Definitief verslag Commissie Omgeving 2024-08-27

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) reageert dat het voorstel uit de bespreeknotitie laaghangend fruit ís, maar erkent dat het tijdstip verkeerd uitkomt. De huidige bedrijvigheid zou moeten wijken voor woningbouw. De ruimte om die ontwikkeling in gang te zetten, is er nu. Als dat nu wordt geblokkeerd, zou over een paar jaar een situatie kunnen bestaan waarin men de eigenaren niet weg krijgt. De heer Peters (PvdA) ziet Meerendonk niet als laaghangend fruit: er zit een bedrijventerrein, er zijn verschillende grondposities, een aantal bedrijven wil liever niet weg. Het bestemmingsplan staat de bedrijven nu toe geluid te produceren, wat woningbouw er complex zou maken. Dat maakt deze casus complex. De fractie meent dat er dus kansrijkere locaties zijn. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) zegt dat volgens zijn informatie elk bedrijf er nu voornemens is te vertrekken. Hij vraagt of de PvdA meer weet dan hij. De heer Peters (PvdA) baseert zich op een technische uitvraag. Niet alle bedrijven willen er op korte termijn weg. Zo valt dit niet onder de locaties waar snel veel woningen te bouwen zijn. Die snelle woningen zijn nodig voor die jongere van 20 bij pa en ma op zolder die niet kan wachten, voor mensen in een vechtscheiding of voor ouderen die een kleinere passende woning zoeken.

Als onder druk van projectontwikkelaars hun projecten naar voren worden gehaald ten koste van kansrijker projecten zouden op korte termijn minder woningen worden gebouwd. Kansrijke locaties eerst, blijft de PvdA-strategie, om de woningnood te verlichten.

17

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wijst op de motie van PvdA’er Vossen om ook naar de lange termijn te kijken. Zij vraagt hoe de PvdA door de langetermijnbril naar nieuwe bedrijvigheid op Meerendonk kijkt. Zijzelf vreest dat die ontwikkelingen daarmee in gevaar komen. De heer Peters (PvdA) stelt dat het ene het andere niet in de weg hoeft te staan. Naast kansrijk en snel moet de blik vooruit er ook zijn. Dat doet de fractie al via verkenningen op Meerendonk. Dat gaat hand in hand. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) stelt dat nieuwe bedrijvigheid op Meerendonk er voor tientallen jaren blijft. Zij vraagt of die muur van bedrijvigheid op Meerendonk geen bezwaar vormt als de raad Groot Meerendonk wil realiseren. De heer Peters (PvdA) gaat niet uit van nieuwe bedrijvigheid, maar van vervanging van bestaande panden. Dat is logisch als de gemeente aangeeft dat hier op korte termijn niets gebeurt. Dat staat de plannen voor de lange termijn niet in de weg. De heer Van den Kerkhof (D66) sluit wat volgordelijkheid betreft aan bij de PvdA. De focus is reeds gelegd bij een aantal andere kansrijke gebieden. Met Spoorzone, station Oost en De Groote Wielen worden enorme stappen gezet. Hij verwijst naar het woondebat. Tot 2030 blijft het een kansrijk gebied. Dat ontslaat de raad er niet van het denkvermogen op gang te brengen over wat Den Bosch wil met dit gebied, specifiek met dit bedrijventerrein.

Een grote meerderheid vindt daar op de langere termijn woningen passen. Het plan is niet verkeerd, maar zoiets zou niet vanuit één initiatiefnemer moeten komen. D66 is benieuwd wat er op dit moment gebeurt bij partijen die daar hun licht op laten schijnen, zoals een Bosch Architectuur Initiatief. Dat proces voor na 2030 moet nog wel in deze raadsperiode van start gaan, vooruitlopend op een gebiedsvisie in de volgende periode. Dit project gaat te ver voor nu, maar de fractie wil kijken naar wat er al wél kan gebeuren. De heer Dupuis (SP) vindt het veiligstellen van Meerendonk voor woningbouw prima. Het bestemmingsplan wijzigen bij vertrek van bedrijven is beter dan in allerlei projecten en maatregelen stappen. Dat leidt tot meer kwantiteit dan kwaliteit. Van het project zelf wordt de SP niet enthousiast. Met 25% sociale huur en koop is het voor de SP niet acceptabel. Dit lijkt er eentje in de categorie even snel geld verdienen. Men wil iets met winkels doen naast de Zuiderpassage, die niet wordt gebruikt. Daarnaast wil men een gedeelte van de doorstromingsweg verwijderen. Dat roept vragen over mobiliteit en bereikbaarheid op. Als het momentum er is, kan de gemeente er met het bestemmingsplan en via uitkoop op inspelen, zodat men in een later stadium eenvoudiger het gewenste pad kan volgen.

