Magazine Omgevingsdialoog MOsH 28-10-2025 G

Ontwerpfilosofie, maatregelenpakket en opties De zomerperiode stond voor het expertteam in het teken van rekenen, analyseren en aanscherpen. De effecten van het basispakket en de opties zijn zorgvuldig in beeld gebracht. Ook is getoetst of het voorstel past bij de ambities, voorkeuren en aandachtspunten die de klankbordgroep tot nu toe heeft meegegeven. Het resultaat is een aangescherpt basispakket, dat in de vierde omgevingsdialoog van 4 september voorlag aan de 22 aanwezige leden van de klankbordgroep. Projectleider Robert Boom trapte de avond af met een verwijzing naar de raadsinformatiebrief die vlak voor de zomer ook met de klankbordgroep is gedeeld. Daarin zijn de uitgangspunten vastgelegd die richting geven aan de verdere uitwerking van de maatregelen. Deze ontwerpfilosofie bestaat uit vijf bouwstenen: 1. Stimuleren van fiets en OV 2. Transitverkeer door woonstraten ontmoedigen (30 km) 3. Autoverkeer zo snel mogelijk afwikkelen via wijkontsluiting langs de randen 4. Waar mogelijk gebruik maken van bestaande infrastructuur, met prioriteit voor verkeersveiligheid en fiets 5. Alleen waar schakels ontbreken, de meerwaarde van nieuwe infrastructuur onderzoeken De ontwerpfilosofie riep meteen discussie op.

Een van de deelnemers merkte op: “Ik mis een belangrijk onderwerp, namelijk het voorkomen van sluipverkeer.” Robert legde uit dat dit nadrukkelijk is bedoeld met punt 2: het ontmoedigen van transitverkeer.

Verkeerskundige Tony Maas vulde aan dat juist de combinatie van punt 2 en 3 effectief is tegen sluipverkeer: doorgaand verkeer hoort niet door de wijken, maar moet langs de randen van het gebied worden afgevoerd. Robert nodigde de deelnemers uit om dit straks terug te zien in de doorrekening van de maatregelen door Tony.

Het aangescherpte basispakket Vervolgens lichtte Robert namens het expertteam het basispakket van maatregelen toe. Daarbij benadrukte hij dat nog niet alles tot in detail kan worden ingevuld: “Het gaat in deze fase om een voorstel op hoofdlijnen. De details worden pas duidelijk bij de verdere uitwerking. Ook de mogelijke planning van de uitvoering wordt pas bekend nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen.” Toch inspireerde de presentatie meteen tot ideeën. Zo opperde een van de aanwezigen: “Kunnen we in de uitwerkingsfase ook aanbevelingen doen voor wandelpaden?” Robert reageerde positief: uiteraard is daar ruimte voor.

Basispakket

Naast het basispakket worden drie onderzochte opties gepresenteerd: 1. Extra verbinding langs Maximakanaal - Inclusief afwaardering Burgemeester Mazairaclaan + Knip Hintham - Optie korte verbinding tussen Aziëlaan en Graafsebaan 2. Extra verbinding via Grote Elst naar De Herven 3. Noordelijk deel oostelijke landweg

Fiets en OV Robert presenteerde ook de maatregelen voor fiets en openbaar vervoer. Over dat laatste was er goed nieuws: in de nieuwe concessie voor het busvervoer, die onlangs is gegund aan Arriva, is een hoogwaardige OV-verbinding (HOV) opgenomen tussen

station ’s-Hertogenbosch en De Groote Wielen Centrum. Deze verbinding moet eind 2026 van start gaan en is als maatregel toegevoegd aan de kaart.

En… werkt het? Tot slot liet Robert een overzicht zien van de globale effecten van het basispakket ten opzichte van de beoogde doelen en de ingebrachte reacties vanuit de klankbordgroep. In de zomerstudie is niet alleen gekeken naar de kosten en technische werking, maar vooral ook naar de vraag: doen de maatregelen wat ze moeten doen? Het overzicht gaf daar een eerste antwoord op. Robert gaf aan dat het overzicht een vertaling is van een volledige Excel, die na afloop ook met de klankbordgroep zal worden gedeeld. Daarop was te zien hoe het basispakket n scoort op de kwaliteits- en ambitiekaart. Ook liet het zien in hoeverre de maatregelen uit het basispakket werken met betrekking tot de aandachtspunten die zowel de experts als de klankbordgroep naar voren hebben gebracht. Daarbij stonden drie thema’s benoemd: verkeersveiligheid, doorstroming en leefbaarheid. Zo werd in één oogopslag duidelijk waar de maatregelen het gewenste verschil maken. De eerste voorzichtige conclusie van Robert: “Het basispakket lijkt te doen wat het moet doen.”

