Notulen raadsvergadering 2020-12-08

Ja, er moet zeker worden gespeeld en waar we parken hebben wordt er al veel gespeeld, maar ook bij nieuwe ontwikkelingen en projecten moet er zeker veel speelgelegenheid voor jonge gezinnen zijn. Ook daar aandacht voor, zodat we niet alleen boven op de balustrade en de balkons hoeven te spelen, maar ook lekker in het groen. Als laatste motie 7, 'Rol de Groene Loper uit'. Dat is een fantastisch idee, het is mooi uitgewerkt en Bosch Belang hoopt dat we dit gaan realiseren, dan kunnen we mooi over die groene loper richting het station, de Magistratenlaan en de Vlijmenseweg helemaal mooi in de natuur genieten van alles om ons heen. Tot zover. De VOORZITTER: Ik zie een nieuwe stadsgids in u. Reactie college Wethouder GEERS: Ik denk dat er veel animo is om met deze nieuwe stadsgids door een geweldige toekomstige Spoorzone te wandelen. Met EKP-Noord zetten we volgens mij een plan 16

neer voor de toekomst, weer een nieuw stuk stad van 's-Hertogenbosch en op een manier zoals we die eigenlijk ook nog niet hebben. Zoals ik ook in uw raad hoor, is het een plan dat terecht complimenten verdient. Dan een aantal vragen en moties waarop ik graag wil reageren en de moties wil ik ook van advies voorzien, te beginnen bij de hoogbouw. Ik denk dat de heer Hoeben terecht aangeeft dat het op dit moment erg ingrijpend is om te zeggen 'We moeten op deze locatie hoger bouwen'. Dat betekent inderdaad een terugslag van een flink aantal jaren in het project en vertraging van de woningbouw en de ontwikkeling van dit plan waar iedereen toch wel complimenten voor heeft. Zoals ik in 2018 ook in de commissie heb aangegeven, heeft uw raad het ontwikkelkader vastgesteld en heel kort daarna hebben wij met de andere eigenaren ook een intentieovereenkomst afgesloten om deze tender te starten. Daarmee gaat die trein rijden en op een gegeven moment kun je dan niet meer uit die trein stappen. Als er dan een motie in de raad wordt aangenomen, 'laten we kansen benutten om hoger te bouwen', gaan we dat zeker doen, maar op een rijdende trein waarbij de hoogtes eigenlijk al zijn afgekaderd, is dat heel ingewikkeld. Het betekent dat je teruggaat in dat project, dat je vertraging organiseert. Vandaar dat we dat niet hebben gedaan voor EKP-Noord, maar wel voor andere projecten.

U behandelt straks ook een ander voorstel waarin dat bijvoorbeeld wel is meegenomen. Wij hebben zeker geen bezwaar tegen de motie die D66 nu heeft ingediend, maar ik wil u nog wel iets meegeven. Bij de behandeling van de huidige nota Hoogbouw 2003 heeft uw raad het ook heel nadrukkelijk gehad over het silhouet van de Sint-Jan en daar is de nota Hoogbouw eigenlijk ook een beetje op gebaseerd; ervoor zorgen dat het silhouet van de Sint-Jan zichtbaar blijft vanuit de verschillende delen van de stad. Als we de hoogtes van de nota Hoogbouw loslaten, betekent dat ook iets voor het silhouet van de Sint-Jan, dat wil ik u in ieder geval wel meegeven. Wij willen de motie van D66 uitvoeren; als wij een kans zien om hoger te bouwen dan in de nota staat, zullen we dat ook proactief aan u voorleggen en kijken wat u daarvan vindt, maar daar moet u wel bij stilstaan. Die motie voorzien wij van geen bezwaar. De heer VAN DER KRABBEN: Even een scherpe vraag als dat mag. Als deze motie wordt aangenomen, want zo hebben wij hem bedoeld, gaan wij ervan uit dat, als locaties zich daarvoor lenen, die hoogte genomen wordt, waarbij wat we hebben afgesproken over het silhouet van de SintJan wel overeind blijft.

Mevrouw WELTEN: Ik hoorde de wethouder zeggen 'Als wij hoger kunnen bouwen dan zullen wij dat niet laten' of iets van die strekking, verbeter me als het niet precies zo is gezegd, maar dat is wat ik van u begrijp. Wij moeten onze nota Hoogbouw nog actualiseren en ik ben een beetje bang, misschien kunt u mij geruststellen, dat wij nu uitspraken gaan doen alvorens wij deze nota Hoogbouw gaan actualiseren en wij in de breedte met elkaar gaan duiden waar we naartoe willen. Wethouder, is deze zorg terecht? De heer HOEBEN: Toch nog een kleine toelichting op wat ik net vertelde. Als we het hier hoger willen bouwen dan in de hoogbouwnotitie vaststaat, komen steeds dezelfde namen naar voren, namelijk Avenue A2, Station-Oost en EKP. Het jammere is dat we nu die ene locatie kwijtraken, daar gaat het dus niet meer, maar los daarvan staat in die motie niet dat we nu overal te pas en te onpas hoogbouw gaan plegen. Dat is zeker niet intentie en als dat wel de intentie is, gaan we die zeker niet steunen. Of de wethouder daar iets specifieker over kan zijn. Wethouder GEERS: Dat ga ik proberen. Ik weet de exacte woorden niet meer, maar ik hoorde een partij net ook zeggen dat het niet hoog genoeg kan. De nota Hoogbouw blijft natuurlijk wel gewoon in stand.

De motie die D66 heeft ingediend en die wellicht door uw raad wordt aangenomen, heeft niet tot gevolg dat de nota Hoogbouw niet meer bestaat, maar u geeft het college wel de opdracht om te kijken welke kansen er voor hoogbouw zijn en als het niet voldoet aan de nota, is er toch een kans die we aan uw raad kunnen voorleggen. De raad kan er dan een besluit over nemen. Dat is feitelijk de procedure als u de motie aanneemt en wij een kans zien om hoger te bouwen dan in de nota Hoogbouw staat. De heer VAN DER KRABBEN: Even een korte toelichting. Wanneer is de nota Hoogbouw klaar? De VOORZITTER: U vraagt om een nieuwe nota Hoogbouw, de heer Geers. Wethouder GEERS: De nieuwe nota Hoogbouw is uiteindelijk onderdeel van de omgevingsvisie en is natuurlijk heel erg gerelateerd aan de gebiedsvisies die daarbij horen. Dus als 17

je locaties voor hoogbouw gaat kiezen, moet je ook heel goed kijken op welke locaties dat kan. Dat hangt heel nauw samen met de uiteindelijke gebiedsvisies en de omgevingsvisie. Die moet uw raad later nog vaststellen, dat doet een volgende coalitie. De heer KAGIE: Er vindt nu een verknoping van allerlei zaken plaats, gebiedsvisie, omgevingsvisie et cetera. Het gaat nu even over of we onderweg onze kansen pakken wat betreft het hoger bouwen dan bedoeld in de nota Hoogbouw en collega Hoeben zegt het terecht, dat zijn geen twintig locaties, maar het gaat om maar een paar locaties zoals EKP-Noord. Voorzitter, laten we het met elkaar overzichtelijk houden, als we op de Omgevingswet moeten wachten zullen we dan één ding afspreken, dan hebben we het er de komende jaren helemaal niet meer over. Wethouder GEERS: Ik heb dat ook helemaal niet aangegeven. Een nieuwe nota Hoogbouw hoort bij de nieuwe omgevingsvisie en de motie die D66 nu indient, vraagt de kansen die er liggen te benutten en waar mogelijk, zo interpreteer ik de motie, af te wijken van de nota Hoogbouw. Daarvoor is uw raad bevoegd, dus als wij een kans zien, zullen wij dat aan uw raad voorleggen.

