Bijlage 7_SP_BKP_220621
Tekst van het document
De oude houtwallen worden hier aangevuld met
het landgoed is het gewenst om zoveel mogelijk
nieuwe bomen. Zo ontstaan twee boskamers die een
functies die bijdragen aan de levendigheid toe
logisch vervolg zijn van de reeks boskamers ten
te kunnen staan. Aan de andere kant is het
noorden van de Peter de Gorterstraat.
uitgangspunt dat op het landgoed niet meer geparkeerd gaat worden dan het parklandschap kan dragen.
Daarom heeft er een afgewogen studie plaatsgevonden naar de wenselijkheid van bestemmingen in de bestaande gebouwen in combinatie met de parkeerbehoefte en loopafstanden. Daarbij is ook zorgvuldig gekeken om verschillende functies in elkaars buurt te positioneren zodat er optimaal gebruik gemaakt kan worden van dubbelgebruik van
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
39
PA R K E E R V E L D Door bestaande restanten van oude houtwallen aan te vullen met nieuwe bomen en een nieuwe houtwal aan te leggen ontstaan tussen de boswoningen en de Berlicumse weg twee kamers die passen in de reeks kamers aan de Peter de Gorterstraat. Deze twee kamers voorzien in een groot deel van de parkeerbehoefte van Coudewater. Het landgoed zelf is immers kwetsbaar: grote aantallen parkeerplaatsen tasten het ruimtelijke karakter aan. De oplossing met twee parkeerkamers beperkt niet alleen het autoverkeer op het landgoed. Het is ook zeer functioneel. Het grootste deel van de nieuwe woningen komt namelijk in dit gebied. Dat levert korte looplijnen voor bewoners en bezoekers naar de appartementenblokken en naar het boswonen, en het belast het landgoed niet.
Zoals overal op het landgoed is ook hier het groene karakter leidend. Bestaande bomen worden ingepast en tussen de rijen auto’s staan nieuwe bomen zoals kersen, Krenten en/of Berken in een onderbeplanting van varens en boshyacinthen. Hagen omzomen de velden.
De parkeerverharding geeft een ontspannen beeld en sluit aan bij de sfeer van het bos: de paden worden uitgevoerd met split en de parkeerplaatsen met grasstenen of halfverharding.
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
40
K L E I N E PA R K E E R KO F F E R S De parkeerkoffers zijn groen ingericht met een beukenhaag of Rododendron rondom. Veelal met ruimte tussen de haag en de parkeerplaatsen voor beplanting met nieuwe bloeiende bomen als Kersen, Magnolia’s en Krenten. De combinatie van hagen en bomen zorgt voor fraaie groene ‘parkeerkamers’ die losjes in het park liggen.
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
41
DEELGEBIEDEN In dit hoofdstuk wordt verder ingegaan op de verschillende deelgebieden waaruit het totaalplan bestaat. Deze deelgebieden corresponderen met de ontwikkelvelden die in de ontwikkelstudie van Buro Lubbers opgenomen zijn.
Per deelgebied wordt kort de context beschreven. Daarnaast worden de basisprincipes uit de ontwikkelstudie voor dit deelgebied uiteengezet. Wanneer er in de ontwikkelstudie meerdere varianten voor een deelgebied uitgewerkt waren, wordt de variant die het dichtst bij de uitwerking in het plan ligt verbeeld. Gecombineerd vormt de context en de ontwikkelstudie van Buro Lubbers de basis voor het plan Landgoed Coudewater. Per deelgebied worden de keuzes in het ontwerp gemotiveerd, en wordt gereflecteerd op de context en de studie.
NB. De schetsmaquette geeft een impressie van het stedenbouwkundig plan, maar wijkt op een aantal punten af van de definitieve plankaart.
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
42
BOSWONEN
ROBUUSTE TORENS
veld water uitgeefbaar terrein
BOERENERF
bestaande bebouwing nieuwe bebouwing balkons stoepen bij bebouwing asfalt Coudewater betonklinker speciale klinker bij gebouwen halfverharding vlonderpad of halfverharding max 10 cm constructie
ENTREEZONE
LOBBEN
tredpad parkeerplaatsen sleufplaten beton
MILLA DE CAMPEN
begraafplaats sierbeplanting
& EMMA
moestuin bestaande boom bestaande monumentale boom nieuw te planten boom bosschages ondergrondse parkeerkelder hagen 80 cm breed (tussenkavels 50 cm) nutsgebouwtjes ondergrondse containers landgoedpoorten ntd
HOOFDGEBOUW EN
speelvoorzieningen ntd zitvoorzieningen ntd
MONUMENTALE VILLA’S
fietsenstalling bestaande piramide overwinterlocaties EVZ
LAND VAN COUDEWATER
FIE T S
plankaart 17 juni 2022
N
( nog niet vastgesteld )
0
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
20
40
60
80
100
43
ROBUUSTE TORENS CONTEXT
O N T W I K K E LV I S I E
In het noordwestelijk deel van het landgoed
•
Kamerstructuur vormt raamwerk
bevindt zich de Kliniek. Dit kenmerkende gebouw is
•
Maximale bouwhoogte = hoogte van bomen
het enige bestaande gebouw dat boven de bomen
•
Maat en hoogte gebouwen afstemmen op
lg 1 en lg 4
omliggende monumenten
o
ij
.n
l
uitsteekt, en is daarmee ook een herkenningspunt
de kame aan de P vormt he de duide openbaa is met de woning i van de g het lands en ‘wand zijn ruim gebouwe analogie van natu geldt voo landgoe ensembl de gebou optimalis planten. om een landscha setting e door he ruimte o structuu brokken een pad de alzijd gorters van open
•
Gebouwen zo plaatsen dat open karakter
w
a
n
ro
voor het landgoed als GGZ-locatie geworden.
behouden blijft en ‘wandvorming’ voorkomen
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a
n
Onze ruimtelijke studies hebben uitgewezen dat de Kliniek ongeschikt is om getransformeerd te
v
worden tot woongebouw. Daarom is besloten om
•
Rondom gebouwen voldoende ruimte voor solitaire bomen en planten
-P
a
u
l.
de Kliniek duurzaam te slopen, waarbij materialen
wordt
J
e
a
n
zoveel mogelijk hergebruikt kunnen worden.
Dit deel van het landgoed vormt de overgang van de orthogonale landschapsstructuur aan
van het landgoed met Engelse landschapsstijl. Door het verdwijnen van de Kliniek ontstaat 16
een mogelijkheid om de kwaliteiten van beide
ro
o
i
Kliniek-gebouw (gesloopt)
w
a
n
losse boomstructuur aan te planten tussen Milla
volgens het principe van de Engelse landschapsstijl
schaal 1:2500
a
n
u
l.
v
-P
a
u
nieuwe gebouwen in geplaatst kunnen worden.
v
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a
n
de Campen ontstaat een nieuwe boskamer, waar
l.
landschappen in deze zone te versterken. Door een
j. n a l n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v
lg 1 en lg 4 (17.441 m2) - minimaal 4 bouwlagen, maximaal 8 bouwlagen - verbijzondering van entree tot het landgoed - parkeren op parkeerveld overzijde Peter de gorterstraat - programma: 15.000 m2 BVO
de Peter de Gorterstraat en het historische deel
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
a
e
J
J
e
a
n
-P
Robuuste torens de gebouwen reizen op uit het groen. Het park is de plek waar bewoners elkaar kunnen ontmoeten aan picknicktafels, waar kinderen kunnen spelen en waar de natuur voelbaar is. de entrees van de gebouwen bevinden zich aan dit park, de maat en positionering van de gebouwen dragen er zorg voor dat er voldoende maat tussen de gebouwen is om de openheid van het park te behouden. uitgangspunt is wonen op maaiveld met architectonische buitenruimtes voor bewoners. de gebouwen hebben een terrasvormige beëindiging zodat spectaculair zicht op het groen ontstaat met ruime balkons voor de penthouses. de volumes zijn wilderig begroeid zodat groen en architectuur versmelten en als ensemble herkenbaar zijn maar individueel kunnen worden bewerkt.