Kunnen we in de uitwerkingsfase ook aanbevelingen doen voor wandelpaden? - Deelnemer omgevingsdialoog #4

Knop om een bestand te downloaden

Download presentatie >

Resultaten zomerstudie Net als bij eerdere bijeenkomsten nam verkeerskundige Tony Maas de klankbordgroep mee in de doorrekeningen van het verkeersmodel. Dit keer ging het om het aangescherpte basispakket en de effecten daarvan in 2040, inclusief het al vastgestelde beleid. Tony gaf aan dat ten opzichte van de vorige berekeningen nog enkele aanscherpingen zijn gedaan. Zo zijn de actuele ontwerpen voor de kruispunten Bruistensingel –Hustenweg meegenomen en is de afwaardering van de Tuinstraat en het noordelijk deel van de Molenstraat nu onderdeel van het basispakket. Ook is een eerder onterecht uitgangspunt hersteld: de Stadionlaan blijft 50 km/uur. Verder zijn kleine verbeteringen in de weg- en kruispuntvormgeving doorgevoerd en is het model uitgebreid met langetermijneffecten, zoals veranderingen in reisgedrag. Tony lichtte toe: “Als je een nieuwe verbinding maakt, passen mensen hun gedrag daarop aan. Dat effect zit nu ook in de berekeningen.”

Effecten van het basispakket De resultaten laten zien dat het basispakket aansluit bij de ontwerpfilosofie: verkeer wordt zoveel mogelijk langs de randen afgevoerd. Er zijn duidelijke afnames zichtbaar, onder meer in Kruisstraat (Vliertwijksestraat), de centrumroute van Rosmalen en op de Oude Baan. Tegelijkertijd zijn er ook aandachtspunten. Zo voorspelt het model een zekere heroriëntering van verkeer binnen woonwijken. Tony maakte meteen een voorbehoud: “Dit is wat het model zegt. Bij een goede weginrichting zal bestemmingsverkeer de hoofdroute blijven aanhouden, maar we moeten het daadwerkelijke gebruik straks in de praktijk vooral blijven monitoren.”

Effecten basispakket - Intensiteitenverschil t.o.v. Project referentie 2040

Knip Vlietdijk Een belangrijk onderdeel van het basispakket is de knip op de Vlietdijk. Daarmee wordt verkeer dat nu nog door Rosmalen Centrum rijdt, verplaatst naar de randen van het gebied. Dat sluit direct aan bij de ontwerpfilosofie: transitverkeer door woongebieden voorkomen. [Ga1] De modeluitkomsten laten significante afnames zien, zowel op de Vlietdijk zelf als op de centrumroute van Rosmalen. Aan de noordkant van het centrum is bijvoorbeeld een afname zichtbaar van 44%. Wanneer er meer file staat op de A2, wordt de werking van de knip Vlietdijk in positieve zin nog sterker. Het verkeersmodel toont een gemiddelde werkdag. Terwijl we weten dat men in de huidige situatie bij oponthoud des te meer geneigd is door het centrum van

Rosmalen te sluipen. Daarnaast brengt de Knip Vlietdijk voordelen met betrekking tot de leefbaarheid met zich mee. Tijdens de dialoog werd ook ingegaan op de praktische gevolgen. De knip geldt alleen voor autoverkeer. Vanuit de groep kwam de vraag of de Vlietdijk geopend kan worden voor fietsers. Dat idee is genoteerd als suggestie om in de verdere uitwerking mee te nemen.

Knip Vlietdijk als onderdeel van het Basispakket - Intensiteitenverschil t.o.v. variant Basispakket zonder de knip

Keuze voor Hooghemaal De keuze tussen Hooghemaal en Laaghemaal kwam vervolgens aan de orde. Volgens het Expertteam past Hooghemaal beter bij de ontwerpfilosofie om verkeer vanuit De Groote Wielen een alernatieve ontsluiting te bieden richting de A59 (in plaats van via Laaghemaal terug te leiden naar de Bruistensingel). Verkeer kan via deze route immers directer worden ontsloten richting de A59. De keuze sluit daarnaast beter aan bij de doelstellingen voor verkeersveiligheid en leefbaarheid, en houdt rekening met de ligging van de school en de manege in het gebied. Tegelijkertijd benadrukte Tony dat de effecten (Hooghemaal danwel Laaghemaal) in de omgeving relatief beperkt blijven. Hooghemaal past beter in de basisfilosofie: verkeer

uit De Groote Wielen zoveel mogelijk naar de A59 leiden en niet via omwegen terug naar de Bruistensingel. Belangrijk detail is dat er in Hooghemaal zelf géén knip wordt voorzien. Daarmee blijft de route toegankelijk en het gebruik van de bypass gestimuleerd, passend bij het uitgangspunt verkeer langs de randen af te wikkelen.

Ontwikkeling De Bunders De geplande ontwikkeling van De Bunders blijkt goed in te passen in het basispakket. De extra verkeersdruk blijft grotendeels beperkt tot de nieuwe bypass bij de Kruisstraat, Hooghemaal en Laaghemaal. Elders in het gebied ontstaan daardoor geen nieuwe knelpunten. Belangrijk is dat de ontsluiting van De Bunders direct kan plaatsvinden op Hooghemaal. Daarmee sluit de nieuwe wijk aan op de hoofdstructuur, zonder dat dit tot extra belasting in de omliggende woonwijken leidt.

De geplande ontwikkeling van De Bunders blijkt goed in te passen in het basispakket.

