Document · PDF

Conceptbegroting 2022

Gemeenteraad 9 november 2021, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Begroting 202233.329 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Conceptbegroting 2022 Gemeente 's-Hertogenbosch

d.d. 24-09-2021

Inhoud Hoofdlijnen ...................................................................................................................................................3 Bestuurlijke hoofdlijnen .............................................................................................................................................. 3 Financiële hoofdlijnen ............................................................................................................................................... 10

Deel I: Beleidsbegroting ......................................................................................................................... 13 Programma's.............................................................................................................................................. 14 Bestuursorganen en -ondersteuning ..................................................................................................................... 15 Dienstverlening .......................................................................................................................................................... 21 Gezondheid ................................................................................................................................................................. 24 Veiligheid ..................................................................................................................................................................... 30 Cultureel klimaat ........................................................................................................................................................ 38 Opgroeien en talentontwikkeling ...........................................................................................................................

47 Wonen en zorg ........................................................................................................................................................... 53 Participatie en daginvulling ...................................................................................................................................... 56 Wonen en werkomgeving ........................................................................................................................................ 60 Bereikbare stad .......................................................................................................................................................... 75 Sport en recreatie ...................................................................................................................................................... 79 Milieu respecterende ontwikkelingen ...................................................................................................................

87 Cultuurhistorische kwaliteit ...................................................................................................................................100 Ruimte voor economie en voorzieningen ...........................................................................................................104 Werk en inkomen ....................................................................................................................................................112 Armoede en schulden .............................................................................................................................................118 Beleggingen en overige baten en lasten .............................................................................................................121 Gemeentelijke belastingen .....................................................................................................................................128 Algemene uitkering gemeentefonds ....................................................................................................................129

Paragrafen ............................................................................................................................................... 130 Lokale heffingen .......................................................................................................................................................131 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ........................................................................................................137 Onderhoud kapitaalgoederen ...............................................................................................................................147 Financiering ...............................................................................................................................................................154 Bedrijfsvoering .........................................................................................................................................................157 Verbonden partijen..................................................................................................................................................160 Grondbeleid ..............................................................................................................................................................183 Duurzaamheid - CO2

..............................................................................................................................................193

Deel II: Financiën.................................................................................................................................... 195 Overzicht van baten en lasten ..............................................................................................................................196 Financiële positie .....................................................................................................................................................201 Afdeling Orthen .......................................................................................................................................................215 Bijlagen.......................................................................................................................................................................216

HOOFDLIJNEN Bestuurlijke hoofdlijnen

Inleiding De begroting die voor u ligt, is de tweede in coronatijd. De afgelopen 1,5 jaar zijn voor iedereen intensief en bijzonder geweest. En ook al maakten we dezelfde storm door, de bootjes en golven waren voor ieder anders. Gezondheid is een groot goed. Veerkracht in de samenleving ook. Beetje bij beetje leerden we omgaan met coronagolven, lockdowns en zorgen over de mensen in ziekenhuizen en verpleeghuizen. Er werd een nationale vaccinatiecampagne opgezet en (ondanks) de coronatijd bracht dit jaar creatieve en economische groei die we vorig jaar nog nauwelijks durfden te voorzien. In coronatijd hebben jong en oud last (gehad) van eenzaamheid, van alleen zijn of het gemis van ontmoetingen. En wat kijken velen daar weer naar uit, naar evenementen met publiek, onderwijs in de praktijk, congressen, massaal samen zingen en vieren en een volwaardige samenleving. Desondanks heeft corona ook voor verbondenheid en veerkracht gezorgd, zijn er nieuwe samenwerkingsverbanden ontstaan en hebben twee edities van de Bossche Zomer onze stad op de kaart gezet. Dit kwam door initiatieven vanuit de stad, want ’s-Hertogenbosch maken we samen, door gezamenlijk de mouwen op te stropen en niet alleen te consumeren. Ook al is er steeds meer mogelijk, het blijft lastig vooruit te kijken. Daarvoor blijft de onzekerheid, waar we vorig jaar de inleiding op deze plek mee begonnen, nog steeds groot.

Het is niet alleen corona die voor onzekere tijden zorgt. De omvang en snelheid van de klimaatverandering wordt groter, zoals de overstromingen en bosbranden deze zomer lieten zien. Globalisering, digitalisering en de energietransitie werken niet alleen door in de arbeidsmarkt, maar ook in de diversiteit van de samenleving en de woningmarkt. Hoe voorkomen we dat groeiende verschillen in onze samenleving tegenstellingen worden? ’s-Hertogenbosch is sinds de jaren ’90 van de vorige eeuw een rijke stad en velen gaat het hier goed. Maar ook hier is het vinden van een betaalbare woning voor steeds meer mensen een groot probleem. En ook in onze regio zijn de tekorten in vitale sectoren als de zorg, het onderwijs, de politie, bouw en techniek hoog. Verbondenheid is gebaat bij een veilige, gezonde, toegankelijke en inclusieve samenleving. Mensen die genieten van alles wat ’s-Hertogenbosch biedt én die ook bijdragen aan en zorgen voor ‘s-Hertogenbosch. Die omkijken naar elkaar én elkaar in hun waarde laten. En het lijkt juist in tijden van onzekerheid dat ook in ons land steeds meer mensen twijfelen aan informatie en de overheid en instituties minder vertrouwen. Wij als gemeente vervullen daarom een belangrijke rol, middenin en voor de samenleving.

Met onze dienstverlening die we zorgvuldig, integer en professioneel uitvoeren, onze lokale democratie die we permanent verbeteren met nieuwe instrumenten en het blijven geven van duidelijke en begrijpelijke informatie. En natuurlijk, met aandacht voor onze inwoners en de menselijke maat in regels en systemen. De coronacrisis heeft ’s-Hertogenbosch zeker niet stil doen staan. Het heeft soms zelfs extra urgentie gegeven om dingen aan te pakken, anders te doen of te verbeteren. Daarmee investeren we ook gelijk voor de toekomst. Want ‘als het niet kan zoals het moet…’ pakt soms bijzonder creatief en goed uit. En daar bouwen we als gemeente graag op voort. Zo hebben we andere werkwijzen toegepast, zoals bij handhaving en verrijken de groeiende mogelijkheden van online en data steeds meer beleidsprogramma’s, participatie en brengt een Time Machine ons erfgoed nu digitaal tot leven. En na de succesvolle Bossche Zomer van vorig jaar, genoten ook deze zomer heel veel mensen voluit in ’sHertogenbosch van alle creativiteit en verrassingen die onze inwoners, ondernemers, culturele instellingen en maatschappelijke organisaties lieten zien. Ook geven de vaccinaties steeds meer ruimte voor samen zijn en ontmoeten. Zo konden nieuwe studenten aan de Bossche onderwijsinstellingen dit jaar weer in het écht kennismaken en genieten van de gezelligheid samen tijdens de introductie.