De heer KAGIE: Collega Welten zegt: moeten we dat niet betrachten in het kader van het herdefiniëren van die nota Hoogbouw? U zegt: nee, we pakken onderweg onze kansen, die u bij EKP-Noord bent vergeten te pakken? De VOORZITTER: Hij legt het voor aan uw raad, dat is wat hij zegt. Dat is wel een cruciale. De heer HOEBEN: Als ik de wethouder zo beluister, zou het advies niet moeten zijn 'Ik neem het over', maar dan zou het advies moeten zijn 'Overbodig' of zit ik er dan zover naast? De VOORZITTER: Dat is geen definitie die we bij moties hebben, daar ben ik de vorige keer op gecorrigeerd. 'Overbodig' kennen wij niet, zonder gevolg wel. Mevrouw WELTEN: Ik blijf toch een beetje last hebben van de rommeligheid en de onoverzichtelijkheid die ontstaat. Ik begrijp wat de wethouder zegt en ik begrijp ook wat D66 met deze motie beoogt, maar om zuiverheid in onze besluitvorming te houden, zou het toch prettig zijn als het mogelijk is, en dan kijk ik even naar de wethouder… Ik weet wat u zegt, u komt straks met die Omgevingswet maar wij weten allemaal dat dit nog jaren duurt en we krijgen voor die tijd echt nog wel een aantal plannen waarbij hoogbouw gesitueerd zal zijn. Als het per definitie zo is dat wij nu zeggen 'Ja, we gaan overal zo hoog mogelijk bouwen', vindt u de VVD niet aan uw zijde.

Als u zegt 'Wij gaan het met elkaar over de breedte bekijken en we komen toch voortijdig met die nota Hoogbouw', hebt u ons mee. De VOORZITTER: Volgens mij zei de wethouder dat, als er zaken spelen die kansen bieden voor hoogbouw, dat is de vraag van de motie, hij dat voorlegt aan uw raad. Dan komt uw raad tot een overweging of dat wel of niet past. Dus de stap ligt bij uw raad. De heer VAN CREIJ: Ik hoor u nu tweemaal zeggen 'Dat legt hij voor aan de raad', maar dat staat niet in de motie. Ik hoor u zeggen dat de wethouder dan terugkomt naar de raad, maar dat staat niet in de motie, toch ook graag duidelijkheid daarin. De VOORZITTER: Zo heeft de wethouder het wel gezegd, ik zal het nog een keer aan de wethouder vragen. Wethouder GEERS: Ja en dat klopt. Uw raad heeft beleid vastgesteld, de nota Hoogbouw, en het college kan daar niet van afwijken, maar uw raad wel. Dus als u zegt 'Pak die kansen' en als er een locatie is waar mogelijk hoger gebouwd kan worden dan in de nota Hoogbouw is toegestaan en dat past op die locatie, want die afweging zullen wij natuurlijk wel maken, is het aan uw raad om die afweging te maken en niet aan ons als college. Dat is volgens mij wat de motie vraagt en daar hebben wij geen bezwaar tegen.

De heer KAGIE: We moeten oppassen, collega Welten heeft het ook over de verrommeling der zaken, zullen we eens gewoon afspreken dat we de oude motie van D66 en anderen uit februari 2019, de tekst en uitleg van de wethouder, de nu voorliggende motie en de praktijk van EKP-Noord waar we de kans gemist hebben eens op tafel leggen en die in raads- of commissieverband eens 18

nader met elkaar beschouwen om een lijn te zetten want één ding staat vast, we hebben geen tien locaties meer te gaan, maar drie tot vier locaties. Het is dus een vrij overzichtelijk vraagstuk los van de hoogte die de heer Gersjes voorstelt want daar wordt het niet overzichtelijk van. Wethouder GEERS: Het is geheel aan uw raad om daar een standpunt over in te nemen. Dan wat betreft de motie van GroenLinks over voldoende speelvoorzieningen. Dat staat feitelijk ook al in de stukken die we hebben aangeboden, het ruimtelijk functioneel kader en het beeldkwaliteitsplan, en dat is dan ook een motie zonder gevolg. Het spelen van kinderen in onze wijken en dorpen is goed geregeld en dat geldt ook voor EKP en de omgeving. Dan hebben we de motie van het CDA over het realiseren van een groene loper of eigenlijk het onderzoek om te kijken of een groene loper gerealiseerd kan worden. Dat lijkt het college een mooi initiatief, we zullen zeker onderzoeken welke mogelijkheden er zijn en daar hebben we geen bezwaar tegen. Dan de moties van gewoon geDREVEN wat betreft de verkeersafwikkeling vanuit EKP en op de Paardskerkhofweg. Ik heb ook in de commissie aangegeven dat het belangrijk is dat de verkeersafwikkeling integraal op gebiedsniveau wordt bekeken.

De Paardskerkhofweg is een onderdeel van dat gebied en op basis daarvan moeten we kijken hoe de Paardskerkhofweg daar goed in voorzien kan worden. De hoofdontsluiting van EKP gaat via de Nelson Mandelalaan en op basis van de gegevens die we hebben aangeleverd is de extra belasting van de Paardskerkhofweg vanuit EKP zeer beperkt. In dat opzicht moeten we vanuit het gebied, Spoorzone Noord, goed kijken hoe we daarmee omgaan, hoe we de verkeersafwikkeling organiseren en ook de inrichting van de Paardskerkhofweg en het verkeer dat daaroverheen gaat. Als we daar nu noodoplossingen gaan realiseren kan dat een waterbedeffect naar andere locaties hebben en dat willen we niet. Wij ontraden deze motie omdat we dat integraal willen oppakken en ervoor willen zorgen dat we een robuust wegennetwerk krijgen dat past bij de ontwikkeling. Dan de motie over de evenementenroute. Ook daarvan heb ik in de commissie aangegeven dat er in 2010 een raadsbesluit over de evenementenroute is genomen dat geldt voor 1% van de evenementen van de Brabanthallen. Alle andere evenementen kunnen een andere route volgen, die zijn niet gebonden en worden niet op dezelfde manier begeleid als de evenementen die wel over de evenementenroute moeten.

Als we nu gaan experimenteren met een andere route of een extra route, leggen we die langs een gebied waar op termijn 800 gezinnen gaan wonen en die mensen kunnen op dit moment niet meepraten. Daarnaast zien we een ontwikkeling van de Spoorzone Noord, waarbij nog diverse projecten komen en waar wellicht een aanleiding aanwezig is om een evenementenroute te heroverwegen, maar op dit moment is die aanleiding er niet. Daarom willen wij dan ook deze motie ontraden. Mevrouw WELTEN: Er ligt ook een inspiratiedocument, Toekomstverkenning knooppuntontwikkeling station 's-Hertogenbosch. Dat is eigenlijk ook de reden waarom wij hebben aangegeven: laten we eens kijken of we perron 1 kunnen verlengen. De vraag is of de timing goed is, ik begrijp ook een beetje: is het niet zinvoller om het integraal te bezien in het kader van de Spoorzone. Is dat wat ik u hoor zeggen wethouder? Wethouder GEERS: Ja, ik had ook een paar woorden minder kunnen gebruiken, maar daar komt het wel op neer. Tweede termijn De heer SMEETS: Ik ben in mijn bijdrage vergeten de zeer sympathieke motie van het CDA aan te halen. Die steunen wij van harte. Mevrouw WELTEN: Voorzitter, even een korte schorsing met uw goedvinden. De VOORZITTER: Oké. Schorsing De VOORZITTER: Mevrouw Welten. Mevrouw WELTEN: Dank u wel.

We hechten eraan dat er lijn in komt, laten we daarmee beginnen, en ik denk dat het erg verstandig is om er eens uitgebreid over te spreken, maar misschien dat we nu nog een keer van de wethouder willen horen hoe we te werk gaan. Nu is het niet gelukt, we zijn te laat voor de EKP, bij de Stadsdelta zitten we wat meer aan de voorkant en dat is positief, maar we moeten er lijn in krijgen, het moet voor de burger duidelijk zijn waar hoogbouw 19

kan plaatsvinden, hoe hoog die kan zijn en hoe wij met elkaar die besluitvorming gaan doen. Ik hoor graag nog een keer van de wethouder hoe we dat gaan doen. De heer KAGIE: Wat betreft de verkeersafwikkeling moet Boschveld niet de dupe worden van een EKP-Noord en de dynamiek die daar ook in verkeerstermen zal losbarsten, dat moeten we vooral in goede banen leiden. Het valt me altijd op dat als er voorstellen worden gedaan door onder andere de heer Van Creij van gewoon ge-DREVEN over de langzaamverkeerroute of de autoluwe route Paardskerkhofweg ineens wordt teruggepakt op integraal. Zo ken ik er nog wel een paar rond de binnenstad en de Binnenstadsring, zullen we het dan ook maar eens echt integraal gaan doen? Voorzitter, dat zijn gelegenheidsescapes. Wat betreft de hoogbouw, kansen voor hogere hoogbouw dan EKP-Noord in nieuwe projecten, twee opmerkingen richting de wethouder. Een rijdende trein, het zou prettig zijn geweest als de wethouder een jaar of anderhalf jaar geleden een signaal had afgegeven: vergeet het maar met die hogere hoogbouw.

