Notulen raadsvergadering 2021-03-09

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 9 MAART 2021 AANVANG 16.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

J.J.E.L. van Creij, mw. Y. Dogan LLM, mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, R.J.J. Geers, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool, ing. A.J.G. de Groot, M.A.W.A.M. Hack, A.W.J.A. van Hattem LLB (vanaf 18.20 uur), mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, W.B.G. Hoeben, mw. J.M.M. Hoog Antink, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, mw. J.C.H. Lokhoff-Tiebosch, H.J.M. Mees, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.M. Rotman, mw. drs. E.J. de Ruiter, P. Slikker, G.J.I.J. Smeets MBA, O.R. Thelissen, G.M.M. Verbruggen, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, mw. C.K.J. Visscher (vanaf 16.48 uur), mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, P.H. Wiggers en mw. ir. I.J.J. van Zwambagt

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc mr. J.W.F. Hoskam, U. Kâhya en mr. H.C. van Olden R.G. Vonk, F.H. van Valkenburg

I.1.

Vragenhalfuur

I.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 2 februari 2021

I.4.

Ingekomen stukken en mededelingen

I.4.A Raadsinformatiebrief Ontwerpbestemmingsplan Kerkstraat 6-8 te Nuland I.4.A Raadsinformatiebrief Economisch actieplan 's-Hertogenbosch - Uitvoeringsprogramma 20212022 I.4.A Raadsinformatiebrief stand van zaken verduurzamen gemeentelijk vastgoed I.4.A Raadsinformatiebrief Transitiestrategie en format Omgevingsplan I.4.B Ingekomen stukken II

Voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht

II.5.

Verbouwing vrouwenopvang Aartshertogenlaan

II.6.

Zienswijze Kadernota 2022 Veiligheidsregio Brabant-Noord 1

II.7.

Verlenging accountantscontract PricewaterhouseCoopers accountants nv

II.8.

De Bossche Zomer 2021

III

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht

III.9. Economisch Perspectief Brede Binnenstad - visie en actieplan III.10. Omgeving Station Oost III.11. Zienswijze concept-Kadernota 2022 Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) III.12. 's-Hertogenbosch Groen en klimaatbestendig III.13. Zienswijze concept-Kadernota 2022 GGD Hart voor Brabant III

Overig

IV.14. Interpellatieverzoek Participatieproces Annapark IV

Moties vreemd aan de orde van de dag

IV.15. Motie vreemd aan de orde van de dag Tussenstap Bosch Herstelfonds 2021 IV.16. Motie vreemd aan de orde van de dag Warme overdracht wanneer zorguitgaven niet rechtmatig zijn IV.17. Motie vreemd aan de orde van de dag Meer ruimte voor mensen in de bijstand; verhoging drempelbedrag voor giften De VOORZITTER: Dames en heren, iedereen van harte welkom, gezien de mededeling van 3 maart jl. verzoek ik u allen te gaan staan. Voordat we de vergadering beginnen, wil ik graag op deze plaats even met u stilstaan bij het overlijden van Jos van Son. We zijn allemaal toch geschrokken van het snelle overlijden na zijn ziekte die begin 2021 werd geconstateerd. Jos heeft ongeveer tien jaar het stadsbestuur van onze stad en onze gemeente gediend als raadslid, als fractievoorzitter en als wethouder namens Rosmalens Belang, een raadslid en wethouder met een missie en een drive. Zijn bevlogenheid kenmerkte hem, met een accent op gerichte doelen, concreet en een concrete aanpak. Dat zat in de man en dat zat ook in zijn portefeuilles of het nu ging om wijkgericht werken, sport of verkeer, concreet met normale praktische dingen omgaan. Jos genoot van het werk ook al was het zwaar voor hem, maar het was vooral werk dat om mensen ging en dat deed hij het liefst want Jos was op zijn best tussen de mensen en zocht ze dan ook op of ze zochten hem op.

Bovengemiddeld betrokken met vleugjes humor, soms iets sarcastisch, maar het liefst met de voeten in de klei. Toen Jos wethouder werd, liet hij zien wat hij belangrijk vond, bewonersparticipatie, maar vooral een voorvechter van de herziening en uitbreiding van het wijk- en dorpsbudget. Kleinschalige activiteiten die echt van toegevoegde waarde voor de gemeenschap waren. 1200 jaar dorpskernen, in 2015 een jaar lang activiteiten en bijvoorbeeld de wijkschouw in Hintham, gewoon samen met de ambtenaren op de fiets gaan kijken wat er kon gebeuren en hoe het gemakkelijk opgelost kon worden. Het lokale verenigingsleven met al zijn activiteiten zowel in sport als op cultuur en het belang van inclusief sporten, bijvoorbeeld de gehandicaptensport. Bij het WK handboogschieten vond hij het van belang dat ook de paralympische sport actief bij dat WK zou worden betrokken. Voor Jos was het Rosmalen, Nuland, Vinkel en dan 's-Hertogenbosch. De liefde voor Rosmalen, Nuland en Vinkel hoorde bij Jos, drie dorpen ineen, maar hij had natuurlijk ook oog voor wat er in Den Bosch gebeurde. Een man met uitgesproken meningen en zijn passie voor zijn werk en de juiste toon balanceerde soms op een dun koord. Besturen was soms lastig voor hem, de balans van op de rem trappen of gas geven bleef bij Jos de uitdaging, het kwam voort uit een goed hart, maar we moeten eerlijk zijn, hij kon harten soms 2

ook hard raken. Zijn wethoudersperiode was maar kort en wij weten allemaal waarom, niet het besturen, maar zijn persoonlijke omstandigheden waren uiteindelijk de grootste worsteling en dat was voor hemzelf het moeilijkst en niemand gunde hem dat eigenlijk. Ik denk dat ik namens ons allen spreek als ik zeg dat dankbaarheid overheerst, dankbaarheid voor zijn inzet en zijn talenten die hij binnen zijn raadsperiode maar zeker ook als wethouder heeft ingezet, dankbaar voor de maatschappelijke ontwikkelingen die hij mede heeft ingezet of ondersteund. Laten we die herinneringen met elkaar koesteren, laten we een moment van stilte in acht nemen. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. Welkom u allen tijdens deze raadsvergadering. We hebben bericht van verhindering van de heer Van Hattem, de heer Vonk en de heer Van Valkenburg en mevrouw Visscher komt wat later. Een speciaal woord van welkom aan de mensen thuis en ook een speciaal woord van welkom aan onze mensen van de pers die weer fysiek aanwezig zijn op 1,5 meter van elkaar en, misschien wel het belangrijkste, ook op 1,5 meter van elkaar dan kunnen ze niet over ons roddelen, dat is wel een belangrijk punt. Dames en heren, voordat ik inga op de rest van de vergadering.

Er was vandaag een heftige brand in 's-Hertogenbosch die nog steeds gaande is en er zijn inmiddels vragen gesteld door Bosch Belang en de PvdA, maar ik denk dat velen van u willen weten wat er precies aan de hand is, wat dat betekent en wat u op een goede manier aan uw achterban kunt vertellen. Ik neem u mee in de situatie van dit moment en de situatie van vandaag en mochten er vragen zijn die nog niet beantwoord zijn… ik stel voor dat wij op korte termijn met een informatiebrief over de brand komen, ik hoop voor het weekend, waarin die vragen worden meegenomen. Mocht u specifieke punten hebben die in die brief moeten worden beantwoord, laat het even weten want dan nemen wij die gewoon mee in de informatiebrief. Er is vanmorgen vanaf 5.00 uur brand geweest bij A.V.I. autoverschrotingsindustrie in Den Bosch. Ik werd daar om 5.30 uur over gebeld omdat het al snel een grote brand was. Het is niet voor het eerst dat op die locatie een brand plaatsvond. Op deze locatie worden twee soorten schroot verzameld, namelijk autowrakken en welvaartsschroot. Bij dat laatste moet u denken aan koelkasten, fietsen, het wat grovere afval. De brand van vandaag is ontstaan in de opslag van het welvaartsschroot.