Het zijn voorbeelden van de veerkracht in onze stad van ontmoeting en cultuurstad van het zuiden. We presenteren u een sluitende begroting voor 2022. Ons doel blijft om de financiën (meerjarig) op orde te houden. Zoals we in de Voorjaarsnota al schetsten, was de financiële situatie van veel gemeenten in Nederland zorgelijk en voor de komende jaren onzeker. Inmiddels is duidelijk geworden dat het Rijk de gemeenten tegemoet komt met een stelpost jeugdzorg en extra rijksbijdragen in 2022. Dit is goed nieuws. Maar de tijd nadert ook voor onze gemeente dat we bij maatschappelijke opgaven voor lastige keuzes en afwegingen komen te staan. Gemeenten hebben niet veel eigen inkomstenbronnen en financiële knoppen om aan te draaien, terwijl de opgaves groot zijn. Daarom hopen we ook dat de formatie van een nieuw kabinet niet lang meer duurt. Er wachten grote maatschappelijke vraagstukken op spoedige richting, financiële keuzes en urgentie. Want of het nu gaat om klimaat, coronaherstel, de woningmarkt, veiligheid, de hervorming van het belastingstelsel of het sociaal domein; voor alles geldt dat het rijk een belangrijke partner is voor gemeenten en andersom. En

daar zijn sterke gemeenten voor nodig. Zowel in coronatijd, als bij het maken van beleid dat de toekomst raakt van onze kinderen en kleinkinderen of mensen verder weg in de wereld. Samen met het rijk moeten we ervoor zorgen dat onze oplossingen brede welvaart bevorderen. En dan gaat het om de optelsom van economische, ecologische én sociaal-maatschappelijke effecten. In onze gemeente, regio, Nederland, Europa en voor de wereld. Dichterbij huis bouwen we flink door aan ’s-Hertogenbosch. Letterlijk en figuurlijk. Sommige dingen zijn nu al merk- of zichtbaar, andere zaadjes groeien nog onder de grond of staan in de steigers. Want openbare ruimte vraagt continue aandacht, onderhoud en verbetering en daarbij kiezen we voor kwaliteit. Natuurlijk springen het theater, het Zuid-Willemspark en de Binnenstadsring dan direct in het oog. Maar ook de versnelde vervanging van de bomen op de Parade en het nieuwe WeenerXL zijn daar voorbeelden van. Met de schaarse ruimte is het van belang om slim te kiezen en opgaven samen te pakken. Want door met een brede blik naar oplossingen te kijken, werken we op meerdere terreinen aan waarde voor de toekomst.

En met de plannen voor de Bossche Stadsdelta, het station met nieuwe fietsparkeervoorzieningen, Huis73, een autoluwe en brede binnenstad en de Spoorzone met innovatiedistrict, krijgt ’s-Hertogenbosch de komende jaren een upgrade die past bij de groei die we doormaken en die nodig is voor de toekomst. Verstedelijking biedt ‘s-Hertogenbosch kansen als we er kwaliteitsimpulsen aan koppelen voor gezondheid, leefbaarheid, duurzaamheid, inclusie en toegankelijkheid. Juist dan creëren we kwaliteit. En vinden we oplossingen en ruimte voor woningen, ondernemers, meer groen, digitale toepassingen, talentontwikkeling, cultuur, recreatie en ontmoeting. De ligging en populariteit van ’s-Hertogenbosch als plek om te wonen, te leren, te bezoeken, te werken en te ontmoeten geeft ons top posities in de lijstjes. ’s-Hertogenbosch trekt nieuwe inwoners en ondernemers met een aantrekkelijk vestigingsklimaat, vlakbij de Randstad en in het hart van het sterke Brabantse stedelijke netwerk. Als datastad zijn wij niet bang om kansen te grijpen de data-economie ons biedt en die toe te passen voor maatschappelijke opgaven. Ook investeren we breed in de ontwikkeling van talenten die nodig zijn in de veranderende arbeidsmarkt. Daarbij neemt de positie van het mbo een belangrijke plaats in. Praktisch geschoolden zijn onontbeerlijk voor de zorg, horeca, energietransitie en de bouw van woningen.

En met die woningen bouwen we verder aan een duurzame stad met leefbare wijken. Want we willen onze inwoners niet alleen een dak boven het hoofd bieden, maar een echt thuis. Mensen maken ‘s-Hertogenbosch. Inwoners die trots zijn op de Bossche waarden en die als vrijwilligers en mantelzorgers actief deelnemen in onze samenleving. Zorgen voor elkaar zit in onze geschiedenis. En ook in de huidige tijd proberen we onze zorg- en hulpverlening goed, toegankelijk en eenvoudig te houden. We zetten ons samen met maatschappelijke partners in voor de aanpak van eenzaamheid, voor jong en oud. Net als voor positieve gezondheid, gelijke kansen en de aanpak van schulden en armoede. Bij dit alles geven we extra aandacht aan kinderen, zodat zij gezond en veilig kunnen opgroeien en de ruimte hebben hun talenten te ontdekken en te ontwikkelen. Want als gemeente vinden wij een samenleving waar we goed naar elkaar luisteren en iedereen bijdraagt, heel belangrijk voor de toekomst van een prettig en mooi ‘s-Hertogenbosch. Niemand kan het alleen en dat geldt ook voor de gemeente. De raad is op zoek naar nieuwe vormen van participatie, waar we graag aan meedoen. Wij willen inwoners, betrokkenen en partners betrekken en naar hen luisteren.

Of met hen meedenken als zij initiatieven ontplooien, hun inbreng en ervaringen gebruiken bij beleid of door hun ideeën geïnspireerd worden tijdens gesprekken over de toekomst van ’s-Hertogenbosch. We leven in een tijd van grote veranderingen en uitdagende opgaven. De coronatijd heeft ons allemaal flink uitgedaagd maar ook laten zien dat we in ’s-Hertogenbosch veerkrachtig zijn. De ervaringen en onzekerheden van de afgelopen jaren geven ons ook inspiratie voor de toekomst. We willen dat onze kinderen en kleinkinderen op kunnen groeien en leven in een gezond en veilig ’s-Hertogenbosch, met droge voeten en waar het fijn wonen en vertoeven is. Ons werk, dat wij als gemeente doen voor ’sHertogenbosch, is dan ook nooit af. De pandemie en de klimaatverandering laten zien dat acties én keuzes van nu bijdragen aan de economische, ecologische en sociaal-maatschappelijke effecten van later. Daarom willen we verder kijken bij de vraagstukken van het hier en nu, en kijken naar oplossingen die waarde toevoegen voor de toekomst van ‘s-Hertogenbosch. Zodat op deze stappen weer voortgebouwd kan worden. In dit laatste jaar van deze bestuursperiode, zetten wij ons hier dan ook graag samen met uw raad voor in.

Beleidskaders Naar het Bestuursakkoord. Naar de Begroting 2021. Naar de Jaarstukken 2020.

Begrotingsproces Spoorboekje Begroting 2022 1. Inleiding Het presidium stelt jaarlijks een tijdschema op voor de behandeling van de begroting, het zogenaamde spoorboekje. Voor u ligt het spoorboekje voor de begroting 2022 waarin u kunt nalezen hoe dit jaar de behandelprocedure van de begroting is. Zoals gebruikelijk staan naast de begroting 2022 de volgende met de begroting samenhangende voorstellen op de agenda: • De verordening op de heffing en invordering van parkeerbelasting; • De belastingvoorstellen. In dit jaar voor de verkiezingen is de begroting traditiegetrouw beleidsarmer dan in andere jaren. Uitzondering hierop zijn de door de raad bij de voorjaarsnota expliciet gevraagde beleidswijzigingen. 2. Het tijdschema Het tijdschema voor de behandeling van de begroting ziet er als volgt uit: Datum 24 september 7 oktober 15 oktober 11 oktober

