN: Volgens mij hebben wij op dit dossier een wethouder die zich goed bewust is van de omgeving en de inwoners die daar een bijdrage aan willen leveren. Wij willen niet overal werkgroepen starten en dat is de reden om deze motie niet te steunen, maar wij willen de communicatie met de betrokken inwoners, die we natuurlijk op allerlei manieren weten te vinden, wel aanhalen. Wij staan echter niet achter het middel dat u daarvoor wilt inzetten. Dan de motie over de eenrichtingsrotonde.

Ik heb mij laten vertellen… De heer VAN CREIJ: Mevrouw Eigenhuijsen houdt een heel betoog, maar ik zie dat de betrokken wethouder wegloopt. De VOORZITTER: U hebt toch een discussie met elkaar in de raad, we gaan toch niet schorsen omdat iemand een sanitaire stop moet maken? De heer VAN CREIJ: Nee, maar ik denk dat het toch wel van wezenlijk belang is dat de wethouder aanwezig is. De VOORZITTER: We hebben toch een discussie met elkaar? De heer Van Hattem. De heer VAN HATTEM: Bedankt voorzitter. Het is op zich wel fijn als de wethouder er is als er vragen aan hem worden gesteld, we sturen hem ook een beetje bij als het nodig is. Ik heb een vraag 33

aan mevrouw Eigenhuijsen van de VVD. Ik hoorde haar zeggen 'dit middel kunnen wij niet steunen', kan mevrouw Eigenhuijsen zeggen welk middel de VVD wel kan steunen? Mevrouw EIGENHUIJSEN: Maak u geen zorgen mijnheer Van Creij, ik denk dat de wethouder het woord even met een gerust hart aan mij liet, vandaar dat hij waarschijnlijk even kon afzwaaien. Naar collega Van Hattem. Wat ik al aangaf, het lijkt me ongewenst om hier incidenteel iets in te richten. Ik gaf al aan, en dat wordt volgens mij herhaaldelijk aangegeven, dat in het stuk al voorstellen staan over welke gremia je kunt gebruiken. Als er geen wijkraad of dorpsraad is, ga ik ervan uit dat bij het opzetten van een onderzoek of een studie naar zo'n locatie naar andere wegen wordt gekeken. Als wij hier nu op één locatie één specifiek middel inzetten, kunnen we in de gemeente tig van dit soort locaties doen en dan krijgen we dat ook bij de volgende thema's. Ik val in herhaling, wij staan daar niet achter. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb het letterlijk zo geformuleerd: een werkgroep of een soortgelijk gremium. Het gaat om de gedachte, en dat is volgens mij precies wat u omschrijft, laten we in een wijk of buurt waarin dat wat minder goed georganiseerd is kijken of we mensen aan tafel kunnen krijgen.

Dat is toch helemaal in lijn met uw betoog? Dan zie ik uw inhoudelijke bezwaar tegen onze motie niet, waar gaat het dan mank? Volgens mij wilt u hetzelfde als wij. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Het andere deel waar het mank op gaat, is wat de collega van de PvdA heeft gezegd en wat uitgebreid in de commissie is besproken, namelijk dat wij hier vanavond over de hoofdlijnen spreken en niet over incidenten en specifieke locaties. U hebt een ander beeld bij hoe je dit inkleurt, maar het lijkt mij ongewenst als alle partijen hier hun eigen locatie neerleggen: wij leggen hier prioriteit en wíj leggen daar prioriteit. Mevrouw HENDRICKX: Mevrouw Eigenhuijsen, het gaat niet om allerlei locaties, maar primair om Noord. Als dit goed werkt, zouden we kunnen kijken of het ook op andere plekken kan. Het is een motie, een oproep, en de wethouder kan het invullen zoals hij dat wil. Het gaat natuurlijk om de gedachte, de redenering, dat er allerlei signalen van burgers die ideeën hebben en willen meedenken onze kant op komen. Zullen we nou eens kijken of we die wat meer in die aanpak kunnen meenemen. Dat is de gedachte. Mevrouw EIGENHUIJSEN: Volgens mij heeft mevrouw Hendrickx deze vraag inmiddels heel vaak herhaald en aan meerdere sprekers gesteld. Ik blijf erbij dat in het voorstel eigenlijk al de oplossing staat waarover u het ook in uw voorstel hebt.

Er worden onderzoeken opgestart, er wordt grondig gekeken naar vervolgmaatregelen en volgens mij is dat de weg die we bewandelen, daar houd ik het op dit onderwerp bij. De heer VAN HATTEM: Ik vind het toch wat te gemakkelijk dat de collegepartijen zeggen, en dan spreek ik de VVD er even op aan, 'het staat zo in de stukken, er vinden al onderzoeken plaats en er zijn al groeperingen waar men terecht kan'. Er is blijkbaar een bepaalde behoefte en als er vooraf de vrees is dat er tig gremia moeten komen… Mijn vraag is eigenlijk de volgende. We hebben hier vorige week of twee weken geleden over het participatiebeleid gesproken en toen werd gezegd dat er meer aan de voorkant met de burgers moet worden gesproken. De burgers hebben blijkbaar een bepaalde behoefte om aan de voorkant over verkeersonveilige situaties te spreken. Zou het dan juist goed zijn om het college naar voren te halen en naar die wijken toe te brengen? Het kan me niet schelen wat voor gremium, een wijkoverlegje, een clubje individuele burgers, een wijkraad of een dorpsraad, als er maar een bepaalde mogelijkheid is om de wethouder naar de wijk te halen om eenop-een met de burgers te kunnen overleggen.

