Notulen 24 november 2021

Commissie OMGEVING Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

24 november 2021 Raadzaal O.R. Thelissen mr. G.L. Pijnenburg J.J.E.L. van Creij, E.R.F. Esser, J.J.M. Gersjes, L.A.J. van Griensven, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, L.G. van Herpen, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, ing. W.P. van Koert, G.A.J. van Rooij, B.F.C. Roovers, drs. S.R.M. van Slageren, G.J.I.J. Smeets, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, W.A.M. Vugs, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen, mr. J.M. Wisse en mw. ir. I.J.J. van Zwambagt

Collegeleden:

ing. R.A.P. Geers, M.J.J. van der Geld MSc

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn (DemiSec)

Afwezig:

mw. ing. E.E.M. Eigenhuijsen, W.B.G. Hoeben, S. Hommersom, J.T.M. van Hoek, mr. F. Kabbouti, mw. E. Kummeling, P.W.M. Schellings en G.M.M. Verbruggen

De voorzitter heropent de vergadering van de commissie Omgeving. Mevrouw Welten (VVD) stelt voor om niet-urgente stukken van de agenda te halen. De voorzitter wil geen ordedebat van een kwartier voeren om te kijken welke stukken van de agenda af kunnen, maar gaandeweg de avond besluiten of de agenda kan worden afgemaakt. 7.

Planstudiefase project Lage Diezebrug Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt dit een prima voorstel omdat er door de verlaging van de Diezebrug meer eenheid in de Bossche Stadsdelta komt. Gezien de komende onderhoudskosten is haast geboden en daarom wil ze snel overwogen stappen zetten richting een geïntegreerd gebied. De brug zal zorgen voor meer ontmoeting en toegankelijkheid voor voetgangers en fietsers. Bovendien vormt de brug een belangrijke snelfietsroute richting het station en komt er vanaf het station een prachtige rode loper naar de binnenstad omgeven door een prachtige gebiedsontwikkeling die in verbinding staat met ecologische en recreatieve verbindingen langs de onderdoorgangen van de brug wat ook de erfgoedwaarde ten goede komt. Het CDA hevelt dit project dan ook van harte over van de verkenningsfase naar de planstudiefase. De heer Van Rooij (PvdA) sluit zich aan bij de woorden van het CDA, hij stemt van harte in met het raadsvoorstel. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is het niet eens met het voorstel omdat het te snel gaat. In december 2020 zei de wethouder terug te komen met een integraal voorstel voor het hele gebied, maar nu wordt er weer een deel uitgehaald en dat vindt hij een salamitactiek omdat de raad straks niet meer terug kan.

Hij wil dat eerst grondig onderhoud aan de brug, dat kost € 1,6 miljoen voor twintig jaar en hij wil niet minimaal € 10 miljoen investeren in de wetenschap dat er nog veel onduidelijk is. De heer Vugs (SP) stemt in met de drie voorliggende punten. Een betonnen brug wordt onderdeel van de planstudiefase waarvoor € 250.000 beschikbaar wordt gesteld. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Vugs geen andere optie ziet dan een betonnen brug. 1

De heer Vugs (SP) heeft tijdens I&O gehoord waarom voor een betonnen brug en niet voor een stalen brug is gekozen. Dat is een prima oplossing omdat de hoogte en de breedte zo is dat de pleziervaart eronderdoor kan. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of alles goed is voorbereid, zodat er niet weer een debacle ontstaat zoals bij de Bartenbrug. Het gaat om een platte betonnen brug en hij wil weten of niet het risico bestaat dat er in de toekomst meer dan € 10 miljoen nodig is om problemen te herstellen. De brug maakt een mooie knik en er is zicht op het station en de Tramkade. Hij gaat ermee akkoord om dit project van de verkenningsfase naar de planstudiefase te brengen. De heer Smeets (Rosmalens Belang) gaat akkoord met het beschikbaar stellen van het geld. Hij wil weten of met dit type brug ook grotere boten richting de haven in de stad kunnen varen. De heer Van den Kerkhof (D66) weet dat de verkenningsfase heeft uitgewezen dat alleen een betonnen brug haalbaar is, dat die naast de huidige brug komt en dat er geen elementen van de oude brug in terugkomen omdat het verkeer moet doorgaan. Dit vormt de start van een nieuwe gebiedsontwikkeling en hij is voor dit voorstel. Mevrouw Wisse (GroenLinks) vindt dit een mooi uitgewerkt plan met veel ruimte voor fietsers en voetgangers.

Een houtbetonbrug is uitgesloten omdat die te duur zou zijn, terwijl is afgesproken dat meer met duurzame materialen zou worden gewerkt en ze vraagt de wethouder om de meerkosten van zo'n brug te zien als leergeld, om te kunnen omgaan met een houtbetonbrug. Mevrouw Welten (VVD) vraagt waar mevrouw Wisse precies naar streeft. Mevrouw Wisse (GroenLinks) pleit niet per se voor hout, maar ze vraagt zich af waarom dat wordt afgekapt alleen vanwege de prijs en een eventueel gebrek aan kennis. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het een mooi en goed uitgewerkt plan. Ze vraagt om de totale financiële onderbouwing. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) gaat in op de bereikbaarheid van het gebied. Er wordt een fantastisch verblijfsklimaat op de Tramkade ontwikkeld, maar er zullen net als nu 20.000 auto's over de Diezebrug rijden en als de Boschdijkstraat wordt verlegd naar het parkeerterrein achter de Verkadefabriek, loopt de route loopt dwars over de Tramkade waar dan 8000 autobewegingen zullen zijn plus 20.000 autobewegingen vanaf de Diezebrug. Hij vindt dat de Vogelstraat moet worden doorgetrokken en de Boschdijkstraat voor bestemmingsverkeer moet worden ingericht om het autoverkeer dwars over de Tramkade te verlichten. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of de heer Kagie denkt dat de Diezebrug geen 20.000 auto's aankan of dat hij een trechter in de Brugstraat voorziet.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil verkennen hoe dit precies uitpakt op de brug. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat uit onderzoek blijkt dat het effect van het doortrekken van de Vogelstraat nihil is. Nu vraagt de heer Kagie weer om een onderzoek, maar hij kan dan beter vragen om de Vogelstraat door te trekken als hij dat per se wil. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) weet dat er 8000 auto's over de Tramkade gaan rijden. Dat komt het verblijfsklimaat niet ten goede en daarom wil hij de Vogelstraat toch doortrekken. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat door het doortrekken van de Vogelstraat de aantallen niet dusdanig worden dat het een verblijfsgebied wordt zoals de heer Kagie beweert. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat de Diezebrug niet op zich kan worden beschouwd omdat die invloed heeft op het verkeer op de Tramkade. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat de heer Van den Kerkhof ervan vindt dat er 12.000 voertuigen over een doorgetrokken Vogelstraat gaan rijden. 2

De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat uit onderzoek blijkt dat dit op andere punten tot ongewenste situaties leidt. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) is blij dat er een nieuwe Diezebrug komt, met name omdat het zicht op de Kop van 't Zand sterk wordt verbeterd. Voor een autoluwe Binnenstadsring moet er ook iets aan de Noord-Zuidverbinding worden gedaan, als er wel een nieuwe brug komt maar niets aan de hoeveelheid verkeer wordt gedaan, komt er veel verkeer op de Tramkade. Op de nog niet zolang geleden heringerichte weg tussen Sluis 0 en café de Unie zijn ongeveer 8300 verkeersbewegingen per dag, dat geeft een beeld van hoeveel verkeer door de Kop van 't Zand rijdt. De Bossche Groenen wil geen autoverkeer over de brug, maar een brug voor fietsers en voetgangers, waardoor een autoluwe Binnenstadsring dichterbij komt. De heer Van den Kerkhof (D66) is het in de basis met De Bossche Groenen eens, ook D66 wilde kijken of er een brug zonder autoverkeer kan komen, maar er is gebleken dat dit iets doet met de bereikbaarheid van het Centraal Station en D66 vindt die bereikbaarheid, ook vanuit de noordkant van de stad, dusdanig belangrijk dat hij achter het huidige voorstel voor de brug staat. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt het doortrekken van de Vogelstraat het enige alternatief is.