De heer Kagie (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) hoopt dat hier eerder dan 2030 iets gaat gebeuren: niet voor niets is in deze vergadering al om de quickscan flexwoningen Groot Meerendonk gevraagd. De fractie voorziet dat de herontwikkeling van het benoemde gebied tot een nieuwe stadswijk met voorzieningen zich in de komende jaren voltrekt. Over het afwijzen van de bouwplannen merkt de fractie op onvoldoende inzicht te hebben in de capaciteit van het college. Spreker wijst ook op het temporiseren door ontwikkelaars om hun eigen belangen te bewaken. Een grondpositie markeren is niet verkeerd. Bij de Bossche Stadsdelta blijkt hoe ontwikkelaars strategisch vooruitgedacht hebben, waardoor de gemeente uit belastinggeld de hoofdprijs moet betalen. Als hallen na vijf jaar weer worden afgebroken, wil de eigenaar de verloren afschrijving wellicht vergoed hebben. In gesprek gaan, is altijd goed, maar het college daartoe verplichten zonder inzicht in de capaciteit van de wethouder, die alle zeilen moet bijzetten om zijn harde plannen hard te houden, wil de fractie niet. De heer Ploegmakers (CDA) is al lange tijd voorstander van het ontwikkelen van de Meerendonk. Daarnaast ziet de fractie de ontwikkeling zoals geschetst door De Bossche Groenen. Het CDA heeft al twee keer schriftelijke vragen gesteld over dat deel.

De fractie ziet woningbouw als prioriteit 1, maar dan wel vanuit een integrale visie voor het hele gebied van Lambooybrug tot A2 langs de Zuid-Willemsvaart. Dit zou een uitbreiding zijn op de placemaking. In beantwoording op CDA-vragen in 2020 geeft het college aan dat een mogelijke herontwikkeling van het nu door De Bossche Groenen geagendeerde gebied in samenhang moet worden 18

gezien met Groot Meerendonk. Als het college die lijn nog steeds voorstaat, vindt het het CDA achter zich. Ook is er alle begrip voor dat niet alles in een keer kan worden ontwikkeld. Het CDA stelt nu voor om voor na 2030 te kijken naar Groot Meerendonk en naar in hoeverre de plannen kunnen worden ingepast. Zoals gezegd in het gebied van Lambooybrug tot A2 langs de ZuidWillemsvaart. De heer Van Hoek (50PLUS) wil zoveel mogelijk woningbouw en zo snel mogelijk. Recreatie in het benoemde gebied is ook prima. Naar werken in het gebied zou nog eens moeten worden gekeken. Het gaat 50PLUS niet om het plan an sich, maar om de vorm. Ook dit is weer een plan van vastgoedbedrijven en projectontwikkelaars. Net als bij Landgoed Coudewater heeft de gemeente een faciliterende rol en tekent bij het kruisje. De marktpartijen strijken de bestemmingswinsten en bouw- en grondexploitatie op. Over de vorm van de woningen en de prijzen heeft de gemeente niets te zeggen. Hij verwijst naar de huizenprijzen in Coudewater om het resultaat van deze werkwijze aan te geven. Alle begrip dat binnen de beschikbare capaciteit niet heel veel plannen tegelijk ontwikkeld kunnen worden, maar er is niets op tegen om een industriegebied dat kennelijk op zijn einde loopt te verwerven, eventueel met behulp van wettelijke instrumenten als de Wet voorkeursrecht Gemeenten en de Onteigeningswet.