De motie van 27 februari 2019, 'De lucht in om het woningtekort aan te pakken' ingediend door D66, GroenLinks, Rosmalens Belang, de SP en Lokaal Gestemd is unaniem aanvaard, die blijft voor ons staan en dan gaan we niet vandaag overbieden met nog hogere hoogbouw omdat we het gezicht moeten redden van partijen die hun slag niet hebben kunnen slaan. Voorzitter, het is een opgave van ons allemaal als gemeenteraad en we moeten daar niet met een motie overheen. Ik zou het op prijs stellen als de wethouder de uitdaging aangaat om toelichting te geven op de ontwikkelingsovereenkomst EKP-terrein Noord, niet vanavond, en waarom wij daar niet de lengte hebben om dit kaderstellende stuk in een bepaalde bandbreedte bij te stellen. Natuurlijk, als je ineens iets totaal anders gaat doen, is dat uitgesloten. Voorzitter, ik hoop dat de wethouder het er niet op aan laat komen dat de raad zelf de handschoen moet oppakken om dit type frustratie dankzij dit type document in het vervolg ook weer tegen te komen. De heer HOEBEN: Het is belangrijk dat we helderheid en duidelijkheid creëren naar de inwoners van de stad en het is nu een beetje een ratjetoe. Het kan niet zo zijn dat we maar wat torens over de stad uitstrooien op plekken waar iemand kansen ziet, dat kan niet de bedoeling zijn. We gaan heldere kaders afspreken.

De heer VERBRUGGEN: Ik denk dat wethouder duidelijk was in zijn reactie, het college gaat echt niet overal torens rondstrooien, maar komt terug naar de raad. De heer HOEBEN: Wat denkt de heer Verbruggen, als iemand zo'n plan in zijn buurt voorbij ziet komen en er wordt ineens en passant besloten 'hé hier liggen kansen om hoger te bouwen'? We zijn daar helder en duidelijk over geweest. De heer SMEETS: Het scenario dat de heer Hoeben hier schetst, slaat natuurlijk helemaal nergens op. Net wat de heer Verbruggen zei, de wethouder gaf aan dat, als er kansen zijn, hij die oppakt en hij dan naar de raad komt. Er kan dus geen sprake van zijn dat we ineens met torens gaan strooien, burgers die niet betrokken worden en wat voor tralala allemaal. Ik denk dat u even goed moet luisteren naar wat het college net zei. Dank u wel. De VOORZITTER: Ik vind de typering wel een beetje begrensd. Iedereen komt vanuit zijn of haar perspectief met argumenten en goede voorstellen en dit soort kwalificaties… U kunt het er niet mee eens zijn, maar u kunt er wel op een normale manier op reageren in plaats van zoals u dat net deed. Ik vind dat echt buiten de orde. De heer Hoeben. De heer HOEBEN: Ja voorzitter en ik hoorde ook geen vraag dus ik ga verder.

Als het over hoogbouw gaat, kunnen we beter teruggaan naar de commissie, voor mijn part pakken we de oude bepreeknotitie van D66 er weer bij en gaan we het er nog eens over hebben: waar liggen die kansen? Laten we eens een shortlist maken van waar we die mogelijkheden zien in plaats van dat we deze motie aannemen met het risico dat we inderdaad… We hebben het net al over die typering gehad. Voorzitter, ik trek sowieso mijn steun aan de motie terug en verder ben ik erg benieuwd hoe de wethouder dit uiteindelijk toch in het juiste kader gaat samenvatten en hoe we hier nu mee verder gaan. Er is roep om hoogbouw, maar de kaders en de voorwaarden die we eraan stellen, moeten wel eerst helder en duidelijk zijn. De heer VONK: Ik hoorde de heer Hoeben zeggen dat hij zijn steun voor deze motie intrekt, maar een onderdeel van deze motie is natuurlijk wel dat er meer wordt gekeken naar duurzaam en 20

circulair bouwen, ook in hoogbouw. Vindt u ook niet dat dit een belangrijk onderwerp is? De heer HOEBEN: Dat doet me ook heel veel pijn en ik dacht 'misschien moet ik voorstellen om het dictum te veranderen', zodat dit het enige is wat er nog in staat, dan kunnen we de motie alsnog aannemen en dan kan iemand zijn succesje vieren, maar op deze manier gaat het niet. Dan gaan we ook maar eens opnieuw praten over biobased en circulair. Wethouder GEERS: Ik zal proberen richting uw raad eenvoudig uit te leggen wat de procedure zou zijn. Op dit moment geldt de nota Hoogbouw. Als wij een locatie voor hoogbouw zien, toetsen wij aan die nota, als die erin past dan kunnen we verder en leggen we uiteindelijk een besluit aan uw raad voor als het niet binnen de kaders van het bestemmingsplan past. Dat is nu het traject. Als u de motie zou aannemen, komen wij misschien wel op een locatie waar een ontwikkeling gewenst is, waar een initiatief is dat niet past binnen de nota Hoogbouw, maar waarvan het college toch een inschatting kan maken 'Nou, op deze plek zou dat nog best wel eens voorstelbaar kunnen zijn'. Dan kunnen wij uw raad voorleggen of u dat inderdaad ook voorstelbaar vindt en dan kunnen we verder met dat plan. Als uw raad zegt 'Nee, dat vinden we op deze locatie niet voorstelbaar', ook goed dan stoppen we met dat plan.

Dat is de ontwikkeling die ik voor ogen heb op het moment dat u deze motie aanneemt. Ik hoop dat ik het zo duidelijk heb kunnen toelichten. Dan richting Leefbaar 's-Hertogenbosch, welke ruimte hebt u nog in het ruimtelijk functioneel kader dat er ligt? Best veel want u kunt gewoon zeggen 'Ik ben het er gewoon niet mee eens, het moet veel hoger, het moet anders', maar dat heeft wel gevolgen. We hebben een traject doorlopen en dat traject is zorgvuldig doorlopen, daar is een mooi resultaat uit gekomen. Als uw raad zegt 'Het is onvoldoende, het moet beter op deze locatie', dan neemt u het ruimtelijk functioneel kader niet aan en dan beginnen we opnieuw. De heer KAGIE: U zegt 'Dan nemen we het niet aan', maar zo drastisch waren de geluiden in de raad niet. Het ging over een bepaalde maatvoering van de hoogbouw, had er een plus op geplaatst kunnen worden? Vervolgens hebt u geschermd met onmogelijkheden. Nogmaals, nu is het een gemiste kans en om dit type exercitie in de toekomst te voorkomen, dat in feite samenwerkingsovereenkomsten blokkerend gaan werken op de invloed van de raad, op de kaderstelling, want dat stuk ligt nu voor, stel ik voor dat u ons een-op-een meeneemt in de beperkende rol van die samenwerkingsovereenkomst.

Die is in februari 2020 afgetikt, welke mogelijkheden waren er tot op dat moment om nog te sturen en de raad in positie te brengen? De VOORZITTER: Even voor de helderheid. Volgens mij hebt u het in de commissie kunnen bespreken, dit thema lag er toen ook. Niet vanavond neem ik aan. De heer KAGIE: Ik heb ook kenbaar gemaakt dat de wethouder wordt uitgedaagd om ons mee te nemen. Wethouder GEERS: Ik wil u best nog een keer meenemen in hoe dat traject is gelopen en hoe die rijdende treinen in elkaar zitten. Voor de duidelijkheid, ik heb het niet gehad over onmogelijkheden maar over onwenselijkheden en de gevolgen daarvan. Stel dat u een motie hebt, 'Ik wil op deze locatie hoger bouwen', dan zou ik hem ontraden, maar het is aan uw raad om die motie wel of niet aan te nemen. Dat heeft wel gevolgen, maar ik heb er geen enkele moeite mee om de raad, ik denk dat schriftelijk de meest handige wijze is, nog een keer informerend aan te geven hoe dat traject is gelopen, los van de besluitvorming nu want als u het voorstel straks aanneemt, ga ik er wel van uit dat we verder kunnen. Ik wil u best schriftelijk nog informeren over hoe dat traject is doorlopen. De heer KAGIE: Ik vind het heel goed dat de wethouder deze toezegging doet, dan gaat het exact over uw eigen termen 'onmogelijk' en 'onwenselijk' want daarvoor zitten wij hier, voor het wenselijke.