De maxi de hoog monume gebouwe hoogte v bouwho voorkeu 21
44
40 meter
30 meter
25 meter
Kantoor Heijmans
PLAN
Robuuste torens
S C H E M AT I S C H E D O O R S N E D E
Nieuwe bomen tussen het plangebied en Milla de Campen vormen een groene kamer waarin 3 robuuste torens geplaatst zijn. In de ontwikkelvisie is het gebouw aan de overzijde van de weg, die vanuit de Peter de Gorterstraat het landgoed ontsluit, ook onderdeel van de robuuste torens. In ons plan vormt de weg samen met de bomenrij echter een dermate sterke ruimtelijke scheiding dat dit gebouw net als de andere appartementengebouwen op het landgoed als losstaand volume in het park geplaatst wordt.
De hoogte van de robuuste torens is afgestemd op de positie ten opzichte van de omliggende monumenten; het meest zuidelijke blok is 5 lagen, zodat de dakrand niet boven Milla de Campen uitsteekt. Het rechter gebouw is 7 lagen en blijft daarmee net onder de boomkronen. Het linker gebouw, dat bij de entree van het gebied gepositioneerd is, steekt met 10 lagen net boven
FRAGMENT PLANKAART
de boomkronen uit. Als stedenbouwkundig accent, vergelijkbaar met de Kliniek in de huidige situatie, markeert het gebouw hiermee het gebied.
Er wordt als het ware een geleidelijke overgang tussen het historische landgoed in de Engels
De torens worden gebouwd in een orthogonaal
Landschapsstijl en en de orthogonale boskamers
systeem. Ondanks hun robuuste vorm hebben
aan de noordzijde van de Peter de Gortersrtaat
de torens onderling voldoende afstand om
gemaakt. Tussen de torens en Milla de Campen
doorzichten vanuit verschillende hoeken te
wordt een nieuwe boomstructuur met een los
behouden. Tussen de torens glooit het landschap
karakter geplant. Op deze wijze krijgen de robuuste
iets omhoog over de halfverdiepte parkeergarage,
torens een eigen identiteit en vormen ze tevens
waardoor het park tussen de torens door vloeit.
een eenheid met het landgoed. FOTO’S SCHETSMAQUETTE
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
45
ENTREEZONE MILLA DE CAMPEN & EMMA entreeZOne Milla de caMPen
O N T W I K K E LV I S I E
o
ij
.n
l
CONTEXT Milla de Kampen is gaandeweg meer anoniem
uitbreidingen nodig. Aan de oostzijde werd op
verborgen op het landgoed komen te liggen omdat
een agrarisch perceel in 1903 damesvilla Loofert
gebouw Spreeuwenburg in een van de diagonale
gebouwd. Aan de noordwestzijde werd in 1910
zichtlijnen is gebouwd en de beplanting tussen
verplaatsen hoofdentree gebied naar Peter de
herenvilla Milla de Campen gebouwd op de plek
Milla de Kampen en de Berlicumseweg steeds
Gorterstraat
waar voorheen moestuinen waren. De orthogonale
dichter is geworden.
•
Entree
Open veld met solitaire bomen vormt kader
n
ro
In het begin van de 20e eeuw waren er
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a
n
w
a
voor Milla de Campen
•
l. a -P
•
Nieuwe bebouwing leent vorm aan bestaande
e
a
n
aangelegd. Achter Milla de Kampen werd een
Toe te voegen bebouwing doet mee in ritme
ontnemen
u
Rondom de voorname villa werd een formele tuin
Monumentale oprijlaan ontstaat door
zonder aandacht van Milla de Campen te
v
moestuinen bepaalden de richting van het gebouw.
•
gebouwen, bijv. als de villa’s, of met een
J
nieuwe ontsluitingsweg, de huidige hoofdentree, vanaf de Peter de Gorterstraat aangelegd. De
langgerekte opzet als Hoofdgebouw en Klooster
entreeZOne Millawerdde caMPen historische laan tussen Milla en Parkzicht
en Kapel ‘Emma’ •
nieuwe weg aangesloten op de historische laan met
Bij herbestemming Milla de Campen kan villa worden uitgebreid
Amerikaanse eiken.
•
Uitbreiding Milla de Campen is krachtig ontwerp, waarbij villa herkenbaar blijft door
i
spannend spel tussen oud en nieuw
ro
o
Net voor de tweede Wereldoorlog werd het
lg 2 en lg 3 (7.057 m2) - 2 á 3 bouwlagen - parkeren binnen velden met eventuele uitwijkmogelijkheden naar groene contramal - programma: 3.000-4.000 m2 BVO
j. n a l n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v
hiermee doorbroken. Met een ruime boog werd de
l.
v
Engelse landschapsstijl met een rond lopende
u
-P
Begeleiding van de laan de laan wordt begeleid door de toe te voegen bebouwing en is ondergeschikt aan Milla de campen qua verschijningsvorm en positionering. de rijke detaillering van de villa met veranda’s en ornamenten komt op een hedendaagse manier terug in de bebouwingsstrook. een bel-etage geeft het gebouw extra allure, waarmee een prachtig uitzicht ontstaat vanaf de veranda’s op het park, trappen naar de entrees geven het gebouw extra karakter. Een bel-etage geeft tegelijkertijd ruimte voor een halfverdiepte parkeeroplossing. appartementen, grondgebonden woningen met een veranda of een combinatie daarvan zijn mogelijk. een zorgvuldig ontworpen overgang tussen openbaar en privé is in alle gevallen een aandachtspunt. de maat en oriëntatie van het gebouw is vergelijkbaar met het hoofdgebouw en het klooster.
a
n
e
J
e
a
en Rododendrongroepen. Met het volgroeien van
J
de bomen werd de formele tuinstijl rond Milla de Kampen gaande de tijd meer en meer losgelaten.
v
De tuin rond de villa kreeg vrijere vormen. Het ruim
Het park opgelost contram om teru wordt ui komen. d Milla de
u
l.
opgezette parkgebied van Milla de Kampen en
Het gebouw ligt los in het parklandschap, een lage haag vormt de formele overgang tussen veranda en het openbaar groen. De sterke landschappelijke kwaliteiten zijn hier maximaal bewaard. de nieuwe bebouwing is te gast tussen de bestaande bomen en kan zo optimaal profiteren van het openbare groen. terrassen, veranda’s en balkons, raampartijen met zicht op het park zorgen ervoor dat iedere woning contact heeft met het openbaar groen.
n
-P
a
waterpartij met bruggetjes, grote solitare bomen
schaal 1:2500
a
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a n
u
l.
n a w
v
w a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a n
ro
o
26
door een kleine hoekverdraaiing. Het voorterrein van Kapel en Klooster werd ingericht in de
a
.n ij
gebouwd in de oksel van de boog. Het gebouw onttrekt zich net aan het orthogonale systeem
n
l
nieuwe klooster Emma met bijbehorende kapel
door he ontwikke landgoe met solit profileer aan de P de camp ontstaan de huidig te herste plek, bew binnen. a van de la monume en monu mee in d te ontne bestaand maar oo en kape gebouwe het landg de engel kamerst
-P
a
Emma is te beschouwen als een overgangsgebied
n
van het historische hart met de Engelse
Peter de Gorterstraat.