De provincie is op die locatie het bevoegd gezag zowel voor het welvaartsschroot als voor de autowrakken, en ook verantwoordelijk voor de vergunning, ook de milieuvergunning en de provincie heeft ook in 2020 al een last onder dwangsom neergelegd vanwege de branden op die locatie en die had voornamelijk te maken met de hoogte en de grootte van de opslag. In juli 2020 is er al een keer brand geweest, in 2021 weer en op 5 februari jl. heeft de ODBN nog gecontroleerd of het bedrijf aan de opslag voldeed en dat was op dat moment het geval. Toch was er vanmorgen weer een broeibrand en die heeft geleid tot de gigantische brand van vandaag die nog steeds gaande is. Op dit moment wordt met Defensie en hulp van Amsterdam en Rotterdam gekeken naar de strategie met betrekking tot het blussen omdat er een aantal problemen is. Er ligt oppervlaktewater vlakbij, de Ertveldplas, en we willen absoluut geen milieuschade op die plek, dus we bekijken of we het bluswater apart kunnen zetten zodat het niet in het oppervlaktewater terechtkomt, anders hebben we grote milieuschade en dat willen we niet. Dat betekent dat we ook kijken of we met blushelikopters kunnen werken en die zijn op dit moment misschien al boven de brand. De discussie is wel op welke manier we dan omgaan met het bluswater op die locatie omdat dit ook niet in het milieu mag komen.

Dat willen we absoluut voorkomen, dat is bestuurlijk wel een belangrijk uitgangspunt bij het bestrijden van de brand. Het RIVM heeft vanmiddag onderzoek gedaan naar de rook en de eerste metingen zijn gelukkig gunstig. De mensen die vandaag in de stad zijn geweest, hebben de impact van de rook wel gemerkt. De eerste metingen zijn gunstig, maar we hebben het RIVM wel opdracht gegeven om verder onderzoek te doen, ook naar de roetdeeltjes op de grond, om te kijken wat de schade eventueel is. Op dit moment wordt gewerkt aan het bestrijden van de brand, er wordt gekeken naar de milieuschade, de vervolgschade voor mens en dier, en de provincie kijkt hoe het zit met onder andere de vergunningen, de aansprakelijkheid en de ontstaansgeschiedenis van de brand. Ik hoop u daarover voor het weekend met een brief te informeren. Mocht u extra vragen hebben, dan hoor ik dat graag en dan neemt ik die mee in de informatiebrief want ik vind het van belang dat u uw achterban op een goede manier kunt informeren. I.1.

Vragenhalfuur

3

De VOORZITTER: Dan het vragenhalfuur. Er zijn vragen van de fracties van de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch binnengekomen, Een goede huurbaas voor sportverenigingen, de heer Slikker en de heer Kagie. Mijnheer Slikker, u staat als eerste genoemd, bent u ook de indiener? Dan geef ik u graag het woord. De heer SLIKKER: Ja voorzitter, dank u wel. Collega Kagie van Leefbaar 's-Hertogenbosch en ik namens de PvdA Den Bosch hebben eerder al vragen gesteld in de commissie Bestuur over de situatie bij sportverenigingen in de stad. Zowel de binnensportlocaties als de buitensportaccommodaties zitten al enige maanden op slot en dat leidt tot een vervelende cocktail bij al onze sportverenigingen, teruglopende barinkomsten, contributiegelden die niet betaald worden omdat mensen niet meer kunnen sporten, teruglopende ledenaantallen en intussen loopt de huur bij sportverenigingen gewoon door. In 2020 zijn ze drie maanden vrijgesteld, voor de maanden april, mei en juni, en tot een week geleden was nog onzeker wat er met de het derde en het vierde kwartaal van 2020 en in 2021 zou gebeuren. Inmiddels hebben de verenigingen vorige week een brief van de gemeente gekregen waarin staat dat ze over het vierde kwartaal van 2020 45% kwijtschelding krijgen.

Over het derde kwartaal, waarin ze ook voor een groot deel dicht waren, wordt niet gerept en over 2021 wordt gezegd dat de landelijke tegemoetkoming voor verhuurders van sportvoorzieningen wordt afgewacht. Inmiddels hebben mijn collega Kagie en ik met enkele verenigingen gesproken en die zeggen eigenlijk allemaal dat de situatie echt nijpend begint te worden en dat de onzekerheid, eigenlijk de geringe bijdrage over 2020 gecombineerd met de onzekerheid over 2021 problemen gaat opleveren, vandaar een aantal vragen aan het college: - De sportclubs kampen met aanzienlijk inkomensverlies. Waarom kiest het college ervoor om over het vierde kwartaal van 2020 slechts 45% van de huur kwijt te schelden en 55% alsnog te vragen? - Ten tweede de huurverhoging. De gemeente zegt in veel gevallen tegen particuliere verhuurders 'wees op dit moment nou terughoudend met de huurverhoging', maar zelf geven we de sportverenigingen op dit moment wel 1,3% huurverhoging voor het jaar 2021, kan die er niet af? - In veel gemeenten is sprake van individueel maatwerk, maar hier lijkt voor een generieke aanpak te zijn gekozen, men stuurt één brief naar alle sportverenigingen.

Waarom is daarvoor gekozen? - Vooruitlopend op de landelijke uitwerking van de tegemoetkoming voor verhuurders van sportverenigingen kiest een aantal gemeenten ervoor om te zeggen 'wat het rijk ook moge doen en hoe de uitwerking van die TVS ook moge zijn, wij geven hier alvast klare thee', om in deze bijdrage de woorden van de heer Kagie maar eens te gebruiken, 'wij rekenen hen geen huur'. Waarom heeft het college daar in dit geval niet voor gekozen? Wethouder VAN OLDEN: Ik ben blij dat de fracties de vragen hebben gesteld. In de perceptie van het college gaat het niet enkel en alleen om de kwijtschelding van de huur, maar over hoe we er gezamenlijk voor kunnen zorgen dat er in onze gemeente na deze coronaperiode nog steeds een breed aanbod van amateursportverenigingen aanwezig is, ofwel onze sportinfrastructuur, de hardware moet optimaal gebruikt worden. De huurlasten zijn slechts één onderdeel van de begroting van een sportvereniging, denk bijvoorbeeld ook aan de contributie, de kantineomzet en de sponsorinkomsten. Normaal gesproken is de huurcomponent bij buitensportverenigingen niet eens de grootste kostenpost. Het compenseren van huur is een financiële ondersteuning waar verenigingen zeker mee geholpen zijn. Het is echter een tijdelijke ondersteuning en biedt geen toekomstperspectief voor de lange termijn.

Uit gesprekken met onze sportverenigingen merken we op dat vooral wordt gevreesd voor een terugloop van leden, vrijwilligers en sponsors. In 2020 was er nog nauwelijks tot geen terugloop van de leden en bij de start van het nieuwe sportseizoen in augustus 2020 waren de vooruitzichten positief, er kon weer volop in teamverband getraind worden en competities konden worden opgestart, ofwel er werd gebruikgemaakt van onze sportinfrastructuur. In de loop van het seizoen is dat beeld veranderd, dat weten we allemaal, binnensportaccommodaties zijn al geruime tijd gesloten, competities en trainingen zijn stilgelegd en zeker voor de senioren, de 27-plussers, is teamsport erg lang niet mogelijk geweest. Wij merken dan ook dat de teamsporters andere sporten of ongeorganiseerd sporten hebben ontdekt, mountainbiken, fietsen en hardlopen zijn in populariteit gestegen en bij de tennisverenigingen, peddel, golf maar ook vissen zien we een groei van het aantal leden. Dat kan ertoe leiden, dat is ook het risico, dat de huidige leden mogelijk de binding met de vereniging verliezen, waardoor de kans bestaat dat een groot aantal van deze leden het lidmaatschap opzegt en dat zou een enorme impact op het verenigingsleven hebben, de amateursport, onze 4

sportinfrastructuur en de gemeenschapszin die we juist vaak vinden in de teamsport, het stimuleren van ontmoeten en voorkomen van eenzaamheid. Contributies bepalen samen met de kantineinkomsten voor een groot deel de inkomsten van sportverenigingen en daarnaast moet nog maar blijken of de leden die besluiten te stoppen ooit weer terugkomen. Dat effect blijft lang zichtbaar in de begroting van de verenigingen en heeft grotere gevolgen dan het tijdelijk compenseren van de huurlasten. In onze gemeente hebben we zoals u weet een enorm mooie infrastructuur van sportvoorzieningen en die faciliteiten zijn natuurlijk met gemeenschapsgeld, met publieke middelen, gerealiseerd op basis van het huidige aantal sporters. We willen samen optimaal gebruik blijven maken van deze geweldige voorzieningen, sportvelden en onze hallen, zo veel mogelijk inwoners van onze gemeente moeten daar dagelijks gebruik van maken. Om onze amateursportverenigingen perspectief te bieden, het voorzieningenniveau op peil te houden en het rijke verenigingsleven in stand te houden, onderzoeken we op welke wijze we de verenigingen breder kunnen helpen en ondersteunen.