Is dat niet de participatie die ook dit college voor moet staan? Mevrouw EIGENHUIJSEN (VVD) Ik denk dat we inderdaad een benaderbare verkeerswethouder hebben en als ik kijk naar onveilige locaties, staat de locatie waarover het voorstel gaat al op nummer 1 en daar wordt ook volop aan gewerkt. Ik herken niet het probleem dat hier wordt geschetst en volgens mij blijven we het daar oneens over. Dan wil ik nog ingaan op het laatste punt over wegcategorisering. 50km-wegen en wijkontsluitingswegen, waar 50 km/uur kan en waar 30 km/uur moet, hebben ook de aandacht van de VVD, maar we komen nog over dit onderwerp te spreken, de wethouder heeft toegezegd dat we dit altijd kunnen agenderen. Tot zover. De heer SMEETS: Ook mijn fractie kijkt terug op een goed debat in de commissieronde, 34

waarbij, hoe onhaalbaar en moeilijk het ook zal zijn, de ambitie nadrukkelijk is om naar nul slachtoffers toe te werken. Het is inderdaad een document op hoofdlijnen en daar kan mijn fractie volledige steun aan geven. Er gaat inderdaad bijzondere aandacht uit naar de top 10-locaties omdat daar de pijn het zwaarst gevoeld wordt en naast die top 10 is er een aantal andere locaties, de Vlietdijk is vanavond ook weer genoemd, dat het college gelukkig aantoonbaar in het vizier heeft. Omdat wij positief zijn, geef ik vooral feedback op de amendementen en moties. Wij vinden amendement 1, Maatwerk prioriteit, van de heer Van Creij de wereld op zijn kop. Helaas zijn er locaties die substantieel onveilig zijn en waar maatwerk nodig is, maar er zijn honderden locaties in deze stad waar het gelukkig wel veilig is met een standaardinvulling. Het lijkt ons de goede weg om de locaties die onveilig zijn eruit te vissen en daar maatwerk op toe te passen. Afrekenen met geluidsoverlast. Mijnheer Kagie, ik ben het met u eens dat geluid een worsteling is, maar volgens mij hangt geluid nauw samen met snelheid en daar moet je op handhaven. Als geluid niet samenhangt met snelheid, lijkt mij iets niet in orde met het voertuig in kwestie en dan kun je daarop handhaven. De heer Van Creij weet er wellicht alles van, maar volgens mij stelt de RDW echt wel kaders over geluidsproductie.

De heer VAN CREIJ: De heer Smeets daagt mij uit. U spreekt over geluidsproductie. De RDW zet er een typegoedkeuring op, maar bij een apk-keuring hoeft daar niet naar gekeken te worden. Een uitlaat moet gasdicht zijn, maar er hoeft niet te worden gekeken of er één, twee of drie dempers onder zitten. Even ter verduidelijking. De heer SMEETS: Ik vertrouw op de technische uitleg van de heer Van Creij. Er zal in de wetgeving ontegenzeggelijk iets staan over geluidsproductie die wel of niet op bepaalde voertuigen van toepassing is en volgens mij kun je daar prima op handhaven. De heer KAGIE: In verschillende wet- en regelgeving staat zeker iets over herrie van auto's en motoren, maar leggen we het hier neer? De frustratie van tal van mensen die tig keer signalen afgeven is enorm, dat ziet u ook in de stukken die vandaag op de agenda zijn verschenen, die nu maar ook de afgelopen jaren bij ons zijn binnengekomen. Waar laten we dit vraagstuk? De heer SMEETS: Ik gaf net al aan dat dit wat ons betreft dominant is gekoppeld aan snelheid. Hoe hoger de snelheid, hoe meer geluid en hoe groter de kans dat door handhaving op snelheid de geluidsoverlast zal afnemen. Dat is onze gedachte daarachter. Betere communicatie en handhaving hangen nauw samen.

Volgens mij doet het college, en dat is volgens mij ook in de commissie aan de orde geweest, daar echt wel zijn best voor en daarom voegt wat ons betreft deze motie weinig toe. De heer GERSJES: Richting Rosmalens Belang. U zegt nogal wat als u zegt dat de communicatie zo duidelijk is, daarmee doet u al onze melders behoorlijk pijn. De motie die wij ingebracht hebben geeft duidelijk aan dat dit wel een reactie van onze inwoners en onze melders is en dat moet wel serieus genomen worden. Ik vind dat u dit wel heel gemakkelijk afdoet, vindt u dat ook niet? De heer SMEETS: Laat ik vooropstellen dat ik de motie van Bosch Belang wel degelijk serieus neem, maar dat wil niet zeggen dat het college er niets aan doet. Ik wil ook niet zeggen dat bewoners dat wellicht anders ervaren, maar wij zien wel degelijk dat de gemeente communicatieve maatregelen treft. Ik wil ook wel onderkennen dat je daarmee misschien niet de volle breedte raakt, maar dat wil niet zeggen dat er geen initiatief is. Ik vervolg voorzitter. De aanpak van de rotonde Sint Teunislaan. Dat is inderdaad een top 1-locatie die nadrukkelijk in beeld is.

Die was onveilig en is grotendeels nog steeds onveilig, maar er is nadrukkelijk en expliciet in het stuk en in de commissie bevestigd dat we daar echt nog niet klaar zijn en ja, dat moeten we in dialoog met de bewoners doen, maar ik vind het echt totaal niet interessant of dat in een wijkraad of een ander gremium is. We hebben ook in de commissieronde aangegeven dat het nadrukkelijk van belang is dat de bewoners hoe dan ook de situatie het beste doorzien. Laten we inderdaad gebruikmaken van die kennis en laat het over alle onveilige locaties gaan. Dus de motie over de specifieke aanpak van die rotonde steunen we niet. In het verlengde daarvan, het meedenken in een specifieke werkgroep ook niet. Dan over de eenrichtingsrotonde. De wethouder gaf in de commissievergadering aan dat er geen causaal verband bestaat tussen tweerichtingsrotondes en een verhoogd risico op ongelukken. Daarnaast zijn er wel degelijk rotondes in deze gemeenten, ik ken ze uit eigen hand, waar het met twee richtingen wel degelijk veilig verloopt en daarom gaat deze motie veel te kort door de bocht. Wat betreft de wegcategorisering wordt terecht aandacht gevraagd voor het behoud van de 50km-wegen, dat dit niet ongepasseerd voorbij kan gaan. De wethouder heeft wel degelijk hard toegezegd dat dit zeker aan 35