Tijdstip

11 oktober 18 oktober 19 oktober 20 oktober 21 oktober 8 november 9 november

20:30 uur 19:30 uur 19:30 uur 19:30 uur 19:30 uur 20:00 uur 14:00 uur 19:30 uur

19:00 uur

Activiteit Digitale begroting 2022 beschikbaar voor de raad Sluitingsdatum indienen schriftelijke technische vragen begroting Beantwoording schriftelijke technische vragen Informatiebijeenkomst begroting 2022 (tijdens Informeren & Ontmoeten) Inspreken begroting (tijdens Informeren & Ontmoeten) Begrotingsbehandeling in Commissie Bestuur Begrotingsbehandeling in Commissie Omgeving Begrotingsbehandeling in Commissie Sociaal Begrotingsbehandeling in Commissie Bedrijvigheid Voorkeurstijdstip indienen moties en amendementen Afsluitende begrotingsbehandeling Afsluiting

3. Toelichting tijdschema Aanbieding van de begroting 2022 Op 24 september krijgt u de beschikking over de digitale begroting (website). Er worden geen begrotingsboeken gemaakt, wel zal een PDF-bestand van de begroting worden gemaakt. Behandeling technische vragen Om de behandeling van technische vragen zo efficiënt mogelijk te laten verlopen zijn de volgende afspraken gemaakt: • Technische vragen worden per fractie verzameld en tegelijk ingediend; • Technische vragen worden via e-mail ingediend bij de Afdeling M&D/F; • Contactgegevens: Hendrik-Jan Schep; h.schep@s-hertogenbosch.nl, 073-6159809; • Het indienen van technische vragen over de begroting kan vanaf het moment van aanbieden tot de sluitingsdatum 7 oktober; • De schriftelijke beantwoording van de technische vragen vindt uiterlijk 15 oktober plaats, zodat de antwoorden nog kunnen worden meegenomen bij de commissiebehandeling en fractievergaderingen; • Vragen kunnen natuurlijk ook later nog worden gesteld, maar dan is er geen garantie meer dat het antwoord tijdig beschikbaar is. Informatiebijeenkomst en inspreekbijeenkomst begroting 2022 De informatiebijeenkomst en de inspreekbijeenkomst over de begroting vinden plaats tijdens de Informeren & Ontmoeten bijeenkomst van 11 oktober.

Commissiebehandeling De commissievergaderingen vinden plaats op de volgende data: 18 oktober 2021 19.30 uur Bestuur 29 oktober 2021 19.30 uur Omgeving 2 oktober 2021 19.30 uur Sociaal 29 oktober 2021 19.30 uur Bedrijvigheid De commissiebehandeling wordt gestart met de commissie Bestuur, zodat in deze commissie de grote lijnen uiteengezet kunnen worden waarin in andere commissies gedetailleerd op door kan worden gegaan. Als gevolg hiervan vindt de commissie Bedrijvigheid op donderdag plaats. De commissievergaderingen staan uitsluitend in het teken van de begrotingsbehandeling en de bijbehorende voorstellen. Dat betekent dus dat er in principe geen andere raadsvoorstellen worden besproken. Gelet op de samenhang tussen de begroting en de andere stukken worden deze in de vergadering als één onderwerp behandeld. Het verloop van de vergadering is net als bij een reguliere commissiebehandeling. Na een debat in 2 termijnen geven fracties aan welke punten zij willen bespreken in de raad. Eventuele moties en amendementen worden waar mogelijk aangekondigd. In afwijking van de normale regeling is de spreektijd per fractie acht minuten in de eerste termijn en vier minuten in de tweede termijn en zijn per fractie meerdere sprekers toegestaan. Voor het college geldt een totale spreektijd van 25 minuten, onderling te verdelen tussen de portefeuillehouders.

Moties en amendementen Bij de behandeling van de begroting in de raad worden in verhouding veel moties en amendementen ingediend Om de besluitvorming over de begroting en de moties en amendementen goed te laten verlopen, is het gebruikelijk om de voorgenomen moties en amendementen tevoren binnen de raad te verspreiden. Zo kunnen de fracties en het college zich goed voorbereiden en zijn fracties in de gelegenheid om moties en amendementen op elkaar af te stemmen. Om andere fracties en het college de gelegenheid te geven zich voor te bereiden, is het verzoek om moties en amendementen vóór uiterlijk 8 november 20.00 uur aan te leveren via het mailadres raadsondersteuning@s-hertogenbosch.nl. Moties en amendementen worden via iBabs aan de raad beschikbaar gesteld. Dit systeem wordt tot en met de raadsvergadering steeds actueel gehouden met de laatst binnengekomen moties en amendementen. Voor advies over het gebruik van moties en amendementen en voor ondersteuning bij het formuleren ervan, kunt u zich wenden tot de medewerkers van de griffie. Afsluitende begrotingsbehandeling Op 9 november is de afsluitende begrotingsbehandeling. De vergadering start om 14.00 uur. Deze vergadering is volledig gewijd aan de behandeling van de begroting 2022 en bijbehorende stukken.

Gelet op de samenhang tussen de begroting en de andere stukken worden deze in de vergadering als één onderwerp behandeld. Voor de besluitvorming wordt vanzelfsprekend wel een splitsing tussen de onderwerpen aangebracht. De vergadering kent de volgende indeling: • Eerste termijn voor de fracties. Deze hebben niet het karakter van een algemene beschouwing (die heeft bij de voorjaarsnota plaatsgevonden). De nadruk ligt op de toelichting op eigen moties en amendementen en de bespreking van moties en amendementen van andere fracties. De ervaring leert dat de meeste fracties hun bijdrage beginnen met enige algemene noties om richting te geven aan hun standpunten over moties en amendementen, hiervoor is ook ruimte binnen de vergadering. Iedere fractie krijgt 8 minuten spreektijd, interrupties zijn toegestaan (deze gaan niet van de spreektijd af). De spreekvolgorde is op basis van de grootte van de fractie, afwisselend tussen oppositie en coalitie. • Korte pauze voor o.a. onderling overleg. • Eerste termijn voor het college: reactie college op de inbreng van de raad en de ingediende moties en amendementen. De portefeuillehouder Financiën start met een reactie op de financiële beschouwingen van de raad. In de collegetermijn wordt helder, welke zaken voor het

• •

•

college aanvaardbaar zijn en welke zaken niet. Met het oog op het verhelderen van het collegestandpunt, laat de raadsvoorzitter interrupties van de kant van de raad toe. Voor het college geldt een totale spreektijd van 45 minuten, onderling te verdelen tussen de portefeuillehouders. Korte pauze voor o.a. onderling overleg. Tweede en laatste termijn exclusief voor de raadsfracties, spreektijd 4 minuten per fractie. De laatste mogelijkheid om moties en amendementen in te dienen. In de afgelopen jaren is het gebruik gegroeid dat in de eerste termijn de hoofdmoot van de discussie plaatsvindt en dat de tweede termijn gebruikt wordt voor enkele concluderende opmerkingen. Wanneer gebruik wordt gemaakt van de laatste mogelijkheid om moties en amendementen in te dienen, krijgt het college nog de gelegenheid om hierop te reageren. Nadat de fracties hun tweede termijn hebben gebruikt, wordt overgegaan tot de besluitvorming. Hierbij wordt de volgende volgorde aangehouden:  Amendementen en moties voor alle voorstellen  Voorstel begroting 2022  Voorstel over de verordening op de heffing en invordering van parkeerbelasting;  De belastingvoorstellen

Met in achtneming van het bovenstaande ziet het vergaderschema er als volgt uit: 14.00 – 16.45 uur eerste termijn raad 16.45 – 17.00 uur pauze met snack 17.00 – 18.20 uur eerste termijn college 18.20 – 18.30 uur pauze 18.30 – 19.30 uur tweede termijn raad en besluitvorming 19.30 uur afsluiting