J
e
a
landschapsstijl naar het orthogonale zone aan de
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R . architectonische buitenruimtes, bijzondere entrees en ligging direct in het landschap
Veranda’s, trappen naar de entrees, raampartijen en architectonische buitenruimtes geven het gebouw allure * zie bijlage iii voor de programmatische uitwerking
Bij de he worden mogelijk verschill 29 krachtig en nieuw
46
PLAN Bij de bomeninventarisatie is gebleken dat veel van de bomen die bij Milla de Campen staan in goede staat zijn. Deze solitaire bomen worden gehandhaafd. De onderbegroeiing wordt echter wel ingeperkt, waardoor de zichtlijnen op Milla de Campen hersteld worden.
De oprijlaan naar Milla de Campen met bestaande monumentale bomen wordt aangevuld met nieuwe bomen. Een poort ter plaatse van de entree aan de Berlicumseweg versterkt de monumentaliteit van de oprijlaan.
Het nieuwe appartementengebouw leent de vorm aan het langgerekte Hoofdgebouw, hoewel het in schaal kleiner is. Het kleinere volume met 3 geclusterde terraswoningen leent zijn vorm aan de bestaande villa’s, die rondom terrassen en veranda’s hebben. Beide gebouwen zijn maximaal 3 bouwlagen, met halfverdiept parkeren onder het gebouw.
Milla de Campen is een bijzonder fraai gebouw wat in de loop der tijd een beetje verborgen is komen te liggen door de bouw van Spreeuwenburg en doordat beplanting is dichtgegroeid. Daarom worden
FRAGMENT PLANKAART
FOTO’S SCHETSMAQUETTE
zichtlijnen herstelt door Spreeuwenburg te slopen en onderbeplanting te verwijderen. Milla de Campen
Bij Milla de Campen kan een uitbreiding van maximaal
Een uitbreiding van Milla kan geen zelfstandig
ligt wat hoger dan zijn omgeving en er blijft een
1000 m worden gerealiseerd in het lichtpaarse gebied.
gebouw zijn en dient een ondergeschikte toevoeging
opgetilde beperkte private ruimte rondom het gebouw
Afhankelijk van de functie, positie en maat van de
te zijn.
behouden.
uitbreiding zal het parkeren hier aangepast worden.
2
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
47
BOSWONEN CONTEXT
O N T W I K K E LV I S I E
Gesitueerd aan de noordzijde van de Peter de
•
30-40 woningen is relict uit tijd dat
Gorterstraat ligt het boszone-gebied. De boszone
zorgwoningen werden voorgesteld; hogere
is onderdeel van de ecologische hoofdstructuur
dichtheid is voorstelbaar
binnen de Provincie Noord-Brabant. Bij
•
Combinatie grondgebonden en gestapeld is
ontwikkelingen in deze gebieden moet veel
voorstelbaar om te voorzien in verschillende
zorg besteed worden aan behoud, vervangen of
woningtypologiën
verbeteren van flora en fauna.
•
Door verdere intensivering van de boskamer ontstaat kans om gebied bereikbaar te maken
In dit gebied aan de voormalige agrarische bovenrand van het landgoed liggen een negental
voor sociale en middeldure segment •
Besloten hofstructuur is voorstelbaar, waarbij
boskamers. Deze boskamers hebben door de jaren
iedere woning uitzicht op het bos en hof
heen verschillende functies voor het landgoed
collectieve ontmoetingsplaats is
vervult, waaronder een moestuin, paardenwei en
Boswonen (12.246 m2) - minimaal 30% groen- en waterstructuur - maximaal 70% uitgeefbaar (t.b.v. bebouwing, tuinen, parkeren) - 2 bouwlagen met kap of 3 bouwlagen - programma: 30-40 woningen
hondenvereniging. Gebouw “de Bijenkorf” was er gehuisvest en daarna tot recent het zorgcomplex
ij
.n
l
“de Vonder”.
n
ro
o
De eerste twee boskamers bieden ruimte aan w a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a n
plan. In twee andere boskamers wordt het
a
de belangrijkste parkeervoorziening van het kleinschalige parkeerkoffer ingepakt in het groen
Boswonen gerealiseerd. De voormalige locatie van zorgcomplex de Vonder en de naastgelegen
l.
v
boskamer kunnen ontwikkeld worden tot
n
-P
a
u
woongebieden.
e
a
schaal 1:2500
J
De boskamers zijn open velden en worden
omkadering vormt de natuurlijke begrenzing
v
laanstructuur van de Peter de Gorterstraat. Deze
a n 04 .
Autoluwe woonhofjes Het parkeren voor de boskamers wordt ingepakt met gebiedseigen beplanting aan de rand van de kamer, de verharding bestaat uit grasstenen. Hierdoor kan de boskamer autoluw of zelfs autovrij blijven en functioneren als collectieve groene ruimte met waterbergingsmogelijkheden en ruimte voor spelen en ontmoeten. de gebouwen vormen een op zichzelf gericht cluster. door het parkeren aan de rand op te lossen ontstaat lucht in het profiel van de Peter 2 de gorterstraat en wordt de sequentie van open kamers gecontinueerd. de woningen hebben ieder een individueel uitzicht op de houtwallen en het bos.
begrensd door het bos, de houtwallen en
u
-P
a
ontwikkelgebieden.
l.
lg 5 en lg 6 (4.545 m ) - 2 bouwlagen - parkeren binnen velden met eventuele uitwijkmogelijkheden naar de toe te voegen bebouwing rondom emma en de Boerderij gaat op een vanzelfsprekende manier op in het landschap. contramal erfgrenzen worden mee ontworpen en vormen lage 2 afscheidingen tussen het openbaar landgoed en de tuin. de m BVO - programma: 1.000-2.000
en de belangrijkste kwaliteit van de verder open
e
autovrije woonhofjes met ontworpen erfafscheiding
J
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
a
n
beleving van het landgoed vanuit de tuin is hierdoor maximaal.
37
48
PLAN Bij het Boswonen worden ca. 55 grondgebonden woningen met privé-tuinen gerealiseerd. De structuur is orthogonaal opgezet, waarbij in elke boskamer een omsloten bouwblok geplaatst wordt.
Ten opzichte van de ontwikkelstudie vindt een omkering plaats; waar in de ontwikkelstudie de houtwallen onderdeel van de achtertuinen worden, maken wij ze onderdeel van het openbaar gebied. Terrassen aan de voorzijde van de woningen waarborgen de beleving van het boswonen. De bouwblokken, tuinmuren en uitbouwen omsluiten de privé-tuinen en beschermen ze tegen het geluid.
De brede houtwal met de greppel tussen de twee blokken fungeert door zijn inrichting met een natuurspeelplaats als de collectieve ontmoetingsplaats van het deelgebied.
FRAGMENT PLANKAART
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
FOTO’S SCHETSMAQUETTE
49
BOERENERF CONTEXT
O N T W I K K E LV I S I E
De boerderij aan de Peter de Gorterstraat is
•
gebouwd in de jaren 30 van de 20e eeuw en bestaat uit een driebeukige stalgedeelte met op de kop een
•
Solitaire bomen en lanen functioneren als raamwerk
•
rol in de zelfvoorziening en de werkverschaffing van psychiatrisch ziekenhuis.