Opties naast het basispakket Naast het basispakket presenteerde Tony ook de effecten van drie aanvullende opties: •

De verbinding langs het Maximakanaal, gecombineerd met de afwaardering van de Burgemeester Mazairaclaan en een knip bij Hintham, blijkt het meest effectief. Het zorgt voor forse afnames op onder andere de Empelseweg, de Oude Baan en in Hintham zelf. Het verkeersmodel laat zien dat de nieuwe route tussen de 13.000 en 17.000 motorvoertuigen aantrekt. Daarbij komt

•

•

ongeveer de helft (49%) uit het studiegebied zelf, de andere helft is doorgaand verkeer. Vanuit de klankbordgroep werd gevraagd waar dit verkeer precies vandaan komt. Tony lichtte toe dat een aanzienlijk deel uit Empel en de zuidkant van het studiegebied komt. De korte variant van de Maximakanaalverbinding levert minder voordelen op. Deze trekt vooral doorgaand verkeer aan: 88% van het gebruik komt van buiten het studiegebied, slechts 12% van binnen. Een deelnemer merkte kritisch op dat dit dus vooral een weg zou worden voor verkeer van buiten. Tony bevestigde dat het effect voor bewoners veel beperkter is, al reed die 88% van het doorgaande verkeer eerst wel over de Burgemeester Mazairaclaan naar het achterliggende bedrijventerrein De Herven. In die zin heeft de verbinding dus óók meerwaarde voor Rosmalen, maar een volledige verbinding heeft aanvullende voordelen. De verbinding via de Grote Elst geeft enkele lokale verbeteringen, bijvoorbeeld op de Oude Baan en Burgemeester Mazairaclaan, maar zorgt tegelijk voor toenames bij Hintham en op de Empelseweg. Daarmee is het effect minder overtuigend en minder effectief dan een verbinding langs het Maximakanaal. Het noordelijk deel van de Oostelijke Landweg ontlast de Grintweg en de Blauwe Sluisweg en zorgt ook voor een lichte afname in het centrum van Rosmalen. Daar staat een beperkte toename tegenover op de Kruisstraat.

Volgens Tony is dit effect verklaarbaar: verkeer uit de Noordoosthoek van de De Groote Wielen vindt via deze route sneller zijn weg naar (het centrum van) Rosmalen.

Voorlopige conclusies Samenvattend laat het verkeersmodel zien dat het basispakket goed aansluit bij de ontwerpfilosofie en op hoofdlijnen doet wat het moet doen. De knip op de Vlietdijk is daarbij een belangrijke bouwsteen. De optie Maximakanaal heeft verkeerskundig de grootste meerwaarde, maar vergt een bredere afweging in de gebiedsontwikkeling. Knop om een bestand te downloaden

Download presentatie >

Knop om een bestand te downloaden

Overzicht verkeersintensiteiten >

Plenaire bespreking In het plenaire deel nodigde dagvoorzitter Johan Simon de klankbordgroep uit om te reageren op het gepresenteerde basispakket en de opties. Dat leverde een levendig gesprek op, waarin naast waardering ook zorgen en kritische vragen naar voren kwamen. Een eerste reactie uit de zaal was scherp: “Het lijkt wel hetzelfde idiote plan als twintig jaar geleden.” Anderen zagen wel goede elementen. Zij benadrukten dat er stevige keuzes nodig zijn om de leefbaarheid en verkeersveiligheid te verbeteren.

Dagvoorzitter Johan Simon nodigde de klankbordgroep uit om te reageren op het gepresenteerde basispakket.

Behoefte aan meer knips Een terugkerend punt was de wens om meer knips te overwegen, niet alleen in de Vlietdijk maar ook bij Hooghemaal en Laaghemaal. Het idee is om verkeer vanuit De Groote Wielen sterker naar de randen te sturen en te voorkomen dat het gebied intern wordt doorkruist.

“Misschien helpt juist een knip in Hooghemaal én in Laaghemaal om sluipverkeer te vermijden.” - deelnemer klankbordgroep #4

Indien geen knips: snelheidsremmende maatregelen Wanneer knips niet mogelijk blijken, moet er volgens de klankbordgroep in elk geval stevig worden ingezet op snelheidsbeperking. De zorg leeft dat Hooghemaal anders verandert in een racebaan. Voorstellen uit de groep waren onder meer wegversmallingen, drempels en andere snelheidsremmende maatregelen.

“Maak het zo onaantrekkelijk mogelijk om daar hard te rijden, voor de veiligheid van onze kinderen.” - Deelnemer omgevingsdialoog #4

Aandacht voor de Kruisstraat Ook de Kruisstraat kwam nadrukkelijk ter sprake. Daarbij ontstond verwarring omdat in de kaarten de naam zowel voor de kern Kruisstraat als voor de straat zelf wordt gebruikt. Deelnemers vroegen om meer aandacht voor de leefbaarheid in de oostwestverbinding en stelden voor om dit deel af te waarderen naar 30 km/uur, gecombineerd met een herinrichting die sluipverkeer ontmoedigt.