Motie 3, Daadwerkelijke langzaamverkeerroute Paardskerkhofweg, van gewoon ge-DREVEN, Bosch Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch en De Bossche Groenen is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers), 50PLUS (mw. Hernández), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij), hebben voor gestemd.

21

Motie 4, Evenementenroute, van gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch en Bosch Belang is door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), SP (Roovers), 50PLUS (mw. Hernández), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en Bosch Belang (Gersjes, Van der Krabben, Van Valkenburg, Wiggers) hebben voor gestemd. Motie 5, Kansen voor hogere hoogbouw dan EKP-Noord in nieuwe projecten, van D66, GroenLinks, Rosmalens Belang en Bosch Belang. De heer HOEBEN (stemverklaring): De uitgangspunten in die motie waren natuurlijk ijzersterk want die zouden zo uit motie 1 of 2 kunnen komen, maar gezien de discussie die hier ontstaat, kunnen wij niet voor stemmen, zeker met de uitleg van de wethouder erbij. Die bevestigt precies het vermoeden waar we het over hadden, dus we zullen tegen stemmen. Mevrouw WELTEN (stemverklaring): Wij zouden toch graag wat meer lijn in deze motie zien. We hadden afgesproken met elkaar mee te stemmen, maar gezien deze ontwikkeling, deze reacties en het ad hoc handelen wat nu gaat gebeuren, de onduidelijkheid ten aanzien van de burger, zullen wij tegen stemmen.

De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal ook tegen stemmen want ik heb de wethouder horen zeggen dat hij naar de gemeenteraad terugkomt, maar niet wanneer en ik voorzie dat dit is als het traject gelopen is en we dan mogen tekenen bij het kruisje. Motie 5 is door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (mw. Hernández), SP (Roovers), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Kagie, Mees), De Bossche Groenen (mw. Mees, mw. Hendrickx, Hoeben) en VVD (Rotman, mw. Eigenhuijsen, Hack, mw. Welten) hebben tegen gestemd. Motie 6, Spelen in EKP-Noord, van GroenLinks, SP, PvdA, Rosmalens Belang, D66, gewoon geDREVEN, Bosch Belang en CDA, is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 7, Rol de Groen Loper uit, van CDA, D66, GroenLinks, De Bossche Groenen, Bosch Belang, Leefbaar 's-Hertogenbosch, VVD en PvdA, is door de gemeenteraad unaniem aangenomen. De VOORZITTER: Waar is mevrouw Hendrickx? Ze is er niet, dus dan kan ze niet meestemmen. Het raadsvoorstel Vaststelling Ruimtelijk en functioneel kader en Beeldkwaliteitsplan EKP-terrein Noord is door de gemeenteraad aangenomen. III.17.

Ruimtelijke onderbouwing herontwikkeling Rijnstraat 427-429

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. III.18.

Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta

Mevrouw HENDRICKX: Eerst een aantal algemene opmerkingen over het plan. Het sluit een beetje aan op waarover we het bij het vorige onderwerp hebben gehad, als het gaat om hoogbouw vind ik wel dat we goed moeten kijken naar waar wel en waar niet. Ik zag vrij recent een programma waarin Eindhoven aan de orde kwam, daar is ontzettend veel woningbouw gerealiseerd, met name de hoogte in en daar hebben ze nu al te maken met problemen om al die woningen kwijt te raken omdat het niet zo aansluit bij de woonwensen van mensen die op dit moment op zoek zijn. Ja, we zijn hartstikke voor hoogbouw, maar we moeten wel kijken of daar ook vraag naar is. Ik denk dat er in het plan De Stadsdelta best wel mogelijkheden zijn om wat hoger te gaan, maar dat we daar wel goed naar moeten kijken, ook gezien de verblijfskwaliteit in het gebied. We willen daar verschillende functies samenbrengen en het is met name de bedoeling dat het in de openbare ruimte aangenaam toeven wordt, dat je daar op een terrasje kunt zitten, dat er evenementen plaatsvinden en dat we daar samen dingen kunnen doen. Als je daar flink de hoogte in gaat, doet dat ook iets met de 22

verblijfskwaliteit, wind en dat soort zaken. In het Paleiskwartier spelen die problemen ook en daar moeten we goed naar kijken. Dan de verschillende voorstellen. Wij hebben een aantal voorstellen op dit onderwerp ingediend en het eerste amendement dat wij hebben ingediend gaat over de brug. Wij zijn hartstikke positief en blij dat het college dit plan aan ons voorlegt want de Diezebrug is in die zin natuurlijk een object dat afbreuk doet aan de kansen die er in dat gebied liggen. Het is heel terecht dat het college daar voortvarend mee aan de slag gaat en dat onderschrijven we van harte, wij vinden het sowieso een prachtig plan, maar als je dan kijkt naar het voorstel dat er ligt, is dat er ook een beetje diffuus over, de ene keer noemen we het langzaam verkeer en de andere keer staat toch in het dictum dat daar ook gewoon gemotoriseerd verkeer overheen gaat. Studio Bereikbaar heeft nog niet zo lang geleden een prachtig rapport opgeleverd en het verbaast ons dat de uitgangspunten die daarin zijn genoemd als het gaat om de toekomst van de Stadsdelta niet of nauwelijks zijn overgenomen. Dat bureau heeft daar ook onderzoek naar gedaan en dat zegt eigenlijk: als je echt iets van het gebied wilt maken, zou je ter hoogte van die brug een knip moeten maken.

Vandaar dat wij vanavond het voorstel doen om van die brug ook echt een langzaamverkeerbrug te maken, dat is onderzocht en ook als advies naar voren gekomen om de Binnenstadsring echt te ontlasten van al het autoverkeer en daar een in fietsverbinding van te maken. Amendement 1 Toekomstige verkeersfunctie nieuwe Diezebrug Ingediend door De Bossche Groenen De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Omgeving van 23 november 2020 over het raadsvoorstel Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta, reg.nr. 10126475; overwegende dat: • de verbinding Orthenseweg-Diezebrug-Brugstraat door de wijk 't Zand geen doorstroomas is; • de stad heeft geïnvesteerd in het doortrekken van de Magistratenlaan, door het bouwen van de Nelson Mandelabrug over de Dieze, met aansluiting op de Zandzuigerstraat; • om doorgaand autoverkeer te weren de Oranjeboulevard als 30km-zone wordt ingericht; • Studio Bereikbaar in haar rapport uit 2018 een lage brug voor langzaam verkeer, openbaar vervoer en eventueel beperkt lokaal autoverkeer heeft voorgesteld; • de Diezebrug een schakel vormt in een belangrijke fietsverbinding van Noord naar het CS; • de binnenstad bereikbaar moet blijven voor bestemmingsverkeer; wijzigt het besluit: als volgt: • punt 1.c.