Bouwblokken rond Emma en de boerderij liggen los in het landschap
dwarsgeplaatst woongedeelte. Het gebouw met de eromheen gelegen schuren speelde een belangrijke
Boswonen (12.246 m2) - minimaal 30% groen- en waterstructuur - maximaal 70% uitgeefbaar (t.b.v. bebouwing, tuinen, parkeren) - 2 bouwlagen met kap of 3 bouwlagen - programma: 30-40 woningen
Iedere woning heeft een oriëntatie op het landschap en een eigen tuin
•
Overgang van tuin naar park moet zorgvuldig
De boerderij is al sinds 1985 niet meer in gebruik
•
Alzijdige oriëntatie
als agrarisch gebouw. Tot recent was het een
•
Lage meeontworpen erfafscheiding in de vorm
Toe te voegen gebouwen aan Peter de
heeft geen herkenbaar erf meer en is onderdeel
Gorterstraat vormen hedendaagse vertaling van
geworden van het instellingslandschap van het
boerderijen op andere plekken in de Hooge
landgoed. De naastgelegen kapschuur geeft nog
Heide
n
ij
Zorgvuldig vormgegeven erfafscheiding aan de laan
lg 5 en lg 6 (4.545 m2) - 2 bouwlagen - parkeren binnen velden met eventuele uitwijkmogelijkheden naar contramal - programma: 1.000-2.000 m2 BVO
l.
•
u
woonhuis deed nog dienst als woning. De boerderij
a
Bestaande padennetwerk wordt uitgebreid
l
•
-P
bewoners en personeel van het landgoed. Het
v
van haag denkbaar
.n
ontmoetingsruimte met kantine en terras voor
a n 04 .
worden vormgegeven
n
a
ro
o
enige historische duiding van de vorige functie van
J
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a
n
w
e
a
deze locatie.
schaal 1:2500
e
a
n
-P
a
u
l.
v
ligging appartementengebouw direct in openbare ruimte
J
Begeleiding Peter de Gorterstraat nieuwe woningen, hedendaagse ‘‘boerderijen’’, worden georiënteerd op de Peter de gorterstraat. Hierdoor wordt de laan een verbindend element in plaats van een doorsnijding. achter de “boerderijen’’ is ruimte voor een autoluw wooncluster. door het parkeren op te lossen op het terrein wat is aangewezen als reservering voor parkeren of tussen de houtwallen kan een kwalitatief hoogwaardig en autovrij, compact woongebied ontstaan.
35
autovrije woonstraatjes met informele overgang tussen openbaar en privé
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
* zie bijlage iii voor de programmatische uitwerking
50
PLAN Naast de bestaande boerderij voegen we twee schuurvolumes toe, refererend aan de historie van deze plek. De volumes liggen terug ten opzichte van de boerderij om het zicht op het monument vrij te houden. Het bestaande erf aan de achterzijde met parkeerplaats en Karloods wordt uitgebreid, waardoor er een boerenerf ontstaat waar de schuurwoningen onderdeel van zijn. Hier bevindt zich een terras voor de Boerderij. Gebouw Hoeve, dat vrij in het park staat wordt behouden als onderdeel van de recentere geschiedenis van het landgoed.
De rug-aan-rug-schuurwoningen hebben een buitenruimte aan de voorzijde. Deze vormt de overgang van de woning naar het erf. De woningen zijn leesbaar als één grote schuur met een alzijdige oriëntatie.
FRAGMENT PLANKAART
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
In de 19e eeuw was dit een bosgebied met
a w n
O N T W I K K E LV I S I E •
Zuinig en zorgvuldig omgesprongen met bestaande waardevolle bomen en
het landgoed. In het begin van de 20e eeuw is
groenstructuren
l.
v
wandelpaden en een waterpartij, behorende bij
•
u
dit gebied ingezet als tuinbouwgebied voor de
ingepast om samenhang te waarborgen
-P
a
voedselvoorziening van het instituut. Vanwege de ontstane openheid zijn hier vanaf de jaren zestig
•
a
•
J
e
Nieuwe bebouwing is te gast tussen bestaande bomen
n
bij de veranderende zorgverlening door GGZ de uitgestrekte zorgpaviljoens gebouwd. Ook was de
Waar mogelijk bomen en overige beplanting
Sterke groenstructuur kan op verschilende
centrale keuken er gehuisvest en het paviljoen
manieren worden ingevuld zonder in te boeten
veldzicht met grote schuilkelder.
op ruimtelijke kwaliteit Eigen ontsluiting via Peter de Gorterstraat
•
Verharding wordt geminimaliseerd
w
Na het weghalen van de genoemde bebouwing
•
blijven er relatief lege velden over met langs de
lg 8 en lg 9 (77.889 m2) - minimaal 50% groen- en waterstructuur - maximaal 50% uitgeefbaar (t.b.v. bebouwing, tuinen, parkeren) - programma: 120-140 eenheden - 2 á 3 bouwlagen bij grondgebonden woningen, 4 bouwlagen bij gestapelde bebouwing
a n 04 a n . R /1 r o o o 2/ i j s 20 . n s 18 l e 08 m :2 @ 5: v 40 a
randen en verspreid over het veld waardevolle
n
CONTEXT
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a
LOBBEN
n
ro
o
ij
.n
l
51
bomen. Aan de westzijde grenst het gebied aan een houtwal met een waterpartij die de overgang vormt naar het kampenlandschap waarin de vernieuwde
w
golfbaan ligt.
a
n
-P
a
u
l.
a n 04 . R /1 o 2/ s 20 s 18 e 08 m :2 @ 5: v 40 a
n
v
er wordt zuinig en zorgvuldig omgesprongen met bestaande waardevolle bomen en groenstructuren. de bomen worden beschouwd als het kapitaal van het gebied en de drager van de ruimtelijke kwaliteit. Ze vormen de contramal van de stedenbouw. waar mogelijk worden de bomen en de overige beplanting ingepast om samenhang in het park te waarborgen. Zo wordt het beeld van gras met bomen gehandhaafd. in de uitwerking wordt aandacht gevraagd voor het daadwerkelijke Gestapelde behoud van de bomen bij het ontwerp en de uiteindelijke uitvoering van de woningen. daar waar bomen worden gekapt een aantal bes schaal 1:2500 schaal 1:2500 tussen bestaan worden deze hergebruikt als bijvoorbeeld speelelementen, Grondgebonden wooneenheden Grondgebonden en gestapelde wooneenheden rondom de ge erfafscheidingen of paaltjes. de woningen zijn te gast tussen de bestaande bomen. een zorgvuldig vormgegeven overgang tussen het voorterrein Verschillende woningen krijgen een huisboom. uitgeefbare van het Hoofdgebouw en het landgoedwonen. de dennen is boomgroepen kavels zijn omzoomd met hagen waardoor er groene onderdeel van de historische landgoedzone. door diversiteit liggen verspre De sterke landschappelijke kwaliteiten zijnvanhier maximaal overgangen ontstaan tussen openbaar en privé.
de woningtypes, grondgebonden en gestapeld, ontstaat er een architectuur kent een sterke samenhang, waarbinnen prettige mix van openbaar- en privégroen. bewaard. de nieuwe bebouwing is te gast tussen de bestaande met architecto verschillende woningtypes mogelijk zijn variërend van bomen woningen en kantotzo optimaal profiteren van het openbare groen. veranda’s of kl vrijstaande rijwoningen. de dennen wordt onderdeel van een wooncluster, omzoomd met een haag. Het de sterke groenstructuur als stedenbouwkundige contramal het openbaar voorterrein van het Hoofdgebouw wordt gerespecteerd maar duidelijk afgebakend. Het parkerenmanieren vindt plaats op worden eigen kavel ingevuld zonder in te kan op verschillende maaiveld en o en in kleinschalige parkeerkoffers in de openbare ruimte. boeten op de ruimtelijke kwaliteit. landschap beh J
e
a
n
-P
a
u
l.