Financiële hoofdlijnen Vorig jaar schreven we dat de begroting 2021 onder een uniek gesternte tot stand kwam. Hoewel er sindsdien grote stappen gezet zijn in de bestrijding van de pandemie, is er nog geen sprake van een normale situatie. We moeten daarbij concluderen dat de onzekerheid voor wat betreft de gemeentelijke financiële positie aanhoudt. Enerzijds zien we een krachtig herstel van de economie, ook regionaal, krapte op de arbeidsmarkt en oplopende inflatie. Anderzijds hebben we op het moment van opstellen van deze begroting nog geen zicht op de uitkomsten van de coalitievorming in Den Haag en de beleidskeuzes die daarbij gemaakt worden, de uitkomsten van de CAO onderhandelingen voor gemeenten en de structurele impact van Corona op de gemeentelijke begroting. De uitkomst van al deze onzekerheden is zeker niet bij voorbaat negatief te bestempelen. In de Voorjaarsnota gaven we al aan dat tegenover de financiële risico’s ook kansen staan. Op Rijksniveau lijkt erkenning te ontstaan voor de financiële problemen van gemeenten. Bovendien lijkt de herijking van het Gemeentefonds voor onze gemeente positief uit te pakken. Daarnaast heeft onze gemeente een gezonde financiële positie als gevolg van het gevoerde deugdelijke financiële beleid.

De algemene reserve is op een goed niveau, de gesloten circuits hebben ieder hun eigen remweg waarmee een financiële impact op de algemene middelen wordt vermeden, het grondbedrijf rendeert goed, de woonlasten zijn relatief laag en er zijn altijd nog beleidskeuzes te maken. In de Voorjaarsnota hebben we de conclusie getrokken dat we op termijn rekening moeten houden met nieuwe ombuigingen. Veel hangt daarbij af van de vraag of, en in welke mate, het Rijk gemeenten tegemoet komt. Op de volgende dossiers zijn wij in afwachting van een nieuw kabinet: • Jeugdzorg: Inmiddels heeft het Rijk de extra benodigde middelen voor Jeugdhulp voor 2022 toegezegd. Een besluit over structurele middelen wordt aan een nieuw kabinet gelaten. Ons uitgangspunt is hierbij dat de financiële problematiek van het sociaal domein binnen het eigen vierkant wordt opgelost; hetzij door extra rijksmiddelen, hetzij door beleidsmatige ingrepen. • Herijking gemeentefonds: er is inmiddels een nieuw verdeelmodel gepresenteerd. Op basis van berekeningen over 2019 lijken we voordeelgemeente te zijn. Zonder definitief besluit over doorvoering én actualisering van de gegevens naar 2023 – het jaar van invoering – mogen we hier nog geen rekening mee houden.

• Opschalingskorting: de door het Rijk ingeboekte besparing die gerealiseerd zou moeten worden door gemeenten te laten fuseren staat nog steeds in de meerjarenraming van het Rijk. Dit terwijl het vergroten van de schaalgrootte van gemeenten inmiddels geen rijksbeleid meer is. Overigens is de gehele opschalingskorting nu opgenomen in onze eigen meerjarenraming 2023-2025. • Omgevingswet: de invoering van deze wet wordt steeds weer uitgesteld. Op dit moment lijkt invoering per 1 juli 2022 aan de orde. Ieder uitstel leidt tot extra kosten die op dit moment (nog) niet worden vergoed door het Rijk. Ook de eventuele structurele effecten zijn nog onzeker. Verder zijn er nog dossiers die niet afhangen van de kabinetsvorming, maar wel financiële impact kunnen hebben: • Beschermd Wonen: voor de ggz-cliënten die zijn overgegaan naar de Wet langdurige zorg, is door het Rijk een bedrag uit de decentralisatie-uitkering genomen. Dit bedrag is hoger dan het daadwerkelijk budget dat wij als centrumgemeente hieraan besteedden. Landelijk wordt opnieuw de afweging gemaakt of de uitname gebaseerd moet worden op werkelijke kosten om grote herverdelingseffecten te voorkomen. Tevens vindt er een nacalculatie op het overgedragen budget plaats op basis van het werkelijk aantal cliënten dat is overgegaan.

• Abonnementstarief WMO: invoering van het abonnementstarief heeft een aanzuigende werking gehad en dito kostenverhoging. Het Rijksbeleid gericht op langer thuis wonen zorgt eveneens voor hogere kosten. De rijksmiddelen houden echter geen gelijke tred met deze ontwikkeling. • BUIG-budget: het voordeel dat onze gemeente realiseert op het BUIG-budget is op langere termijn niet houdbaar. Onze realisatiecijfers zijn de afgelopen jaren goed geweest in

•

vergelijking met andere gemeenten. Dit zal effect hebben op de verdeling van het macrobudget. In eerste instantie vangen we dit risico op in de reserve FWI Inkomensdeel. Algemene reserve en reserve screening: het streefniveau van de algemene reserve is 15% van de algemene uitkering. Deze streefwaarde werd in de jaarrekening 2020 niet gehaald. Als gevolg van de Coronamaatregelen die ook (deels) in 2021 golden, gaan we uit van een aanzienlijk nadeel als gevolg van gederfde inkomsten. Tenzij het Rijk net als in 2020 ruimhartig compenseert, zal dit een nadelig effect hebben op de stand van de algemene reserve. Anderzijds is de reserve screening niet langer noodzakelijk om de begroting 2022 sluitend te maken (zie onderstaand), waardoor een bedrag in die reserve resteert van € 5,8 miljoen. CAO: op het moment van opstellen van deze begroting verkeren de CAO onderhandelingen in een impasse. Dit terwijl de huidige CAO afliep op 1 januari 2021. In deze begroting hebben we rekening gehouden met een loonstijging van 1,5% per 1 mei 2021 en nogmaals 1,5% per 1 januari 2022.

Op z’n vroegst aan het eind van dit jaar verwachten we meer duidelijkheid te hebben vanuit het Rijk. De voortgang van de kabinetsformatie is hierbij cruciaal. Hoe langer dat proces blijft duren, hoe langer de onzekerheid op genoemde majeure dossiers voor gemeenten blijft bestaan. We kunnen niet uitsluiten dat bij de vorming van het nieuwe college, na de gemeenteraadsverkiezingen van komend jaar, we nog steeds met deze onzekerheden worden geconfronteerd. Financieel beeld Het financieel beeld ziet er als volgt uit (bedragen x € 1.000):

Uitkomst Begroting 2021 Inzet Reserve screening reserves en voorzieningen Nieuwe taakstelling Uitkomsten actualisatie Begroting 2021 Stand Voorjaarsnota Begrotingsvoorbereiding 2022 Vervallen inzet Reserve screening reserves en voorzieningen Bijstelling taakstelling Concept uitkomst meerjarenbegroting Totale taakstelling