Voor een autoluwe binnenstad en een cultureel cluster moet de Vogelstraat worden doorgetrokken en moet het verkeer achter de Tramkade langsrijden. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat dit de bereikbaarheid van het Centraal Station niet ten goede komt omdat zo alle druk op de achterkant van het station komt, waar het nu al druk is. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat de binnenstad zelfs autovrij moet worden. Als voor meer ruimte voor fietsers en voetgangers wordt gekozen moet de auto worden geweerd en dat betekent dat de binnenstad inderdaad wat slechter bereikbaar is. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of mevrouw Hendrickx niet bang is dat de ondernemers in de binnenstad kapotgaan als die autovrij wordt omdat er dan niemand meer in de stad komt. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat uit allerlei onderzoeken blijkt dat dit niet zo is en dat steden die autovrij zijn het zelfs beter doen. De heer Van Griensven (PVV) wil van de Diezebrug geen 30km-weg maken omdat er in de stad lekker doorgereden moet kunnen worden. Hij staat achter de aanleg van de brug naar de Vogelstraat, maar de uitstraling van die brug laat te wensen over en hij zou graag zien dat het historische motief net zoals bij de andere bruggen over de Dieze gehandhaafd wordt. Mevrouw Welten (VVD) bedankt de wethouder voor het doen van nader onderzoek over de verkeersafwikkeling.

Veiligheid en een goede verkeersafwikkeling is de basis van de ontwikkeling van een gebied en de aanleg van een brug heeft daar alles mee te maken. Er wordt nu om een voorbereidingskrediet gevraagd, terwijl de wethouder 2020 aangaf liever niet met allerlei losse onderdelen maar met een package deal terug te komen en nu komt hij toch terug met de brug als los onderdeel en niet met een package deal. Met de realisatie van de nieuwe brug wordt wel iets in gang gezet en het vervolg daarop is onduidelijk omdat de vraag is of de route van deze brug wel de juiste is, waarom er geen verlaagde brug komt met dezelfde route als nu en of de brug wel op deze plek moet landen omdat er 20.000 verkeersbewegingen overheen gegaan. Ze maakt zich zorgen over het vele verkeer dat dwars door het gebied zal rijden. De heer Gersjes (Bosch Belang) ziet de aantallen autobewegingen die mevrouw Welten en de heer Kagie noemen niet terug in de stukken. Mevrouw Welten (VVD) heeft dit nagevraagd en het is jammer dat deze getallen niet in de stukken staan. Ze vraagt zich ook af hoe de verbinding van de ene kant van het spoor naar de andere kant van het spoor wordt. Uit onderzoek blijkt dat het doortrekken van Vogelstraat niet de juiste weg is, maar er wordt wel gekeken naar een fietsonderdoorgang in het verlengde van de Vogelstraat, waar de hulpdiensten overheen moeten en ze hoort graag van de wethouder 3

waarom dat wel wordt bekeken. De VVD laat de brug graag in het Structuurfonds en vraagt om een aantal varianten van de brug, bijvoorbeeld een houten brug die misschien wat duurder, maar wel mooier wordt. Reactie college Wethouder Van der Geld zegt dat dit een belangrijke stap in de ontwikkeling van de Bossche Stadsdelta is. Risico's zijn nooit uit te sluiten maar wel te beheersen en dat gebeurt ook. Het grootste risico is momenteel de grondstoffenmarkt en er wordt geprobeerd dit te beheersen door gebruik te maken van budgetten. De heer Gersjes (Bosch Belang) bedoelde niet zozeer het geld maar meer dat er geen debacle zoals bij de Bartenbrug moet ontstaan. Wethouder Van der Geld zegt dat de gemeente van deze brug heeft geleerd. De brug wordt lager dan de huidige brug, maar hoog genoeg om er recreatievaart onderdoor te laten varen. Er is niet voor een houten brug gekozen omdat dit te risicovol is vanwege het feit dat er in Nederland weinig ervaring is met zulke grote houten bruggen, maar in de toekomst kan eventueel elders in de stad wel met hout worden gewerkt. Het gaat nu om de gebiedsontwikkeling Bossche Stadsdelta, niet alleen om de kant van de Verkadefabriek tot en met de Dieze en zeker niet alleen om het gebied Tramkade, maar om beide kanten van de oever en het nu voorliggende scenario is volgens het college het beste scenario voor het totale gebied.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat ook wordt ingezet op een autoluwe Binnenstadsring en ze vraagt zich af waarom dit de best mogelijke oplossing zou zijn gezien het aantal voertuigen dat over de brug zal gaan. Bij de herinrichting van de Zuid-Willemsvaart is een soort shared space ontwikkeld waarbij automobilisten en fietsers de weg delen en ze vraagt of dat hier ook het geval is. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat het weliswaar niet alleen om de Tramkade gaat, maar dat die wel een van de dragers voor een optimaal cultuurklimaat is. 20.000 autobewegingen op de kop van de Tramkade en 8000 dwars door het gebied zegt iets over het geweld dat het verblijfsklimaat op de Tramkade wordt aangedaan. Mevrouw Welten (VVD) hoorde de wethouder zeggen dat het nu voorliggende voorstel de beste keuze is en ze vraagt of er varianten waren. Wethouder Van der Geld geeft aan dat een van de uitgangspunten is dat het station bereikbaar blijft voor auto's en bussen en dat daarom voor deze brug is gekozen. Bij een gezonde stad hoort een bereikbaar station en hij wil het probleem niet van de ene kant naar de andere kant van het station verplaatsen. Het is niet de bedoeling om voor een autoluwe binnenstad wegen af te sluiten waardoor auto's niet meer op de Binnenstadsring kunnen komen.

Het plan is om een vrijliggend fietspad op de brug aan te leggen en er zal dus geen sprake van shared space zijn. In de huidige situatie is de Bosdijkstraat bijna een snelweg en de herinrichting van die weg heeft gevolgen voor hoe auto's het gebied doorgaan en voor de verbinding van de Orthenpoort naar de Brugstraat. Als het verkeer bij de brug wordt afgeknepen, komt er elders in het gebied meer verkeer. Tweede termijn Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt bereikbaarheid een ruim begrip. Als een autoluwe binnenstad het streven is, moet ervoor worden gekozen om daar niet met de auto te kunnen komen. De heer Vugs (SP) vraagt hoe De Bossche Groenen denkt met een grote koffer achter op de fiets naar het station te kunnen gaan. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat met het doortrekken van de Vogelstraat een doorsteek naar de achterkant van het station wordt gecreëerd en dat daar een 'kiss-andridestrook kan worden gemaakt.

4

De heer Vugs (SP) ziet geen verschil tussen met 30 km per uur over de Diezebrug en de Brugstraat naar het station rijden en naar de achterkant van het stadion rijden om in beide gevallen zijn auto in de parkeergarage te zetten. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil van de Diezebrug een fiets- en voetgangersbrug maken om het doorgaande verkeer, maar niet het bestemmingsverkeer eraf te halen. Mevrouw Hernández (50PLUS) vraagt of is gedacht aan mensen die slecht ter been zijn, ouderen, gehandicapten en mensen die met apparatuur moeten lopen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil het gebied niet onbereikbaar maken, er kan achter het station langs worden gereden om daarna met een lus terug te rijden, maar ze wil voorkomen dat mensen via de Orthenseweg en de brug naar Zuid rijden. Het wordt niet onmogelijk, maar alleen lastiger om het gebied met de auto te bereiken en ze hoopt dat automobilisten een andere route gaan kiezen of zich op een ander manier, bijvoorbeeld op de fiets, gaan verplaatsen. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vraagt hoe realistisch het plan van mevrouw Hendrickx is. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt het een heel realistisch plan omdat veel steden, zoals Amsterdam en Brussel, dit al doen. De Bossche Groenen wil de 20.000 vervoersbewegingen terugbrengen en dat kan alleen door de autobereikbaarheid te laten afnemen.