J
v
e
6
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
52 d
l ve
er at w
e
e tg
ui
a
st
be
eu
ni
l
ba
o st
a
PLAN Alle bestaande monumentale bomen en groenstructuren blijven behouden. De door forse hagen omsloten Lobben vormen zich met vloeiende vormen naar het landschap en de bestaande bomen. De woningen in de lobben treden niet op de voorgrond vormen een compositie met de hagen en de bomen. Soms verborgen, soms zichtbaar.
Het bomenlaantje ten westen van het ontwikkelgebied wordt een langzaam-verkeer route, om de bomen te beschermen tegen verdere aantasting door autoverkeer. Niet-monumentale bomen worden zoveel mogelijk behouden. Wanneer ze op uitgeefbaar gebied staan, zullen bomen in een kavelpaspoort opgenomen worden, waarin eisen aan het onderhoud gesteld worden. De tuinen mogen maar beperkt verhard worden, dit wordt ook opgenomen in het kavelpaspoort. De specifieke richtlijnen en eisen in het kavelpaspoort zullen in de verdere uitwerking worden opgesteld in het beheerplan.
De vijverpartij uit 1890 wordt opnieuw geïntroduceerd. Aan de vijver staat een kleinschalig appartementengebouw, net als op een aantal andere bijzondere zichtlocaties. Dit zijn zogenoemde ‘parels’: expressieve gebouwen waarbij ruime terrassen de overgang vormen tussen de woning en het landgoed. De vorm van de appartementengebouwen wordt door de bomen in de directe omgeving en het omliggend landschap gedicteerd.
In de ecologische zone wordt een bijzondere typologie toegepast waarbij woningen opgetild en vrij in het landschap staan om dieren voldoende ruimte te geven om te passeren. FRAGMENT PLANKAART
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
FOTO’S SCHETSMAQUETTE
53
HOOFDGEBOUW EN MONUMENTALE VILLA’S CONTEXT
O N T W I K K E LV I S I E
Dit gedeelte van het landgoed is het historische
•
Centrale deel landgoed gekenmerkt door
hart van Coudewater met de grandeur van het
massieve bouwvolumes, zoals Hoofdgebouw,
parklandschap in de Engelse Landschapsstijl,
Milla de Campen en Emma
met vele monumentale bomen en monumentale
•
gebouwen. Het hoofdgebouw Marienwater is het oudste gebouw van het landgoed en een groot deel
Richting beekdal kleinschalige, statige en decoratieve villa’s
•
Bijzonder ensemble, met duidelijke
stamt nog uit de tijd dat Coudewater een klooster was.
stedenbouwkundige samenhang en
In alle transities die de afgelopen eeuwen hebben
karakteristieke landschappelijke eenheid
plaatsgevonden was Marienwater de constante factor
•
Geen ontwikkelvelden
en heeft het altijd een voorname plaats ingenomen
•
Aantal gebouwen gesloopt vanwege minimale
op het landgoed. Getuige de riante entreeruimte aan
toekomstwaarde of negatieve impact op
de Berlicumseweg, geflankeerd door de vijverpartij
ruimtelijke structuur
aan de ene zijde en de Oude Wetering aan de andere zijde, beiden begeleid door robuuste bomen. De
•
ruimten aan de zijkanten en de achterkant van
Ontsluiting via Berlicumseweg en nieuwe entree Milla de Campen
het gebouw zijn in de loop der eeuwen telkens
•
Autobewegingen beperkt
aangepast: De gebouwen die rond 1900 de cour
•
Parkeren in kleinschalige clusters ingepakt in
met de kapel vormden zijn allemaal verdwenen
groen
en het latere flankerende Ketelhuis is ook alweer verdwenen.
Ten weerszijden van de riante entreezone zijn eind 1800 de dokterswoningen (Parkzicht) en de directeurswoning Wetering gebouwd. Beiden zijn fraai opgenomen in het Engelse landschapspark met een private tuin en ontsluiting aan de Berlicumseweg. Nog later zijn herenvilla Milla de Campen en damesvilla Loofert gebouwd. De Wetering en de Loofert hebben nog steeds een min of meer eigen tuin rondom de villa, gelegen binnen het geheel van het landgoed. De private tuin van Parkzicht is inmiddels verdwenen en de villa ligt nu vrij in het landgoed.
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
54
PLAN In dit deelgebied zijn geen ontwikkelvelden. Desondanks is hier een ontwerpopgave met het oog op ontsluiting en parkeren. Het Hoofdgebouw en de andere monumentale villa’s worden ontsloten vanaf de Berlicumseweg, terwijl de lobben ontsloten worden vanaf de Peter de Gorterstraat. Er is hier bewust een knip gemaakt in de ontsluiting, om teveel autoverkeer te voorkomen.
Wat betreft het parkeren maken we zoveel mogelijk gebruik van de bestaande en enkele te verplaatsen FOTO SCHETSMAQUETTE
parkeerkoffers naast het Hoofdgebouw en De Dennen, en langs de weg bij de brug over de Grote
FIE
TS
Wetering.
FRAGMENT PLANKAART
S T E D E N B O U W K U N D I G P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
BEELDKWALITEITPLAN
56
57
BENADERING BEELDKWALITEITPLAN Het onderzoeken van kwaliteiten en ontdekken van
Door goed te kijken naar de bestaande kwaliteiten
essenties begint bij de de geschiedenis. Die speelt in
van het landgoed en de omgeving kunnen we
Coudewater namelijk bij uitstek een rol.
essenties ontdekken die leiden tot concrete regels
Het landgoed heeft veel verschillende functies en gebruikers gekend. Dat zie je nadrukkelijk terug in de huidige verschijningsvorm. Het resultaat is een landgoed met duidelijke afdrukken van de tijd.
voor beeldkwaliteit. Dat gaat van grof naar fijn: we kijken eerst naar het grote gebaar en we komen via architectonische vorm uit bij uitstraling en materiaalgebruik.
Toch is Coudewater een harmonisch geheel, waarin de
HISTORISCH LANDSCHAP - GEBAAR
verschillende tijdlagen moeiteloos een plek vinden.
Het gebaar gaat over de grote schaal, de rode draad die
Wij denken dat dat komt door drie essenties die de
door het hele plan loopt. Wat bindt de verschillende
kwaliteit van het landgoed maken. Die essenties willen
planelementen samen? Welke rol speelt de openbare
we terug laten komen en versterken in de regels voor
ruimte?
beeldkwaliteit.
GEBOUWEN IN HET PARK - VORM De vorm van de gebouwen is een afgeleide van het gebaar. Hoe kan je in de architectonische vorm de rode draad van het plan ontdekken?
INGETOGEN KLASSE - STIJL De stijl gaat over de uitstraling en het materiaalgebruik van de bebouwing en de openbare ruimte. Hoe zijn de vormen in het plan gematerialiseerd en gedetailleerd op een manier die aansluit bij de rode draad?