2022 -383 383

2023 -1.351

2024 -3.104

2025 -3.104

1.351 -2.232

3.104 -2.297

-2.248 2.651 -383

-2.232 629

-2.297 2.260

-2.297 -1.979

1.603 -

37 -

4.276 -

2.954

3.141

7.380

-2.248

De begroting 2022 resulteert in een klein overschot van € 20.000. Hiermee is, zoals eerder afgesproken, het restant van deze bestuursperiode sluitend en zijn ombuigingen op dit moment niet noodzakelijk. De verbetering ten opzichte van de stand Voorjaarsnota wordt met name veroorzaakt door het structureel positief saldo van het accres gemeentefonds en de loon- en prijsontwikkeling. De meerjarenraming van de begroting 2021 sloot met een structurele taakstelling van € 3,1 miljoen. In de actualisatie is hier nog een bedrag van € 2,3 miljoen bijgekomen. Geraamd tekort dus € 5,4 miljoen in 2024. Ook hier geldt dat het positieve saldo van het accres gemeentefonds en de loon- en prijsontwikkeling leidt tot een verbetering van het resultaat. In dit geval ruim € 2 miljoen. Het tekort voor dat jaar daalt daarmee weer naar circa € 3,1 miljoen. In 2025 is er sprake van een nadelige ontwikkeling van ca. € 4,2 miljoen ten opzichte van het tekort van € 3,1 miljoen in 2024. Deze ontwikkeling wordt met name veroorzaakt door het wegvallen van rendement van de belegde gelden (€ 1,9 miljoen), het laatste deel van de opschalingskorting (€ 1,2 miljoen) en de lasten tijdelijke huisvesting in verband met vernieuwbouw van basisschool Zuiderster in

2025. Deze laatste school is opgenomen in jaarschijf 2025 van het investeringsplan. Deze post van € 1,1 miljoen is eenmalig waardoor een positief effect ontstaat op het structurele beeld in 2026. Incidenteel nieuw beleid Op een tweetal specifieke beleidsterreinen willen we al in 2022 extra inzet te plegen, mede op aangeven van onze gemeenteraad. Het gaat om de inzet van extra BOA’s en intensivering van onze aanpak schulden en armoede. Op basis van de uitgangspunten die voor de begroting 2022 zijn geformuleerd betekent dit dat hiervoor specifieke dekking gevonden moet worden. Ons college onderstreept het belang om het bereik van onze dienstverlening te vergroten op het gebied van schulden en armoede. Als er in 2021 incidentele middelen resteren door onderbesteding van de TONK-middelen dan wil het college deze inzetten als eenmalige dekking voor de benodigde € 110.000 in 2022. Zo is het mogelijk in 2022 de publiekscampagne te starten en het bereik te vergroten. Ook voor 4 extra BOA’s in 2022 is incidenteel dekking gevonden. Wij stellen voor € 200.000 in te zetten van de niet bestede Rijksmiddelen Corona 2020 en daarnaast € 100.000 vanuit de ontvangen btw compensatiegelden 2012-2019 van de Taskforce RIEC binnen programma Veiligheid Het college zal de voordelen melden in de Marap en verwerken in de jaarrekening.

Structuurfonds In de Voorjaarnota 2022 hebben wij een integrale doorkijk gegeven van de projecten die momenteel op het Structuurfonds staan alsmede een inschatting van de beschikbare en toekomstige dekking. Op basis van de eerste ramingen is de verwachte ruimte binnen het structuurfonds ontoereikend voor alle projecten. Naar de opvatting van ons college is het daarom zeer gewenst om in de volgende bestuursperiode een prioritering aan te brengen bij de voorgenomen projecten op het structuurfonds. Juist in de komende jaren, is het van groot belang om primair in te zetten op projecten die het meeste bijdragen aan het herstel van de Bossche samenleving na de Coronacrisis. Daarbij is het ook verstandig te kijken bij welke projecten ook euro’s van andere overheden worden gelegd, waarmee dus een multipliereffect wordt bereikt op onze eigen middelen. Wij leggen u tegelijkertijd met deze begroting een separaat raadsvoorstel voor om het project Bossche Stadsdelta als nieuw project op te nemen op het Structuurfonds. Woonlasten Een van de uitgangspunten van ons tarievenbeleid is dat de woonlasten in onze gemeente niet anders worden verhoogd dan met een inflatiecorrectie. Onder woonlasten worden in dit verband verstaan: OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing. Autonome kostenstijgingen rekenen bij de laatste twee heffingen wel mee.

Afhankelijk van de WOZ-waarde stijgen de woonlasten voor woningeigenaren met 1,75% tot 2,0%. De woonlasten voor huurders stijgen met 3%. Dat deze stijgingen boven de inflatiecorrectie liggen, komt doordat de hogere kosten van afvalinzameling als gevolg van meer restafval en grof huishoudelijk afval alsmede de lagere opbrengst voor oude kleding worden doorberekend in de afvalstoffenheffing. Wij merken hierbij op dat de totale woonlasten van onze gemeente tot de laagste in het land behoren. De lokale lastendruk voor een bedrijf stijgt beperkt ten opzichte van 2021 met 1,14%.

DEEL I: BELEIDSBEGROTING

Programma's

Bestuursorganen en -ondersteuning Ambitie In ons bestuursakkoord 2018-2022 onderschrijven we het belang van burger- en overheidsparticipatie. Voor het slagen van en aansluiten bij de veranderingen in de samenleving is participatie noodzakelijk. Het realiseren van de complexe maatschappelijke vraagstukken kunnen en willen we namelijk niet alleen. Als gemeentebestuur werken we hier samen aan met onze inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en regiogemeenten. En waar nodig nemen we een actief sturende rol op ons. Mede door participatie verbeteren we de leefbaarheid van de wijken, buurten en dorpen. En daarmee van onze gemeente als geheel. Daarnaast is het onze ambitie het democratisch bestuur goed te waarborgen. Met een transparant besluitvormingsproces. Waarbij ruimte is voor experimenten en vernieuwende participatievormen. En waarbij we toegankelijk, doelmatig en betrouwbaar optreden.

Versterken externe oriëntatie en toegankelijkheid college Wat willen we bereiken? • Versterken van (overheids-)participatie en meer recht doen aan de betrokkenheid van inwoners. Door onder meer deze bestuursperiode een Bosch model te ontwikkelen; • Actief deelnemen aan samenwerking in de regio en verantwoordelijkheid blijven nemen als centrumstad; • Een actieve lobby richting Den Haag en Brussel om goed in te spelen op (inter-)nationale ontwikkelingen en beter benutten van cofinancieringsmogelijkheden vanuit provincie, Rijk en EU; • Als college zichtbaar en toegankelijk zijn en een effectieve samenwerking met de gemeenteraad stimuleren; • Het doorontwikkelen van de wijk-, buurt- en dorpenregeling (WBD) door het onderwerp ‘groen’ te incorporeren; • Doorontwikkeling bedrijfsconcept door digitalisering en aansluiting communicatie Indicator Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: “Ik weet wie de burgemeester en wethouders zijn”.

Nulmeting Doelstelling 2022

Ambitie 2022

44%

48%

37%

40%

57%

60%

Bron: Omnibusenquête (O&S)

Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: ”De gemeente draagt samen met bewoners zorg voor de ontwikkeling in buurten en wijken. Bron: Omnibusenquête (O&S)

Percentage inwoners dat het (helemaal) eens is met de stelling: “de gemeente is geïnteresseerd in de mening van haar burgers” Bron: Omnibusenquête (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • Deze bestuursperiode hebben we ingezet op een Bosch model om participatie te bevorderen. Het gaat om een werkwijze waarmee we, daar waar mogelijk, meer ruimte bieden aan initiatieven uit de samenleving. Komende tijd blijven we experimenteren met nieuwe instrumenten, ook in lijn met de Omgevingswet.