Dit is de enige oplossing om de stad leefbaar te houden. Mevrouw Hernández (50PLUS) denkt dat de 20.000 autobewegingen alleen maar worden verplaatst als auto's niet meer gemakkelijk langs het station kunnen rijden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) hoopt dat mensen een ander vervoermiddel kiezen als het lastiger wordt om de stad met de auto te bereiken. De heer Gersjes (Bosch Belang) spreekt zijn ongenoegen uit over het feit dat er een rapport is dat hij niet heeft. Hij baseert zich nu op de presentatie die tijdens I&O is gehouden waarin naar voren kwam dat de doortrekking van de Vogelstraat een negatief effect op de verkeersstromen heeft. Als hij dat rapport had gekend, had hij een heel ander betoog gehouden en hij wil dit rapport hebben om een beter oordeel te kunnen vellen. Mevrouw Welten (VVD) komt met een motie waarin om varianten op de voorgestelde route wordt gevraagd. Verder merkt ze nog op dat met een andere route het Waterfront optimaler kan worden benut en dat de VVD het Werfpad en de rij bomen wil behouden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) gaat mee met een motie om de zaak scherp te stellen en de oriëntatie breder te houden. Uit de cijfers en de toelichting van de ambtenaren blijkt dat doortrekking van de Vogelstraat nodig is om minder verkeer op de Diezebrug en verlichting voor de Tramkade te bewerkstelligen.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) sluit zich aan bij de woorden van de heer Kagie en hij komt met een voorstel om de Vogelstraat nadrukkelijk in beeld te houden. Wethouder Van der Geld geeft aan dat bij de behandeling van het gebiedsperspectief een amendement over de Vogelstraat is weggestemd. Het college heeft toen toegezegd onderzoek te laten doen naar het verkeerssysteem in de noordelijke Spoorzone. Dat onderzoek is opgeleverd, het rapport is per mail naar de raad gestuurd en hij zal vragen om dit ook aan de stukken toe te voegen. De heer Gersjes (Bosch Belang) neemt het terug in de fractie. De heer Vugs (SP) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Wisse (GroenLinks) neemt het terug in de fractie. 5

De heer Van Griensven (PVV) neemt het terug in de fractie. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) komt met voor motie over de Vogelstraat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) komt ook met een motie over de Vogelstraat. De heer Van Rooij (PvdA) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) neemt het terug in de fractie. Mevrouw Hernández (50PLUS) neemt het terug in de fractie. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is positief. De heer Van den Kerkhof (D66) gaat akkoord. Mevrouw Welten (VVD) komt met een motie. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) gaat akkoord. Dit punt gaat als bespreekstuk naar de raad. 8.

Declaratie ruimen explosieven 2021 Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad.

9.

Verklaring van geen bedenkingen plaatsing flexibele woningen voor maximaal vijftien jaar Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt dit een mooi plan. In de slotclausule staat dat de woningen na vijftien jaar worden verplaatst en ze vraagt van wie de grond is en, als die van de gemeente is, of het niet beter is om als gemeente zelf te gaan bouwen om de huurprijzen in de hand te houden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) las het stuk als minachting naar de burger omdat zij voor het blok worden gezet. Mevrouw Welten (VVD) weet dat de omwonenden zich bezorgd maken en verontwaardigd zijn. Ze stelt naar aanleiding van hun brief de volgende vier vragen, namelijk of de doelgroep inderdaad bestaat uit spoedzoekers, waarom de bewoners geen antwoord krijgen op hun vragen, of het klopt dat sprake is van 250 kleine sociale woningen en of flexwoningen de bouw van permanente woningen belemmeren. Ze leest in het stuk dat de vergunning om daar te staan wordt verlengd met vijftien jaar en één dag en ze vraagt zich af waarom dat geen twintig jaar is omdat dit ook mogelijk is. De heer Vugs (SP) heeft geen wensen of bedenkingen.

Met dit voorstel kan het college Zayaz toestemming geven om voor vijftien jaar en één dag in de noordoosthoek van De Groote Wielen woningen te realiseren en hij vraagt of het klopt dat Zayaz daardoor een korting op de verhuurdersheffing krijgt waardoor die deze tijdelijke woningen kan financieren. Door de toewijzing van deze woningen moet een goede mix van bewoners ontstaan, waardoor er geen onrust ontstaat zoals elders bij tijdelijke woningen is gebeurd. Verder adviseert hij het college om in gesprek te blijven met de bewoners van De Groote Wielen en vooral die in het gebied De Lanen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een goede zaak dat de wethouder inspeelt op de mogelijkheden van de Crisis- en herstelwet om sneller slagen te maken in het oplossen van de woningnood, maar hij sluit zich wel aan bij de vragen die mevrouw Welten stelde. Het gaat om zorgvuldigheid richting de bewoners en de mix van woningen. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft vanwege de hoge woningnood geen principiële bedenkingen, maar dit betekent wel dat er vijftien jaar geen permanente bebouwing op die plek komt. Hij vindt het goed dat de woningen een bepaalde kwaliteit hebben zodat ze na vijftien jaar el6

ders kunnen worden geplaatst. Het proces met de omwonenden roept wel vragen op en hij hoort graag van het college hoe dat traject tot nu toe is verlopen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of het niet beter was geweest dat direct op permanente woningen was ingezet omdat die woningen er dan al lang hadden kunnen staan. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat een gemiddeld bouwproject in Nederland van plan tot realisatie zeven tot tien jaar duurt en dat de bouw van deze flexibele woningen maar twee tot drie jaar duurt. Den Bosch is een voorbeeldgemeente wat betreft flexibele woningen en hij hoopt dit succes te kunnen voortzetten. De heer Smeets (Rosmalens Belang) heeft geen wensen en bedenkingen. Hij is blij dat het college de Crisiswet gebruikt om de woningnood hiermee aan te pakken en Rosmalens Belang ziet mogelijkheden om ook elders in de gemeente hiermee slagen te slaan. De heer Van Rooij (PvdA) sluit zich aan bij de woorden van D66 en hij roept het college op om ook elders in de gemeente op deze manier te werken. Hij is ook benieuwd naar de antwoorden op de vragen die mevrouw Welten stelde. De heer Van Griensven (PVV) is niet tegen het verlengen van de trajecten, maar hij is wel benieuwd naar de antwoorden op de vragen die mevrouw Welten stelde.