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
58
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
59
HISTORISCH LANDSCHAP - GEBAAR SCENOGRAFISCHE BENADERING Volgens de principes van de Engelse landschapsstijl is de bebouwing in Coudewater onderdeel van een parkachtig landschap. Het Engelse parklandschap is opgebouwd uit scenes die zich aan het oog van de gebruiker voorbij trekken. De benadering van de bouwwerken speelt hierbij een belangrijke rol. Bouwwerken worden nooit rechtstreeks benaderd. Via een buigende route zie je het bouwwerk steeds vanuit een andere hoek. Een combinatie van routing en beplanting wordt gebruikt om bebouwing te verhullen, te versluieren en te onthullen.
HAGEN Coudewater wordt omringd door Rosmalen, Berlicum
HILBERINKBOSCH architecten
325.
SO
coudewater
SCENOGRAFISCHE BENADERING
en Maliskamp. De stedenbouw van deze dorpen kenmerkt zich door wonen achter hagen. Het vriendelijke groene karakter van deze woonbuurten komt voort uit de consequente keuze voor ogenschijnlijk eenvoudige middelen. De straatprofielen zijn basaal, uitgevoerd in klinkers, en zonder stoepen. In alle straten staan monumentale bomen. Verschillende hagen vormen de erfafscheidingen, soms hoog, soms laag. De diversiteit in architectuur is groot. Het groen wint van de bebouwing. Dat levert een
Bleijendaalseweg, Berlicum - huizen verscholen achter hagen
aantrekkelijk woonmilieu op.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
Bleijendaalseweg, Berlicum - rustig profiel zonder stoepen
04-03-2020
60
ALZIJDIGHEID Omdat bebouwing nooit rechtstreeks wordt benaderd is de bebouwing op landgoed Coudewater alzijdig. Vanuit elke afstand en elke hoek biedt de bebouwing een interessante aanblik.
HILBERINKBOSCH architecten
325.
SO
coudewater
ALZIJDIGHEID GEVELS
04-03-2020
CONCLUSIE HISTORISCH LANDSCHAP - GEBAAR: Bebouwing is te gast in het landschap. Het landschap vormt een krachtig kader waarin een verscheidenheid aan bebouwing een bescheiden plek krijgt. Bouwwerken worden nooit rechtstreeks benaderd. Een combinatie van routing en beplanting wordt gebruikt om bebouwing te verhullen, te versluieren en te onthullen. Vanuit elke hoek toont een gebouw zich anders, maar nooit als achterkant.
GEBOUWEN IN HET PARK - VORM MASSA OPGEDEELD IN KLEINERE VOLUMES De alzijdigheid wordt versterkt doordat de bebouwing is opgebouwd uit meerdere volumes. Soms is er een hoofdvolume met daaraan kleinere volumes, soms een schakeling van meer of minder gelijkwaardige volumes. Het maakt de gebouwen herkenbaar (iconisch) en geeft een sterke dieptewerking. Het effect van dieptewerking en het spel van licht en schaduw vanuit een steeds veranderend perspectief voegt toe aan de landschappelijke beleving.
B E E L D K W A L I T E I T P L A N L A N D G O EHILBERINKBOSCH D C O U architecten D E W A T325.ESOR . coudewater
MASSA OPGEDEELD IN KLEINERE VOLUMES
04-03-2020
61
OVERGANG VAN GEBOUW NAAR LANDSCHAP De bebouwing heeft een krachtige, herkenbare vorm, maar krijgt ook plasticiteit door middel van toevoegingen of uitsparingen die een overgang maken tussen het landschap en het gebouw. De enscenering van het parklandscahp gaat door tot het bouwwerk. De buitenruimtes zijn onderdeel van de architectonische vorm, maar bieden ook een royale ervaring van het landschap.
GEVARIEERD SILHOUET
HILBERINKBOSCH architecten
325.
SO
coudewater
GEBOUWGEBONDEN ELEMENTEN IN RELATIE TOT HET LANDSCHAP
04-03-2020
HILBERINKBOSCH architecten
325.
SO
coudewater
DIVERS DAKLANDSCHAP
04-03-2020
De opbouw uit verschillende volumes resulteert in een gevarieerd silhouet. Het dak is onlosmakelijk onderdeel van het volume. Door verschillen in oriëntatie en goot- en nokhoogte voegt het dak architectonische expressie toe aan het bouwwerk. De diversiteit van het silhouet uit zich ook in de verschillen per bouwwerk. De variatie in architectuur levert een gevarieerd daklandschap op.
C O N C LU S I E G E B O U W E N I N H E T PA R K - V O R M : Het parklandschap vraagt om een driedimensionale benadering van de bouwwerken. De gebouwen zijn daarom alzijdig en opgebouwd uit meerdere, herkenbare volumes. Het dak is onderdeel van het volume. Hierdoor wordt een aantrekkelijk en gevarieerd silhouet toegevoegd aan het landschap. Toevoegingen of uitsparingen aan het volume markeren de overgang tussen gebouw en landschap. De buitenruimte biedt een royale ervaring van het landschap.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
62
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
63
INGETOGEN KLASSE - STIJL EIGENTIJDS EN TIJDLOOS Landgoed Coudewater heeft een lange historie. Dat zie je goed terug in de variatie in architectuurstijlen die op het landgoed aanwezig zijn. Net als in andere Engelse landschapsparken, vormt het landgoed vaak het decor voor een rijkheid aan stijlen. In het krachtige gebaar van het landschap neemt bebouwing een bescheiden positie in. De bouwwerken in Coudewater zijn zorgvuldig uitgevoerde voorbeelden van hun tijd. De gevels zijn soms rijk gedecoreerd en kleurrijk, maar hebben altijd
1650
1903
1939
1977
Mariënwater, 17de eeuws kloostergebouw
De Loofert
Emma
Hoeve
voormalige herenvilla, Neo-renaissance
kapel en woonvoorziening
paviljoen met wooneenheden
Traditionalistische stijl , Traditionalistische stijl
een ingetogen en tijdloze uitstraling. Het landschap
met zakelijk expressionisme en neo-Gothic zakelijk
biedt op een vanzelfsprekende manier ruimte aan
expressionisme en neo-Gothic
verschillen.
GEVELS De gevels kennen veel variatie in metselwerk, zowel in vorm als in verband. Er wordt gebruik gemaakt van genuanceerde kleuren. Het Hoofdgebouw heeft als uitzondering een opvallende lichte kleur.
KAPPEN De daken van de bestaande gebouwen zijn veelal gemaakt met keramische pannen of leisteen. Er zijn verschillende varianten van schildkappen te vinden.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
64
ENTREES Er is veel aandacht voor de entree. Door middel van luifels, setbacks, en kaders wordt de entree geaccentueerd. Ook wordt er soms in de bestrating een ander materiaal voor de entree toegepast om deze te markeren. Transparante delen in de entree, zoals bovenlichten of glazen deuren, zorgen ervoor dat daglicht de entreehal binnenkomt.
GEVELOPENINGEN De gevelopeningen zijn duidelijk afleesbaar. Bij de gebouwen van vóór 1930 zijn ze vaak rijk gedecoreerd met ornamenten in (licht) contrasterende kleuren of opvallende metselwerkpatronen. Bij de nieuwere gebouwen zijn de gevelopeningen vaak leesbaar als een gat in een massa, met een kleine negge of zelfs bijna vlak in de gevel. De kozijnen zijn veelal van hout. Een kozijn heeft altijd een onderverdeling; er is een extra stijl of dorpel, een draaiend deel, een bovenlicht of een roedeverdeling.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
65
V E R A N D A’ S & B A L K O N S De monumentale villa’s hebben veranda’s of balkons die de overgang vormen tussen gebouw en landschap. Deze zijn vaak in het oog springend door hun afwijkende kleur of materiaalgebruik.