• We blijven onze verantwoordelijkheid nemen als centrumgemeente in de verschillende samenwerkingsverbanden in de (sub)regio. Ook in bovenregionale en landelijke netwerken zijn we actief en zoeken we naar samenwerking rond concrete opgaven die wij niet alleen kunnen oplossen: • We dragen actief bij aan onder andere de uitrol van de Regiodeal, de uitvoering van de strategische agenda’s voor de regio Noordoost-Brabant en AgriFood Capital, en de regionale samenwerking op het gebied van arbeidsmarkt (AgriFood Capital Werkt!). • In het bestuurlijk netwerk BrabantStad werken we verder aan de invulling en uitvoering van de Stedelijke Agenda BrabantStad. We bezien ook op welke onderwerpen we gezamenlijk – B5-steden en provincie – kunnen optrekken in de lobby richting Den Haag en Brussel. • In 2022 werken we verder aan public affairs en lobby. In het jaarverslag maken we melding van de lobbyactiviteiten. • Binnen de wijk-, buurt- en dorpenregeling (WBD) dienen bewoners jaarlijks ongeveer 700 initiatieven in. Onder het motto: van, voor en door bewoners! Deze initiatieven voorzien bewonersadviesgroepen uit de eigen wijk, buurt of dorp van advies. De vraag is steeds ‘draagt dit initiatief bij aan de leefbaarheid in wijk, buurt of dorp? Wat dragen bewoners bij in dit initiatief? Bij een positief advies wordt het WDB toegekend.

Met het WBD maken we veel mogelijk voor inwoners op een heel laagdrempelige en toegankelijke wijze. • We continueren de ingezette organisatieontwikkeling van 2020. Dit draait om drie aandachtsgebieden: opgavegericht werken, persoonlijk leiderschap en eenvoud. Juist deze periode van crisis in de gezondheidszorg (en de gevolgen daarvan) en de economie vraagt om het acteren volgens deze drie principes. De behoefte aan en het gebruik van slimme data neemt steeds grotere vormen aan. Deze verdergaande digitalisering, technologie en data zorgen voor permanente en ingrijpende veranderingen in ons werk. Zij vragen om het voortdurend aanpassen van en bijblijven in onze professionaliteit. Externe gerichtheid en flexibiliteit is de basis van goed meebewegen met deze veranderingen. De gevolgen van de coronacrisis voor onze organisatie en personeel worden steeds duidelijker. Dat geldt zowel voor de maatschappelijke opgaven als voor onze manier van werken. • Onze online communicatiemiddelen zijn belangrijke kanalen om in contact te blijven met onze inwoners, ondernemers en instellingen. Onze aandacht ligt bij de onlineontwikkelingen, zodat we zo efficiënt mogelijk communiceren en onze inwoners ook digitaal de beste informatie en dienstverlening kunnen bieden. Dat doen we door: • onze digitale kanalen zo toegankelijk en bruikbaar mogelijk te maken.

We monitoren het gebruik en de toegankelijkheid, rekening houdend met wetgeving en privacy; • nieuwe mogelijkheden voor interactie te onderzoeken, aansluitend bij de behoeften van inwoners; • de bestaande kanalen te ontwikkelen in aansluiting bij de verwachtingen van de doelgroep; • directer en waar mogelijk gepersonaliseerd te communiceren en waar gewenst of noodzakelijk maatwerkgerichte communicatie; • beeldcommunicatie en andere specifieke communicatievormen te kiezen passend bij de doelgroep; • inzet van sociale media te focussen op zowel informatievoorziening als dialoog.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

17.086

15.943

15.802

15.222

15.223

Baten

2.137

2.199

2.322

2.332

-14.949

-13.743

-13.480

-12.890

-12.891

Saldo van lasten en baten

Investeringen Zie de bijlage Investeringen bestaand beleid voor een totaal overzicht van de investeringen op basis van bestaand beleid inclusief de toelichtingen. Binnen dit programma staan de volgende investeringen gepland: (Bedragen x € 1.000)

Omschrijving

2022

2023

2024

2025

Geo-Informatie: innovatieve investeringen Inrichten veilige stroomvoorzieningen Standplaatsen Masterplan stadhuis/bestuurscentrum - AV middelen Masterplan stadhuis/bestuurscentrum onderhoud en inventaris Vergadertool college/raad Website vernieuwen Werkzaamheden bestuurscentrum - inrichting Werkzaamheden bestuurscentrum - onderhoud en inventaris

30 -

15 60 60 24

Totaal

355

Subsidies Binnen dit programma worden de volgende subsidies verleend (bedragen onder voorbehoud van goedkeuring door de gemeenteraad en resultaten van afspraken): Doelstelling/subsidieontvanger Geraamde Geraamde verstrekking verstrekking 2021 2022 Belangenbehartiging van bewoners in de wijk.

90.580

91.300

Wijkraden

90.580

91.300

Verstrekken subsidie Nationaal monument kamp Vught

20.530

20.690

Nationaal monument kamp Vught

20.530

20.690

De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

Brabantstad Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen, garanties, subsidies e.d. De bijdrage is begroot op € 72.880.

Financieel belang Eigen vermogen 01-01-2020

Vreemd vermogen

31-12-2020 -

01-01-2020 -

Resultaat

31-12-2020 -

2020 -

Risicomanagement: Het bestuurlijke netwerk Brabantstad is een samenwerking van de B5-steden en de provincie. Er is geen sprake van een afzonderlijke rechtspersoon. Besluitvorming in het netwerk, gebeurt door de vijf gemeenten en de provincie. Gezamenlijke projecten en lobby zijn samenwerkingen tussen de partners in het netwerk, op basis van gelijkwaardigheid. De risico’s zijn beperkt.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Raadsbesluit raadscontrole 2014 gemeenschappelijke regelingen Raadsbesluit regionale samenwerking 2012

Dienstverlening Ambitie Met het Bestuursakkoord, de notitie Lokale overheid: Dienstbaar! en de notitie Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving (visie en programma Publieke Dienstverlening 2018-2020) geven we invulling aan onze gemeentelijke dienstverlening: samenwerkend, faciliterend en zichtbaar. Doelstellingen om deze ambitie te realiseren zijn: een goed bereikbare en faciliterende dienstverlening en het verder blijven ontwikkelen van de digitale dienstverlening. De telefonie- en ontvangstplekken (balies) en het gebruiken van begrijpelijke taal spelen bij deze doelrealisatie een belangrijke rol. Steeds duidelijker wordt dat het bestaansrecht van de overheid te vinden is in ondersteuning en faciliterend opereren. Ondersteuning en facilitering betekent mogelijk maken dat inwoners het zelf kunnen regelen, maar ook het bieden van een voldoende mate van veiligheid. Met name de kwetsbaren in de samenleving – waaronder degenen met minder taal/digitale vaardigheden – zoeken ondersteuning bij de overheid. Deze behoefte zal blijven.

Een goed bereikbare en faciliterende dienstverlening Wat willen we bereiken? • We zijn dienstverlenend en faciliterend richting onze Bossche burger en andere partners; • We zijn omgevingsbewust; • We zijn goed en snel bereikbaar; • We gebruiken in onze communicatie eenvoudige en begrijpelijke taal. Indicator Percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over de telefonische bereikbaarheid.