"daartoe het verleggen en verlagen van de brug over de Dieze als rode loper tussen noord- en zuidoever waarbij de verbinding voor gemotoriseerd verkeer in stand blijft en de brug in relatie met de binnenstadring ook als 30km-weg wordt gedimensioneerd"; te wijzigen in: 'daartoe het verleggen en verlagen van de brug over de Dieze als rode loper tussen noord- en zuidoever waarbij de verbinding voor langzaam verkeer, het OV en bestemmingsverkeer in stand blijft. De heer VONK: Ik hoorde mevrouw Hendrickx pleiten voor langzaam verkeer bij de Diezebrug, maar tegelijkertijd zie ik een ander amendement van mevrouw Hendrickx waarin ze langzaam verkeer juist uit het dictum schrapt om dat te vervangen door een haalbaarheidsonderzoek naar de bereikbaarheid voor de auto. Nu kunt u stappen zetten in gezonde mobiliteit en staat het in het dictum, maar nu haalt u het eruit, hoe rijmt u dat met elkaar? Mevrouw HENDRICKX: Dat tweede voorstel over het doortrekken van de Vogelstraat stond al in ons verkiezingsprogramma en waarom hebben wij dat in ons verkiezingsprogramma opgeschreven? Op het moment dat je op die ring echt iets met verkeersmobiliteit wilt doen, moet je het doorgaande verkeer eraf halen en in die zin is het onderzoek van Studio Bereikbaar precies wat wij al in ons verkiezingsprogramma hebben opgeschreven.

Het verkeer dat van noord naar zuid gaat moet een weg zien te vinden en op het moment dat je de Vogelstraat doortrekt en je die aantakt aan de Welshbrug krijg je een oplossing voor al het verkeer en leid je die achterlangs uit de binnenstad. Dat is onze suggestie. De VOORZITTER: Laat we het niet te technisch maken, laten we de politieke discussie helder 23

hebben, anders moet ik bijna meegaan in de techniek van een voorstel. De politieke discussie gaat vandaag over de essentie van het voorstel, volgens mij hebben we de commissievergadering al gehad. De heer VONK: Het is natuurlijk prima als u onderzoek naar de Vogelstraat wilt doen ook al blijkt al uit andere onderzoeken dat dit juist extra verkeer aantrekt, maar dan blijft staan dat u voor dat onderzoek het hele uitgangspunt dat er staat, namelijk langzaam verkeer en dat we een duurzame mobiliteitsstrategie hebben, schrapt voor een onderzoek naar de Vogelstraat en dat kan ik niet met elkaar rijmen. Mevrouw HENDRICKX: Ik wil de vraag eigenlijk omdraaien. Wij doen vanavond een voorstel om van die brug een echte langzaamverkeerbrug te maken, dus alleen voor openbaar vervoer, bestemmingsverkeer, fietsers en voetgangers vind ik GroenLinks aan mijn zijde? Volgens mij is dat een voorstel, om daar een knip te maken, dat ook GroenLinks zou moeten omarmen. Misschien kan mijnheer Vonk daar straks iets over zeggen. Volgens mij is dat iets wat u ook zou moeten willen, ook op basis van de onderzoeken die er zijn geweest. Dat is in den brede meer een conclusie die ik heb, we maken met elkaar prachtige rapporten waaraan we veel tijd en geld besteden, maar laten we ook de uitgangspunten en de conclusies integreren in de plannen die we hier vervolgens vaststellen.

Daarmee kunnen we ons voordeel doen en laten we dat ook doen voorzitter. Ik heb ook een motie over de kleine initiatieven. Er is een aantal initiatieven in dat gebied en ik zie eigenlijk graag dat de portefeuillehouder met die initiatieven in gesprek gaat. Die hebben dat gebied eigenlijk gemaakt en ze hebben daar ook heel lang gewoond, laten we kijken hoe zij in de toekomst wel of niet in dat gebied terechtkunnen. Dan de panden aan de Havendijk. Volgens mij is daarover in de commissie een hartstikke goed gesprek geweest, er is in deze raad brede steun voor het voorstel om te kijken of we de bijzondere pandjes die er nog staan kunnen integreren in het nieuwbouwplan. Een van die panden is het hoofdkwartier van de Welsh Division geweest en het is misschien ook wel een beetje ter ere van degene die hier weggevallen is, om daar misschien iets voor terug te doen en te kijken of we dat pand kunnen behouden. Daarbij wil ik het in eerste instantie eigenlijk even laten. Wij ondersteunen de andere initiatieven, maar daarvan zijn wij niet de hoofdindiener en daarover laten we het woord even aan anderen.

Motie 1 Behoud kleine initiatieven tijdens en na realisatie 'Bossche Stadsdelta Ingediend door De Bossche Groenen, PvdA en SP De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Omgeving van maandag 23 november 2020 over het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta; overwegende dat: • het plangebied bol staat van grote en kleine initiatieven vanuit de samenleving; • deze initiatieven samen het plangebied gemaakt hebben tot wat het nu heden ten dage is, een culturele hotspot en uitgaansgebied; • de grote initiatieven en instellingen ook benoemd zijn in het voorliggende stuk; • de waardevolle rafelranden zoals benoemd door de wethouder mede gevormd door kleine, bijna onzichtbare initiatieven ondergesneeuwd dreigen te geraken door de enorme volume van plannen voor het gebied; • daarmee ook de ziel en de laagdrempeligheid van deze initiatieven verloren kan gaan; • het voorliggende stuk spreekt over een substantieel aantal meters niet-commerciële ruimte in het plangebied; spreekt uit dat: • er ook oog moet blijven voor kleine initiatieven zoals Knoflook, Weeshuisjes, weggeefwinkel/CCO enz. tijdens de ontwikkeling en na realisatie van het plangebied Bossche Stadsdelta; verzoekt het college: • kleine initiatieven in kaart te brengen en te onderzoeken of ruimte in het plangebied (b.v.

in de niet-commerciële ruimte in het plangebied) mogelijkheden liggen voor continuering; en gaat over tot de orde van dag. 24

Motie 2 Integreren van panden Havendijk 14 t/m 18 in plan 'Bossche Stadsdelta Ingediend door De Bossche Groenen, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, gewoon ge-DREVEN en PvdA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie Omgeving van maandag 23 november 2020 over het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta; overwegende dat: • het plangebied gedomineerd wordt door sfeer bepalende panden; • deze panden een beschermende status hebben of als waardevol bestempeld zijn waardoor deze opgenomen zijn in de voorliggende visie; • in de lijst van opgenomen, te behouden panden/opstallen de huizenrij Havendijk 14 t/m 18 ontbreekt; • Deze authentieke panden uit 1910/1914 de vooroorlogse sfeer weergeven hoe de buurt overging van woonwijk naar industriegebied (panden tussen brugplein en havendwarsstraat zijn tijdens de bevrijding gesneuveld); • tijdens de bevrijding op de bovenverdieping van het pand Havendijk 18 het Hoofdkwartier van de B-Compagnie 1/5 Welsh Regiment van Captain David Morgan was gevestigd; • het gebied net buiten de contour van het beschermd stadgezicht valt; spreekt uit dat: • het de moeite waard is de karakteristieke panden Havendijk 14 t/m 18 te behouden; verzoekt het college: • de panden Havendijk 14 t/m 18 op te nemen in de lijst met waardevolle, te behouden panden/opstallen in het

Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta; • samen met de eigenaren te komen tot een plan tot behoud van deze panden; • te onderzoeken of de havendijk, buitendijk toegevoegd kan worden aan het bestaande beschermd stadsgezicht en/of als gemeentelijk monumenten aan te wijzen zijn en de raad hierover te informeren; en gaat over tot de orde van de dag. De heer VAN CREIJ: Eindelijk ontwikkelingen in dit gebied. De gemeente heeft De Heus al een aantal jaren geleden voor € 30 miljoen uitgekocht en nu is er de kans om daar iets moois te maken. Het is een ambitieus project en als je kijkt wat er nu staat, ik heb er op 6 december jl. nog gelopen, staat daar nu eigenlijk een gribus om het maar even zo kort door de bocht te zeggen. In tegenstelling tot wat De Bossche Groenen net aangaf, heeft de Diezebrug voor ons totaal geen prioriteit, dat krijg je aan de buitenwereld niet verkocht. Wij hebben in de commissie aangegeven dat verkeer voor ons een groot item is en daarmee samenhangend ook het parkeren, de PvdA zal dat straks bij motie 4 aangeven en ik neem aan dat verkeer straks door de VVD wordt ingebracht bij amendement 4 en 5.