Dan kan nog steeds even worden gewacht met feitelijke ontwikkeling, eventueel samen met Groot Meerendonk. Vanuit zo’n positie kan de gemeente eisen stellen aan kwaliteit en prijs. Anders wordt slechts gebouwd voor mensen van buitenaf met dikke beurzen die meer druk leggen op de lokale zorg, scholen en politie. De heer Schuurmans (VVD) vraagt waarom de fractie de genoemde instrumenten verkiest boven het in gesprek gaan met de ondernemers: in gesprek gaan in plaats van wegpesten. De heer Van Hoek (50PLUS) geeft aan dat een minnelijke schikking altijd mogelijk is. Het hoeft echter niet zo te zijn dat de gemeente met alle prijzen van de vastgoedsector en projectontwikkelaars akkoord moet gaan. De wettelijke instrumenten zijn er, de gemeente moet niet aarzelen ze te gebruiken. De heer Ploegmakers (CDA) is verbaasd dat het Voorkeursrecht Gemeenten wordt genoemd. Op eerdere vragen over dit gebied heeft het college heel duidelijk geantwoord dat zolang er geen gebiedsvisie of planologische onderlegger is in dat gebied daar geen mogelijkheden voor zijn. Gevraagd wordt welke mogelijkheden de fractie van 50PLUS dan ziet, anders dan het college. De heer Van Hoek (50PLUS) geeft aan dat een gemeente die het voornemen heeft om in een bepaald gebied ooit een plan te gaan ontwikkelen een Voorkeursrecht Gemeenten kan opleggen en een onteigeningsprocedure opstarten.

Daar is geen bestemmingsplan voor nodig. De heer Ploegmakers (CDA) hoopt dat de wethouder daarop kan reflecteren. De voorzitter merkt op dat de wethouder niet meer aan het woord komt. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) kan positief reageren op de bespreeknotitie en de gestelde vragen. Bovenal overheerst verbazing waarom hier geen woningbouw ontwikkeld kan worden en waarom de wethouder het gesprek met de ontwikkelaar niet wil aangaan. Het college kan voorbereidingen treffen en de zaak in beweging zetten. De heer Van Silfhout (Volt) ziet in vraag 5 van de notitie de kern, de zorg dat er nieuwe bedrijvigheid komt en daardoor toekomstige ontwikkelingen in de knel kunnen komen. Als de raad alvast kan starten en zo de zorgen van De Bossche Groenen wegneemt, hoeft daar nog niet te worden ontwikkeld. Dit plan past niet goed bij Volt en volgens Volt ook niet goed bij De Bossche Groenen. Het gaat vooral om de bedrijvigheid die toekomstige ontwikkelingen in de weg kan zitten. De heer Hoeben (De Bossche Groenen) geeft aan dat Den Bosch het al jaren altijd overlaat aan de sector. Dat is nu niet anders. Er ligt een deel van de grondposities bij projectontwikkelaars. Er zijn wat onderliggende deals en er is een plan neergelegd. Dit plan is zeker voor verbetering vatbaar, in de opmerkingen van de SP kan de fractie zich grotendeels vinden. De vrees is dat in 19

de entree van Groot Meerendonk niet de woningbouw komt die de gemeenteraad graag zou willen. Vandaar de oproep in gesprek te gaan over de mogelijkheden. Dit in de wetenschap dat de timing niet optimaal is. De heer Van Silfhout (Volt) reageert, met in het achterhoofd een recent rapport van de Rekenkamer dat allereerst de ‘wat’ moet worden bekeken: wát wil Den Bosch bereiken in die vlek. Nu starten met een project zorgt ervoor dat de gemeente al niet meer de regie heeft over die mooie entreepoort. Dan zal daaruit wel de rest van de wijk groeien en is straks het geheel niet meer wat Den Bosch wil. Die ‘wat’ is juist in dit niet-ontwikkelde gebied zo belangrijk. Als die vraag is beantwoord, kan worden gesproken over de bebouwing. Tot die tijd pas op de plaats, maar wel nadat de zorg is weggenomen over herontwikkeling van de bedrijvigheid die de gemeente straks voor voldongen feiten plaatst. Mevrouw C.H.A. van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) deelt de mening van De Bossche Groenen dat hier snel woningbouw moet verrijzen. Als dit ten koste gaat van andere woningbouw, dan liever afwachten, maar wel alvast piketpalen slaan zodat met dit project na andere projecten snel kan worden gestart. Mevrouw Korver (GroenLinks) is nog steeds enthousiast over het plan daar woningbouw te plegen.

Dat een projectontwikkelaar door wil, snapt de fractie, maar de fractie onderschrijft de visie van het college dat niet alles tegelijk kan. Ook meent GroenLinks met andere fracties dat een dergelijke ontwikkeling in de totaliteit van Groot Meerendonk moet worden bezien, al was het maar om ook de vervoersbewegingen goed mee te kunnen wegen. Ongewenst is een onomkeerbare ontwikkeling waardoor woningbouw er na 2030 niet op dan afzienbare termijn mogelijk is. Als daar sprake van is, zou de fractie daar graag wat aan doen. De heer Van Griensven (PVV) roept in herinnering dat de wethouder in 2020 heeft gezegd dat dit plan niet voor 2030 gerealiseerd kan worden. Ook werd toen gezegd dat er zes tot acht jaar voor nodig is. Vragen zijn hoe dat er nu voor staat en of versnellen überhaupt wel kan. Ook vraagt de fractie zich af hoe vervuild de bodem is en wat sanering zou kosten. In juni 2020 was dit gebied ook onderwerp van een bespreeknotitie en de vraag is wat er nu wezenlijk anders is. De fractie vreest dat een onderwerp wordt afgeraffeld, net als bij het theater gebeurde. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) onderschrijft dat de raad hier niet over één nacht ijs moet gaan en zich niet door een projectontwikkelaar onder druk moet laten zetten. Het is ook wensdenken om alles als één geheel te kunnen benaderen en daar de tijd voor te kunnen nemen.