De manier waarop de mensen in De Groote Wielen zijn behandeld is geen #samen en hij hoort graag uitleg van de wethouder hierover. Mevrouw Wisse (GroenLinks) heeft geen wensen en bedenkingen. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) zegt dat er nog nooit zoveel vraag naar woningen is geweest als nu en dat flexwoningen op diverse plaatsen inmiddels nut en noodzaak hebben bewezen. Het CDA kent de bezwaren van de omwonenden, maar flexwoningen passen in de huidige economie en kunnen een mooie oplossing zijn voor mensen die op zeer korte termijn een woning nodig hebben zoals gescheiden ouders of jongeren. Door het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen krijgen corporaties een vergunning om voor vijftien jaar en één dag flexwoningen neer te zetten, waarbij ze een korting op de verhuurdersheffing krijgen waarmee ze meer en sneller kunnen bouwen. Daarnaast komt het verlenen van een vergunning voor vijftien jaar de duurzaamheid van een project ten goede, krijgen de woningen een meer definitieve uitstraling en kunnen langere huurtermijnen worden afgesproken, wat meer binding en saamhorigheid in het gebied geeft. Het CDA stemt daarom in met het voorstel. Zij heeft begrepen dat het gaat om verplaatsbare woningen en ze hoort graag van de wethouder of dat zo is.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat het CDA ervan vindt dat met het afgeven van een verklaring van geen bedenkingen de burgers wat betreft de inspraak vrijwel buitenspel worden gezet. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt dat de burgers niet buitenspel worden gezet. Er zijn vooren tegenstanders, maar ze wil vooral kijken naar de voordelen van deze flexwoningen. Het feit dat het gaat om verplaatsbare woningen heeft ook invloed op het gebied waar ze komen te staan en ze vindt de Noordoosthoek van De Groote Wielen groot genoeg om deze flexwoningen te plaatsen. De heer Gersjes (Bosch Belang) wil weten om hoeveel woningen het gaat en wat de kosten zijn. Het gaat om een mooi nieuw gebied waar pas is gebouwd, de bewoners krijgen ineens met deze woningen te maken en hij vraagt of op meer plekken in Den Bosch flexwoningen komen, zodat daar rekening mee kan worden gehouden. Hij wil ook weten of er al signalen zijn dat de verkoop van al in gang gezette bouwprojecten in de buurt van flexwoningen stagneert vanwege die flexwoningen die daar voor vijftien jaar staan. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat Den Bosch koploper in Nederland is op het gebied van tijdelijke woningen. Hij wil ervoor zorgen dat mensen in De Groote Wielen niet alleen prettig individueel wonen, maar ook samenleven in clusters van twintig tot dertig woningen. Het moet een plek 7

worden waar mensen willen wonen en waar ze hun buren kennen, waardoor er sociale cohesie ontstaat. Het gaat om permanente woningen op een tijdelijke locatie, deze woningen kunnen eventueel met huurders die dat willen worden verplaatst naar een andere plek in de Noordoosthoek waar ze een nieuwe start voor de nieuwe wijk gaan vormen. Mevrouw Welten (VVD) las in het stuk dat de woningen na vijftien jaar naar een permanente plek worden verplaatst en ze vraagt hoe permanent die plek is, of deze woningen daar hun hele levensduur blijven staan en of bij er bij het verplaatsen ook een dialoog wordt aangegaan. Wethouder Geers geeft aan dat de kwaliteit van de flexwoningen zo goed is dat ze veel langer dan vijftien jaar mee kunnen. Juist om het maatschappelijke geld van de corporaties en daarmee ook de duurzaamheidsambities zo goed mogelijk te kunnen inzetten, wordt ervoor gezorgd dat de woningen als permanente woning naar een permanente plek gaan in de Noordoosthoek van De Groote Wielen waar een wijk omheen wordt gebouwd. Op die manier kunnen spoedzoekers zoals mensen die in een echtscheiding liggen, starters die bij hun ouders weg willen of senioren die de trap niet meer op kunnen toch snel een nieuw thuis vinden, maar het is wel belangrijk dat niemand hierbij wordt uitgesloten. Er is uitvoerig gesproken met het actiecomité dat ook een brief naar de raad heeft gestuurd.

Hij heeft die brief ook gelezen en daarin staan veel vragen die in de gesprekken al besproken zijn. Hij maakt uit de brief op dat hij opnieuw in gesprek met dit comité moet om nogmaals uit te leggen wat de plannen zijn. Hij is ervan overtuigd dat dit een fantastisch project is waarmee Den Bosch veel landelijke aandacht kan trekken, maar vooral waarmee 220 tot 250 huishoudens een thuis kunnen krijgen. Het voorstel is om ervoor te zorgen dat de corporaties die woningen vijftien jaar en één dag kunnen exploiteren, waarbij het doel is om de meeste woningen binnen die termijn al een keer verplaatst te hebben. Voor de corporaties is de vergunning van vijftien jaar en één dag belangrijk om de investering te kunnen verantwoorden en gebruik te kunnen maken van regelingen van het ministerie. Hij heeft hierover zeer recent nog contact met het ministerie gehad en dat heeft aangegeven dat dit besluit specifiek op de Noordoosthoek is gericht, terwijl het een generiek besluit voor de hele gemeente had moeten zijn. Dit moet worden aangepast om goed gebruik van de regeling te kunnen maken en hij stelt voor een gewijzigd dictum naar de raad te sturen. In de praktijk verandert er daarmee niets omdat de woningen die onder de huidige wetgeving, voorafgaand aan de Omgevingswet, voor vijftien jaar en één dag worden vergund alleen woningen in De Groote Wielen zijn.

Tweede termijn Mevrouw Welten (VVD) vraagt of het, afhankelijk van hoe het gaat met de bouw van permanente woningen, ook zeventien jaar in plaats van vijftien jaar en één dag kan zijn. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de wethouder wil toezeggen dat hij ruim voor 7 december a.s. met het comité in gesprek gaat, zodat ze nog inbreng in het oorspronkelijke traject kunnen hebben. Hij vindt de landelijke aandacht minder belangrijk dan dat de eigen burgers tevreden zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wijst erop dat de noodwoningen aan de Pelssingel die er al 75 jaar staan de meest populaire woningen in Den Bosch zijn. Hij wil ook rekening houden met de opbouw van een samenleving en dan is hoppen niet de goede invalshoek. Op deze manier worden wel snelle slagen in de woningbouw gemaakt, maar dit is een overvalachtige benadering richting de bewoners. De heer Van Griensven (PVV) vraagt zich af waarom een woning wordt verplaatst als daar veel langer dan vijftien jaar en één dag in kan worden gewoond, hij denkt dat de mensen dan net zo goed op dezelfde plek kunnen blijven wonen. Het is goed dat wethouder in gesprek gaat met de bewoners van De Groote Wielen en het is verstandig dat de wethouder met dit voorstel naar de raad terugkomt als dat is gebeurd. De heer Gersjes (Bosch Belang) heeft de aantallen die hij miste inmiddels gevonden.

Het gaat om 220 tot 250 woningen en hij vraagt of het hier om 100% sociale huur gaat en of dat ook invloed heeft op andere projecten.

8

De heer Van Rooij (PvdA) heeft inmiddels de raadsinformatiebrief van 6 april jl. gelezen en daarin vindt hij veel antwoorden die hem sterken in de mening dat deze procedure breed voor de hele stad moet worden doorgezet. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of de flexwoningen permanente bouw belemmeren. Wethouder Geers geeft aan dat voor vijftien jaar en één dag is gekozen omdat de corporaties zo een goede, verantwoorde en duurzame investering kunnen doen. Juist ook omdat heel goed naar de omwonenden is geluisterd, kunnen de woningen ook al eerder dan na vijftien jaar en één dag worden verplaatst en daarover worden afzonderlijke afspraken met de corporaties gemaakt. De flexwoningen zijn bestemd voor mensen zoals de omwonenden zelf, maar toch maken die zich grote zorgen omdat er sociale huurwoningen komen. Er komt ook middenhuurwoningen, zodat veel verschillende mensen op deze locatie terechtkunnen omdat ze met spoed een woning nodig hebben. Om de bewoners tegemoet te komen en in lijn met de woonvisie wordt het geen grote cluster van één type woning omdat dat niet gedifferentieerd genoeg is.