We kijken samen hoe er ingespeeld kan worden op deze nieuwe werkelijkheid die zich aan het ontvouwen is, waar behoeftes van de sporters liggen, hoe verenigingen het aanbod hierop kunnen aanpassen en hoe wij als gemeente onze sportinfrastructuur ook daarvoor beschikbaar kunnen stellen. Dat om ervoor te zorgen dat we klaar zijn voor de toekomst, ook na corona. Hoe de ondersteuning wordt vormgegeven en wat daarvoor nodig is, wordt de komende periode verder uitgewerkt, daar zijn we op dit moment hard mee aan het werk. Dan even om toch een goed begrip te hebben van hoe zo'n begroting van een gemiddelde buitensportvereniging eruitziet. Ik neem een vereniging. De VOORZITTER: Mijnheer Van Olden, wilt u wel tot de kern van de vragen komen. Wethouder VAN OLDEN: Ja, ik kom aan de vragen toe, maar we hebben het niet zo heel vaak over de sport en ik neem ook de vrijheid om dit belangrijke onderwerp toch even met u te delen. Mevrouw HENDRICKX: Als u uitgebreid antwoordt, zou ik me kunnen voorstellen, ook de aard van de vragen, misschien kunnen we dat dan gewoon schriftelijk afdoen. Dan hebben de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch antwoord op de vragen, die zijn volgens mij niet urgent, en kunt u uitgebreid uw verhaal doen. Het is maar een suggestie. De heer SLIKKER: In reactie op collega Hendrickx.

Die sportclubs vinden het wel urgent en ik stel voor dat we al uw moties vanavond schriftelijk afdoen, dan kunnen we hier wat uitgebreider op ingaan. Mevrouw HENDRICKX: Mijnheer Slikker, u doet nu een beetje flauw. Het gaat mij er gewoon om dat de kern ontbreekt als de vragen zo uitgebreid worden beantwoord. Ik wil focussen op de kern en het anders schriftelijk afdoen. Wethouder VAN OLDEN: Ik was al bijna klaar geweest als deze interrupties niet hadden plaatsgevonden. Dan toch even dat cijfervoorbeeld. 450 leden, 250 jeugdleden en 200 seniorenleden, drie natuurgrasvelden, één kunstgrasveld en kleedlokalen. Die vereniging betaalt € 13.500 huur aan de gemeente en voor dat bedrag legt de gemeente de voorzieningen aan en verzorgt ook het groot onderhoud, ook in 2020. De gemeente is voor dat complex € 90.000 kwijt, de vereniging betaalt dus 15% van de werkelijke kosten aan huur en de gemeente 85%. In 2020 is de huur voor het tweede kwartaal volledig kwijtgescholden en het vierde kwartaal wordt voor 45% gecompenseerd. Dus de huurlasten van die vereniging bedragen € 8.600 en de huur van een sociale huurwoning van maximaal € 752 per maand is in totaal € 9.000 per jaar. Als een vereniging 100 seniorenleden kwijt is, betekent dit voor de vereniging een jaarlijks contributieverlies van € 20.000 en daar gaat het om, daar moeten we op inzetten. Dan de vragen. Het antwoord op vraag 1.

Net als in het tweede kwartaal van 2020 volgt het college ook in het vierde kwartaal de landelijke TVS-regeling. Dat betekent dat de sportverenigingen die per uur of dagdeel huren geen huur betalen over de periode dat ze de accommodatie niet kunnen gebruiken en dat gaat vooral over de binnensportaccommodaties. De compensatie van 45% geldt voor de niet-gebruiksgebonden huurders, de vaste huur. Deze verenigingen hebben deels wel en deels niet van de accommodatie gebruik kunnen maken, bij een aantal buitensportverenigingen heeft de jeugd natuurlijk wel kunnen sporten. Het is niet exact aan te 5

wijzen hoeveel uur wel of niet van de accommodatie gebruik wordt gemaakt en op basis van een grootschalig onderzoek van het Mulier-instituut is landelijk voor 45% gekozen. Ook uit regionaal overleg weten we dat andere gemeenten net als Den Bosch huurcompensatie toepassen op basis van de landelijke TVS-regeling. Naast die TVS-regeling werken we als gemeente ook aan de landelijke steunmaatregelen voor zwembaden en ijsbanen en dat zorgt ervoor dat we de exploitanten van Sportiom en Kwekkelstijn tegemoet kunnen komen met een financiële bijdrage voor 2020 en 2021. Dan uw indexering. Als we de gebruikelijke indexering achterwege laten, ontstaat op termijn een groeiend gat in de sportbegroting met als gevolg dat elders moet worden bezuinigd. We kunnen dus beter de normale index blijven toepassen en dat wordt dan ook verwerkt in de TVS-regeling. Overigens is 1,3% over € 13.000 ongeveer € 130. Dan het antwoord op vraag 3. De gemeente 's-Hertogenbosch hanteert, net als het overgrote deel van de Nederlandse gemeenten, de landelijke steunmaatregelen. Die regelingen zorgen voor compensatie, niet alleen wat betreft de huurkosten, maar die compenseren ook voor een deel andere structurele lasten en, indien van toepassing, ook een deel van de doorlopende loonkosten, dat zijn de andere regelingen.

Daarbovenop is er vanuit onze verenigingsondersteuners grote betrokkenheid en inzet richting de sportverenigingen. Het team is dagelijks en wekelijks in gesprek met al die mooie verenigingen die we hebben. Zij hebben zeer regelmatig contact met veel verenigingen en waar nodig wordt hulp geboden. De vraagstukken waar de vereniging voor staan, zijn niet alleen van financiële aard maar er is ook een doorkijk naar de toekomst: hoe kunnen we helpen et cetera. Verenigingen worden ook opgeroepen om tijdig aan de bel te trekken als hulp of ondersteuning gewenst of nodig is. Tot nu toe lukt het de verenigingen om het hoofd boven water te houden zonder een extra reddingsboei en dat is bijzonder bewonderingswaardig. Dan het antwoord op de laatste vraag. Voor de huurnota is er voor het eerst in het tweede kwartaal, ofwel de eerste zes maanden uitstel van betaling. Dan kijken we hoe het zit met de landelijke regeling en dan werken we aan een doorkijk over wat we kunnen betekenen voor het perspectief van de verenigingen, heel plat gezegd hoe we collectief, het college en de raad, ervoor zorgen dat zo veel mogelijk leden van de huidige sportverenigingen ook in het sportjaar 2021-2022 lid blijven. Beste kijkers, alle leden thuis, blijf lid. De heer SLIKKER: Voorzitter, ik zal niet op alle punten van het betoog ingaan denk ik. Ik heb met collega Kagie ook even overlegd.

Wij krijgen van de penningmeesters en de voorzitters van de sportverenigingen echt een ander beeld, namelijk niet dat de gemeente geen inzet betracht, de inzet wordt juist weergegeven door de wethouder, maar wel dat ze zorgen over de toekomst hebben, de verenigingen kunnen in de toekomst echt in de rode zone terechtkomen. Ik denk dat wij terugkomen met een discussienotitie over dit onderwerp om er even wat dieper op in te zoomen. 1.2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De agenda wordt vastgesteld. I.3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 2 februari 2021

Mevrouw LOKHOFF: Ik ga akkoord, maar ik wil toch even melden dat onze fractie niet gelukkig is met het fysiek vergaderen. De oproep vanuit Den Haag om binnen te blijven strookt niet met de opvatting van het presidium. Tot zover. De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. I.4. 4a.