ons gepresenteerd wordt op het moment dat daar sprake van zal zijn. Tot zover. De heer KABBOUTI: Mijn fractie was in de commissie al positief over dit voorstel en het zal u op grond van de interrupties die ik heb gepleegd niet verbazen dat dit standpunt ongewijzigd is. We nemen hier vanavond een besluit over de uitgangspunten voor de actualisering van het verkeersveiligheidsbeleid. Ten aanzien van die actualisering lijkt het in dit debat of we aan de vooravond van iets nieuws staan terwijl deze trein al stevig rijdt en we hier een aantal aanscherpingen en uitgangspunten formuleren met een aantal accenten voor de komende jaren en de PvdA onderschrijft die accenten en uitgangspunt volledig. We zoomen in op twee punten. Ten eerste de samenwerking, dat heb ik in een interruptie ook al aangegeven. In het stuk staat dat we dat samen met onze inwoners in de stad en de kernen doen, waarbij we aandacht hebben voor een aantal thema's. De PvdA is vooral geïnteresseerd, en dan komen we ook weer in onze controlerende taak, in punt 6 van het voorstel, de meerjarenplanning, de prioritering, de risicoanalyse en vandaaruit de informatie die onze kant op gaat om de vinger aan de pols te kunnen houden. Met die harde toezegging in dit voorstel kunnen wij instemmen met het raadsvoorstel. Het voert te ver om op dit moment alle moties en amendementen na te lopen.

We hebben aan de voorkant aangegeven dat dit wat ons betreft een hamerstuk is en als ik naar de moties en amendementen kijk, zie ik op dit moment geen aanleiding om een correctie op dit stuk door te voeren. De heer VAN DEN KERKHOF: Mijn collega's hebben hier al veel gezegd en ook mijn collega heeft dat in de commissie Omgeving gedaan. Wij onderschrijven de ambities en uitgangspunten waarbinnen we in dit beleid de verkeersveiligheid bevorderen. Zoals mijn collega Kabbouti ook al zei, is het grotendeels een rijdende trein die we hiermee bevestigen, maar het is voor ons wel van belang dat dit de uitgangspunten zijn waar de raad over gaat en dat de uitvoering aan het college is. Het is aan ons om wel kritisch scherp te zijn op de uitvoering, maar dat betekent wel dat we met die kritische houding geen lopende onderzoeken moeten verstoren. Wij zullen het altijd kritisch blijven volgen en dan kijken we naar het verkeerskundig advies en de cijfers, maar ook naar de beleving van inwoners en verkeersdeelnemers. Die drie samen, zo kijken wij altijd naar concrete uitvoeringen en die beoordelen. Wij staat positief tegenover het beleid. Ik neem nog even kort de amendementen en moties door. Zoals gezegd ben ik geen verkeerskundige en ik heb er hier al meer gehoord die dat niet zijn, ik heb daarom even moeten googelen om op te zoeken wat duurzaam en veilig is.

De heer Van Creij wil het omdraaien: maatwerk voorop en dan pas naar duurzaam veilig kijken. Duurzaam veilig is een door veel verkeersprofessionals gedeeld beeld van de optimale aanpak om de verkeeronveiligheid in Nederland te verbeteren, om doden en ernstige verkeersgewonden te voorkomen en daarbij staat de menselijke maat centraal door uit te gaan van behoeftes, competenties, beperkingen en de kwetsbaarheid van mensen. Dat lijkt me een heel goed uitgangspunt om voorop te stellen en dan natuurlijk wel altijd kijken naar maatwerk. Als je dit omdraait, begin je niet met de juiste uitgangspunten en wij kunnen dat amendement daarom niet steunen. Dan het amendement van Leefbaar 's-Hertogenbosch over extreme verkeersgeluidsoverlast. Wat ons betreft is het aanpakken bij de bron en dat is het hufterige en verkeerde gedrag in het verkeer, dat staat ook centraal in dit beleid. De vraag is of dit amendement dat gaat over het gevolg van dat gedrag iets toevoegt aan het besluit dat we vanavond gaan nemen. Dat is eigenlijk ook de vraag die de heer Kabbouti al stelde: voegt dit nu echt iets toe? Mijn collega van Rosmalens Belang zei het ook al, de snelheid is vaak de bron van de geluidsoverlast en volgens mij moet je in het besluit de bron benoemen en niet iets toevoegen wat daar een gevolg van is ondanks dat het niet een probleem is.

De heer VAN CREIJ: Heel even ter aanvulling naar de heer Van den Kerkhof en de heer Smeets van Rosmalens Belang. Niet de snelheid is bepalend voor het geluidsniveau, maar het optrekken tot die snelheid. Of een auto nu gemiddeld 30 km/uur of 80 km/uur rijdt, de geluidsproductie is hetzelfde. De heer VAN DEN KERKHOF: Dat klopt, maar als er dan geluidsoverlast bij komt kijken, gaat het wel om de snelheid die een auto in een paar seconden maakt om tot de definitieve snelheid te komen en dat maakt dat er geluidsoverlast is. Ik ben het met u eens dat het wel een serieus probleem is, maar moeten in het beleid ook focussen en met de focus op die risicogroep, de 50km-wegen en de snelheid heb je ook een groot deel van die geluidsoverlast te pakken. Hardop denkend, want dit kwam ons vanmiddag pas ter ore, zet ik mijn vraagtekens bij of dit wel iets toevoegt. Ik luister nog even naar het advies van de wethouder en dan hebben wij ons besluit. Voorzitter een betere communicatie, uiteraard. Ik moest deze motie wel driemaal lezen en ik heb er toch nog wat vragen over, over communicatie gesproken. 'Na melding' lijkt me goed, maar moet de gemeente na elke melding van te 36