“Als je alleen een bord neerzet, verandert er niets. Je moet het fysiek zo inrichten dat mensen er niet meer doorheen jakkeren.” - Deelnemer omgevingsdialoog #4

Zorgen over tempo en uitvoering Naast inhoudelijke punten waren er vragen over de planning. Moeten bewoners echt vijftien jaar wachten voordat maatregelen merkbaar zijn? Johan Simon legde uit dat het advies aan de gemeenteraad niet alleen gaat over wat er moet gebeuren, maar ook over hoe en wanneer. Bij de volgende dialoog wordt daar verder op ingegaan. Johan sloot af met de boodschap dat alle reacties zorgvuldig worden vastgelegd en samen met het expertadvies worden meegegeven aan de gemeenteraad. Daarbij kwam hij tegemoet aan een wens van de klankbordgroep: deelnemers krijgen de mogelijkheid om hun reactie schriftelijk aan te leveren, uiterlijk 22 september. Zo kunnen zij hun achterban raadplegen en een afgewogen standpunt formuleren. Om dit mogelijk te maken, ontvangen alle deelnemers direct na de dialoog per e-mail de presentaties van deze omgevingsdialoog en de onderliggende intensiteitscijfers per e-mail. Ook ontvangen alle leden van de klankbordgroep de spreadsheets met de reactie van het expertteam op alle inbreng tijdens 1e, 2e en 3e omgevingsdialoog. Knop om een bestand te downloaden

Spreadsheet OD #1 >

Knop om een bestand te downloaden

Spreadsheet OD #2 >

Knop om een bestand te downloaden

Spreadsheet OD #3 >

De verzamelde reacties vanuit de dorps- en wijkraden, Centrum Management Rosmalen en het BWRO 's-Hertogenbosch Oost: Knop om een bestand te downloaden

Reacties Klankbordgroep >

Vervolgstappen •

•

Op 18 september vindt de inloopbijeenkomst plaats voor bewoners en andere belanghebbenden. De uitnodiging hiervoor is gedeeld via de gemeentelijke kanalen. Afgesproken is dat de leden van de klankbordgroep deze uitnodiging ook delen met hun eigen achterban. Op 9 oktober volgt de vijfde en afrondende omgevingsdialoog. Daarna wordt het finale advies opgesteld, dat in november wordt besproken in het college van B&W en vervolgens in december in de raad.

Knop om terug naar het overzicht te gaan

Terug naar het overzicht >

Omgevingsdialoog #5 Bespreking en afronding raadsvoorstel 9 oktober 2025 Verslag

Toelichting op het raadsvoorstel

Reacties uit de omgeving

Meer inzichten uit het verkeersmodel

Vervolgstappen

Van verkenning naar verdieping De vijfde omgevingsdialoog op donderdag 9 oktober 2025 markeerde het einde van de verkenningsfase van MOsH. Tijdens deze bijeenkomst bespraken 14 leden van de klankbordgroep en het projectteam het concept-raadsvoorstel dat aan het college zal worden aangeboden. De avond kende stevige discussies, met vragen over tempo, richting en invloed van de omgeving. Toch bleef het gesprek open en respectvol. Aan het einde was er het gedeelde besef dat projectteam en klankbordgroep met dezelfde bedoeling aan de opgave werken: een toekomstbestendig maatregelpakket voor oostzijde ’sHertogenbosch.

Opening en doel van deze bijeenkomst Dagvoorzitter Johan Simon opende de avond met een korte terugblik op de reis die de groep samen heeft afgelegd. “Vanaf het begin hebben we gezegd dat dit een traject is met meerdere tussenstations,” zei hij. “We hebben vijf omgevingsdialogen, vijf expertsessies en een inloopbijeenkomst gehad. Vanavond sluiten we die fase af. Niet met een eindpunt, maar met een tussenstation op weg naar de volgende stap: het advies aan het college en de gemeenteraad. We willen vanavond delen waar we staan en met u bespreken hoe we verdergaan,” aldus Johan.

Hoe zit het met de HOV-verbinding van Arriva? Nog voor de inhoudelijke presentatie begon, kwam uit de zaal een vraag over de onlangs in de media aangekondigde nieuwe busverbinding tussen De Groote Wielen en station ’s-Hertogenbosch. Een deelnemer vroeg: “Ik las dat er een snelle buslijn komt, maar hoe kan dat, zolang we hier nog bezig zijn met het mobiliteitsplan? Dat lijkt elkaar toch tegen te spreken.” Robert Groenhof, strategisch adviseur mobiliteit bij de gemeente, gaf uitleg. Hij lichtte toe dat de provincie verantwoordelijk is voor de aanbesteding van het busvervoer. “Dat proces loopt los van dit project. Wij hebben als gemeente wel input geleverd voor het programma van eisen, zoals de wens voor hoogwaardige verbindingen tussen De Groote Wielen en het station.” De concessie is inmiddels gegund aan Arriva. “We zijn nu samen met de provincie en Arriva in gesprek over de dienstregeling, haltes en routes. Die gaat pas eind 2026 in. Er is dus nog tijd om dit goed af te stemmen met het MOsH-traject.” Na deze toelichting bleef er nog een vraag over de planning: “Als de infrastructuur nog niet is aangepast, dan staat die bus straks toch gewoon in dezelfde file?” Robert erkende dat punt, maar legde uit dat de nieuwe lijn merendeels via de hoofdstructuur zal rijden en dat de inzet is, dat deze bij verkeerslichten voorrang krijgt.

“Het doel blijft dat de bus een sneller alternatief wordt dan de auto.”