Ingekomen stukken en mededelingen Overzicht raadsinformatiebrieven van 9 maart 2021 1. Raadsinformatiebrief Ontwerpbestemmingsplan Kerkstraat 6-8 te Nuland 2. Economisch Actieplan ’s-Hertogenbosch - Uitvoeringsprogramma 2021-2022 3. Stand van zaken verduurzamen gemeentelijk vastgoed 4. Transitiestrategie & format omgevingsplan

6

4b.

Lijst ingekomen stukken De ingekomen stukken worden conform voorstel afgehandeld. I&O 10 februari 2021, participatieproces rondom plan Heesch West, de heer E. Gevers namens Eerlijk over Heesch West; I&O 10 februari 2021, participatieproces rondom plan Heesch West, de heer M. van Lier; Brief 1 maart 2021, Heesch West, Leefbaar Nuland worden op verzoek van de heer Van Creij door het college afgehandeld.

II

Voorstellen waarover geen discussie meer wordt verwacht

II.5

Verbouwing vrouwenopvang Aartshertogenlaan

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. II.6.

Zienswijze Kadernota 2022 Veiligheidsregio Brabant-Noord

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. II.7.

Verlenging accountantscontract PricewaterhouseCoopers accountants nv

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. II.8.

De Bossche Zomer 2021

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): De zomer van 2021 is niet de zomer van 2020. We hebben het er in de commissie uitgebreid over gehad, wij staan toch wel een beetje negatief in het voorstel en wij gaan schoorvoetend akkoord met het voorstel. Wij zijn eigenlijk van mening dat, als de horeca draait, de rest ook wel weer zal draaien. Als we nu over de snelweg naar Den Bosch rijden, staat daar 'corona, blijf thuis' en straks staat er weer 'kom allemaal', dus er ligt mogelijk een vierde lockdown in het verschiet. Ik heb nog wel een vraag aan de wethouder want bij de ingekomen stukken zat een brief over de Bossche Zomer met een oproep van een bewoner om vooruitlopend op de Bossche Zomer al wat toiletten te plaatsen, zodat er toch getoiletteerd kan worden nu de horeca dicht is. In hoeverre wil de wethouder daarin meekijken? Dat was eigenlijk mij vraag en een soort stemverklaring. Wethouder VAN DER GELD: De oproep 'Blijf thuis' die de heer Van Creij boven de snelweg ziet, is ook de reden dat er nog geen mobiele toiletten in de binnenstad worden geplaatst. Als sprake is van verdere versoepelingen, is dat een van de zaken die wordt afgewogen, dat heeft ook te maken met wat zich in de binnenstad afspeelt, bijvoorbeeld of de horeca wel of niet gesloten is. Dan komt er een nieuw wegingsmoment: gaan we wel of niet mobiele toiletten in de binnenstad plaatsen.

Ik kan u op één punt wel geruststellen, op 6 maart jl. zijn de fietsenstallingen in de binnenstad weer geopend, onder andere vanwege click & collect, en daarmee zijn ook de bijbehorende toiletten geopend. Daarmee komen we voor een deel tegemoet aan de vraag in de ingekomen brief. De heer VAN GENUGTEN (Stemverklaring): We juichen een nieuwe Bossche Zomer van harte toe, dat mag een nog een groot succes worden dan in 2020, meer initiatieven, meer perspectief en dat natuurlijk allemaal binnen de geldende coronamaatregels. Ik daag de wethouder en de organisatie uit om bij het uitrollen van deze initiatieven ook te kijken naar de verschillende sfeergebieden zoals die straks worden besproken bij het Economisch Perspectief Brede Binnenstad; om bij het uitrollen van de initiatieven ook al naar die sfeergebieden te kijken en daar invulling aan te geven. Het CDA stemt in met dit voorstel over de Bossche Zomer.

7

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III III.9.

Voorstellen waarover nog discussie wordt verwacht Economisch Perspectief Brede Binnenstad - visie en actieplan

Mevrouw VAN GOOL: Allereerst, wat fijn om een goede langetermijndoorkijk te hebben voor onze Brede Bossche binnenstad om perspectief te bieden aan de ondernemers en de stad met haar inwoners. Dat is in deze barre tijden, in deze crisistijden, zeker geen overbodige luxe, maar zoals u van de PvdA gewend bent, hebben we ook wat kanttekeningen bij dit economisch perspectief en het actieplan en daarom komen we vandaag met een amendement en een motie. Wij hebben de volgende drie opmerkingen. Wij zijn blij dat in dit stuk staat dat de leegstand aangepakt wordt. In schriftelijke vragen van september 2020 aan het college heeft de PvdA al haar zorgen over de trend van leegstand in ons winkelgebied in de binnenstad geuit en nu zijn we een halfjaar verder. Momenteel is de leegstand in de binnenstad 6,1% en in 2019 was dat nog maar 4,3%. Wij stijgen maar niet in de goede richting, dus zijn we blij dat we van VOLOP en de wethouder hebben vernomen dat ze samen goed in gesprek zijn om te bezien of er op korte termijn in ieder geval adhocoplossingen voor de leegstand komen, wij volgden dat uiteraard op de voet. Ten tweede hebben de provincie en het rijk middelen om een dynamische binnenstad te faciliteren en wij dienen vandaag dan ook samen met Leefbaar 's-Hertogenbosch een motie in om heel proactief op zoek te gaan naar deze investeringsmiddelen bij zowel de provincie als bij het rijk.

Bovendien heeft de provincie vorige week de agenda 'Brabants coronaherstel' gelanceerd, waarin ook middelen specifiek voor de leegstandsaanpak beschikbaar zijn. Wij hopen dat het college deze motie van Leefbaar 's-Hertogenbosch en de PvdA dan ook van harte omarmt. Den Bosch snakt nu immers naar een economisch perspectief en dat kan naar ons idee niet zonder een centrummanager. Daarin loopt Den Bosch ver achter, dat kan niet zonder een regierol van de gemeente en dat kan niet zonder vooruitgang en keuzes. Den Bosch kan niet achterover blijven leunen op de historische binnenstad met die gezellige winkeliers en kroegbazen. Een mix van functies heeft meer de toekomst, er wordt gewinkeld, geborreld, gewoond, beleefd en geleefd en dan is een proactieve rol van de gemeente noodzaak. Het verdient aandacht van de gemeente en keuzes, een regievoerdersrol en lef, anders treedt de wet van de remmende voorsprong in werking. Kortom, dat geouwehoer hierover is stoer, maar het is nu wel tijd voor actie, actie in die Brede Bossche binnenstad met die stevige alliantie, maar met de gemeente als absolute regievoerder en op korte termijn graag actie op de leegstand, bijvoorbeeld via VOLOP. Actie op het aanvragen van de provinciale en rijksmiddelen om een meer gezonde mix van functies in de stad te hebben.

Het zal u na dit betoog niet verbazen dat we een amendement indienen, samen met Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS en gewoon ge-DREVEN, waarin we de gemeente vragen die stevige regierol te pakken en niet simpelweg een van de betrokken partijen bij die alliantie in de brede binnenstad te zijn. Pak de regierol en ga proactief op zoek naar middelen van het rijk en de provincie. Die motie dienen we vandaag ook samen met Leefbaar 's-Hertogenbosch in. Wij kunnen zeker in deze crisistijd geen kansen en potjes met middelen laten schieten, dus wij vragen u samen met Leefbaar 's-Hertogenbosch om een proactieve rol in te nemen. Nog even kort over de andere amendementen. Wij kunnen deels meegaan in het amendement van de VVD. Wij zien de gemeente zeker als regievoerder in dezen en dus als aanjager, maar in het dictum staat dat u verzoekt om een binnenstadmanager jaarlijks verslag te laten uitbrengen en om die manager te voorzien van de benodigde informatie. Wij nemen aan dat die manager verslag uitbrengt aan het college en dat het college indien nodig weer verslag aan de raad uitbrengt, dat vertrouwen hebben wij wel in deze wethouder, en ook dat de manager wordt voorzien van alle benodigde informatie om zijn of haar baan uit te voeren. Daarom steunen we dit amendement niet, het lijkt ons allemaal vanzelfsprekend.