De tijdelijke woningen worden daarom beschouwd als een permanente woning op een tijdelijke locatie en vanaf het zevende tot en met het vijftiende jaar worden ze per cluster verplaatst, waarbij ervoor wordt gezorgd dat ze op een permanente plek terechtkomen waar ze een nieuwe start in een nieuw te realiseren wijk hebben. Daarmee komt hij de corporaties tegemoet, kunnen bewoners de woning langdurig gebruiken en wordt ook aan de wensen van de huidige bewoners tegemoetgekomen. In antwoord op de vraag waarom niet eerst met de bewoners wordt gesproken om daarna met dit besluit terug naar de raad te komen zegt hij dat dit besluit geen vergunning voor deze woningen is, maar een categorieaanwijzing voor flexwoningen. Het is een technisch instrument dat het mogelijk maakt dat de corporaties van een regeling kunnen gebruikmaken. Het traject wordt vervolgd, de corporaties moeten nog een vergunning aanvragen en hij gaat samen met de corporaties nog in gesprek met de bewoners waarbij zij de gelegenheid krijgen om te reageren voordat de vergunning wordt verleend, de reacties worden meegenomen in de afweging op de vergunning. Dit project belemmert de permanente bouw niet omdat de locatie tijdelijk beschikbaar wordt gesteld aan de corporaties en die weer beschikbaar komt voor permanente bouw op het moment dat de woningen zijn verplaatst.

De infrastructuur die voor de tijdelijke woningen wordt aangelegd is ook geschikt voor de permanente wijk, waarmee de gemeente zorgvuldig in deze locatie investeert. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt naar de invloed op het animo voor mogelijk geplande bouwprojecten. Wethouder Geers ziet dat woningen in De Groote Wielen nog steeds erg gewild zijn, ook nu dit project bekend is. Hij heeft nauwe contacten met ontwikkelaars en makelaars en er waren wel wat signalen dat men huiverig was, maar dat is nu niet meer zo en er is nog steeds erg veel animo voor de projecten op deze locatie. De heer Van Griensven (PVV) hoorde dat er overal in Den Bosch flexwoningen kunnen komen, maar hij leest in de verklaring van geen bedenkingen specifiek de Noordoosthoek van De Groote Wielen. Wethouder Geers legt uit dat na een extra consultatie bij het ministerie is geconcludeerd dat er een categorieaanwijzing moet komen en dat het niet specifiek kan zijn. Daarom is het college voornemens de raad een gewijzigd dictum voor te leggen dat inhoudelijk weinig gevolgen heeft. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of het klopt dat de wethouder niet voor 7 december a.s. met de bewoners in gesprek gaat. Wethouder Geers geeft aan dat de omgevingsdialoog nog niet is afgerond en dat hij nog met de omwonenden in gesprek gaat, ook over de verkaveling.

Hij gaat naar aanleiding van de brief van het actiecomité ook opnieuw met hen in gesprek om duidelijk te maken hoe het in elkaar zit. Dat lukt niet voor 7 december a.s. maar wel voordat de vergunningaanvraag van de corporaties aan de orde is, zodat alle reacties kunnen worden meegenomen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wanneer de vergunningaanvraag plaatsvindt. 9

Wethouder Geers heeft geen glazen bol, maar dit zal zo snel mogelijk zijn. De heer Gersjes (Bosch Belang) denkt dat een omgevingsdialoog niet veel zin meer heeft als er al een vergunningaanvraag is gedaan. Wethouder Geers heeft al toegelicht dat de omgevingsdialoog nog loopt, dat hij nog steeds met de omwonenden in gesprek is en dat er nog meer gesprekken volgen voordat de vergunningaanvraag wordt ingediend. Dit voorstel gaat als bespreekstuk naar de raad. 10.

Ruimtelijke onderbouwing Permanente voorziening watersportvereniging Engelermeer Mevrouw Van Zwambagt (CDA) is positief over de ruimtelijke onderbouwing. Het CDA heeft in 2019 de motie 'Aanvraag rendabel krediet' en het amendement 'Nieuwbouw waterpaviljoen Engelen' ingediend waardoor nu een waterpaviljoen gerealiseerd is voor de opslag van materialen en een kleinschalige kantine met de mogelijkheid tot het geven van educatie met een landschappelijke inpassing waarvan iedereen die bij het Engelermeer komt recreëren kan genieten. Sport is een belangrijk onderdeel van de samenleving, het verbindt mensen en houdt ze gezond. Ze waardeert het dat de watersportvereniging er zelf veel aan heeft gedaan om dit paviljoen mogelijk te maken en ook omarmt ze het ontwerp en de inrichting van het terrein, waarbij passende circulaire materialen zijn gebruikt, de biodiversiteit groter wordt en kwaliteit aan de verblijfsomgeving wordt toegevoegd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat een grote stap vooruit is gezet. Ook de reddingsbrigade zou van het pand gebruik gaan maken en hij vraagt of dit nog steeds het geval is. Mevrouw Wisse (GroenLinks) sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Van Zwambagt. GroenLinks is blij met de plannen en gaat akkoord met het voorstel. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is ook positief over dit voorstel.

Hij geeft het college mee ook vooruit te kijken naar de ontwikkelingen bij De Groote Wielenplas waar een watersportclub in een container is gehuisvest. Dit kan worden meegenomen als er een nieuwe brug komt. De heer Gersjes (Bosch Belang) gaat akkoord met het voorstel en hij feliciteert het CDA met het resultaat van hun initiatief. Hij denkt dat watersportvereniging Engelermeer erg blij is met dit mooie onderkomen. Alle partijen waarmee is gesproken waren positief over dit plan en dat is een goed teken. Het gaat om een gebied waarin in het zomerseizoen wordt gerecreëerd en ook als er niemand in het gebouw aanwezig is, moet de veiligheid daar wel gegarandeerd zijn. Mevrouw Welten (VVD) denkt dat het laatste niet aan de gemeente is. Mevrouw Visschedijk (D66) stemt in met het voorstel. Ze vindt het mooi dat een initiatief van de watersportvereniging zelf daadwerkelijk wordt gerealiseerd en dat dit door de omgeving wordt gesteund. Mevrouw Welten (VVD) is positief over het voorstel en blij voor de watersportvereniging. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een schitterend plan en hij is blij dat de omgevingsdialoog goed is verlopen. Hij wijst het college erop dat ook na 2021 scherp op de kosten moet worden gelet. De heer Van Rooij (PvdA) is ook erg positief over dit raadsvoorstel.

De heer Vugs (SP) sluit zich hierbij aan en hij wenst de watersporters veel plezier in hun nieuwe onderkomen toe. Reactie college Wethouder Geers is ook blij met deze ontwikkeling met een prachtig onderkomen op een nieuwe plek waarmee de watersportvereniging weer jaren verder kan. De strandwachten houden hun eigen onderkomen. Hij gaat ervan uit dat de gebouwen veilig zijn en geeft aan dat de eige10

naar van het gebouw zelf voor de veiligheid zorgt. Er is contact met de watersportvereniging in De Groote Wielen in verband met de herontwikkeling van dat gebied. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad. 11.