Is er afstemming tussen de nieuwe sneldienst van Arriva en MOsH? - Deelnemer omgevingsdialoog #5

Toelichting op het raadsvoorstel Projectleider Robert Boom lichtte het concept-raadsvoorstel toe. Volgens het expertteam ligt het basispakket nog steeds in lijn met de basisfilosofie, al bleken er in de praktijk meer vragen te leven dan eerder gedacht. “Daarom stellen we voor om aanvullend onderzoek te doen voordat we doorgaan naar de planstudiefase.” Het advies aan het college bestaat uit twee onderdelen: 1. Instemmen met de richting van het mobiliteitspakket Oostzijde. Een voorbereidingskrediet beschikbaar stellen voor verdiepend onderzoek. 2. Een voorbereidingskrediet beschikbaar stellen voor verdiepend onderzoek. Het expertteam stelt de volgende verdiepende onderzoeken voor: 1. Ontwerpend onderzoek Oostzijde MOsH – verdere uitwerking van de oostkant van het studiegebied, waar de nieuwe verbinding langs de kern Kruisstraat wordt voorzien. Het gaat hier niet alleen om het tracé van de weg zelf, maar om de vraag hoe dit onderdeel wordt van het grotere geheel: het landschap, de routes, de overgang naar het buitengebied. In dit onderzoek brengen we dat integraal samen. 2. Verdiepend onderzoek Centrum Rosmalen – gericht op de bereikbaarheid en leefbaarheid van het centrum, met aandacht voor verkeersveiligheid en de toegankelijkheid voor bewoners, bezoekers en ondernemers. Het onderzoek brengt o.a.

in beeld wat de maatregelen, en in het bijzonder de knip op de Vlietdijk, betekenen voor het functioneren van het centrum en de lokale economie. 3. Ontwerp knooppunten Bruistensingel en Hooghemaal – gericht op het verbeteren van de verkeersafwikkeling en doorstroming aan de westzijde van het studiegebied. Het onderzoek bekijkt hoe de kruispunten slimmer kunnen worden ingericht en beter op elkaar kunnen worden afgestemd. Daarbij is ook aandacht voor prioriteit van openbaar vervoer en fiets. Het doel is om te voorkomen dat maatregelen aan de oostzijde leiden tot nieuwe knelpunten aan de westkant van de stad. 4. Onderzoek sluipverkeer A2/A59 - gericht op het in beeld brengen en verminderen van sluipverkeer tussen de snelwegen A2 en A59. Het onderzoek kijkt naar herkomst en routes van dit verkeer en onderzoekt maatregelen om het te beperken, zoals aanpassingen aan aansluitingen of dynamisch verkeersmanagement. Doel is te voorkomen dat knelpunten zich verplaatsen binnen het netwerk. Tijdens de presentatie van Robert kwam ook de vraag op of het verstandig is om het huidige kaartbeeld van het maatregelenpakket al aan de raad te tonen. Volgens een

deelnemer aan de klankbordgroep ‘stolt het plaatje’ zodra het wordt gepresenteerd. Het lijkt dan een vaststaand plan, terwijl er nog onderzoek moet volgen. Robert reageerde dat het juist de bedoeling is om de raad transparant te informeren over wat er nu ligt: de knelpunten, de expertvisie en de feedback uit de omgeving. “Er blijft ruimte voor gesprek en eventueel aanpassing, als uit verdiepend onderzoek blijkt dat andere keuzes beter passen bij de basisfilosofie.”

Alle reacties van bewoners zijn meegenomen. Maar het kaartje dat er vanavond ligt, is hetzelfde als vorige keer. - Deelnemer omgevingsdialoog #5

Consensus of draagvlak? Een andere vraag was, of de raad straks zal horen dat de klankbordgroep achter het plan staat. Robert legde uit dat er geen collectief standpunt wordt gevraagd. “De klankbordgroep vertegenwoordigt verschillende wijken met soms uiteenlopende belangen. Er is dus geen consensus, maar wel een gedeeld besef van de opgave. In het advies zullen we duidelijk maken welke standpunten er zijn, zodat de raad die kan meewegen.”

De klankbordgroep vertegenwoordigt verschillende wijken met soms uiteenlopende belangen.

Omgang met de opties binnen het mobiliteitspakket Robert ging ook kort in op de drie onderzochte opties: De Grote Elst, de verbinding tussen de A2 en het Maximakanaal, en de Grindweg. Voordat hij inging op deze opties, maakte hij een voorbehoud: “Het is belangrijk om te weten dat de definitieve besluitvorming over deze opties niet bij ons ligt, maar bij het college. Wat ik vanavond deel, is het voorlopige ambtelijke advies en hoe wij verwachten dat het college hiermee zal omgaan.” •

•

•

Het ambtelijk advies zal zijn, om de optie De Grote Elst niet verder uit te werken vanwege de technische complexiteit, de hoge kosten en de beperkte verkeerskundige meerwaarde. De verbinding tussen de A2 en het Maximakanaal wordt waarschijnlijk losgekoppeld van MOsH en als een aparte gebiedsontwikkelingsopgave opgepakt. De Grindweg is de optie waar het college vermoedelijk wél mee verder wil gaan. Het ligt in lijn met de ontwerpfilosofie: gebruikmaken van bestaande infrastructuur waar dat kan, en nieuwe verbindingen alleen onderzoeken als ze echt waarde toevoegen. Toch is ook hier nog niet alles duidelijk. De status van wat we intern ‘optie 2’ noemen — het eventueel nieuw aan te leggen deel van de weg — is nog niet vastgelegd. Dat moet in het verdiepend onderzoek verder worden bekeken.