hard rijden die overtreder actief aanschrijven? Het lijkt me sterk dat we überhaupt die gegevens hebben en ik vraag me wel af wat daar exact mee bedoeld wordt en of al gebeurt wat Bosch Belang vraagt. De heer GERSJES: Op de vraag of de gemeente een actieve rol moet spelen. We hebben een meldpunt en als iemand daar meldt dat er in zijn omgeving een racebaan is waar heel hard wordt gereden dan vind ik het normaal dat hij dat kwijt kan en dat de gemeente daar een woord over terugkoppelt: dit kun je doen, dit doen we, dit doen we niet. Duidelijkheid is geboden. De heer VAN DEN KERKHOF: Helder, dan snap ik het. Het lijkt me niet meer dan legitiem, ik vraag gewoon nog even aan de wethouder wat er op dit moment al aan gebeurt. Eigenlijk zei ik in de inleiding van mijn betoog al dat de specifieke locaties die in motie 2 en 3 staan voor ons een stap te ver gaan omdat we het echt over de hoofdlijnen hebben en waar het gaat om de rotonde, dat wordt op dit moment onderzocht en dat onderzoek wachten wij dan ook af. Dat geldt ook voor eenrichtingsrotondes. Wij zijn niet tegen tweerichtingsrotondes, sterker nog de cijfers tonen aan, dat zei mijn collega van Rosmalens Belang ook al, dat niet al die tweerichtingsrotondes heikele punten zijn. Waar dat wel het geval is, moeten we kijken hoe we ze kunnen optimaliseren, maar daarvoor wachten we het nu lopende onderzoek af.

De heer VAN CREIJ: Richting de heer Van den Kerkhof. Als straks uit de onderzoeken blijkt dat het onveiliger is, bent u dan bereid om ze wel naar eenrichtingsrotondes om te bouwen? De heer VAN DEN KERKHOF: Wij zijn niet tegen het principe van tweerichtingsrotondes. Dat wordt nu onderzocht, er wordt ook naar maatregelen gekeken en als de enige oplossing is om op een locatie een tweerichtingsrotonde om te vormen, zijn we daar op zich niet op tegen, maar ik kan me ook voorstellen dat er andere maatregelen zijn waarover we het vanavond niet moeten hebben omdat we dan op het verkeerde niveau discussiëren. Tot slot de actualisering van de wegcategorisering. Zoals u al aangeeft, is het een collegebevoegdheid en ik hoor graag van de wethouder of hij inmiddels wel weet of het via een voorstel of een grip naar ons toekomt, daarna nemen wij ons standpunt hierover in. Dank u wel. De VOORZITTER: Het is wel mooi om op het scherm een soort winters tafereeltje achter u te zien, de sneeuwvlokjes vielen achter u. Ik wilde bijna White Christmas gaan zingen. Het spijt me mijnheer Van Hattem, die achtergrond hebt u niet. De heer VAN HATTEM: Ik heb wel een mooi stuk oude Bossche stadsmuur en dat is ook uniek, alleen daarom al is het mooi om weer in deze mooie zaal te zitten.

We hebben het er in de commissie al uitgebreid over gehad, maar er zijn nog wel een paar punten die ook in de motie naar voren komen. Allereerst over duurzaam veilig. De PVV is nooit zo heel erg voor duurzaam, in tegendeel, maar we staan wel achter duurzaam veilig. Dat is een goed concept, dat wordt ook onder andere bij de provincie uitgerold om een eenduidige inrichting van wegen te bewerkstelligen. Het is belangrijk dat je een goed beeld van de weginrichting hebt en dat die overeenstemt met bijvoorbeeld de maximumsnelheid; dat je daar als wegebruiker van nature op kunt handelen en dat iedere weggebruiker veilig van de weg kan gebruikmaken. Dat vinden we een goed insteek van het beleid. Tegelijkertijd zien we het verhaal over de maximumsnelheden. Waar het nu 50 km/uur is, hoeft het wat ons betreft zeker niet overal terug naar 30 km/uur, het moeten geen schijnoplossingen worden die niet handhaafbaar zijn. Ik zie bijvoorbeeld bij de categorieën, bij de gebiedsontsluitingswegen buiten de bebouwde kom, 80 km/uur bij de provinciale wegen staan en wat de PVV betreft moet de N279, die ook voor een deel op Bosch grondgebied ligt, toch echt naar 100 km/uur, dat kan daar prima. Dan krijgen we het punt over het meedenken vanuit de burgers.

Daar hebben we het net uitgebreid over gehad, we vinden de gebruikersbelevenis ook belangrijk, dat is juist de wijsheid van de grote menigte die het verkeer beter en veiliger kan maken en daarmee ook duurzaam veiliger. Dan hebben we nog een paar punten die ongetwijfeld al in de commissie voorbij zijn gekomen, maar die ik toch nog even noem, namelijk de F59 die toch een struikelblok blijkt te zijn, maar ook de Vlietdijk in De Groote Wielen. Ik ben laatst eens door De Groote Wielen gefietst en ik was al gauw de weg kwijt. Dat gebeurt al gauw als je daar niet zo heel goed bekend bent en daar kan zowel qua richting als qua inrichting toch nog wel een slag verbeterd worden. Je hebt daar ook hele onlogische punten waar je moet oversteken en zeker voor fietsers kan daar nog wel een slag worden gemaakt. Om nog maar eens een punt met een onlogische inrichting te noemen, we hebben het nu wel over tweerichtingsrotondes, maar bijvoorbeeld tussen Nuland en Vinkel ligt ook een rotonde op de kruising met de Rekken waarop 37

ineens een fietspad uitkomt en waar heel slecht zicht is. Je zou ook moeten kijken of die situatie veiliger kan, zeker als de plannen voor Heesch West daar onverhoopt doorgaan omdat het dan alleen nog maar lastiger voor fietsers wordt. Hetzelfde geldt voor het buitengebied in zijn algemeenheid. Veel fietspaden houden op bij de gemeentegrens of er ligt überhaupt geen fietspad naar een naburig dorp, bijvoorbeeld richting Heeswijk-Dinther of Vorstenbosch. Er zou in overleg met onze buurgemeenten kunnen worden gekeken of daar een slag kan worden gemaakt. De heer KABBOUTI: Het lijkt wel of de heer Van Hattem zijn boodschappenlijstje van alle locaties die hij nader zou willen onderzoeken opsomt. Het vraagstuk is natuurlijk of de uitgangspunten in dit voorstel voldoende zijn om de vraagstukken die u hebt binnen de kaders op te pakken of mist u in deze kaders de scherpte om dat soort locaties aan te pakken? De heer VAN HATTEM: Ik noemde voorbeelden. Ik noem bijvoorbeeld een buitengebied waar weinig aansluiting is met buurgemeenten, dat is niet specifieke één locatie maar enkele locaties waar ik bekend mee ben. Die noem ik dan als voorbeeld van waar het kan worden opgepakt, maar voor alle omliggende gemeenten geldt natuurlijk dat daar beter naar gekeken kan worden.