Ruimtelijke onderbouwing Oude Apotheek, Regentenhuis en kavel 2 Gasthuiskwartier (heraanbieding) Mevrouw Welten (VVD) is blij dat de wethouder heeft geluisterd naar de meerderheid die aangaf dat in dit gebied geen horeca 5 past en met een nieuw voorstel is gekomen. Toch heeft de VVD samen met andere fracties gevraagd om wat meer tijd om in alle zorgvuldigheid zaken tegen elkaar te kunnen afwegen en het plan in een breder perspectief te kunnen plaatsen en ook vanwege onvrede over de omgevingsdialoog. De ontwikkelaar bevestigt dat de omgevingsdialoog niet de schoonheidsprijs verdient en is bereid mee te denken over hoe die kan worden verbeterd. De inbreng van de bewoners is divers en alles opgeteld is de neiging om voor categorie 1 te gaan, maar er is ook vraag naar meer reuring en in het huidige voorstel wordt voorgesteld om ruimte te geven aan kleinschalige horeca categorie 2 en 3 of een maatschappelijke culturele functie en dat betekent ook reuring, maar met beperkte openingstijden en geen keiharde muziek tot middernacht. De wethouder heeft de VVD gerustgesteld dat de keuze voor horeca categorie 2 en 3 niet het risico met zich meebrengt dat andere horeca zich hier kan vestigen omdat horecaontwikkelingen met name aan de kant van het Burgemeester Loeffplein komen.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) heeft gehoord dat mevrouw Welten alle insprekers bij I&O heeft gevraagd of zij kunnen leven met horeca categorie 1. Daarover is consensus en ze vraagt waarom de VVD dan toch wil opschalen naar categorie 2 en 3. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat de belangen van de omwonenden en die van de stad tegen elkaar zijn afgewogen. Bij het wel of niet afgeven van een vergunning voor een terras worden de risico's van overlast gewogen, het is denkbaar dat er een terras in het plantsoen komt en ze wil weten of dit rijmt met het feit dat er subsidie is verstrekt voor een stuk groen om hittestress tegen te gaan. Ze wil besluiten in lijn met eerdergemaakte afspraken en na weging van de belangen van de omwonenden, maar ook die van de stad als geheel en dat brengt de VVD tot de conclusie dat er naast een mooie wijk ook een prachtig zwerfgebied ligt dat niet geïsoleerd moet raken. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat dit voorstel niet binnen het aangegeven kader past omdat daarin alleen horeca categorie 1 is toegestaan. Dat betekent dat de wethouder moet terugkomen met een voorstel dat wel binnen de kaders past of dat de horecavisie moet worden aangepast. Hij is het ermee eens dat het een levendig gebied moet zijn, maar dat staat niet in de kaders.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) zegt dat er door de ontwikkeling van het Gasthuiskwartier winnaars en verliezers zijn. Er worden prachtige woningen in het centrum toegevoegd, maar de omwonenden gaan er niet op vooruit omdat er bomen worden gekapt en er groen verdwijnt ten gunste van terrassen. De Bossche Groenen vindt dat niet op iedere plek in de binnenstad reuring hoeft te zijn en dat meer horeca de binnenstad niet per se beter maakt, maar dat er ook rustige plekken moeten zijn waar fijn gewoond kan worden. De bewoners ervaren de samenwerking met het stadsbestuur als erg moeizaam, veel mensen voelen zich niet gehoord, maar draagvlak is wel belangrijk. De plannen veranderen steeds, bestemmingen worden zomaar gewijzigd en dat kan niet omdat de overheid betrouwbaar moet zijn. Ze wil terug naar de oorspronkelijke bestemming, namelijk horeca categorie 1 zoals in het ruimtelijk functioneel kader staat. Ze wil van de wethouder weten waarom de kaders zijn losgelaten en waarom de spelregels gedurende het proces steeds veranderen. De heer Van Slageren (GroenLinks) is positief over het voorstel, maar hij heeft wel enkele opmerkingen.

Zo dicht in het centrum is altijd enige reuring en de wethouder zei wel dat de horeca aan de andere kant van het gebied is, maar hij wil wel weten of de wethouder denkt te kunnen voorkomen dat er toch te veel horeca aan deze kant van het gebied komt. Een van de wijzigingen naar aanleiding van de motie van de VVD is dat het niet alleen om horeca gaat, maar ook om maatschappelijk-culturele instellingen en hij vraagt of de wethouder vooral het laatste kan 11

stimuleren. Ten slotte wil hij weten of de wethouder kan voorkomen dat een deel van het geplande groen wordt vervangen door een terras. De heer Vugs (SP) sluit zich aan bij de woorden van de VVD en GroenLinks. Dit gebied leent zich prima voor een zeer laagdrempelige horecavoorziening categorie 2 en 3 met de mogelijkheid om een wellicht te openen terras aan bepaalde sluitingstijden te binden. Hij ziet een maatschappelijke instelling nog meer zitten, maar dat moet uit de markt komen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat er nu een mooie tussenvariant voorligt. Het is goed dat er alsnog een gesprek is gevoerd, maar er is wel altijd sprake van een belangenafweging en het Gasthuiskwartier is geen stiltegebied, maar maakt deel uit van de binnenstad. Er zijn afspraken over horeca in de binnenstad, ook over bijvoorbeeld nachtzaken en er moet een balans zijn. De heer Van Griensven (PVV) vindt het belangrijk dat de historische gebouwen in dit gebied worden behouden en hij wil ook de mening van de bewoners van deze gebouwen respecteren omdat het gebied voorheen wel een stiltegebied was. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wijst erop dat in dit gebied eerder ook andere levendige functies waren. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt het belangrijk een betrouwbare overheid te zijn die zich aan de kaders en de afspraken houdt.

De heer Van Griensven (PVV) vindt dat de wethouder zich in principe aan de kaders moet houden, maar dat het in overleg met de omwonenden wel categorie 2 of 3 kan worden met een sluitingstijd van bijvoorbeeld 22.00 uur. De heer Smeets (Rosmalens Belang) vindt het toestaan van daghoreca categorie 2 of 3 een goede toevoeging. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt horeca categorie 2 en 3 passend en hij is blij met het gewijzigde raadsvoorstel waarin het niet meer mogelijk is dat er overlastgevende horeca in dit gebied komt. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt het aan de bewoners zelf om te bepalen wat overlastgevende horeca is. De heer Van den Kerkhof (D66) bedoelt met overlastgevende horeca nachtzaken categorie 5. Nu komt er daghoreca en dat past wel bij deze locatie. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) denkt dat sommige mensen daghoreca ook overlastgevend vinden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat de binnenstad snel een openluchtmuseum wordt als steeds aan iedereen wordt gevraagd of iets passend is. De heer Van den Kerkhof (D66) is het eens met de heer Kagie. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Van den Kerkhof niet vindt dat de overheid zich aan haar afspraken moet houden. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat de raad de kaders bepaalt en dat die vanavond op basis van voortschrijdend inzicht worden aangepast.

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt dat er opnieuw een dialoog moet komen als er nieuwe spelregels worden gemaakt.

12

Mevrouw Van Zwambagt (CDA) is blij dat de wethouder het voorstel heeft aangepast van categorie 5 naar categorie 2 en 3. Ze is benieuwd hoe complementair groen is te verenigen is met een terras. De heer Van Rooij (PvdA) sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Van Zwambagt en een aantal andere sprekers. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt waarom de wethouder niet voor horeca categorie 1 heeft gekozen. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat ook groen aan het gebied wordt toegevoegd waardoor de hittestress afneemt en het klimaat beter wordt. Een zwerfgebied is prachtig, maar dat wordt nog mooier als er wel wat beweging op straat is en die wil hij creëren door in lijn met de kaders horeca zoals een kleinschalig hotel toe te staan. De omgevingsdialoog verdient niet de schoonheidsprijs, maar uiteindelijk liggen alle meningen van de belanghebbenden wel bij de raad op tafel en is het nu aan de raad om een belangenafweging te maken. Hij denkt dat dit voorstel een prachtig zwerfgebied oplevert en er wordt nog gewerkt aan het middengebied van het Gasthuiskwartier waarbij ook het zwerfgebied verder wordt ingevuld met een beetje reuring. Hij denkt dat er hiermee een prachtig plan is voor de Oude Apotheek en het Regentenhuis met daghoreca, respect voor de omgeving en de mogelijkheid van een restaurant.