ORNAMENTEN De gevels van de historische villa’s zijn rijk gedetailleerd met ornamenten, waaronder Vensterbanken, speklagen, hoekornamenten, sluitstenen e.d. Veel gebruikte materialen zijn mergelsteen en hardsteen. Daarbij wordt ook veel metselwerk in een afwijkende kleur toegepast om een visueel accent te maken.
CONCLUSIE INGETOGEN KLASSE - STIJL: De bebouwing in Coudewater is tegelijk eigentijds en tijdloos. De gevels van de monumentale gebouwen kunnen soms rijk gedecoreerd zijn, maar door het genuanceerde kleurgebruik voegen ze zich toch ingetogen in het landschap. Er is veel aandacht voor het accentueren van entrees, gevelopeningen en overgangselementen als veranda’s en balkons door contrasterend kleurgebruik of ornamentiek.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
66
ESSENTIES De analyse van het landschap en de bestaande gebouwen op het landgoed vormen de basis voor de uitwerking van het beeldkwaliteitplan. De drie essenties zullen vervolgens per deelgebied uitgewerkt worden in een beoordelingscriteria.
GEBAAR
VORM
STIJL
HISTORISCH LANDSCHAP
GEBOUWEN IN HET PARK
INGETOGEN KLASSE
Het landschap van Coudewater is een krachtig, zorgvuldig
De bebouwing gaat op in het park. De beleving van het groen vanuit en
De bestaande monumenten zijn in hun architectuur een
vormgegeven groene omgeving waarin bebouwing te gast is. De
rondom de woning is optimaal gemaakt. Het park en het groen is altijd
weerspiegeling van de tijd waarin ze gebouwd zijn. In aansluiting
bebouwing gaat op in het park. In deze landschappelijke setting zijn
dichtbij. Het ontwerp van de bebouwing biedt ervaring van binnen naar
daarop zullen de nieuwe gebouwen een eigentijds karakter hebben.
de monumentale gebouwen ondergeschikt aan de monumentale
buiten.
Maar net als de bestaande monumenten met een ingetogen klasse
bomen.
bedoeld voor de komende eeuwen: eigentijds en tijdloos.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
67
RANDVOORWAARDEN De analyse van het landschap en de bestaande gebouwen op het landgoed vormen de basis voor de randvoorwaarden voor de nieuwe bebouwing. Per essentie zijn ze hier samengevat. Vervolgens worden deze voorwaarden per deelgebied uitgewerkt in een beoordelingscriteria.
GEBAAR
VORM
STIJL
HISTORISCH LANDSCHAP
GEBOUWEN IN HET PARK
INGETOGEN KLASSE
- Bestaande en nieuwe bomen, hagen, borders en open ruimten maken
- De gebouwen op het landgoed zijn opgebouwd uit meerdere volumes
- De gebouwen op het landgoed zijn vertegenwoordigers van hun
het parklandschap
- De gebouwen hebben een divers kappenlandschap waardoor
eigen tijd
- Gebouwen worden benaderd door een geënsceneerde route
gevarieerde silhouetten ontstaan
- Materialen van de gebouwen verouderen op een mooie manier
- De gebouwen zijn alzijdig naar hun omgeving
- Luifels, verandas, portalen en aanbouwen geleden het volume en
- Metselwerk komt voor in verschillende verbanden
- De gebouwhoogte is gerelateerd aan de context van de locatie
versterken de overgang naar het parklandschap
- Kleurgebruik is genuanceerd
- Hagen, borders en begroeiïng definiëren de overgangen tussen
- Lichtere kleuren worden bij uitzondering toegepast om gebouwen
verschillende functies, en openbaar en privé
met een bijzonder programma te markeren - Kappen zijn in traditionele materialen gedekt - Additionele volumes met afwijkende afmetingen en materialen geven vorm aan de overgang tussen gebouw en landschap - De entrees van de gebouwen worden als accenten in de gevel vormgegeven - De raamopeningen zijn duidelijk afleesbaar in de gevel en hebben onderverdelingen: extra stijl of dorpel, draaideel, bovenlicht, roedeverdeling of onderlinge koppelingen - Ornamenten zorgen voor herkenbare tijdgeest, vakmanschap en rijkheid in vorm
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
LANDGOEDONDERDELEN BOSWONEN
veld water uitgeefbaar terrein
ROBUUSTE TORENS
BOERENERF
bestaande bebouwing nieuwe bebouwing balkons stoepen bij bebouwing asfalt
MONUMENTEN
Coudewater betonklinker speciale klinker bij gebouwen halfverharding vlonderpad of halfverharding max 10 cm constructie tredpad
PARELS IN
parkeerplaatsen sleufplaten beton begraafplaats
HET GROEN
sierbeplanting moestuin
LANDGOEDWONEN
LOBBEN
bestaande boom bestaande monumentale boom nieuw te planten boom bosschages ondergrondse parkeerkelder hagen 80 cm breed (tussenkavels 50 cm) nutsgebouwtjes ondergrondse containers landgoedpoorten ntd speelvoorzieningen ntd zitvoorzieningen ntd fietsenstalling bestaande piramide overwinterlocaties EVZ
NATUURWONEN
LAND VAN COUDEWATER
FIET S
plankaart 17 juni 2022
N
( nog niet vastgesteld )
0
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
20
40
60
80
100
69
INGETOGEN KLASSE
BESTAANDE MONUMENTEN Een aantal van de bestaande monumenten krijgt een nieuwe bestemming of ander programma. Hiervoor zullen er aanpassingen aan de gebouwen gedaan worden: veelal aan het interieur, maar incidenteel ook aan het exterieur. Dit is echter niet nieuw; in de huidige staat zijn de gebouwen veelal niet geheel origineel. Bij nieuwe aanpassingen is het van belang dat in de architectuur zichtbaar is in welke fase de ingrepen zijn gedaan. Hierdoor blijft de identiteit en de
VERBEELDING VAN HUN EIGEN
VERFIJNING EN ELEGANTIE
TIJDPERK
kwaliteit van de bestaande gebouwen behouden. De bouwstijl van de monumenten is tijdgebonden.
De ensembles kennen een verfijning in geleding,
Nieuwe ingrepen in de bestaande monumenten
ornamentiek en materiaalgebruik. In zijn geheel zijn
moeten ook een verbeelding van hun tijdperk zijn.
de monumenten elegante gebouwen, die zich in het
Dit betekent niet dat het modieus moet zijn, maar wel
landschap voegen. Eenzelfde benadering beogen we
eigentijds. Ingrepen zijn passend bij de bestaande
voor ingrepen in of toevoegingen aan de bestaande
gebouwen, maar van deze tijd.
monumenten. Dit vertaalt zich in het materiaalgebruik en in de detaillering van de nieuwe architectuur. Bovenstaand is een voorbeeld van interactie tussen bestaand en nieuw.