Dan kom ik bij amendement 2 dat wij zelf hebben ingebracht om beslispunt 4 van het dictum te laten vervallen, maar ik heb van het presidium het advies gekregen om dit te laten vallen, het terug te nemen en met een bespreeknotitie te komen, dat zal ik ook doen, om de prioritering in het Structuurfonds duidelijk te maken. Ons logo staat op vrij veel moties en amendementen. Dan kom ik toch nog even op motie 3, dat was eigenlijk een drietrapsmotie. De Diezebrug heeft voor ons totaal maar dan ook totaal geen prioriteit. De Vogelstraat heeft voor ons prioriteit, maar die is nu verwerkt in een ander voorstel. Ook de oostelijke ontsluitingsweg heeft wat ons betreft veel meer prioriteit en dan hebben we nog de spoorwegovergang Orthen. Dat zijn drie majeure projecten die voor ons veel en veel zwaarder wegen dan het verfraaien van de Diezebrug. We vrezen dat het voorstel wel wordt aangenomen maar de prioriteit ligt bij ons toch zeker bij, en daar spreekt deze motie eigenlijk voor, dat de bewoners van Orthen niet de dupe mogen worden van dat de Diezebrug voor minimaal € 10 miljoen moet worden verfraaid. Dat spreek ik eigenlijk over deze motie uit. Tot zover in eerste instantie. Amendement 2 Vaststelling Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta Ingediend door gewoon ge-DREVEN

25

De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gehoord hebbende de beraadslagingen inde commissie Omgeving d.d. 23 november 2020; overwegende dat: 1. in het dictum van het raadsvoorstel bij beslispunt 4 wordt voorgesteld om: "Het project de Bossche Stadsdelta met de Voorjaarsnota 2022 aan te dragen als nieuw project op te nemen in het Structuurfonds, waarna met de begrotingsbehandeling 2022 definitief door uw raad beslist wordt om het project al dan niet op te nemen in het Structuurfonds; 2. de raad pas bij de begroting over het Structuurfonds besluit; 3. het opnemen in het Structuurfonds niet meteen ook met een prioritering gepaard gaat; 4. het uit oogpunt van zuiverheid van besluitvorming niet wenselijk noch noodzakelijk is om dit project nu in het Structuurfonds op te nemen; 5. het is vreemd is dat dit er als project in wordt gezet zonder dat duidelijk is wat het daadwerkelijk inhoudt; wijzigt het dictum: door beslispunt 4 te laten vervallen.

Motie 3 Prioritering fietstunnel Orthen Ingediend door gewoon ge-DREVEN De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gehoord hebbende de beraadslagingen in de commissie omgeving 23 november betreffende raadsvoorstel Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta; overwegende dat: • tijdens de raadsvergadering van 9 juni 2020 is besloten tot het realiseren van een lange termijn oplossing voor de spoorwegovergang Orthen met als uitgangspunt een ongelijkvloerse kruising voor langzaam verkeer; • het college nu voorstelt om een verlegde Diezebrug aan te leggen, en deze kostenpost (10 mio) op te nemen in het Structuurfonds in de Voorjaarsnota 2022; • de financiën/prioritering van een verlegde Diezebrug nadelige consequenties kan hebben voor de (snelheid in) realisering van de langetermijnoplossing van de spoorwegovergang Orthen; verzoekt het college: • er zorg voor te dragen dat de te realiseren lange termijn oplossing voor de spoorwegovergang Orthen geen nadelige effecten qua financiering en prioritering ondervindt door de te verleggen Diezebrug; en gaat over tot de orde van dag. De VOORZITTER: Even ter informatie. Het presidium heeft het advies gegeven om die motie juist te koppelen en te kijken of we een bespreeknotitie kunnen maken over de volgordelijkheid van het Structuurfonds. Daar hoort motie 3 in principe bij, dat was het voorstel.

De heer VAN CREIJ: Ja dan wordt die daar ook bij betrokken. De VOORZITTER: Omdat het vandaag niet gaat over de prioritering van het Structuurfonds. De heer ROOVERS: Ik zit hier om amendement 3 te verdedigen zoals aangekondigd door mijn partijgenoot Vugs in de commissie. Dat is het amendement om het aandeel sociale huurwoningen in dit plan van 25 naar 30% te verhogen. Die verhouding hebben wij in juni 2020 vastgesteld in de woonvisie. De SP is van mening dat, als het gaat om zo veel, 1300, woningen in een gebied dat jong moet zijn, we niet de ondergrens kunnen blijven opzoeken als het gaat om het plaatsen van sociale huurwoningen en zeker niet met de motie Gentrificatie in het achterhoofd als het gaat om de binnenstad en de wijken daar direct omheen. Als de Stadsdelta een jong bruisend gebied moet zijn, moeten daar zeker ook woningen gebouwd worden die jongeren zich kunnen veroorloven. Vandaar dit amendement. Verder zijn wij indiener van een aantal andere moties, dat laat ik vooral aan mijn collega's. Ik wil wel in het algemeen opmerken dat wij positief over dit plan zijn en we het zullen steunen. Tot zover voorzitter. 26

Amendement 3 Stadsdelta moet voldoen aan de woonvisie Ingediend door SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch en De Bossche Groenen De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; gezien het raadsvoorstel Vaststelling Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta; constaterende dat: • het raadsvoorstel inzet op een verdeling van 25% sociale huur, 30% middeldure huur/goedkope koop en 45% vrije sector; • de woonvisie, zoals is vastgesteld in de raadsvergadering van 9 juni jl., spreekt van minimaal 30% sociale huur; overwegende dat: • er in onze gemeente een groot tekort is aan betaalbare woningen; • bij grote woningbouwprojecten, zoals de Bossche Stadsdelta, de segmentering uit de woonvisie zou moeten worden aangehouden; besluit punt 1.f.: • voor de woningen wordt gestreefd naar minimaal 25% sociale huur, minimaal 30% middeldure huur/goedkope koop en maximaal 45% vrije sector; te wijzigen in: • voor de woningen wordt gestreefd naar minimaal 30% sociale huur, minimaal 25% middeldure huur/goedkope koop en maximaal 45% vrije sector. Mevrouw WELTEN: Wij hebben ons behoorlijk kritisch geuit over het voorliggende voorstel, maar dat zegt niets over het enthousiasme dat wij hebben ten aanzien van de ontwikkeling van dit prachtige gebied.

Aan onze kritische houding lag met name de zorg over de korte weg die we eigenlijk bewandelen voor de herinrichting van zo'n mooi gebied ten grondslag, hier liggen kansen. We maken ons ook zorgen over de rol van de raad ten aanzien van de besluitvorming en de verdere invulling van de herinrichting van dit gebied. De wethouder gaf tijdens de commissievergadering aan dat het juist nu het moment voor de raad is om zijn inbreng te geven over wat er anders zou moeten, dat kan hij meenemen in de verdere ontwikkelingen. Om te weten of het beter kan, hebben we echt meer inzicht nodig. Door nu te kiezen ontnemen wij onszelf de kans om te bezien of de verkeersafwikkeling en de bereikbaarheid, een wezenlijk onderdeel en de basis van de herinrichting van dit gebied, beter kan. Wat is het gevolg van de mogelijkheden bij het doortrekken van de Vogelstraat? Ik hoorde mevrouw Hendrickx daar zojuist ook over spreken, zij heeft een wens. Als je een onderzoek doet, kun je erop uitkomen dat er een splitsing van het verkeer komt of misschien vinden we dat helemaal niet, maar we kunnen pas iets vinden als ons inzicht optimaal is. In mei 2019 hebben 27 raadsleden aangegeven dat het doortrekken van de Vogelstraat in het Structuurfonds blijft en dat is niet voor niets.