Het geldt niet alleen voor de rotonde richting Vught, maar er moet goed worden gekeken naar het hele gebied rond onze mooie gemeente. Dat zijn ook de punten waarop deze kaders moeten worden bijgestuurd, er moet niet alleen worden gekeken naar bijvoorbeeld een fietspad naar de binnenstad, maar er moet aandacht zijn voor de hele gemeente. Hetzelfde geldt voor onveilige bermen, er zijn nog wel enkele plekken in de gemeente waar de aandacht naartoe moet, waar scherpe kanten in de berm liggen waar een auto net met twee wielen in de berm kan raken met alle gevolgen van dien. De eenrichtingsrotondes. De PVV wil afstappen van tweerichtingsrotondes. Als je naar het landelijke beeld kijkt, zijn de meeste automobilisten die rotonde elders in het land gewend zijn niet ingesteld op twee richtingen en dat zorgt voor hen voor verwarring. Snel van die tweerichtingsrotondes af. Mevrouw DE RUITER: Uit onderzoek is gebleken dat het aantal verkeersslachtoffers op tweerichtingsrotondes veel lager is. Dat moet u als PVV toch ook aanspreken, minder verkeersslachtoffers en minder doden? De heer VAN HATTEM: Ik heb een beetje moeite met de statistieken die worden opgevoerd. Soms gaat het om eenzijdige ongevallen en het punt is dat je als automobilist en als fietser de beleving hebt dat het op zo'n punt niet veilig is.

Als ik over een tweerichtingsrotonde rijd, heb ik van nature niet de neiging om daar rekening mee te houden omdat je die rotondes niet altijd gewend bent. Als je op meerdere plaatsen in het land komt, is er geen logisch uitgangspunt en automobilisten die van buiten de stad komen, ik noem de vele bestelbusjes die iedere dag door stad en land en dus ook door onze gemeente crossen, zijn daar misschien niet op ingesteld met alle mogelijke gevolgen van dien. Houdt het gewoon bij een zo landelijk mogelijk eenduidig beeld, dat lijkt me juist een duurzame veilige oplossing. Pak het op die manier op als je bij die kaders wilt aansluiten. Tot slot de moties en amendementen. Het eerste amendement. Ik denk dat juist duurzaam veilig een concept is dat maatwerk kan bieden en ik ben er niet van overtuigd dat dit een noodzakelijke optie is. Er is al het nodige over geluidsoverlast gezegd, dat is moeilijk handhaafbaar. Als een weg wordt aangelegd wordt al gekeken naar het aantal decibel en ik vind het een beetje een ongericht amendementen. De overige moties steun ik. Tot zover voorzitter. Wethouder KÂHYA: We hebben in de commissie een goed debat gevoerd waarin we uitvoerig hebben gekeken naar hoe we onze gezamenlijke ambitie van nul verkeersslachtoffers voor elkaar kunnen krijgen.

Ieder verkeersslachtoffer is er een te veel en tegelijkertijd kunnen we nooit garanderen dat het er nul zullen zijn, maar we hebben wel de plicht om het zo goed mogelijk te doen. Dat is een combinatie van infrastructuur, gedrag en educatie, technologie en handhaving. Hoe zetten we die mix in? Met de focus op de fiets, 50km-wegen en op daar waar te snel gereden wordt. We gaan ook risicogestuurd werken. Dat is nieuw, daarin loopt 's-Hertogenbosch voorop en dat is ook een lerende aanpak die we verder gaan ontwikkelen. Dus dank voor de brede steun die de raad vandaag heeft uitgesproken. Het is ook ontzettend fijn dat we € 2,2 miljoen extra naar onze gemeente hebben weten te halen, zodat we deze uitgangspunten ook in concrete maatregelen kunnen gieten die het voor alle verkeersdeelnemers, in bijzonder fietsers, veiliger kunnen maken. Dan kom ik bij de reactie op de amendementen en moties. Heel kort zou ik kunnen zeggen 'dat wat de heer Kabbouti heeft gezegd, dank u wel', maar misschien is dat te kort en ik ga er toch even op in. A1. Sinds 2012 hanteren we de landelijke uitgangspunten van duurzaam veilig. Dat doen we omdat uniformiteit van voorrangsregels en weginrichting belangrijk is, niet alleen voor onze eigen inwoners, maar ook voor de bezoekers, dat 38

vergroot de verkeersveiligheid. We passen maatwerk toe en de discussie die onderhuids plaatsvond, was: wanneer wel en wanneer niet maatwerk? Een erg belangrijke toetssteen is 'daar waar het oplossend vermogen heeft', dus waar een maatregel bijdraagt aan een oplossing, zullen we die ook nemen. Het college ontraadt A1. Dan A2. We zijn natuurlijk een beetje overvallen door de discussie die wordt aangesneden, de indiener geeft zelf al aan dat het een zoektocht is en dat is het ook. Geluidsoverlast is niet direct gerelateerd aan verkeersveiligheid waar we het uitdrukken in ongevallen en verkeersslachtoffers, maar als je kijkt naar de focus op snelheid, schuilt daarachter natuurlijk ook geluid en geluidshinder. Deze discussie gaat eigenlijk ook over leefbaarheid en handhaving en de indiener weet als geen ander welke sets maatregelen de gemeente wel en niet kan inpassen en hoe we die discussie gaan voeren. Het amendement vertroebelt eigenlijk de kaders als het gaat om hoe we omgaan met het terugdringen van verkeersongevallen, maar de discussie over hoe we het leefbaarheidsvraagstuk adresseren is wel terecht. De indiener heeft zelf al een discussienotitie aangekondigd en misschien kan het daarin.