Tweede termijn De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt nogmaals waarom niet voor horeca categorie 1 is gekozen. Hij heeft gehoord dat er een soort klein parkje komt dat oorspronkelijk groter zou zijn en hij wil weten hoe dit zit. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt waarom de wethouder niet van tevoren naar de raad terug is gekomen om aan te geven dat gelet op de huidige situatie horeca categorie 1 niet helemaal passend is. Wethouder Geers geeft aan dat is gekeken naar het animo voor deze locatie en naar wat passend is. In zijn beleving kan een hotel verschillende vormen hebben zoals een hotel met een bar die tot 02.00 uur open is of een Bed and Breakfast waar mensen vooral slapen en ontbijten en het laatste geeft geen reuring, maar daghoreca en een restaurant wel, daardoor wordt het zeker in de winter niet doodstil op straat. Het is nu qua groen een dooie boel, het gebied wordt opgefleurd door groen toe te voegen en daarmee wordt ook de hittestress minder. Het ruimtelijk functioneel kader is een organische ontwikkeling, er is een kleinschalig hotel categorie 1 voorgesteld, maar er is ook aangegeven dat dit een belangrijk gebied voor de stad is en dat moet worden gekeken wat hier past. Dat is de reden dat wat flexibeler met het kader is omgegaan en is de conclusie dat wat nu voorligt een passende invulling is.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat de wethouder met de keuze voor categorie 2 en 3 niet binnen de kaders blijft en dat hij naar de raad had moeten komen om te vragen of de kaders opgerekt kunnen worden. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) sluit zich aan bij de woorden van de heer Van Creij. Ze hoorde de wethouder zeggen dat er groen wordt toegevoegd, maar niet waarom het parkje kleiner wordt. Wethouder Geers zegt dat uitgebreid met de bewoners is gesproken, maar dat dit niet altijd goed is ontvangen of op dezelfde manier is beleefd. De raad is door de bewoners van het gebied volledig geïnformeerd over wat zij willen, maar daarnaast zijn er ook de belangen van andere bewoners. De raad moet de belangen afwegen en een besluit nemen. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt wie de andere bewoners zijn. Wethouder Geers antwoordt dat ook andere inwoners van de gemeente van dit gebied gebruikmaken en dat ook hun belangen in de afweging moeten worden meegenomen. Er is op dit moment geen park en er wordt groen toegevoegd waarmee hittestress wordt tegengegaan. Hij 13

geeft nogmaals aan dat het ruimtelijk functioneel kader wat flexibeler is dan dat het heel star aan een categorie vasthoudt. Daarom vindt hij dat dit voorstel past binnen de kaders en de horecavisie. De raad moet een afweging maken en als een raadslid het er niet mee eens is, moet die tegen stemmen. De heer Gersjes (Bosch Belang) wil zo doorgaan. De heer Vugs (SP) heeft geen opmerkingen. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk De heer Van Rooij (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) neemt het terug in de fractie en ze komt waarschijnlijk met een motie. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is positief. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Welten (VVD) vindt het een hamerstuk, maar de VVD komt te zijner tijd wel terug op de omgevingsdialoog. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. De voorzitter schorst de vergadering Schorsing 12.

Exploitatieplan Nuland-Oost herziening 2021 Niet behandeld.

13.

Verordening gemeentelijke adviescommissie Omgevingskwaliteit 's-Hertogenbosch Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) is groot voorstander van de adviescommissie Omgevingskwaliteit met specialisten wat betreft architectuur en de inrichting van de openbare ruimte en ze vindt het goed dat sprake is van burgerparticipatie. De Bossche Groenen maakt zich wel zorgen om de uitwerking en om de zin 'bijvoorbeeld door in het omgevingsplan criteria op te nemen die voor één uitleg vatbaar zijn, zodat afdoening zonder advies van de commissie kan plaatsvinden'. Dat kan in veel gevallen, maar in de praktijk gaat het heel vaak om maatwerk. Het is goed dat de zorg voor erfgoed wettelijk is vastgelegd, maar ze wil ook zorgen dat er in de toekomst monumenten en prachtige stadsgezichten ontstaan en daarom moet bij nieuwe wijken en transformatiegebieden een beeldkwaliteitsplan worden opgesteld, dat geeft inspiratie, een samenhangende kwaliteit en duidelijkheid aan de ontwerpers. Het inpassen en versterken van bestaand groen moet altijd onderdeel van zo'n beeldkwaliteitsplan zijn en ze vraagt hoe de wethouder dit ziet. Mevrouw Welten (VVD) betreurt het dat de omgevingsplannen er nog niet liggen. De huidige bestemmingsplannen kunnen bij elkaar worden geveegd tot een omgevingsplan, maar ze vermoedt dat het niet zo simpel is en ze hoort graag van de wethouder waarom dit zo lang duurt.

De VVD pleit al langer voor afschaffing van de Welstandscommissie en daarvoor ontstaat alle ruimte. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt waarom de VVD de adviescommissie wil afschaffen en of die voor Belgische toestanden is met lelijke plekken en lelijke huizen. 14

Mevrouw Welten (VVD) zegt dat de VVD niet voor lelijke plekken is. De VVD hecht waarde aan regels en aan de historische monumentale panden, maar er zitten experts in de ambtelijke organisatie en daarom is een Welstandscommissie niet nodig. Een Welstandscommissie zorgt vaak voor oponthoud van projecten en daarom wil de VVD die commissie afschaffen, maar dat gebeurt nu nog niet. De gemeente gaat in de toekomst bij bouwactiviteiten zelf de omgevingskwaliteit beoordelen, maar met deze verordening wordt daar geen keuze in gemaakt en ze pleit voor beperking van de rol van de Welstandscommissie. De VVD stemt in met dit voorstel, bij het vaststellen van het omgevingsplan zullen de beoordelingsregels voor bouwactiviteiten en de rol van de Welstandscommissie worden bepaald. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) hoorde de VVD ooit pleiten voor inspraak van de bewoners bij vraagstukken over de ruimtelijke kwaliteit en architectuur en dan heeft de Welstandcommissie zeker een rol. Bovendien is het belangrijk dat er onafhankelijke professionals in de Welstandscommissie zitten en dat ook een burger met kennis van de lokale situatie kan aanschuiven. Ze vraagt of de VVD terugkomt op eerdere pleidooien. Mevrouw Welten (VVD) komt niet terug op eerdere pleidooien.

Mevrouw Kummeling noemt nu iets nieuws, met een beeldkwaliteitsplan wordt inderdaad goed in beeld gebracht wat er komt, maar het is wel belangrijk dat er eenduidigheid is over hoe iets gebeurt en dat is nu niet het geval, er is niet altijd een beeldkwaliteitsplan. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) geeft aan dat er bij grote nieuwe wijken en transformaties een beeldkwaliteitsplan is. De heer Vugs (SP) komt bij de nadere uitwerking van de Omgevingswet terug op de inhoud en de taak van de commissie. De heer Gersjes (Bosch Belang) zegt dat er een adviescommissie moet komen en dat deze verordening eerder wordt vastgesteld dan de Omgevingswet er is. Er moet goed worden geborgd dat er de deskundigheid is van de diverse disciplines die in verband met de Omgevingswet nodig zijn en hij vraagt de wethouder of hij problemen ziet in verband met het aantrekken van die deskundigheid. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) sluit zich aan bij de woorden van de heer Vugs, de inzet van deze commissie wordt pas belangrijk bij de uitwerking van de omgevingsplannen. De heer Van Rooij (PvdA) sluit zich aan bij de woorden van mevrouw Van Zwambagt, de heer Vugs en een aantal andere sprekers. Reactie college Wethouder Geers zegt dat de overgang van de Welstands- en Monumentencommissie naar de adviescommissie Omgevingskwaliteit op grond van een wetswijziging verplicht is.