Nulmeting Doelstelling 2022

Ambitie 2022

65%

85%

7,8

8,5

Bron: Omnibusenquête (O&S)

Totaaloordeel over bezoek aan het Stadskantoor Bron: Omnibusenquête (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • Als onderdeel van het programma Publieke Dienstverlening brengen we gemeentebreed het belang van service en bejegening onder de aandacht. Speerpunten daarbij zijn adequate en tijdige reactie op / afhandeling van mailberichten, telefonische vragen en brieven en de invulling van een gastvrij ontvangst van bezoekers. • Er zijn doorlopende en/of periodieke kwaliteitsonderzoeken. Deze onderzoeken voeren we uit bij inwoners en bedrijven. De resultaten gebruiken we om verbeteringen in de dienstverlening te realiseren. Hierbij zetten we steeds meer in op het continue en stap voor stap verbeteren op basis van actuele feedback van inwoners en ondernemers. • In de dienstverlening moet aandacht blijven voor de menselijke maat: flexibele oplossingen met de mogelijkheid om meerdere kanalen en ingangen te gebruiken. We organiseren ons en met onze partners rondom de samenleving in plaats van andersom.

Doorontwikkeling van de digitale dienstverlening Wat willen we bereiken? • We blijven onze digitale dienstverlening verder verbeteren door de kwaliteit van onze informatiehuishouding te verbeteren en standaard ICT-middelen gericht in te zetten; • Het zaakgericht werken maakt processen en taken inzichtelijk binnen de organisatie; • We willen de (digitale) communicatie en transacties met burgers en bedrijven verbeteren en vereenvoudigen. Indicator

Nulmeting Doelstelling 2022

Percentage inwoners dat (zeer) tevreden is over de mogelijkheden van dienstverlening via internet (bv. afspraken maken of aanvragen indienen)

82%

85%

Ambitie 2022 85%

Bron: Omnibusenquête (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • Veel inwoners wensen hun zaken zoveel mogelijk te regelen op momenten en locaties die hen het beste uitkomen. Digitalisering helpt daarbij. Veel producten en diensten kunnen inmiddels digitaal aangevraagd en geleverd worden. Die ontwikkeling zetten we door. We breiden de mogelijkheden voor digitale dienstverlening verder uit. We blijven intensief monitoren (online) of veranderingen aansluiten bij de behoeften van inwoners en sturen bij waar nodig. • Inwoners die om welke reden dan ook minder makkelijk hun weg vinden in de digitale wereld, helpen we. Uitgangspunt is hulp bij het bewandelen van de digitale weg, maar zo nodig ook met een analoge oplossing in het Stadskantoor, Perron 3, WXL en Koo. • Met webcare volgen en reageren we op berichten via sociale media (Facebook, Twitter, Instagram, Whatsapp en LinkedIn). We reageren snel en gericht op vragen en signalen van inwoners en ondernemers.. Hierbij focussen we ons op de informatievoorziening en de dialoog.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

5.606

5.849

6.023

5.749

5.927

5.926

Baten

2.590

2.422

2.500

2.430

3.030

Saldo van lasten en baten

-3.016

-3.427

-3.523

-3.319

-2.897

-2.896

Subsidies Binnen dit programma worden geen subsidies verleend.

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waarin de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. Meer informatie over de verbonden partijen vindt u in de paragraaf verbonden partijen. Dit programma heeft geen verbonden partijen.

Risico's Klik hier voor een totaaloverzicht van de risico's. Op dit programma zijn geen risico´s van toepassing.

Beleidskaders/wet- en regelgeving Bestuursakkoord

Gezondheid Ambitie We willen dat onze inwoners gezond, zelfredzaam en zelfstandig zijn en meedoen in de samenleving. Vanuit ons gemeentelijke Zorgbedrijf MO helpen wij hen hierbij. We willen hierin toonaangevend in Nederland zijn. We verbeteren voortdurend de dienstverlening aan onze inwoners. Bijvoorbeeld door wachttijden verder te reduceren en te blijven werken vanuit het principe’ één gezin - één plan - één regisseur’. De focus ligt meer dan ooit op de kwaliteit van de uitvoering, onder meer in de gemeentelijke toegang. De kwaliteit van de toegang is ook van belang in verband met de nieuwe inkoop vanaf 2022 voor Jeugdhulp en Wmo. De toegang gaat vanaf dan ook een rol krijgen in de financiële beheersing van de uitgaven. Onze budgetten staan (net als bij andere gemeenten) onder druk, maar ons uitgangspunt is dat we inwoners die hulp nodig hebben, hulp willen blijven bieden. In het Zorgbedrijf MO werken we vanuit ‘positieve gezondheid’, waarbij we streven naar het behoud van gezondheid (preventief) en we vooral kijken naar wat iemand nog wél kan naast het bieden van de hulp of ondersteuning die nodig is (curatief). We streven daarbij naar gelijkheid in kansen en een inclusieve en toegankelijke samenleving. We stimuleren persoonlijke gezondheid tevens door oog te hebben voor een gezonde leefomgeving waarin mensen constructief kunnen meedoen.

Dit betekent dat we bijdragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, psychische en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Inwoners voeren zoveel mogelijk zelf de regie over hun leven en maken zelf hun keuzes. We kijken dus naar wat mensen nog wel kunnen en stimuleren zo hun veerkracht. Samen met zorgpartners als de GGD en het JBZ werken we aan het voorkómen van gezondheidsproblemen. Vanuit de gemeente initiëren, ondersteunen en faciliteren we een goede basisinfrastructuur in buurten, wijken en dorpen om bij te dragen aan positieve gezondheid. Positieve gezondheid raakt aan drie pijlers: gezonde leefstijl, gezonde leefomgeving en meedoen. Het werkt dus ook door in alle begrotingsprogramma’s. Zo kunnen aanpassingen in de fysieke leefomgeving bijdragen aan een gezonde leefstijl. Via een buurtgerichte aanpak verkleinen we de gezondheidsverschillen tussen buurten. Samen met onze partners hebben we kwetsbare inwoners met een hulpvraag zo vroeg mogelijk in beeld. Ook als zij zich niet zelf melden bij het Zorgbedrijf MO. Als er tijdelijk extra ondersteuning nodig is, willen we dat mensen weten waar ze hun hulpvraag kunnen stellen. De ondersteuning moet passend zijn: niet meer dan noodzakelijk en niet minder dan nodig. We willen voorkomen dat inwoners in zwaardere vormen van zorg belanden.

Dat is niet alleen van belang voor hun gezondheid en welzijn, maar zo beheersen we ook de kosten. We moeten naar een daling van hulpgebruik om ook de beschikbaarheid van hulp in de toekomst te borgen. Dat betekent dat we de (toegang tot) hulp versterken en zo efficiënt en effectief mogelijk organiseren (lean). En we houden administratieve lasten zo laag mogelijk voor inwoners, uitvoerende professionals en (zorg)aanbieders.