Een lid van de klankbordgroep vroeg waarom de noordelijke ontsluiting nog als optie wordt genoemd, terwijl alle wijkraden hebben aangegeven hierin geen meerwaarde te zien. Robert gaf aan dat dit signaal duidelijk is ontvangen. De optie blijft voorlopig wel in beeld om het verkeerskundig onderzoek volledig af te ronden en de effecten goed te kunnen onderbouwen. “Dat betekent niet dat we verwachten dat het nog een kansrijke route is,” voegde hij toe, “maar we willen het zorgvuldig afsluiten.” Robert lichtte toe dat gekeken wordt naar effectiviteit, kosten, ruimtelijke inpassing en uitvoerbaarheid. “De richting lijkt duidelijk, maar de uiteindelijke beslissing is aan het college en vervolgens aan de raad. Tegelijk speelt ook de financiële haalbaarheid. De uitvoering van het gehele pakket is sterk afhankelijk van het verkrijgen van substantiële cofinanciering van het Rijk.

Verschillende perspectieven Enkele aanwezigen spraken hun frustratie uit over het lange proces. “We zijn al tien jaar met deze discussie bezig,” zei een van hen. “Het wordt tijd dat er keuzes worden gemaakt en uitvoering wordt gestart.” Anderen benadrukten juist dat te snelle besluiten kunnen leiden tot verkeerde keuzes. Robert reageerde dat de tijdsinvestering juist bedoeld is om een duurzaam besluit te kunnen nemen. “Als we nu stappen overslaan, lopen we later vast. Door nu te verdiepen, winnen we straks tijd.”

Johan vatte de discussie samen: “We zien verschillende perspectieven, maar ook veel overeenstemming over de richting. Iedereen wil een oplossing die werkt voor bewoners, ondernemers en het verkeer in het hele gebied.” Knop om een bestand te downloaden

Download de presentatie >

Reacties uit de omgeving Peter Nijhout is als Senior Adviseur Mobiliteit een het project verbonden. Hij presenteerde een samenvatting van alle reacties: via de inloopbijeenkomst van 18 september en uit de reacties van wijkraden na omgevingsdialoog #4. Naar aanleiding van de inloopbijeenkomst kwamen in totaal 51 reacties binnen, waarvan het merendeel constructief van toon was. Peter lichtte de hoofdlijnen van alle reacties toe: 1. Brede steun voor het stimuleren van fiets en OV; 2. Verdeeldheid over de knip Vlietdijk (zowel voorstanders als tegenstanders); 3. Vragen over de doortrekking via Hooghemaal of Laaghemaal; 4. Zorgen over hard rijden en verkeersveiligheid bij Kruisstraat-Bruggen; 5. En een sterke wens voor een betere lobby richting het Rijk over de A2. 6. Ook het idee van een sectorenmodel in de kern van Rosmalen om sluipverkeer te beperken kwam meerdere keren terug, evenals suggesties voor een fietsstraat en aanvullende snelheidsbeperkende maatregelen op de oostwestverbinding Bruggen–Kruisstraat. De presentatie van Peter maakte zichtbaar dat de zorgen van bewoners en de richting van het expertteam deels overlappen.

Het lobbyen voor de A2-verbreding is een 'ongoing proces' en heeft de hoogste prioriteit. - Robert Boom

Wat gebeurt er met de reacties uit de wijkraden? Een van de aanwezigen vroeg of alle reacties van de deelraden ook worden beantwoord. Robert lichtte toe dat de reacties niet als zienswijzen worden behandeld, maar wel integraal worden opgenomen in het verslag en het expertadvies. “Alle opmerkingen worden gewogen. Sommige leiden tot vervolgonderzoek, andere worden als aandachtspunt meegenomen in de uitwerking. Alle reacties zijn straks terug te zien in het omgevingsverslag.” Knop om een bestand te downloaden

Download de presentatie >

Meer inzichten uit het verkeersmodel Verkeerskundige Tony Maas presenteerde de resultaten van vier aanvullende verkeersmodelberekeningen. Deze zijn uitgevoerd naar aanleiding van vragen uit eerdere bijeenkomsten met de klankbordgroep. Tony lichtte toe dat de analyses verkennend van aard zijn. Er zijn verschillende varianten denkbaar, maar in deze fase gaat het vooral om inzicht in mogelijke effecten. Vervolgens liet hij de resultaten zien van vier onderzochte maatregelen: 1. Een knip in Laaghemaal; 2. Een knip in Hooghemaal (met knip op de Groote Wielenlaan); 3. Een knip Bruggen-Kruisstraat; 4. Een koude oversteek van de weg Kruisstraat met de bypass van de kern Kruisstraat. Bij een knip Laaghemaal verplaatst het verkeer zich naar Hooghemaal en BruggenKruisstraat. “Het verkeer kan zich niet meer verdelen over beide routes. Daardoor neemt de druk alleen maar toe op de rotondes op de Blauwe Sluisweg.” Een knip Hooghemaal (inclusief noodzakelijk geachte knip op de Groote Wielenlaan) zorgt voor lagere intensiteiten op de Groote Wielenlaan, maar ook voor een sterke toename op Laaghemaal. “Meer dan 20.000 voertuigen per etmaal is daar niet wenselijk,” zei Tony. Een lid van de klankbordgroep vertelde dat het oorspronkelijke idee was om de knip verder oostelijk te leggen, zodat doorgaand verkeer beter wordt geweerd.