Ook het college heeft een discussienotitie aangekondigd, over het verkeer in de binnenstad, en wellicht kan het ook daarin, maar de essentie is dat we wel met elkaar moeten spreken over het instrumentarium, of we een verdieping kunnen doen over de oorzaken van het probleem, waarop we wel invloed hebben en waarop niet, welke maatregelen we willen nemen en wat die allemaal met zich meebrengen qua kansen en risico's. Die discussie moeten we voeren, maar het hierin verankeren lost het probleem niet op en maakt ook niet dat het in de uitvoering wordt opgelost. We ontraden het amendement daarom, maar we moedigen de discussie daarover om tot goede oplossingen te komen wel aan. Dan de moties voorzitter. M1, een betere communicatie. We onderstrepen het belang van betere communicatie en het terugkoppelen. We krijgen heel veel meldingen, ongeveer vijf collega's zijn 8 tot 12 uur per week bezig met directe contacten met bewoners om vragen te beantwoorden en meldingen van een antwoord te voorzien. Als het gaat om de discussie over of we dat doen dan is het antwoord 'ja'. Doen we dat goed? Ja, ik sta ook voor die medewerkers, zij spannen zich daar erg voor in, maar als ik de motie lees, markeert de gemeenteraad daarin eigenlijk ook in de uitvoering van het beleidskader oog voor communicatie te hebben. Dat is zonder gevolg, die markering nemen we gewoon mee in de uitvoering van het beleid.

Daar koppel ik dan direct M3 aan omdat die eigenlijk ook over communicatie c.q. participatie gaat. Daarop wordt in dit stuk uitvoerig ingegaan, we voeren gesprekken met verschillende bewonersgroepen in Noord, ook over het verkeer. Denk aan buurtcomités zoals die in De Rompert en de Buitenpepers, maar ook bijvoorbeeld de winkeliersverenigingen. We kennen ook vormen van wijkschouwen, die zijn uitgevoerd, en afhankelijk van het project en de impact hebben we gesprekken. Het initiëren van een werkgroep is echt aan de bewoners en niet aan ons en we ontraden M3. Dan M2, de rotonde. We werken met een risicogestuurde aanpak waarin we een lijst met onveilige situaties vanuit het onderzoek uit 2014-2019 in beeld hebben gebracht. Die ziet u ook in bijlage 2 waarin ook staat dat er twee onderzoeken over die rotonde zijn gestart. 1, het achterhalen van de exacte locatie van de ongevallen, is dat de rijbaan op de rotonde of de fietsoversteekplaats? Dat betekent ook iets voor welke maatregelen je kunt nemen en 2, de detailoorzaken. Op basis daarvan kunnen we beoordelen of en welke maatregelen effectief zijn. Op grond van het aantal ongevallen bleken bijvoorbeeld de Bikescouts, de lichtjes, daar verwees de heer Gersjes naar, behoorlijk effectief te zijn. M2 ontraden wij dus ook. Dan kom ik bij M4, eenrichtingsrotondes.

Dit is een discussie die we niet vaak genoeg kunnen voeren zou ik bijna willen zeggen en die voeren we ook heel vaak. In 2012 en 2016 is op verzoek van uw raad onderzoek naar tweerichtingsrotondes gedaan, op basis daarvan zijn ook de eigen rotondes in Den Bosch tegen het licht gehouden en daaruit blijkt dat de inrichtingen voldoen aan de eisen. Uit die onderzoeken is ook geconcludeerd dat dergelijke rotondes niet leiden tot meer ongevallen en daarom was er toen geen aanleiding om ze te heroverwegen. We hebben nu eenmaal van sommige eenrichtingsrotondes tweerichtingsrotondes gemaakt omdat het daardoor veiliger werd, dat zagen we ook. In 2019 is er landelijk in opdracht van het ministerie van I&W een onderzoek naar deze rotondes uitgevoerd en daaruit blijkt dat deze rotondes veiliger zijn dan kruispunten en dat tweerichtingsverkeer op de rotondes geen verhoogde kans op ongevallen geeft. Dus we zien geen aanleiding tot een heroriëntatie en wij ontraden daarmee motie 4. Dan richting Rosmalens Belang. Dat klopt, ik heb aangegeven dat, als we in deze gemeente tweerichtingsrotondes gaan aanleggen, we ook nauwkeurig onderbouwen waarom daarvoor wordt gekozen en niet voor een eenrichtingsrotonde. De heer VAN CREIJ: Dan toch even over de eenrichtingsrotondes. U gaf net bij amendement 1 als argument dat het in het kader van duurzaam veilig voor bezoekers eenduidig moet zijn.

De heer Van Hattem zei net dat in den lande tweerichtingsrotondes niet gebruikelijk zijn. U kiest aan de ene kant voor duidelijkheid als argument om amendement 1 af te schieten en nu beweert u het tegenovergestelde. Kunt u dat nader duiden? 39

Wethouder KÂHYA: Ja dat kan ik voorzitter. In het land en ook in duurzaam veilig komen zowel eenrichtingsrotondes als tweerichtingsrotondes voor. De hele verkeersdynamiek daar omheen bepaalt namelijk ook de keuze voor een eenrichtingsrotonde of voor een tweerichtingsrotonde en waarom we dat doen, is altijd beargumenteerd vanuit verkeersveiligheid. We kiezen voor de inrichting die de meeste verkeersveiligheid met zich meebrengt en zo hebben we dat ook hier gedaan. M5, de wegcategorisering. Nu komen we in een soort boedelscheidingsdiscussie die we ook in de commissie hebben gevoerd. Het is nu eenmaal zo dat de raad zijn bevoegdheden heeft en het college zijn bevoegdheden heeft. De wegcategorisering is een uitwerking van de kaders die u hebt vastgesteld in de actualisering van de bereikbaarheidsstrategie en op basis daarvan actualiseren we de wegencategorisering. Ik heb u toegezegd dat u die actualisering toegestuurd krijgt. Die krijgt u in de vorm van een brief en dat kan voor de raad aanleiding zijn om een discussie te voeren: vinden we de kaders goed toegepast, willen we de kaders aanpassen et cetera. Dan voeren we die discussie zuiver op basis van onze bevoegdheden. Deze motie vraagt eigenlijk om een bevoegdheid over te hevelen en dat ontraden wij, maar wij laten u altijd proactief zien hoe wij invulling aan onze bevoegdheden geven.