De realiteit is dat er dan nieuwe panden worden gerealiseerd die er heel lang blijven staan. Dit college kennende wordt dat niet over vijf à tien jaar allemaal uitgekocht. Dan zit Den Bosch straks opgescheept met die muur van industrie tussen de stad en Groot Meerendonk. De afweging of dat wordt geaccepteerd, maakt de raad zelf. Graag zou de fractie meer inzicht willen in waarom de wethouder niet in gesprek gaat. Door nu niets te doen, gaat het straks mis. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de PvdD hier liever snel gaat bouwen in plaats van wat de rest van de raad zegt, verhinderen dat hier een ontwikkeling qua bedrijvigheid gaat plaatsvinden. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil niet zomaar met de plannen van de ontwikkelaar instemmen, maar wil wel in gesprek over wat er dan wél kan. De handen ervan aftrekken en niets doen, betekent dat die bedrijfshallen er komen. Pas over een aantal jaren de mogelijkheden eens bekijken, is volgens de fractie wensdenken. Aan Volt de wedervraag op welke manieren ervoor kan worden gezorgd dat geen nieuwe bedrijfshallen worden gebouwd. De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat de hele raad wil dat het college met een plan komt om de bedrijvigheidsontwikkeling een halt toe te roepen, mocht die plaatsvinden, anders dan door nu te bouwen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) denkt dat de fracties elkaar hierin vinden.

Als die grondpositie nu van de ontwikkelaar is, zal het gesprek in elk geval aangegaan moeten worden. Laat het niet op zijn beloop, want dan ziet de raad collectief dat er iets ongewensts gaat gebeuren.

20

De heer Peters (PvdA) reageert op het ‘op zijn beloop laten’ dat er reeds geld wordt gereserveerd om locaties als Groot Meerendonk te gaan onderzoeken. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) erkent dat dit wordt onderzocht, maar benadrukt dat als op deze locatie bedrijfshallen worden neergezet de ontwikkeling van Groot Meerendonk in gevaar wordt gebracht. Het kan dan alsnog worden ontwikkeld, maar er staan dan nieuwe bedrijfshallen die de toegangspoort en het vormen van één geheel en een fijn woon- en leefklimaat bemoeilijken. Het wordt een minder prettige woonomgeving. De heer Peters (PvdA) vraagt of als duidelijk wordt dat dit geen belemmering vormt om in de toekomst woningbouw te realiseren, de fractie er niet voor is dit naar voren te halen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil echt niet doen wat de ontwikkelaar wil, maar vreest de linie van hallen. Die moet echt worden voorkomen. Als daar actie op wordt ondernomen, wordt ook de zorg van deze fractie gehoord. Zo te merken, is dat een collectieve vrees. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) ziet dit als een van de vele mooie plannen die regelmatig voorbijkomen. Op termijn is dit een passende aanvulling, die zelfs onder het gebied Groot Meerendonk kan vallen. Er moeten keuzes worden gemaakt en die zijn voor de komende jaren al gemaakt. Dat betekent plannen vertragen of in de ijskast zetten. Voor een zorgvuldig proces zijn jaren nodig.