Het is dus belangrijk dat we daar ook gevolg aan geven en dan kan het toch niet zo zijn dat we daar nu verder niets mee doen, de Vogelstraat ligt in dit gebied. We hebben ook twee amendementen ingediend. In het eerste vragen om een haalbaarheidsonderzoek ten aanzien van de verkeersafwikkeling en de breekbaarheid en in het tweede om een aanpassing van punt 1. Het primaire doel daarvan is eigenlijk om ook ruimte te geven aan de conclusies en bevindingen van het haalbaarheidsonderzoek, daarbij het vaststellen van dit gebiedsperspectief te zien als kader op hoofdlijnen voor verdere planvorming, maar tevens de integrale gebiedsontwikkeling als ruimtelijk en functioneel kader en dat dan aan de raad voor te leggen, zodat we er daadwerkelijk met zijn allen nog eens naar kunnen kijken. Amendement 4 Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta: Haalbaarheidsonderzoek naar verkeersafwikkeling en bereikbaarheid Ingediend door VVD, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, De Bossche Groenen, PvdA en 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; overwegende dat: • de mobiliteitsvraagstukken in breed perspectief opgelost moeten worden; 27

• • • • • • • •

op het voorliggend voorstel bij de meeste politieke fracties, veel zorg bestaat over de verkeersafwikkeling en bereikbaarheid in dit gebied; dit voor een deel voortkwam uit gebrek aan inzicht; een haalbaarheidsonderzoek naar de verschillende wijze van verkeersafwikkeling en de bereikbaarheid het inzicht verbeterd; op basis van dat inzicht beter besluitvorming plaatsvindt; op 7 mei 2019 door de meerderheid van de gemeenteraad aan is gegeven het wenselijk te vinden om de maatregel doortrekken Vogelstraat op tafel te houden en het niet te schrappen uit het Structuurfonds; daarom het doortrekken van de Vogelstraat dient te worden meegenomen in het onderzoek; de resultaten uit een dergelijk onderzoek voorgelegd dienen te worden aan de raad; door inzicht in de mogelijkheden; in alle zorgvuldigheid, besluiten door de raad kunnen worden genomen;

besluit punt 1.h. van het dictum: • voor de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebied inzetten op een met de ruimtelijke ambities samenhangende integrale en duurzame mobiliteitsstrategie en in aansluiting hierop het verbeteren van routes voor langzaam verkeer van en naar de Bossche Stadsdelta; te wijzigen in: • ten behoeve van het optimaliseren van de bereikbaarheid en verkeerafwikkeling in dit gebied, als tussenstap, een haalbaarheidsonderzoek te naar de verschillende scenario's en deze aan de raad voor te leggen. Amendement 5 Vaststelling Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta als startpunt Ingediend door VVD, Bosch Belang, gewoon ge-DREVEN, Leefbaar 's-Hertogenbosch, SP, PvdA en 50PLUS De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; constaterende dat: • het college de gemeenteraad het voorliggende voorstel ter besluitvorming voorlegt en richting geeft aan de ruimtelijke en functionele herinrichting van het gebied Bossche Stadsdelta; • dit het kader is voor de volgende fase; nl.

een nadere studie naar de haalbaarheid; • er ook nog met eigenaren, mogelijke ontwikkelende partijen, medeoverheden en programmatische initiatiefnemers het gesprek over de herinrichting moet worden aangegaan; • de gemeenteraad met vaststelling van dit gebiedsperspectief zijn visie en daarmee de kaders slechts op hoofdlijnen voor de invulling van het gebied vastlegt; overwegende dat: • het gebiedsperspectief aan de raad mede is voorgelegd om uitspraken te doen over de door het college voorgestelde herinrichting van het gebied op hoofdlijnen; • het gebiedsperspectief belangrijke uitspraken doet over de mogelijkheden, maar er tegelijkertijd nog veel ongewis is; • tijdens het debat hierover zowel zorgen zijn geuit als suggesties zijn gedaan over: 1. verkeersafwikkeling/Vogelstraat/bereikbaarheid/parkeren; 2. brug (wat direct gevolgen heeft voor het waterplein); 3. woningbouw; 4. locatie/ligging en grootte van het evenementen terrein.

• de raad in zijn algemeenheid enthousiast is over deze ontwikkeling en aanvullend daarop uitspraken doet die dienen te worden meegenomen in de volgende ontwikkelfase; • deze inbreng bijdraagt aan een gericht haalbaarheidsonderzoek en vervolgens aan de visie • dat zorgvuldigheid dient te worden betracht en invulling van dit plan verschillende scenario's mogelijk zijn; • het onduidelijk is wat het nemen van dit besluit daadwerkelijk betekent en dit besluit vooral te zien als startpunt; • het goed is om in het dictum te verankeren dat er nog tussenstappen volgen waarbij ook de raad nog aan zet komt; • zodat er stapsgewijs in samenspraak tussen college en de gemeenteraad te komen tot een 28

uiteindelijk projectplan; besluit de aanhef van punt 1 in het dictum: • het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta vast te stellen waarin de ontwikkelingsrichting wordt aangegeven voor de verdere planuitwerking voor de integrale gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta, om te komen tot een dynamisch stedelijk gebied met ruimte voor ontmoeting, cultuur, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past, met dien verstande dat wordt uitgegaan van de volgende hoofduitgangspunten: te wijzigen in: • Het Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta vast te stellen als kader op hoofdlijnen waarin de ontwikkelingsrichting wordt aangegeven voor de verdere planuitwerking voor de integrale gebiedsontwikkeling van de Bossche Stadsdelta, die als ruimtelijk en functioneel kader nog aan de raad wordt voorgelegd, om te komen tot een dynamisch stedelijk gebied met ruimte voor ontmoeting, cultuur, sport, werk en duurzame innovatie, met een gevarieerd woningaanbod dat daarbij past, met dien verstande dat wordt uitgegaan van de volgende hoofduitgangspunten: De heer VONK: Ik snap dat de VVD de Vogelstraat wil onderzoeken omdat dit belangrijk is voor de auto, maar is het niet veel verstandiger om het hele dictum te schrappen als u dat graag op een integrale manier wilt onderzoeken? In het dictum staat dat er een samenhangende integrale mobiliteitsstrategie moet komen,

je kunt daaraan toevoegen dat er eerst een onderzoek moet komen, bijvoorbeeld door de amendementen 4 en 5 samen te voegen en die stap in te bouwen in plaats van hier het hele dictum te schrappen voor een duurzame mobiliteitsstrategie. Mevrouw WELTEN: Mijnheer Vonk, kunt u mij dan uitleggen wat het exacte verschil is met wat u voorstelt? Wij leggen hier twee amendementen neer, u stelt voor daar één van te maken, kunt u mij specifiek uitleggen wat daar de voordelen van en de verschillen tussen zijn? De heer VONK: Door het amendement dat u nu indient, haalt u het hele uitgangspunt van dit project 'voor de bereikbaarheid en toegankelijkheid van het gebied inzetten op een met de ruimtelijke ambities samenhangende integrale en duurzame mobiliteitsstrategie en het verbeteren van routes voor langzaam verkeer' weg en vervangt u dat door een onderzoek zonder dat daar eigenlijk die uitgangspunten nog in worden meegenomen. Is het niet verstandiger om die uitgangspunten overeind te houden en vervolgens te onderzoeken op welke manier je die uitgangspunten invult? Mevrouw WELTEN: Ik moet u eerlijk zeggen dat het mij wat duizelt door wat u nu zegt. Wij willen die tussenstap, een haalbaarheidsonderzoek naar de bereikbaarheid en de verkeersafwikkeling en het woord 'integraal' wekt verwarring. De heer VONK: Wat u wilt en wat u met dit amendement doet, zijn twee verschillende dingen.

U wilt die tussenstap, maar wat u doet, is het hele uitgangspunt van het voorstel schrappen. Mevrouw WELTEN: U stelt geen vraag dus ik geef ook geen antwoord. Dank u. Mevrouw HENDRICKX: Ik ben ook even wat in verwarring. In de eerste plaats is het volgens mij niet zo dat het voorstel dat mevrouw Welten van de VVD doet, het doortrekken van de Vogelstraat, alleen goed zou zijn voor de auto. Dat betwijfel ik want er komt juist ruim baan voor de fiets op die brug. We zouden andere keuzes kunnen maken, maar je moet de automobilist een alternatief bieden en dan kun je ruimte creëren voor het langzaam verkeer. Ik begrijp uw verhaal over de amendementen ook niet. U zegt 'U haalt alle bullets weg', over welk amendement hebt u het dan, over amendement 4 of 5 en wat is uw punt van kritiek precies? Dat is mij niet helemaal helder. Dus twee vragen aan u. Juist kansen voor de fiets, onderschrijft u dat? De VOORZITTER: Dan geef ik direct het woord aan de heer Vonk, ook voor zijn termijn. De heer VONK: GroenLinks wil dat mensen op een fijne, gezonde en duurzame manier kunnen wonen, samen met en bij de natuur met oog voor de historie. We zijn ook enthousiast over het voorliggende voorstel waarin op een andere manier naar duurzaamheid en duurzame mobiliteit wordt gekeken met de versterking van groen, natuur en waterberging in de stad, dat is uniek.