De heer VAN CREIJ: Toch even richting de heer Kâhya, ik kan het niet laten. Komt u nu specifiek naar de raad en kan de raad dan nog 'ja' of 'nee' zeggen of komt u gewoon met een brief naar de raad, dat is mijn vrees, 'we gaan daar en daar 30 km maken'? Gewoon ge-DREVEN wil dat de raad daar nog beslissingsbevoegdheid in heeft. Kunt u klip-en-klaar zeggen 'ik kom met een notitie waar u nog die beslissingsbevoegdheid hebt' of 'het gaat dit worden'? Wethouder KÂHYA: Laat ik de Kruisstraat als casus nemen. Het college en niet de raad bepaalt de snelheid op de Kruisstraat. Dus als u die bevoegdheid wilt, die hebt u niet. We doen het nu niet per straat, maar we kijken naar de wegencategorisering, die houden we tegen het licht en op basis daarvan komen we tot een actualisering en die krijgt u van het college. U kunt dan naar de kaders kijken en een aantal dingen zeggen, namelijk 'de kaders zijn goed toegepast', 'de kaders zijn niet goed toegepast' of 'de kaders zijn goed toegepast, maar we willen misschien andere kaders'. Die discussie kunt u met elkaar voeren, dan heropent u eigenlijk de discussie over de kaders en dat is uw bevoegdheid. Uw bevoegdheid is niet om straat X of Y een bepaalde snelheid toe te kennen en als u om die bevoegdheid vraagt, die hebt u niet. Ik kan het bestuursrecht ook niet leuker maken.

Mevrouw HENDRICKX: Maar voorzitter, volgens mij kan de raad wel in meerderheid zeggen 'we halen die bevoegdheid bij de wethouder weg en we gaan er als raad zelf weer over'. Dat is een kleine nuance op dit punt. De VOORZITTER: Als ik me niet vergis, is dit een wettelijke bevoegdheid maar ik kan het schriftelijk laten uitzoeken. Wethouder KÂHYA: Laten we elkaar op de inhoud vinden. Ik heb u ook in de commissie toegezegd dat we dit langs deze kaders gaan doen en daar zijn we ook transparant over. U ziet daar de resultaten van en als u op grond van die resultaten een discussie wilt voeren, kunt u die discussie voeren en dat kan leiden tot een aanpassing van de kaders. Laten we dat in de boedelscheiding wel zuiver doen, maar het college is altijd bereid om hierover met u de discussie aan te gaan. Tweede termijn De heer GERSJES: Dank aan de wethouder voor zijn duidelijke reactie, ook bedankt dat hij de motie zonder gevolg verklaart en voor de duidelijke communicatie naar de melders, hoe duidelijker hoe beter. Ik hoorde u in het begin wel zeggen dat u voor maatwerk bent en dat u erachter staat als er een verbeterpunt is. Daar zegt u nogal wat want er zijn heel veel verbeterpunten die wij niet beeld hebben, maar die we wel hebben.

Wordt de raad na de vaststelling van dit beleid dan meegenomen in die verbeterpunten? Mevrouw HERNÁNDEZ: Ik heb bewust tot de tweede termijn gewacht om het antwoord van de wethouder te kunnen horen. Ik ben het met mijn collega van de PvdA eens dat wij vandaag de kaders op dit thema stellen, maar ik merk ook de behoefte aan bepaalde nuances en de allerbelangrijkste zijn hier heel duidelijk in de verschillende moties en amendementen aangegeven. De eerste heeft te maken met de participatie. Wij hebben vorige week nog over participatie gesproken en dit is een van de zwakste punten van deze raad. Nu bestaat de mogelijkheid om via de motie in het voortraject input 40

te geven aan de participatie met de levenservaring van de mensen die in de gemeente aan het verkeer deelnemen. Ik merk van het college geen belangstelling hiervoor en dat verrast mij een beetje. Het tweede punt heeft te maken met maatwerk. Wij gaan hier natuurlijk niet aan micropolitiek doen, daar ben ik het mee eens, maar bepaalde punten in deze stad, in dit geval Noord, hebben op dit moment bijzondere aandacht nodig en ik zou niet weten waarom wij die aandacht daar niet aan zouden geven. Mevrouw Hendrickx gaf aan dat er in Noord geen wijkraad of iets dergelijks is en dat betekent dat kleine groepjes van verenigingen die wijken vertegenwoordigen. De wethouder gaf aan dat hij contact heeft gehad met De Rompert en de Buitenpepers. Ik ben toevallig naast volksvertegenwoordiger secretaris van de vereniging Buitenpepers en ik heb helemaal niets gezien of gehoord van deze wethouder. Dat valt mij wel tegen en misschien kan de wethouder nu of later schriftelijk aangeven met welke personen hij contact heeft gehad en wat de resultaten van die gesprekken zijn. Er is absoluut geen contact met ons opgenomen. Met betrekking tot de moties en amendementen. Ik heb net als al mijn collega's veel moeite met het tweede amendement. Ik hoorde van de wethouder dat er binnenkort een discussienota over de leefbaarheid komt en ik vertrouw daarop.

Ik neem aan dat wij daarover gaan spreken omdat geluidsoverlast wel een probleem is. Ik denk dat dit kan worden opgelost met borden 'lage toeren, minder overlast', maar dat is mijn eigen mening. Daarom steunen we dit amendement niet. Verder zijn we overal voor. Dank u wel. De heer KAGIE: De reactie van de wethouder op het amendement Afrekenen met extreme verkeersgeluidsoverlast is helder, het staat vast dat we de komende tijd over dit vraagstuk gaan spreken. De collega's onderkennen dat ook, dit vraagstuk is dominant in de samenleving en dwars door de stad aan de orde, maar waar hang je dit vraagstuk dan beleidsmatig qua uitgangspunten op? Wij zijn er stellig van overtuigd dat je dit plan, Aanpak verkeersveiligheid, onder de uitgangspunten moet markeren, anders blijft het een zoektocht. Uit de communicatie van de bewoners over dit type signalen naar ons toe blijkt ook dat ze zoekende zijn en dat ze worden afgehouden. Voorzitter, wij handhaven ons amendement Afrekenen met extreme verkeersgeluidsoverlast. Dan twee moties, de motie Meedenken over verkeer op Noord en de motie Betere communicatie en handhaving in 30kmzones en op 50km-wegen. Wij ondersteunen beide moties en we hebben motie 3 ook medeingediend.