De twee moties van het CDA stonden wat laat op iBabs en die hebben we daarom niet helemaal kunnen inzien. We zijn eventueel wel voor een projectteam dat de regie voert, maar we wachten graag het antwoord van de wethouder af. Dank u wel voorzitter. Amendement 1 Gemeente Regievoerder bij het Economisch Perspectief Brede Binnenstad visie en actieplan Ingediend door PvdA, Leefbaar 's-Hertogenbosch, 50PLUS en gewoon ge-DREVEN 8

De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 maart 2021; gezien het raadsvoorstel Economisch Perspectief Brede Binnenstad, gehoord de discussie in de commissie Bedrijvigheid van 22 februari jl.; overwegende dat: • het raadsvoorstel invulling geeft aan en voortbouwt op de door de raad vastgestelde nota 'Contouren Actieplan Brede Binnenstad' van 28 januari 2020 om bij te dragen aan een blijvende vitale binnenstad; • hiermee opdracht werd gegeven aan het college om te werken aan een dynamische binnenstad met die partners uit die Brede binnenstad met daarbij voorop het uitgangspunt dat de lokale en sociale functie van de Brede Binnenstad steeds groter en belangrijker wordt; • de al langer lopende dynamiek in de detailhandel, de horeca en het veranderende consumentengedrag zorgt dat een stip op de horizon, en een helder perspectief, noodzakelijk is; • een binnenstad te beschouwen is als een machine, die functioneert als alle onderdelen goed (samen)werken. Het functioneren van zo'n machine niet vanzelf gaat; • het derhalve wenselijk is dat de gemeente de rol van regievoerder op zich neemt teneinde die dynamiek in het oog te houden en die machine vol stoom op gang te brengen en te houden; wijzigt het besluit door beslispunt 2d. te wijzigen in: • 2d. de rol van de gemeente is die van regievoerder in een krachtige alliantie met andere betrokken partijen.

Motie 1 Proactief op zoek naar provinciale en rijksmiddelen voor een economisch perspectief Ingediend door PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 maart 2021; gezien het raadsvoorstel Economisch Perspectief Brede Binnenstad; gehoord de discussie in de commissie Bedrijvigheid van 22 februari jl.; constaterende dat: • de Brede Bossche binnenstad een groot economisch belang dient; • momenteel behoort de Bossche binnenstad samen met de vier randstadsteden en Eindhoven nog tot een van de best presterende binnensteden; • het is ook, gezien de coronacrisis, noodzaak om de ondernemers, de organisaties, de stad met haar inwoners een economisch perspectief te bieden en een stip op de horizon; • de bredere Bossche binnenstad is cruciaal voor de gehele economie in de gemeente; de binnenstad is de economische motor van de stad; • en zeker ook van belang, o.a.

economisch, als eerste bouwsteen, als basis, voor de verbinding en ontwikkeling met de Spoorzone (Tramkade/Bossche Stadsdelta) en het Zuid-Willemspark; overwegende dat: • vanuit provincie en rijk zijn er miljoeneninvesteringen beschikbaar voor gemeenten die juist werken aan die toekomstbestendige binnensteden; • er nu ook, bij de provincie, een herstelplan Agenda Brabants coronaherstel beschikbaar is gesteld met daarin specifiek middelen voor het herstel van de Brabantse binnensteden die de leegstand tijdens de coronacrisis extra hebben zien toenemen; spreekt uit dat het wenselijk is: • om het economisch perspectief voor de Brede Bossche binnenstad uit te gaan voeren op korte termijn en om tot concrete acties over te gaan vanuit dat bijgevoegde actieplan; verzoekt het college: • om zeer proactief op zoek te gaan naar provinciale en rijksmiddelen om zo die Brede Bossche binnenstad, verknoopt met de Spoorzone en het Zuid-Willemspark, goed te kunnen gaan ontwikkelen en weer toekomstbestendig te maken. en gaat over tot de orde van de dag

9

De heer ROTMAN: Zoals ook in de commissie naar voren gebracht, komt dit raadsvoorstel op een goed moment, we moeten nu gaan investeren in de toekomst van de stad en dus in de toekomst van het leven. De Bossche VVD staat achter dit voorstel, maar heeft twee grote zorgen namelijk de financiering hiervan en het gemis aan iemand die deze visie en acties gaat aanjagen, iemand die waarborgt dat de verbanden met andere relevante beleidsplannen en uitvoeringsagenda's worden gelegd, iemand die zorgt dat afspraken worden nagekomen, iemand die mensen desnoods bij hun oren pakt en meetrekt. Om bij de financiën te beginnen, het volgende. De Bossche VVD realiseert zich terdege dat de huidige coronatijd financieel erg lastig is en dat het nog zeer onduidelijk is wat er allemaal financieel op ons afkomt, maar plannen maken betekent ook uitvoeren en dit plan moet dat en verdient dat ook. We moeten niet vergeten dat we het hier onder andere hebben over duizenden banen in de binnenstad die aan de economie van de binnenstad verbonden zijn. Wij gaan ervan uit dat het college bij de voorjaarsnota met een aanvullende financiering komt indien de bestaande budgetten niet toereikend zijn. Daarnaast kan wellicht ook worden gekeken of het aanstaande Bosch herstelfonds een bijdrage kan leveren.

Het college heeft aangegeven dat ook naar aanvullende middelen zoals subsidies en stimuleringsregelingen wordt gezocht. Daarbij wordt onzes inziens de motie van de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch overbodig, maar als het college deze ziet als ondersteuning, is het ons ook oké. Dan het aanjagen. De Bossche VVD acht het cruciaal dat er een onafhankelijke persoon komt die zoals gezegd de boel gaat aanjagen. In november 2020 is raadsbreed aangegeven dat er een centrummanager, met een ander woord een binnenstadmanager, moet komen, een van de gemeentelijke organisatie onafhankelijke persoon van en voor de ondernemers. Deze onafhankelijke functie moet wat ons betreft de aanjager van de voorliggende visie en actiepunten zijn. Om dat te regelen, hebben wij het amendement Aanjagen actiepunten Economisch Perspectief Brede Binnenstad opgesteld, waarin wij twee zaken aan het besluit willen toevoegen. Enerzijds is dit dat de binnenstadmanager jaarlijks verslag uitbrengt aan de raad en het college over de voortgang en anderzijds zorgen dat de binnenstadmanager voldoende relevante informatie heeft om de samenhang met de andere plannen te kunnen waarborgen. Ten aanzien van de motie 'Gebundelde kracht voor binnenstadmanager en Den Bosch Partners' die wij mede indienen, geven we het college wel mee dat hier geen sprake moet zijn twee kapiteins op één schip.