Voor de bouw wil GroenLinks dit expliciet opnemen in het dictum en daarom dienen we samen met 29

andere partijen een amendement in om hier voorrang te geven aan circulair en biobased bouwen. Bij circulair hoort ook het behoud van het bestaande. In de commissie gaf GroenLinks al aan de huisjes aan de Boschdijkstraat graag te willen behouden, maar we vragen ons wel af of de manier waarop de motie nu is geformuleerd de rest van de ontwikkeling niet tegengaat en daarom wachten we graag eerst de reactie van de wethouder daarop af. Voorzitter, dit plan loopt ook voorop op het gebied van duurzame mobiliteit, niet de auto, maar de voetganger en de fietser staan centraal, ruimte maken voor ontmoeting op het Cultuurplein en dat kan ook zo vlak bij het station. We gaan dan ook niet mee met het amendement van de VVD, De Bossche Groenen en anderen die de duurzame mobiliteitsambitie om te kiezen voor langzaam verkeer uit het stuk schrapt en vervangt door een haalbaarheidsonderzoek naar het doortrekken van de Vogelstraat. Wij passen ervoor om in plaats van nu eens te kiezen voor schone en gezonde mobiliteit weer te gaan voor de oude manier van denken. Amendement 6 Duurzaam en circulair bouwen bij de Bossche Stadsdelta Ingediend door GroenLinks, VVD, D66, Rosmalens Belang en CDA De raad van de gemeente 's-Hertogenbosch, in vergadering bijeen op 8 december 2020; de beraadslagingen in de commissie Omgeving gehoord hebbende over Gebiedsperspectief Bossche Stadsdelta (reg.nr.

10126475); overwegende dat: • bij de Bossche Stadsdelta een wijk ontwikkeld gaat worden waar duurzaamheid belangrijk uitgangspunt is; • Uitgangspunt voor bouwen in veel projecten nog steeds bouwen in steen en beton is; • circulair bouwen of biobased bouwen met bijv. hout duurzamer is; • in de voorbeelden in het stuk naast traditionele bouw ook een voorbeeld uit Nijmegen in houtbouw genoemd wordt (pagina 28); • het goed is deze uitgangspunten ook in de beslispunten terug te laten komen; • er bij de Bossche Stadsdelta voorrang wordt gegeven aan circulaire bouw of bouw van duurzame materialen, zoals bijvoorbeeld hout; wijzigt het dictum door aan punt 1i na: • "bij de gebiedsontwikkeling inzetten op het experimenteren vanuit duurzame concepten, waarbij met de bouwstenen water in een mini-delta, gezonde stad en mobiliteit wordt bijgedragen aan een gezonde, groene en klimaatbestendige gemeente en aan duurzame mobiliteit." toe te voegen: • hierbij het circulair bouwen of bouwen met duurzame materialen als hout zoveel mogelijk na te streven.

Mevrouw HENDRICKX: U leest een hartstikke mooi briefje op, maar volgens mij hadden we net een wisseling waarin ik u vroeg… Het voorstel van De Bossche Groenen en volgens mij ook van mevrouw Welten van VVD is: laten we eens kijken naar dit gebied, maken we slimme keuzes? Ook Studio Bereikbaar geeft aan dat je eerst een studie naar de afwikkeling van het verkeer moet doen. Dan het tweede punt. Wij doen een voorstel over die langzaamverkeersbrug, ziet u kansen om dat voorstel te steunen omdat het juist ruimte biedt aan die fiets en het langzame verkeer? Dus twee vragen aan u. De heer VONK: Wij houden graag het uitgangspunt in het dictum overeind. Mevrouw Hendrickx, iedere keer als we duurzame voorstellen hebben waar het concreet wordt, zoals hier waar we kiezen voor het langzaam verkeer, schrapt u die uit het dictum om ze te vervangen door een nieuw onderzoek. Wij kiezen ervoor om dit hier nu in te laten staan. Mevrouw HENDRICKX: 'Schrappen wij weer iets in het dictum', u zegt allerlei dingen maar dat is volgens mij wat er gewoon nog in staat, reageert u nou eens inhoudelijk op mijn vraag. We doen een voorstel om van die brug een fiets- en een langzaamverkeerroute te maken, kunt u dat steunen GroenLinks of niet? De heer VONK: U zegt steeds 'We laten het staan', maar er staat gewoon heel duidelijk 'te wijzigen in' en dan schrapt u dus wat er nu staat.

We vinden wel dat culturele instellingen bereikbaar 30

moeten blijven, maar we twijfelen over deze motie van de PvdA omdat hierin wordt gekozen voor meer parkeren terwijl wij juist via het Cultuurplein ontmoeten willen stimuleren, We wachten hiervoor dus eerst de reactie van het college af en we krijgen ook graag een reactie van de PvdA over of die het breder ziet dan alleen de auto, ook parkeren voor de fiets bijvoorbeeld. GroenLinks heeft in de commissie ook aangegeven dat er oog moet zijn voor mensen die nu in het gebied zitten, zowel de grotere zoals het Werkwarenhuis en de zorg in het Werfpand als de kleinere zoals Knoflook moeten op een goede manier in het vervolgtraject worden meegenomen. GroenLinks hoort dan ook graag van de wethouder of hij hiertoe bereid is en of hij de motie die hierover voorligt als een ondersteuning daarvan ziet. Tot zover. De heer KABBOUTI: Er is veel gezegd in de commissie en ook uit dit debat blijkt weer waar de knelpunten zitten. Verkeer is een heel belangrijk onderwerp waar de meningen over verschillen.

De PvdA heeft in de commissie ook al duidelijk twee punten gearresteerd, namelijk de Vogelstraat waarvan we vinden dat dit het moment is om die nu eens stevig te onderzoeken en niet alleen vanuit de Bossche Delta gezien, maar juist vanuit die hele ontwikkeling van de Spoorzone, de hele ontsluiting van dat gebied en de kans die dat eventueel met zich meebrengt zowel binnen de Stadsdelta als binnen de volledige Spoorzone. Daarom ondersteunen wij het amendement van de VVD over het haalbaarheidsonderzoek. Wij zien dat toch ook wel in een proces in de zin van dat het verzoek is om een aantal scenario's uit te werken en in die scenario's kunnen wat mij betreft dan ook uiteindelijk precies de punten die de heer Vonk aangeeft over duurzame mobiliteitsstrategieën landen want de keuzes en de scenario's die we daarin gaan uitwerken zijn wel degelijk van invloed op de mogelijkheden die dat met zich meebrengt. Wat de PvdA betreft, bijten die twee zaken elkaar zeker niet en heeft het college de volle vrije hand om daar naar eigen inzicht invulling aan te geven, maar we vragen wel om dat stukje expliciet mee te nemen.

Voorzitter, als het gaat om de bereikbaarheid van de culturele instellingen, een motie die door mijn partij en anderen wordt ondersteund, is dat vooral de constatering dat in de reactie op dit stuk wordt gezegd dat de bezoekers die met de auto naar de twee culturele instellingen komen en die nu voor de deur kunnen parkeren vooral naar het centrum worden gedirigeerd. Als we dan moeten vaststellen dat 400.000 bezoekers richting het centrum worden gedirigeerd, waarvan 60% daadwerkelijk met de auto komt, is dat een beweging die helemaal in strijd is met waar we met zijn allen voor staan, namelijk die autoluwe binnenstad. Er is heel bewust gekozen voor de formulering zoals die is gekozen namelijk 'Kijk nou naar de wijze waarop je in dit gebied met een brede mobiliteitsstrategie de bereikbaarheid van de culturele instellingen kunt vormgeven en ga daadwerkelijk met die twee instellingen in gesprek om te kijken of je tot een mobiliteitsplan kunt komen. In die zin zit hier geen enkele claim op een aantal parkeerplaatsen recht voor de deur, maar kijk vooral naar een wat reëler plaatje want het plaatje zoals dat in eerste instantie geschetst is, 'Gaat u vooral richting het centrum', is een plaatje dat de PvdA echt niet voorstaat.