Tony lichtte de overwegingen daarbij toe en erkende dat er varianten mogelijk zijn die in vervolgonderzoek kunnen worden meegenomen.

Bij een knip Bruggen-Kruisstraat neemt het verkeer op de verbinding af, maar verplaatst het zich deels naar de Sprokkelboschstraat en door de wijk Hondsberg. “Het gaat vooral om bestemmingsverkeer, niet om doorgaand verkeer,” lichtte Tony toe. Hij benadrukte dat verder onderzoek nodig is om de wenselijkheid van deze maatregel te bepalen. Een koude oversteek Kruisstraat met bypass (waarbij je op de kruising alleen rechtdoor mag rijden en niet kunt afslaan) halveert het verkeer op de oost-westroute. Het effect neemt wel af naarmate je verder naar het westen gaat. Volgens het verkeersmodel leidt deze maatregel bovendien tot meer verkeer in de wijk Hondsberg. “Een koude oversteek is bovendien een onveiligere oplossing,” waarschuwde Tony. Tony sloot af met de boodschap dat het verkeersmodel een hulpmiddel is, geen eindantwoord. “Het laat zien waar effecten worden verwacht. Maar de uiteindelijke keuzes vragen vervolgens om een bredere afweging: verkeer, leefbaarheid, kosten en draagvlak.”

Het verkeersmodel laat zien waar effecten worden verwacht. Maar de uiteindelijke keuzes vragen om een bredere afweging: verkeer, leefbaarheid, kosten en draagvlak. - Tony Maas

Knop om een bestand te downloaden

Download de presentatie >

Vervolgstappen In het laatste deel van de avond ging het gesprek over de vervolgstappen. Robert legde uit dat het advies nu wordt uitgewerkt tot een raadsvoorstel, dat eerst in het college wordt besproken en vervolgens in december in de gemeenteraad. “We stellen het college voor, om de raad te vragen kennis te nemen van de basisfilosofie en in te stemmen met verdiepend onderzoek. Daarna volgt in 2026 een besluit over de planstudiefase.” Het omgevingsverslag met de inbreng van de klankbordgroep vormt, samen met het expertadvies, de basis voor het raadsvoorstel dat in november aan het college en in december aan de gemeenteraad wordt voorgelegd. Een deelnemer vroeg of dit betekent, dat het proces vertraging oploopt. Robert antwoordde dat deze onderzoeken sowieso noodzakelijk zijn. “Het kost tijd, maar het is geen uitstel of vertraging. Het gaat om een bewuste stap om het verdiepend onderzoek naar voren te halen om de volgende fase beter voorbereid in te gaan.”

Verdiepend onderzoek kost tijd, maar het is geen uitstel of vertraging. Het gaat om een bewuste stap om dit naar voren te halen om de volgende fase beter voorbereid in te gaan. - Robert Boom

De klankbordgroep blijft ook in de volgende fase betrokken, onder meer bij de verdiepende onderzoeken en de uitwerking van het ontwerp. De raad bepaalt met het besluit in december niet alleen de inhoudelijke koers, maar ook de manier waarop de omgeving in het vervolgtraject wordt betrokken. Aan het eind van de bijeenkomst blikte Johan terug op het proces. “We hebben soms pittige discussies gehad, maar altijd met respect voor elkaars standpunten. Er blijft spanning tussen de wens om door te pakken en de behoefte aan meer onderzoek. Maar de gedeelde intentie om tot een gedragen oplossing te komen overheerst.”

De klankbordgroep blijft ook in de volgende fase betrokken

Uiteindelijk werken we als projectteam en klankbordgroep toch samen aan dezelfde opgave: een toekomstbestendige mobiliteitsoplossing voor ’s Hertogenbosch Oost - Deelnemer omgevingsdialoog #5

Knop om terug naar het overzicht te gaan

Terug naar het overzicht >

Inloopbijeenkomst MOsH Informeren en ophalen aanvullende reacties 18 september 2025

Bijna 200 inwoners en ondernemers bezochten donderdag 18 september de inloopbijeenkomst over het mobiliteitspakket voor de Oostzijde van de gemeente ’sHertogenbosch (MOsH). Zij kwamen naar het Rodenborch College om zich te laten informeren over de plannen en hun reactie te geven. Met MOsH werkt de gemeente samen met een klankbordgroep van wijk- en dorpsraden, ondernemersverenigingen en belangenorganisaties aan een toekomstbestendig pakket maatregelen dat het verkeer in ’s-Hertogenbosch Oost beter laat doorstromen en de leefbaarheid vergroot. Dit is nodig door de groei van De Groote Wielen en het uitblijven van de verbreding van de A2.

Wat werd gepresenteerd: een basispakket aan samenhangende maatregelen In de centrale hal konden bezoekers vijf panelen bekijken met alle informatie op een rij. Daarop stond niet alleen de aanleiding en de planning van het project, maar ook de uitgangspunten voor de aanpak en de maatregelen die samen het basispakket vormen. Dit basispakket trok de meeste aandacht, omdat het laat zien wat het huidige voorstel is: een geheel van samenhangende maatregelen voor fiets, openbaar vervoer en auto. Daarnaast gaf het paneel ‘Wat merk je ervan?’ inzicht in de effecten per locatie, zodat bewoners konden zien wat de maatregelen in hun eigen omgeving betekenen. Ook mogelijke extra opties, zoals een nieuwe weg langs het Maximakanaal of de doortrekking van de snelfietsroute, kwamen aan bod.