Deze commissie is verplicht voor de bescherming van rijksmonumenten en er is ruimte om hier in de toekomst op een andere manier mee om te gaan. Er wordt beleidsneutraal overgegaan naar de Omgevingswet, de komende jaren wordt het omgevingsplan stap voor stap ingezet en daarmee kan de raad ook inhoudelijke keuzes maken. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vraagt wat de wethouder vindt van beeldkwaliteitsplannen voor nieuwe ontwikkelingsgebieden en transformaties. Wethouder Geers geeft aan dat er wettelijk een nieuwe commissie moet komen, maar dat er verder niets verandert omdat de werkwijze hetzelfde blijft. De nieuwe commissie krijgt onder de Omgevingswet aan de ene kant meer, maar aan de andere kant minder mogelijkheden omdat de raad een grotere keuzevrijheid heeft en er ook voor kan kiezen om groen als beeldkwaliteit mee te nemen in de beoordeling van deze commissie. Deze mogelijkheid komt aan de orde bij het vaststellen en wijzigen van het omgevingsplan.

15

Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) zegt dat er wel iets verandert wat betreft het creeren van draagvlak. Ze las bijvoorbeeld dat mensen zelf moeten aantonen dat er draagvlak in de omgeving voor een bouwplan is. De heer Gersjes (Bosch Belang) vraagt of de wethouder zijn zorgen over de bemensing van de commissie kan wegnemen. Wethouder Geers maakt zich geen zorgen over de bemensing van de commissie omdat het vaak gaat om nevenfuncties en er zeer deskundige en capabele mensen zijn die graag op deze plek een bijdrage leveren. De heer Gersjes (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Wisse (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Van Griensven (PVV) vindt het een hamerstuk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk. De heer Van Slageren (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Kummeling (De Bossche Groenen) vindt het een hamerstuk. De heer Smeets (Rosmalens Belang) is positief. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Welten (VVD) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Van Zwambagt (CDA) vindt het een hamerstuk. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad. Overige onderwerpen ter bespreking 14.

Discussienotitie Vervolg Annapark De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) citeert uit een op 28 januari 2020 raadsbreed aangenomen motie: "verzoekt het college in gesprek te gaan met alle belanghebbenden en met uitgewerkte varianten naar de raad terug te komen". Hij noemt vervolgens de varianten op. Variant A is het raadsvoorstel van december 2019, centraal in het park bouwen. Variant B heeft het grootste draagvlak, maar moet nog veel verder uitgewerkt worden. Variant C, denklijn 2 is bebouwing nabij de oostkant van het Annapark, daardoor gaat het parkgebied op slot en dat stuit op veel weerstand. Variant D, denklijn 3: het buurtbos levert de meeste consensus op, er wordt niet gebouwd, de eigenaar van het Annabos kan niet worden gedwongen om mee te gaan en de eigenaar laat zich niet uit over medewerking. Variant E is meer een conclusie: A, B en C niet, dan geen vervolgontwikkeling. Wat vanavond voorligt is een product van onmacht van de gemeenteraad, ambtenaren en de wethouder en hij adviseert dit dossier te sluiten. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) citeert de voorgelegde vraag: "welke van de vijf gepresenteerde oplossingen passen het best bij de doelstelling van een groter en sterker Annapark?" De raad heeft echter nooit aan het college meegegeven dat er een groter en sterker Annapark moet komen en hij wil verder niets doen.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat dit dossier al 3,5 jaar loopt en dat het college zelf de eerste variant al heeft afgeschoten. Het college vindt de tweede variant onwenselijk omdat dan alle bomen worden gekapt en ook de derde variant vindt het college geen optie. De 16

vierde variant is interessant; mensen in hun kracht zetten en kijken of ze door middel van crowdfunding het Annabos kunnen verwerven. Spacevalue ziet daarin naar de toekomst toe de grootste garantie dat het groene karakter behouden blijft en dit geeft de bewoners rust. Ze kan zich voorstellen dat deze variant op steun kan rekenen, maar het college twijfelt daaraan terwijl de bewoners hebben laten zien dat ze heel erg graag dingen willen en ze van alles voor elkaar krijgen. Ze zou het ook goed vinden als voor de laatste variant wordt gekozen omdat de omwonenden niet hebben gezegd behoefte aan een groter en sterker Annabos te hebben. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of mevrouw Hendrickx eerst aan alle bewoners wil vragen wie wat waar wil. Het klopt dat de bewoners nooit hebben aangegeven dat ze een sterker Annapark willen, maar er is ook niet met die vraag begonnen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat dit inderdaad klopt, maar dat deze suggestie wel werd gewekt omdat de kop van het raadsvoorstel 'Een groter en sterker Annapark' was en de wethouder dit ook steeds herhaalde. Zij leidt daaruit af dat het college wil inzetten op een groter en sterker Annapark en dat de buurt of de wijk daar misschien behoefte aan heeft, maar daar blijkt helemaal geen behoefte aan te zijn en daarom kan ze zich prima vinden in variant E.

Daarmee wordt het boek gesloten en krijgen de bewoners de rust waar ze na al die jaren onzekerheid recht op hebben. De heer Van Griensven (PVV) vindt dat het Annapark gewoon het Annapark en het Annabos gewoon het Annabos moeten blijven. Hij vraagt of de wethouder het bos kan verwerven, zodat het Annabos kan blijven zoals het is. Hij wil hier de natuur de natuur laten en niet alles wat groen is het volbouwen, zodat de mensen in hun omgeving kunnen recreëren. De heer Van Slageren (GroenLinks) zegt dat het startpunt niet is 'laat het park het park', het probleem was dat natuur niet zomaar natuur blijft en dat zeker een kleiner gebied moet worden onderhouden. De vraag was hoe dit wordt georganiseerd en hoe natuur aan het Annapark en het Annabos kan worden toegevoegd. De eerste gedachte was om deze ingreep te financieren door daar woningen te bouwen, er is een motie aangenomen waarin wordt gevraagd naar varianten buiten het bos te zoeken en er is gekeken naar varianten bovenop De Vlieger en naar het ruilen van bouwkavels, maar er blijken geen goede alternatieven te zijn. Het is daarom niet vreemd dat ook het oorspronkelijke voorstel als een variant voorligt. GroenLinks wil natuur toevoegen, daarvoor is ingrijpen in het park en het bos noodzakelijk en dat moet op de een of andere manier worden gefinancierd.

Er is geen duidelijk verhaal over crowdfunding en dat kan ook een precedent scheppen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) denkt dat het vertrekpunt was dat de firma Hoedemakers graag in zijn achtertuin wilde bouwen, maar tot de conclusie kwam dat deze tuin geen bebouwingsmogelijkheid kende. Toen heeft wethouder Geers de mogelijkheid geboden om de groene bestemming van het park voor een deel in de bestemming Rood om te zetten en daar bebouwing toe te staan. Ze begrijpt daarom de redenering van GroenLinks niet die zegt dat de natuur daar de ruimte moet krijgen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt een toelichting op de opmerking van GroenLinks dat ingrijpen nodig is, terwijl de bewoners vinden dat dit niet hoeft en de natuur meer gedijt bij niet ingrijpen. De heer Van Slageren (GroenLinks) zegt dat bij een stuk natuur zo groot als het park en het bos wel moet worden ingegrepen omdat voor een natuurlijk evenwicht een veel groter areaal nodig is. Bijvoorbeeld in de Oostvaardersplassen, dat veel groter is, moet ook worden ingegrepen omdat de natuur zich niet vanzelf hersteld. Hij wil daarom toch kijken hoe natuur kan worden toegevoegd. Ook de omgeving waaronder de bewoners van de zorgappartementen hebben daar plezier van. GroenLinks kiest voor Variant A omdat dit waarschijnlijk het minst slechte voorstel is.