Daarom is het een juiste keuze dat nu de focus ligt op kansrijke projecten die snel van de grond komen en dat voor de minder kansrijke projecten niet vol wordt ingezet op nu al ontwikkelen. De voorbereiding, zoals verkennend onderzoek, kan al wel starten. De heer Schuurmans (VVD) onderschrijft de eerdere keuze zoals de wethouder die heeft verwoord. Daarnaast blijft het goed het gesprek levend te houden. Tussen de raadsfracties en ook tussen de wethouder en ondernemers, de omgeving en daarbij de ambities te bepalen maar goed voorbereid voor de dag te komen als de ontwikkeling van Groot Meerendonk wél opportuun is. Dat gesprek tussen wethouder en ontwikkelaars hoeft niet over absoluten te gaan. Afsluitend complimenteert hij De Bossche Groenen. Het is goed de fractie eens enthousiast te zien over plannen van ontwikkelaars. Dat is wel eens anders geweest. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) is te spreken over het ontwikkelingsplan en wil dat dit in zijn geheel wordt uitgevoerd. De fractie wil zo snel mogelijk voorbereidingen treffen. De wethouder heeft eerder aangegeven niet alles tegelijk te kunnen uitvoeren en allereerst het laaghangen fruit te willen plukken. Er is vertrouwen in hoe de wethouder omgaat met de enorme aantallen woningen die worden gebouwd en dat hij alles doet wat in zijn vermogen ligt om die te bouwen.

De heer Hoeben (De Bossche Groenen) formuleert een conclusie. Het gaat de fractie er niet om dat dit per se wordt gebouwd. De fractie is weleens enthousiast over wat een projectontwikkelaar presenteert. Dat moet ook wel, want het merendeel wordt langs die weg gebouwd in Den Bosch. Dit is een kansrijke positie voor 2000 woningen. De hele raad weet hoe lang Den Bosch al bezig is voor een paar fluttorens voor 200 woningen in een park. Dus, ja, de fractie ís een keer enthousiast. Niet zozeer over de inhoud van het plan als wel over de locatie. De oproep was aan te geven hoe de fracties daar in staan. Er is een planning, maar soms komen er zaken tussendoor die onvoorzien zijn. Het gaat erom of de raad die kans dan voorbij moet laten gaan of toch in gesprek moet gaan om te bezien wat er mogelijk is. Hij dankt allen voor de inbreng. Dit formuleren van wensen en bedenkingen voordat er mogelijk een kalf verdrinkt, is absoluut bedoeld om de wethouder te steunen. 11.

Rondvraag en sluiting De heer Van Griensven (PVV) heeft een vraag ingediend over een bouwproject in Nuland. Na eerdere vragen van Rosmalens Belang heeft de aanvrager van het project nu de PVV benaderd. In deze tijd, waarin zorg en huisvesting nijpend worden wegens personeels- en woningtekorten zijn dit soort projecten zeer gewenst. In de brief van 21 november 2023 geeft het college aan na het traject rond het opstellen van de omgevingsvisie het gesprek met de aanvrager aan te kunnen gaan. Inmiddels is er negen maanden overheen gegaan en is er nog niets duidelijk. Hij vraagt de wethouder aan te geven op welk punt in het traject van de omgevingsvisie de gemeente staat en een indicatie te geven van het resterende tijdsbestek tot het gesprek met de 21

aanvrager te geven. Wethouder Slikker erkent de grote behoefte aan woon-zorgwoningen in de gehele gemeente, inclusief Nuland. De eerdere vragen van Rosmalens Belang zijn in november 2023 beantwoord. Bij Sint Jozefoord is er een mogelijkheid het Bejaardenhuis van de Toekomst in te richten met woon-zorgvoorzieningen gerelateerd aan het dorp Nuland. Er zijn in Nuland ook nog veel andere wensen, zoals de eerder aangenomen motie de Noordoosthoek van Nuland ter hand te nemen. Hier betreft het de westelijke kant. Met de dorpsraad is gesproken over alle ambities die er in het dorp zijn, van sport tot wonen, tot zorg, onderwijs en groen. De dorpsraad weet dat allereerst de omgevingsvisie wordt ontwikkeld en dat wordt bekeken wat er kan en wat het meest opportuun is om op welke plek te doen. De omgevingsvisie staat voor medio 2025 gepland, de ontwikkelaar is medegedeeld dat de gemeente op dat moment weer met hem in gesprek gaat. Mevrouw Verreijt (Rosmalens Belang) heeft uit veelvuldig contact in de afgelopen weken met initiatiefnemer begrepen dat er een afspraak met ambtenaren was toegezegd en vraagt of die reeds is gemaakt. Wethouder Slikker stelt dat zowel in de brief als in recente gesprekken is aangegeven dat het gesprek pas na het proces rondom de omgevingsvisie plaatsvindt. Van recente ontwikkelingen is hem niets anders bekend, maar dat zal hij nagaan.

De voorzitter dankt de aanwezigen voor hun bijdrage en sluit de vergadering om 22.30 uur

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Omgeving van 24 september 2024. De secretaris, mr. G.L. Pijnenburg

De voorzitter, F.J. van Haren

22