Doelstelling Gezondheid Wat willen we bereiken? • Inwoners zijn gezond, zelfredzaam en zelfstandig en zijn in staat mee te doen in de samenleving. • Inwoners ervaren dat de ondersteuning vanuit de Wmo aansluit bij hun hulpvraag. • Door te werken vanuit positieve gezondheid willen we gezonde en gelukkige levensjaren toevoegen. Indicator Nulmeting Doelstelling Ambitie 2022 2022 Score positieve gezondheid: Gezondheidsbeleving

81,0%

83,0%

<= 60

Bron: Enquête Sport en Welzijn

Aantal Wmo-cliënten per 1.000 inwoners Bron: CBS

Percentage inwoners dat de gezondheid met (zeer) goed beoordeelt

81,0%

83,0%

8,5

8,7

78%

80%

Bron: Enquête Sport en Welzijn

Score positieve gezondheid: Zelfredzaamheid Bron: Enquête Sport en Welzijn

Percentage cliënten dat vindt dat de Wmo-ondersteuning aansluit bij hun hulpvraag Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo (O&S)

Wat gaan we er voor doen? • We voeren het programma Positieve Gezondheid uit. Onder de noemer Samen Gezond stimuleren we het hebben van een gezonde leefstijl en het meedoen in de samenleving. We zorgen ervoor dat de (leef)omgeving van inwoners hen uitnodigt vaker gezonde keuzes te maken. Inwoners krijgen ondersteuning bij het benutten van hun gezondheidspotentieel. We gaan samen met hen aan de slag in hun eigen buurt. Maar ook met de basisondersteuning, huisartsen, gespecialiseerde aanbieders en het Jeroen Bosch Ziekenhuis. • De ontwikkeling als excellent gemeentelijk zorgbedrijf gaat onverminderd door. Kwaliteit (tijdigheid en doelmatigheid van de ondersteuning) voor inwoners staat voorop. Dat geldt ook voor vereenvoudiging en efficiëntie in de uitvoering, zowel bij de gemeente als bij aanbieders. • We voeren het uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Ondersteuning ’s-Hertogenbosch voor iedereen uit. • We werken uitsluitend met aanbieders die hun maatschappelijke rol op de eerste plaats hebben staan. Bij nieuwe contracten vragen wij of aanbieders de Governance Code Zorg ondertekenen en in de accountgesprekken bespreken we dit. • We evalueren de uitvoering van de inkoopstrategie voor de basisondersteuning op basis van de doelstellingen: samenwerking, maatschappelijke meerwaarde voor de inwoners en flexibiliteit.

Daarna maken we afspraken over de uitvoering van de basisondersteuning in 2023-2024 met FMGH en de informele partners. Hierbij betrekken we ook de resultaten van de doorbraakthema’s, Right to Challenge en Nieuwe Initiatieven. • We zijn een toegankelijke gemeente. Om te zorgen dat iedereen meedoet en meetelt, hebben we de Lokale Inclusie Agenda gemaakt. Hierin staat wat we doen om iedereen met een beperking de kans te geven om mee te doen, zoals stageplekken toegankelijk maken en evenementen voor iedereen. Daarnaast werken we met het programma Inclusieve Stad aan een gemeenschap waar iedereen zich thuis voelt, inwoners elkaar, inclusief verschillen en overeenkomsten, waarderen en elk individu erkend wordt. • We verstrekken maatwerkvoorzieningen zodat inwoners mee kunnen doen en zelfredzaam zijn. • We gaan werken met nieuwe contracten voor begeleiding, groepsbegeleiding en kortdurend verblijf. En de Toegang bepaalt wat er wordt ingekocht. Door de nieuwe financiering monitoren we nauwgezet wat we inkopen en wat dat doet met de uitgaven. Het is belangrijk dat opdrachten aan aanbieders niet langer, zwaarder en duurder zijn dan nodig is. • We monitoren de gevolgen van de nieuwe wijze van inkoop en sturen continue bij.

• In het kader van de vereenvoudiging van de zorg: • We blijven inzetten op het terugdringen van de administratieve lasten. Bijvoorbeeld door de implementatie van PGB 2.0. We volgen de landelijke ontwikkelingen en voeren een nieuw systeem in waardoor budgethouders voortaan sneller, gemakkelijker, overzichtelijker en veiliger de pgb-administratie regelt. Voor de gemeente betekent dit een efficiëntere afhandeling van dossiers, beter inzicht in de verschillende zorgfuncties en een rechtmatigere, minder fraudegevoelige en goedkopere uitvoering van het pgbtrekkingsrecht. • We blijven werken aan de samenwerkingsafspraken met onze netwerkpartners. We zijn complementair aan elkaar en zorgen dat cliënten snel en goed geholpen worden. We hebben korte lijnen en dragen ‘warm over’. • Koo is het informatie en adviespunt van GGD, Farent, Mee en gemeente. Dit team staat in de startblokken om het communicatieplan uit te voeren. We willen meer naamsbekendheid van Koo en doelgroepen bereiken die Koo nu nog onvoldoende weten te vinden.

Wat kost het? De exploitatie bestaat uit de jaarlijkse lasten en baten. In totaal gaat het om de volgende bedragen (x € 1.000): Omschrijving Rekening Begroting Begroting 2020 2021 2022

Begroting 2023

Begroting 2024

Begroting 2025

Lasten

74.926

73.759

64.776

66.025

66.024

66.023

Baten

20.934

22.743

10.033

11.636

Saldo van lasten en baten

-53.991

-51.016

-54.742

-54.389

-54.388

19.239

19.270

Algemene voorzieningen WMO en jeugd

19.239

19.270

Zoveel mogelijk inwoners zijn zo lang mogelijk zelfstandig en zelfredzaam. Bosch gehandicapten platform

204.646

205.630

70.011

70.123

Verslavingszorg

134.635

135.507

Verbonden partijen In het Register Verbonden partijen staan de vaste gegevens van iedere verbonden partij waar in de gemeente ’s-Hertogenbosch deelneemt weergegeven. Onder ‘vaste’ gegevens verstaan we die gegevens, die niet ieder jaar wijzigen. Iedere twee jaar zal een check en eventuele update van deze gegevens plaatsvinden. Ook de zware regionale samenwerkingsverbanden waarin de gemeente ’sHertogenbosch participeert staan in dit register. De Verbonden partijen binnen dit programma vindt u op de volgende pagina's, een overzicht van alle verbonden partijen vind u in de paragraaf Verbonden partijen. Dit programma kent de volgende verbonden partijen:

GGD Hart van Brabant Geplaatst aandelenkapitaal, Rekening courant, leningen,

Financieel belang Eigen vermogen 31-12-2020

Vreemd vermogen 01-01-2020

31-12-2020

Resultaat

garanties, subsidies e.d.

01-01-2020

2020

€ 32,43 per inwoner

€ 8,5 miljoen € 7,8 miljoen € 8,4 miljoen € 31,1 miljoen € 0,25 miljoen

Risicomanagement: De GGD Hart van Brabant wijdt een aparte paragraaf in haar jaarrekening aan weerstandsvermogen en risicobeheersing. De belangrijkste risico’s worden vermeld en toegelicht, inclusief een inschatting van het risicobedrag en de kans waarin een risico zich kan voordoen. Voor 2020 is er een risicobedrag van € 1,5 miljoen (ondergrens) tot 5,1 miljoen (bovengrens) ingeschat wat door de algemene reserve gedekt zou moeten worden. Het gaat dan met name om; • risico op aanvullende dienstverlening/plustaken (hoog risico € 0,8 miljoen) Ongeveer 33% van de omzet van de GGD komt uit plustaken, met het gebruikelijke ondernemersrisico. De opbrengst uit plustaken draagt ook bij aan de dekking van de algemene, indirecte kosten. Daarom wordt er een risicomarge ingeschat van 5% van deze omzet. Kans dat zich dit voordoet is hoog, de druk op de gemeentelijke financiën wordt groter en de stringentere subsidievoorwaarden en nieuwe vormen van inkoop vergroten dit risico ook. GGD mitigeert dit risico door actief accountmanagement richting haar klanten (gemeenten en derden). • indexering gemeentelijke bijdrage (hoog risico) Deze indexering krijgt elk jaar een correctie over de twee vorige jaren, die kan afwijken van de indexering die al vast staat.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10585046/2