De economie is wat ons betreft leading en toerisme is een onderdeel van de economie, het lijkt ons niet onlogisch dat de binnenstadmanager de kapitein wordt. Tot zover voorzitter. Amendement 2 Aanjager Actiepunten Economisch Perspectief Brede Binnenstad Ingediend door VVD en GroenLinks De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 maart 2021; gezien het voorstel Economisch Perspectief Brede Binnenstad, visie en actieplan, reg.nr. 9700171; overwegende dat: • het Economisch Perspectief Brede Binnenstad echt een economisch perspectief is en naast andere visies en beleidsplannen staat; • er tussen die verschillende plannen en visies wel samenhang bestaat en afstemming tussen de verschillende acties nodig is; • het Economisch Perspectief Brede Binnenstad in nauwe samenwerking en overleg met het centrummanagement en andere betrokken stakeholders tot stand is gekomen; • er grote behoefte is aan een (economische) stip op de horizon en dat er voor de realisatie diverse acties zijn geformuleerd; • de geformuleerde acties laten zien dat er sprake zal zijn van veelvuldig overleg met diverse partijen en veel uit te voeren acties door partijen buiten de gemeentelijke organisatie; • niet helder is hoe de voortgang van de acties en de samenwerking gemonitord wordt en er bijgestuurd kan worden als dat nodig is; spreekt uit dat: • het zeer wenselijk is dat de stip op de

horizon gerealiseerd wordt en dat procedurele afbreukrisico's zoveel mogelijk voorkomen moeten worden; • het noodzakelijk is om de samenhang en afhankelijkheden met andere gemeentelijke visies te maken en duidelijk vast te leggen; • de acties uit het Economisch Perspectief Brede Binnenstad eenduidig worden aangestuurd, 10

afgestemd, gecommuniceerd en gemonitord; wijzigt het besluit als volgt: 1. aan besluitpunt 2d. toe te voegen: waarbij de binnenstadmanager jaarlijks verslag uitbrengt over de voortgang van de ambities en acties uit het Economisch Perspectief en over de samenwerking met de verschillende betrokken partijen; 2. toevoegen als Besluit nr. 4: De samenhang van het Economisch Perspectief Brede Binnenstad met andere relevante beleidsplannen en uitvoeringsagenda's te waarborgen en de binnenstadmanager te voorzien van daarvoor relevante informatie. De heer PLOEGMAKERS: We hebben in de commissie uitgebreid stilgestaan bij het voorliggende raadsvoorstel. Wij waren kritisch en we blijven de uitwerking kritisch volgen en waarom voorzitter? Omdat wij vinden dat de binnenstad van essentieel belang is voor onze stedelijke economie. Als we kijken naar de omzet van ongeveer € 400 miljoen en de ruim 22.000 arbeidsplaatsen, ik heb het al eerder gezegd maar ik herhaal het, is dat toch een vijfde van het totaal aantal arbeidsplaatsen in onze stad, arbeidsplaatsen die we, mede gezien het opleidingsniveau van de meeste werknemers op andere plaatsen in onze gemeente, niet zomaar kunnen invullen.

Daarnaast de 14.000 inwoners die onze binnenstad nu telt, met de toekomstige ontwikkelingen komen daar nog enkele duizenden bij en straks telt de brede binnenstad meer inwoners dan bijvoorbeeld de wijk Maaspoort. Al met al vragen deze plannen de komende jaren onze grote aandacht. Er komen nog veel vragen op ons af. Hoe houden we onze binnenstad vitaal, hoe houden we de binnenstad in balans, kunnen we daar fijn blijven wonen, werken en recreëren en hoe gaan we om met vergroening, klimaatadaptatie, mobiliteit et cetera? De komende jaren zal met al deze ontwikkelingen die op stapel staan en nog op tafel komen miljoenen geïnvesteerd moeten worden in onze brede binnenstad. Zowaar een hele opgave, in deze tijd zelfs een grote uitdaging te noemen. Daarom steunen wij de motie van de PvdA over de zoektocht naar geld. Voorzitter, we willen graag nogmaals onze waardering uitspreken voor de stakeholders in onze stad. We zijn blij dat er, ondanks de coronaeffecten die velen treffen, toch een positieve vibe bij deze partijen is ontstaan. Deze positieve vibe moeten we koesteren, laten we daarom de stakeholders zo veel mogelijk betrokken houden, laat hen actief meedenken en hun eigen rol in het proces pakken.

Vandaag dienen we twee moties in, de motie 'Gebundelde kracht voor de binnenstadmanager en Den Bosch Partners' en de motie 'Geen contramal, maar een breed projectteam Brede Bossche binnenstad'. Ik licht ze even toe voorzitter. We starten in de loop van 2021 met een binnenstadmanager en Den Bosch Partners. Hierin is een belangrijke rol weggelegd voor onze stakeholders, de stakeholders die bijna allemaal zijn vertegenwoordigd in het centrummanagement en die ook financieel gaan bijdragen aan deze initiatieven. We kunnen voor ieder initiatief een eigen entiteit oprichten met dezelfde vertegenwoordigers en bestuurders, maar het CDA vraagt het college om met de stakeholders in overleg te treden en te onderzoeken, ik herhaal het nog een keer te onderzoeken, of er tot één entiteit kan worden gekomen. Dat is in onze ogen efficiënter en kostenbesparend. De tweede motie betreft de contramal zoals genoemd in het voorliggende stuk. In de commissievergadering hebben wij al aangegeven meer te zien in een breed samengesteld projectteam van de gemeentelijke organisatie voor de brede binnenstad, een projectteam als aanspreekpunt voor de binnenstadmanager. Niet een tussenlaag creëren waardoor er minder efficiënt gewerkt wordt en er mogelijk ruis op de zender komt of informatie verloren gaat. Tot zover voorzitter.

Motie 2 Gebundelde kracht voor binnenstadmanager en Den Bosch Partners Ingediend door CDA, VVD, D66, GroenLinks, Rosmalens Belang, en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 maart 2021; overwegende dat: • het Economisch Perspectief Brede Bossche binnenstad voorligt ter instemming door de raad; • er in deze visie en actieplan wordt gesproken over het aanstellen van een binnenstadmanager; • deze binnenstadmanager ondergebracht wordt in een op te richten entiteit, waarin de stakeholders (bondgenoten zoals genoemd in de visie) zijn vertegenwoordigd; • de raad eerder besluiten heeft genomen over Den Bosch Partners en ook deze zou moeten worden ondergebracht in een entiteit gevormd door stakeholders; 11

•

bij beide op te richten entiteiten grotendeels dezelfde stakeholders zijn betrokken;

spreekt uit dat: • het wenselijk is omwille van efficiency en kostenbesparing, zowel de binnenstadmanager als Den Bosch Partners onder te brengen in één organisatie, waarbij het bestuur wordt gevormd door de stakeholders (bondgenoten); vraagt het college om: • in overleg te treden met de stakeholders en de wens te onderzoeken om tot één entiteit te komen waarin zowel de binnenstadmanager als Den Bosch Partners worden ondergebracht en de raad hierover te infomeren; en gaat over tot de orde van de dag. Motie 3 Geen contramal maar breed beleidsteam Brede Binnenstad Ingediend door CDA en Leefbaar 's-Hertogenbosch De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 9 maart 2021; overwegende dat: • het Economisch Perspectief Brede Binnenstad voorligt ter instemming door de raad; • er in deze visie en actieplan wordt gesproken over het aanstellen van een 'contramal' vanuit de gemeentelijke organisatie als contactpersoon voor de aan te stellen binnenstadmanager; • deze contactpersoon vervolgens de besproken zaken neerlegt bij de verantwoordelijken binnen de uitvoeringsorganisatie; • hierdoor een tussenlaag gecreëerd wordt tussen de betrokken ambtenaren/afdelingen en de binnenstadmanager en zij niet rechtstreeks worden aangesproken.

Dit ongewenst is en mogelijk leidt tot vertraging en ruis in de communicatie; spreekt uit dat: • er vanuit de gemeentelijk organisatie één projectteam uit alle disciplines wordt samengesteld voor de brede binnenstad, dit team in zijn geheel dient als contramal, aanspreekpunt voor de binnenstadmanager; • dit team regelmatig met de binnenstadmanager aan tafel gaat zitten om alle ontwikkelingen en zaken betrekking hebbend op de Brede Bossche binnenstad met elkaar te bespreken; vraagt het college om: • over te gaan tot samenstelling van een projectteam voor de Brede Bossche binnenstad en dit team als contramal te laten functioneren voor de binnenstadmanager. • en de gemeenteraad te informeren over de voortgang en samenstelling. en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN ROSMALEN: GroenLinks liet in de commissie al weten blij te zijn dat er nu een actieplan ligt en dat de fractie zich goed kan vinden in de opgave, visie en uitgangspunten. We benadrukten dat inclusie niet alleen betekent gastvrij voor bezoekers, maar dat de brede binnenstad er ook voor alle inwoners van onze gemeente moet zijn, ook die met geringe financiële middelen of een beperking. Wij verwachten dat het garanderen van dit aspect tot de taken van het centrummanagement gaat behoren en we zullen de activiteiten daar in de toekomst ook op beoordelen. De moties en amendementen.