Gesprekken en reacties Maar liefst 40 bezoekers schreven hun ideeën, vragen en zorgen op een reactieformulier. Ook via e-mail ontvangen we nog een aantal reacties. Nog veel meer bezoeker van de inloopbijeenkomst lieten in de gesprekken met de 11 aanwezige leden van de projectgroep weten wat zij van de plannen vonden. Daarbij klonken niet alleen kritische vragen, maar ook complimenten voor de integrale aanpak en de aandacht voor fiets en openbaar vervoer. Tegelijkertijd konden niet alle vragen beantwoord worden: het gaat in deze fase om een voorstel op hoofdlijnen. Veel zaken worden pas duidelijk bij de verdere uitwerking. Ook de mogelijke planning van de uitvoering wordt pas bekend nadat de gemeenteraad een besluit heeft genomen.

Hoe nu verder? De expertgroep MOsH verwerkt alle reacties in haar advies en een omgevingsverslag. Dit advies wordt op 4 november aangeboden aan het college van B&W. In december bespreekt de gemeenteraad de voorgestelde maatregelen en neemt daarover een besluit.

Materialen terugkijken Alle gepresenteerde panelen zijn terug te vinden op de website van de gemeente op de projectpagina Verkeersmaatregelen Oostzijde. Geïnteresseerden kunnen daar niet alleen de voorgestelde maatregelen bekijken, maar ook de uitleg over de aanleiding van het project en de planning van het besluitvormingsproces. De panelen zijn ook hieronder direct te downloaden: Knop om een bestand te downloaden

Panelen inloopbijeenkomst >

Wanneer gaat dit allemaal gebeuren? We zien nu voorstellen, maar ik wil weten wanneer we er iets van merken. - Bezoeker inloopbijeenkomst

Knop om terug naar het overzicht te gaan

Terug naar het overzicht >

Over MOsH Verslag van de omgevingsdialoog voor een toekomstbestendig Mobiliteitspakket voor de Oostzijde van de Gemeente ’s-Hertogenbosch

Waarom dit project? De oostzijde van ’s-Hertogenbosch (ten oosten van de A2 en ten noorden van de A59) staat voor mobiliteitsuitdagingen. Verkeersknelpunten, de groei van De Groote Wielen en het besluit om de verbreding van de A2 te pauzeren, maken een herziening van het mobiliteitsbeleid noodzakelijk. De gemeente werkt daarom aan een toekomstbestendig mobiliteitspakket dat niet alleen de doorstroming verbetert, maar ook bijdraagt aan een veilige en goed bereikbare leefomgeving.

Samen bouwen op bestaande inzichten We starten niet vanaf nul. Eerdere studies en gesprekken hebben waardevolle inzichten opgeleverd. Dit project richt zich op het actualiseren en verdiepen van deze kennis: waar zitten de grootste knelpunten, welke oplossingen zijn al onderzocht en wat zijn de veranderende behoeften van bewoners en ondernemers?

De kracht van de omgevingsdialoog Een sterk mobiliteitsplan ontstaat in samenspraak met de mensen die hier dagelijks reizen en werken. Daarom brengen we in een klankbordgroep van belangenvertegenwoordigers hun ervaringen en ideeën in kaart en combineren deze met de expertise van mobiliteitsdeskundigen.

Van inzichten naar een concreet voorstel De verzamelde input vormt de basis voor een advies aan de gemeenteraad over hoe de mobiliteit in de oostelijke delen van de gemeente verbeterd kan worden. Inzet is om dit eind 2025 in de vorm van een principebesluit voor te leggen.

Het gebied waar het om gaat: ten oosten van de A2 en ten noorden van de A59.

Tijdlijn In dit magazine staan de omgevingsdialogen die we hebben gevoerd en de inzichten die hieruit zijn voortgekomen. 13 maart | Omgevingsdialoog #1 Inzichten in uitgangs- en aandachtspunten 17 april | Omgevingsdialoog #2 Toetsing en eerste selectie maatregelen 22 mei | Omgevingsdialoog #3 Mobiliteitspakketten samenstellen 4 september | Omgevingsdialoog #4 Evaluatie van effecten en richtinggevend advies 18 september | Inloopbijeenkomst Informeren en ophalen aanvullende reacties 9 oktober | Omgevingsdialoog #5 Bespreking en afronding raadsvoorstel Knop om terug naar het overzicht te gaan

Terug naar het overzicht >

Over dit verslag De resultaten van de bijeenkomsten met de klankbordgroep MOsH werden door Bureau voor Omgevingsmanagement verwerkt in dit magazine, dat meteen dient als verantwoordingsdocument. Dit document is rechtstreeks gebaseerd op het digitale magazine met alle interactieve kaarten.

Tekst en foto's

Pam van der Wel

Vormgeving

Harmen van Doorn

Facilitator

Johan Simon

De mensen die op de foto’s in dit verslag te zien zijn, hebben toestemming gegeven voor het maken van beeldmateriaal. Als u zichzelf herkent op een foto en daar bezwaar tegen heeft, kunt u een e-mail sturen naar mosh@s-hertogenbosch.nl. We zorgen er dan voor dat de foto wordt verwijderd.