Het gaat echt over het communiceren met de wijkvloer, met de bewoners, en wat let ons, ook gelet op het feit dat er op Noord op verkeersveiligheidsgebied veel loos is, om dat heel economisch te organiseren. Laten we daar dat communiceren op gang brengen en met een betrokken wethouder die er op gezette tijden op uit wil gaan, moet dat toch een succesformule worden om tot het betere gesprek met de bewoners van onze stad te komen. Dan Betere communicatie en handhaving in 30km-zone en op 50km-wegen. Ik ben het met de heer Gersjes eens, er zijn te vaak signalen en wat gebeurt daarmee? Voorzitter, wij steunen die motie. Mevrouw HENDRICKX: Ik hoorde in de eerste termijn veel fracties benoemen dat het contact met de burgers erg belangrijk is, volgens mij beaamt iedereen hier aan tafel dat en laten we kijken hoe we dat samen met de wethouder voorop kunnen opzoeken. Daarnaast hoor ik dat de prioriteit wel degelijk op Noord ligt, dat onderschrijft de wethouder eigenlijk ook. Voorzitter, wij zijn daar verheugd over en ook Noord is erg blij met die boodschap. Onze twee suggesties om daar toch wat meer scherpte in te brengen houden we wel overeind omdat wij dat een belangrijk punt vinden om te markeren.

We zullen kijken wie daar wel of niet in meegaat en we volgen de komende maanden met belangstelling hoe deze wethouder met de wijk en de buurt komt tot een gedragen voorstel want dat hoor ik hem zeggen. Daar gaan we naar kijken en we kijken ook hoe de rotonde de komende maanden wordt aangepakt want ook daar ligt een stevige belofte. We kijken met belangstelling uit naar het vervolg voorzitter. De VOORZITTER: Ik heb geen vraag gehoord, hebt u wel een antwoord? Alleen van mevrouw Hernández. Wethouder KÂHYA: Voorzitter, ik herken me niet in een aantal samenvattingen. Ja, we gaan allerlei onderzoeken doen. Ik herken me ook niet in het beeld dat wordt geschetst over hoe wij met de participatie omgaan. Zeker waar het gaat om allerlei maatregelen, ook de herinrichting, hebben we processen waarin omwonenden en bewoners participeren vanuit hun ervaringen en inzichten, onze partners zoals de hulpdiensten, de busmaatschappijen en noem maar op ook input leveren en we expertise van onafhankelijke verkeersexperts halen. Die drie zaken leggen we naast elkaar en dan maken we een afweging in het algemeen belang. Al die processen kunnen altijd beter, die evalueren we ook, maar het beeld dat er vrijwel niet geparticipeerd wordt, bevindt zich echt in de uiterwaarden van de werkelijkheid zoals ik die als bestuurder van deze prachtige stad de afgelopen jaren heb 41

ervaren. De heer VAN HATTEM: Toch even scherp. Ik hoorde de wethouder zeggen 'waar het gaat om de herinrichting', maar dan ben je eigenlijk al een fase verder. Ik denk dat we nu ook een discussie hebben over situaties waarin nog überhaupt geen sprake van herinrichting is, maar waar je verkeersoverlast en onveilige situaties ervaart. Juist in die fase moet er een betere communicatie, een betere afstemming en een betere klankbordwerking zijn en niet pas in de fase van de herinrichting. Hoe kijkt de wethouder daar tegenaan? Wethouder KÂHYA: Voorzitter, ik zei 'verkeersveiligheidsmaatregelen en herinrichting', het gaat om beide. Als er signalen binnenkomen over het als onveilig ervaren van verkeersveiligheidsmaatregelen worden er allerlei gesprekken gevoerd. Ik heb de wijkschouwen en de wijkmanagers die in de buurten veel gesprekken voeren genoemd. Allerlei wijken en buurten in onze hele gemeente, want daar dragen wij verantwoordelijkheid voor, hebben zich op allerlei manieren georganiseerd, dat is aan de bewoners zelf. Daar sluiten we op aan en als er specifieke casussen zijn, betrekken we de omgeving daar actief bij zoals ik dat net heb beschreven. Dat doen we altijd heel erg actief. Mevrouw HENDRICKX: U gaat op Noord zeven van de tien punten aanpakken en ik neem aan dat u daar contact opneemt met burgers om te kijken hoe we dat samen kunnen doen.

Dat hoorde ik u in de eerste termijn wel zeggen of heb ik dat niet goed begrepen? Wethouder KÂHYA: Ik zeg dat het college en ons ambtelijk apparaat constant op allerlei onderwerpen met onze inwoners in gesprek zijn, zeker ook als het gaat over verkeersveiligheid. Nu vindt er een onderzoek naar de rotonde op Noord plaats en als dat onderzoek uitmondt in resultaten, moeten we op basis van die resultaten kijken wat wel en niet kan en daar natuurlijk ook de omgeving bij betrekken. Dat is niet nieuw, dat doen we al sinds ik er ben en volgens mij ook al de tijd daarvoor. Mevrouw HENDRICKX: Dan hoor ik u goed, u gaat daarover actief met de wijk en de buurt in gesprek. Wethouder KÂHYA: Niet anders dan we al deden want dat doen we namelijk al de hele tijd. De heer Gersjes vroeg hoe het zit met de verbeterpunten. Ik gaf aan dat bij de aanpak van een bepaalde situatie duurzaam veilig leidend is, maar we kijken natuurlijk wel of in een concrete situatie maatwerk toegepast kan worden. Dat is gewoon een onderdeel van de uitvoering en we kijken of we in onze rapportage naar u, in de planning-en-controlcyclus, daar ook op in kunnen gaan, dat neem ik in die cyclus mee. Mevrouw Hernández sprak over participatie. Ik gaf eigenlijk al aan dat ik niet weet met wie we precies contact hebben, dat zal ik u separaat laten weten.