Amendement 1 wordt overbodig bij aanname van amendement 2 die we samen met de VVD indienen. Motie 1 van de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch lijkt ons overbodig omdat het college al middelen van andere overheden zoekt, dat menen we vorige week in de krant gelezen te hebben. Motie 2 dienen we mee in en mijn fractie heeft geen behoefte aan motie 3. We zijn groot voorstander van korte lijnen en één aanspreekpunt en tegen vertraging en ruis, iets wat volgens ons vooral door het in het leven roepen van projectteams wordt bevorderd. Tot zover. Mevrouw HENDRICKX: Het CDA refereerde er ook al even aan, volgens mij is er heel veel 12

goed gegaan. Er is aan de voorkant met verschillende partijen overlegd en er zijn uiteindelijk een aantal forse stappen uitgezet als het gaat om de toekomst van onze binnenstad, bijvoorbeeld de leegstand, wat de PvdA ook al even noemde, het leven brengen in het Zuiderpark, ook een wens van De Bossche Groenen en werk maken van de Bossche waterstad. Andere dingen kunnen beter, de VVD refereerde er ook al even aan, waar is de investeringsagenda, waar is het geld? Dat is cruciaal om een aantal van deze plannen te kunnen uitvoeren. Voorzitter, wat ons betreft is de les van corona dat autoluwe binnensteden die vergroenen de toekomst hebben. Wij hadden dan ook graag meer lef willen zien door te kiezen voor een duurzaam kloppend autoluw hart, meer ruimte voor fietsers, voetgangers en groen, maar ook voor wonen en werken. Als het gaat om de 25% groei die in het voorstel staat, vragen wij ons af in hoeverre dat past bij de duurzaam leefbare stad. Als je kijkt naar steden als Amsterdam en Utrecht, hebben mensen juist door het wegblijven van de vele toeristen kunnen genieten van de stad, de rust en de ruimte. Voorzitter, wij weten dat dit voorstel beter kan en wij willen eigenlijk het college uitdagen om het ook beter te doen.

Wij stellen dan ook voor om het voorstel terug te nemen, er een slag overheen te maken en terug te komen met een voorstel waarmee we echt de toekomst en de komende generaties een goed winst kunnen bieden. Dat was onze eerste termijn. De heer VAN CREIJ: Ik hoorde mevrouw Hendrickx zeggen 'geen zin in toeristen', maar toeristen brengen ook bepaalde financiële middelen mee en de horeca is daarbij gebaat. Hoe kijkt u daar tegenaan? Mevrouw HENDRICKX: We zien nu natuurlijk met z'n allen de gevolgen van corona en de vreselijk troosteloze manier waarop de stad er nu bij ligt en dat doet ons alleen heel veel pijn, maar het nu voorliggende voorstel gaat uit van 25% groei ten opzichte van de situatie voor corona. Ik neem u even mee, het is bij ons allemaal bijna weggezakt. Ik weet niet of u nog een beeld hebt bij hoe onze binnenstad er voor die tijd bij lag, die binnenstad was druk, vol en op bepaalde momenten echt overvol en de vraag van onze fractie is of daar nog 25% meer bezoekers bij moeten. Wij hebben daar sterke twijfels bij, juist omdat corona leert dat er behoefte is aan een ander soort groei. De heer VAN DER KRABBEN: Ik heb even naar al die verhalen geluisterd en het laatste was reden om ook iets te zeggen. Mevrouw Hendrickx, uw beeldvorming en al wat hier vanmiddag gezegd is, is allemaal toekomstgericht.

Als hier nu ondernemers en winkeliers in de zaal zouden zitten, zouden ze ons vragen 'wat gaat u de komende twee jaar voor ons doen?' Ten tweede ten aanzien van het toerisme. U refereert steeds aan Amsterdam, wij zijn met zijn met elkaar trots dat wij tot op heden zo veel toeristen naar Den Bosch kunnen halen en ik hoop dat, als corona straks voorbij, deze mensen weer komen voor de winkels en voor de terrassen. De heer PLOEGMAKERS: Mevrouw Hendrickx, u had het net over de groei van 25%, maar ik herinner me ook nog de discussie in de commissie waarin werd gezegd, daar was uw collega Hoeben bij betrokken, dat die groei van 25% de hele brede binnenstad, inclusief het Paleiskwartier et cetera betreft. Hoe kijkt u daar nu tegenaan? Mevrouw HENDRICKX: Eerst in de richting van de heer Van der Krabben. U hebt een punt, wij zien ook graag dat de winkeliers weer een toekomst hebben en wij willen eerst maar eens terugkomen op het oude niveau. Ik denk dat we dan al heel erg blij en tevreden kunnen zijn en datzelfde geldt voor de horeca en de winkeliers. Wij vinden dat we met 25% daar bovenop overvragen nog los van het feit dat volstrekt onduidelijk is hoe we dat willen gaan doen. Dan naar het CDA.

U zegt dat we het in de commissie over de hele stad hebben gehad, maar dat staat niet in het voorstel en wij willen niet terug naar de situatie waarin de stad wordt overladen door mensen die onze stad bezoeken omdat we denken dat dit uiteindelijk afbreuk doet aan de kwaliteit van de binnenstad. Wij kiezen voor een groen autoluw kloppend hart, wij denken dat daarin ontzettend veel winst is te behalen is en wij missen dat in dit voorstel, wij willen daarin echt een stap zetten. De heer VAN CREIJ: De heer Rotman van de VVD heeft al veel gras voor mijn voeten weggemaaid. We hebben in de commissie ook al aangegeven dat wij blij verrast zijn met het stuk. Mijn commissielid, de heer Meijer, heeft gezegd 'geen woorden maar daden' en ik heb hier voor mezelf 13

staan, om even in mijn eigen taal te blijven 'in de hoogste versnelling en gas erop'. Papier is geduldig, maar wel er tegenaan. Dan richting de wethouder en straks de binnenstadmanager, Den Bosch onderscheidt zich van andere steden door de kleine ondernemers en dat mag niet tenietgedaan worden door de grootgrutter, dat je niet meer anders bent dan een andere gemeente, maak nu juist dat dit voorop blijft staan. Dan over de moties en amendementen. Wij staan bij amendement 1. We moeten niet gaan muggenziften op taalgebruik, in de moties en amendementen wordt eigenlijk gevraagd: wethouder, ga aan de gang met die binnenstadmanager. Dat is de rode draad en ik zou willen zeggen: wethouder, ontraadt alle amendementen en zeg gewoon 'ik ga ertegenaan' of u neemt ze allemaal aan en u werkt ze ook gewoon verder uit want volgens mij willen we allemaal hetzelfde. Tot zover. De VOORZITTER: U hebt amendement 1 nog steeds wel mee ingediend hè. De heer VAN CREIJ: Ja, die dien ik gelukkig nog steeds mede in en ik sta er ook volledig achter, maar het is een detailverschil en dat was het. Mevrouw VISSCHEDIJK: Zoals ik in de commissievergadering al uitgebreid toegelicht heb, kan D66 goed uit de voeten met het economisch perspectief voor de brede binnenstad zoals dat nu voorligt. De beschrijving van sfeergebieden kan als kompas dienen voor ontwikkeling op korte en langere termijn.

Het is tot stand gekomen in samenspraak met de stakeholders in de binnenstad en het biedt hun, toekomstige belanghebbenden en investeerders, houvast. Door het integraal ontwikkelen van sfeergebieden qua aanleg, bereikbaarheid en een mix van wonen, winkels, werken en recreatie creëren we een aantrekkelijke stad die mensen blijft trekken en waar mensen naar willen terugkeren. Dit is wat we als gemeente kunnen doen om onze Bossche ondernemers in de brede binnenstad te steunen, te behouden en te versterken, kortom een economisch perspectief te bieden in deze uiterst onzekere tijden. Dan kort over de amendementen en moties. Wij steunen het amendement over de gemeente als regievoerder niet, D66 vindt dat de gemeente juist als een van de uitvoerende partners in nauwe samenwerking met de anderen moet opereren en juist niet als bovenliggende partner in het plan dat samen met alle partners in de stad tot stand is gekomen. Dat is een wat ander geluid dan ik vanmiddag proef. We wachten de reactie van het college op amendement 2 even af omdat we de toevoegingen bij punt 2d en punt 4 eigenlijk gewoon professionele bedrijfsvoering vinden. De motie van de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch over proactief onderzoek naar geldmiddelen vind ik eigenlijk een beetje een open deur.

Die steunen wij wel, maar we verwachten eigenlijk dat dit de standaardwerkwijze voor onze ambtenaren is, dat zij altijd met die blik naar buiten kijken en niet alleen naar Bossche middelen. De motie 'Gebundelde kracht' steunen we in die zin dat we onderzocht willen hebben of deze wens ook bij de betrokkenen bestaat. De motie 'Geen contramal, maar een projectteam' steunen we niet. De raad moet niet willen bepalen hoe onze ambtenaren hun overlegstructuren inrichten, we vertrouwen op hun deskundigheid als het gaat om wanneer en hoe vaak collega's en afdeling elkaar bij de uitvoering van beleid betrekken. Mevrouw VAN DER KALLEN: Mijn collega Antoon de Groot zei in de commissie al dat onze fractie dit een uitstekend raadsvoorstel vindt. Het is goed om in deze tijd een stip op horizon te zetten, vooral in deze moeilijke tijden voor ondernemers is het goed om na te denken over hoe we de stad aantrekkelijk kunnen maken en houden en sfeer-, zwerf- en dwaalgebieden kunnen daar een prima bijdrage aan leveren. Zoals al gezegd is het van groot belang om samen met de ondernemers, de horeca en iedereen die erbij betrokken is de regie te voeren. Alles valt of staat met goede samenwerking tussen de partijen en het is ook in de commissie al enkele malen gezegd, aandacht voor de goede verbinding tussen de binnenstad en andere stadsdeelcentra is ook van belang.

Onze fractie hoopt van harte dat, als deze binnenstadsvisie en het actieplan straks een succes blijken te zijn, dit een blauwdruk voor onze andere stadsdeelcentra kan worden. Er is al genoeg over de amendementen gezegd. Wij steunen amendement 1 niet, wij vinden niet dat de gemeente per se de regievoerder hoeft te zijn. Wij steunen amendement 2 wel, een goede rapportage van de voortgang, het elkaar informeren, beleidsplannen naast elkaar leggen en kijken welk voordeel daaruit te halen valt, kunnen we alleen maar toejuichen. Wij kunnen volledig instemmen met de motie van de PvdA, 'Op zoek naar provinciale en rijksmiddelen', extra geld is altijd prettig. De motie Gebundelde kracht 14

voor binnenstadmanager en Den Bosch Partners' hebben we mee-ingediend en daar staan we volledig achter. We steunen motie 3 van het CDA, 'Geen contramal, maar een breed projectteam', niet omdat dit een uitvoeringszaak is en de verantwoordelijkheid van het college. Tot zover. De heer KAGIE: De voorliggende visie en het actieplan Perspectief voor de brede binnenstad, meer ondernemen, meer mensen die in de binnenstad en de directe omgeving wonen, ook jongelui. Een dikke streep onder 'ook jongeren' want we moeten voorkomen dat de binnenstad qua populatie een bejaardenhuis wordt en ook meer bezoekers in de grotere binnenstad, ook een dikke streep onder 'die grotere binnenstad'. Als ik dan de discussie tussen de collega van De Bossche Groenen en de heer Van der Krabben van Bosch Belang hoor, in die bredere binnenstad zit enorme potentie om de komende jaren kansen te pakken en niet over twee, drie of vier jaar, maar vanaf morgen, vanaf overmorgen en die kansen zijn mooi in beeld gebracht, complimenten richting het college, in het document dat voorligt, maar een ding is zeker, dat ben ik met collega Hendrickx eens, dan moeten we die ruimte in de bredere binnenstad ook daadwerkelijk creëren. Ik geef een voorbeeld, die discussie moeten we aangaan, de Bossche Binnenstadsring is gewoon een strop om de nek van het kunnen ademhalen in die binnenstad.

Je gaat niet gemakkelijk van de binnenstad naar het Zuid-Willemspark want dan kom je een racebaan tegen. Die discussies gaan we voeren. Er is potentie voorzitter en dan gaat het ook om geld om de kansen te pakken en om het najagen van de kansen. Voorzitter, geld. Over enkele weken de herstelfondsendiscussie, ingediend door het CDA en anderen, betrekken wij ook nadrukkelijk bij de kansen die liggen opgesloten in het voorliggende document. Ik ben groot voorstander van het voorstel van de PvdA om proactief op zoek te gaan naar provinciale en rijksmiddelen, niet in generale zin, maar met concrete projecten. Ik hoorde net collega Visschedijk van D66 zeggen 'ja, maar het is toch vanzelfsprekend dat je op zoek gaat naar die centen', maar ik kan een paar voorbeelden geven van dat dit niet vanzelfsprekend is, ook niet vanuit het clubhuis Stadhuis, denk aan de woningbouwimpulsgelden die voor de tweede keer gemist worden. Het is niet vanzelfsprekend om de gelden na te jagen en er zorgvuldig werk van te maken. Voorzitter, dan de amendementen. De regievoering en het aanjagen.

We moeten beide vooral werkelijkheid laten worden, aanjagen vanuit een onafhankelijke positie en geen superambtenaar en de regievoering voorzitter ja collega Visschedijk zegt 'ja maar wacht even regievoering, maar wij zijn toch een van de partners?' Nee, wij zijn met verschillende petten op partner in dit verhaal en tegelijkertijd wordt ook van de gemeente verwacht dat die de regie voert, waarbij ze het gelijkwaardige partnership van de ondernemers en de cultuurondernemers tot zijn recht laat komen. Voorzitter, we zijn voor amendement 2, Aanjagen. Dan de gebundelde kracht voor de binnenstadmanager en Den Bosch Partners. Ik hoor graag het antwoord van het college daarop, vooral ook omdat Den Bosch Partners ook ergens heel diffuus zweeft. 'Geen contramal, maar een beleidsteam Brede binnenstad', laat ik het zo zeggen voorzitter, de binnenstadmanager moet een vast team van figuren binnen de gemeentelijke organisatie kunnen aanspreken om snel te kunnen handelen. Voorzitter, dat was het. Beantwoording college. Wethouder HOSKAM: Voorzitter, er ligt een voorstel voor dat breed door de partners in de stad gedragen wordt en dan kijk ik ook naar mevrouw Hendrickx, ik had die discussie ook graag in de commissie gevoerd, maar ik trek dit voorstel op dit ogenblik niet terug omdat het ook tijd is om nu een stap te zetten en als we het voorstel terugnemen, gaan we terug in de praatstudio.

Eensgezindheid ten aanzien van de koers, dat proef ik ook bij u. Een voorstel dat bijdraagt aan de beleveniseconomie door het creëren van sfeerbeelden dragen we bij aan het beleven van de stad en dat hebben we ook in de Bossche Zomer van 2020 geleerd. De persoon van de binnenstadmanager blijft belangrijk. Die persoon moet kunnen vertrouwen op een goed perspectief en een goed aanspreekpunt binnen de gemeente. Ik ken weinig collega's van nu en in het verleden die gelukkig werden van een zogenaamd breed ambtelijk overleg. We hebben juist gekozen voor die contramal om intern de zaken op orde te krijgen, zodat die focus ook bij ons wordt aangebracht en die binnenstadmanager ook een constructieve partner tegenover zich vindt en hoe wij dat regelen, is echt bedrijfsvoering. Wij ontraden deze motie. Dan de rol van de gemeente. De gemeente is de primus inter pares en dat betekent niet dat wij op alle gebieden een regierol hebben, maar wij zijn op verschillende momenten in verschillende rollen aanwezig en daarom kiezen wij er niet voor om een exclusieve regierol te nemen omdat we op sommige momenten ook gewoon vergunningverlener zijn. Dat is het mooie van die samenwerking in gelijkheid die hieraan ten grondslag ligt, wij wachten ook gewoon op het loskrijgen van initiatieven uit 15