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
70
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
71
HISTORISCH LANDSCHAP
ROBUUSTE TORENS Bij de entree van landgoed Coudewater bevinden zich aan de Peter de Gorterstraat 3 robuuste torens in een groene kamer. De concentratie van de bebouwing op een beperkt aantal plekken laat ruimte aan het landschap om vrij tussen de bebouwing door te kunnen vloeien. Alle gebouwen hebben een alzijdige opzet met uitzicht op het groen. In het totaalplan vormen de robuuste torens een
B O M E N B E PA L E N D E H O O G T E
BEOORDELINGSCRITERIA
ensemble, dat in vormgeving verschillen kent, maar
De torens zijn zorgvuldig gepositioneerd in het
•
ook een gemene deler heeft. Dit kan bijvoorbeeld het
landschap en reageren op hun directe natuurlijke en
materiaal, de kleur, de geleding etc. zijn.
bebouwde omgeving. In hoogte passen zij zich aan
de torens zijn maximaal 8 woonverdiepingen (gelijk aan de bomen)
•
als uitzondering hierop mag een enkele
op de afstand tot bestaande monumenten en op de
toren als stedenbouwkundig accent boven de
hoogte van de bomen.
bomen uitsteken
De torens hebben een geleding in plint, midden en
•
de torens zijn verschillend in hoogte
kroon, waarbij de bovenste laag een setback vormt. De
•
de torens zijn uitdrukkelijk lager nabij
overgang van hoofdvolume in setback relateert zich
monumenten en in schaal passend bij de
aan de aangrenzende bomen en gebouwen.
context
Een glooiïng van het maaiveld zorgt ervoor dat het landschap tussen de torens door vloeit.
•
de torens hebben een geleding in plintmidden-kroon, waarbij de setback zich relateert aan de aangrenzende bomen en gebouwen
Bomen bepalen hoogte
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
Interessant silhouet door verschillen in hoogte en kroon
72
GEBOUWEN IN HET PARK
INGETOGEN KLASSE
ERVARING LANDSCHAP
BEOORDELINGSCRITERIA
ENSEMBLE
BEOORDELINGSCRITERIA
De torens zijn omringd door groen en zijn vanuit
•
de torens hebben een alzijdige uitstraling
De torens vormen samen een familie zonder dat ze
•
meerdere punten zichtbaar. Dit maakt dat ze een alzijdig
•
vanuit elke woning is er een visuele relatie
gelijk zijn in hun vormgeving. De volumes reageren op
met het omliggende landschap, bijv. door
elkaar en geven elkaar de ruimte.
karakter hebben.
ramen tot vloerniveau en transparante
Van binnenuit is er ook altijd een connectie tussen de woning en het landschap. Visueel wordt dit bereikt door transparantie in de gevel en in balustrades, waardoor er op elke verdieping zicht is op het groen.
balustrades •
de overgang van privé naar openbaar wordt gemarkeerd door een overgangselement naar het omliggend landschap, zoals een
Materiaal kenmerkt zich door ingetogen kleurgebruik en duurzaamheid; het doorstaat de tand des tijds. Het gebruikte materiaal is robuust, maar spiegelt zich in de detaillering aan de verfijnde en elegante gevelarchitectuur van de bestaande monumenten.
de torens zijn in kleur- en materiaalgebruik op elkaar afgestemd
•
materiaal- en kleurgebruik is ingetogen en past bij het landschap
•
materialen zijn duurzaam en worden mooier met de tijd, bijv. metselwerk
•
materiaalgebruik is robuust, maar ook elegant en verfijnd
Balkons, tuinmuren, plantenbakken en hagen worden
balkon op de verdieping, een tuinmuur,
ingezet, enerzijds om de privacy van de bewoners te
plantenbak of haag op de begane grond en
gegarandeerd doordat het ontwerp
waarborgen, en anderzijds om een zorgvuldig ontworpen
een accent bij de entree van de torens
totstandkomt door samenwerking van ten
de diversiteit in het ensemble wordt
minste twee verschillende architecten
overgang van gebouw naar landschap te creëren.
Geleding: plint-midden-kroon
•
Ervaring landschap
Overgang van privé naar openbaar door balkon, tuinmuur, haag of plantenbak
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
73
HISTORISCH LANDSCHAP
PARELS IN HET GROEN Op het historische deel van het landgoed en tussen de lobben worden een aantal kleinschalige appartementengebouwen gemaakt. Deze noemen we ‘parels in het groen’: elegante, alzijdige blokjes die zich naar het landschap voegen en zich nestelen tussen de bestaande monumentale bomen. In analogie met de bestaande monumenten krijgen zij een geleed volume en buitenruimtes die zich uitstrekken in het groen en daarmee een geleidelijke overgang vormen tussen privé en openbaar.
TE GAST IN HET GROEN
BEOORDELINGSCRITERIA
De parels in het groen is een aantal woongebouwen,
•
woonverdiepingen
geplaatst in het landgoed volgens de traditie van de Engelse landschapsstijl. Iets opgetild ten opzichte
de parels in het groen zijn maximaal 4
•
bebouwing is licht (ca. 1,0-1,5m) opgetild
Doordat de parels geheel verspreid zijn over het
van het maaiveld, zijn ze te gast in het groen. Ook in
ten opzichte van het maaiveld, waarbij
landgoed en sterk reageren op hun omgeving, zijn de
hoogte zijn de parels ondergeschikt aan het landschap;
ruime terrassen op de halfverdiepte
parels in vormgeving afwijkend van elkaar. Het is echter
ze zijn nooit hoger dan de monumentale bomen in de
parkeergarage overgang vormen van
niet uitgesloten dat zij eenzelfde materiaal gebruiken of
omgeving.
openbaar naar privé
geleding hebben, zolang de context dit toelaat.
Opgetild ten opzichte van maaiveld
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
74
GEBOUWEN IN HET PARK
INGETOGEN KLASSE
ALZIJDIGHEID
BEOORDELINGSCRITERIA
EXPRESSIEF
BEOORDELINGSCRITERIA
De bestaande monumenten hebben een alzijdig
•
elke gevelzijde heeft een relatie met het
De parels kenmerken zich door een bijzonder
•
park, er zijn geen achterkanten
materiaalgebruik en eigentijdse rijke detaillering.
bebouwing is opgebouwd uit meerdere
Afhankelijk van hun omgeving, zijn de parels
volumes
expressief of juist ingetogen. Daar waar ze vrijer in
bebouwing wordt bekroond door middel van
het landschap staan, kunnen ze in het oog springend
een dak of verbijzondering van de bovenste
zijn waardoor er een spannend contrast ontstaat met
kleurgebruik ingetogen en past bij het
verdieping, bijvoorbeeld door een setback
hun omgeving. Tussen de bomen is de vormgeving
landschap
karakter. De parels in het groen, die van verschillende richtingen benaderd worden, hebben eenzelfde
•
alzijdigheid. Door de gebouwen op te knippen in meerdere volumes en het programma naar boven toe te verkleinen, ogen de gebouwen kleinschaliger.
Alzijdigheid
•
bijzonder materiaalgebruik en eigentijdse rijke detaillering
•
vrij in het landschap is het gevelbeeld expressief, zonder schreeuwerig te zijn
•
tussen de bomen is materiaal- en
ingetogener in kleurgebruik.
Opdeling in meerdere volumes
Ingetogen vs. expressief
expressief (rood)
ingetogen (blauw)
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
75
HISTORISCH LANDSCHAP
LOBBEN In het noordoostelijke deel van het landgoed bevinden zich de landgoedlobben. Met hun vloeiende vormen voegen zij zich in het landschap. Binnenin bevinden zich verschillende typen woningen: voornamelijk vrijstaand en twee-onder-een-kap maar ook wat korte rijtjes. De kavels worden omzoomd door hagen, soms hoog en soms laag, waardoor de woningen soms verborgen en soms zichtbaar zijn. De woningen in de lobben treden niet op de voorgrond en vormen een compositie met de hagen en de bomen. De hagen vormen het ensemble, de woningen zorgen voor differentiatie, niet alleen in type maar ook in vorm en ontwerp. Opvallende herhaling wordt voorkomen, waarbij materialisering weer voor eenheid zorgt.
TE GAST IN HET GROEN
BEOORDELINGSCRITERIA
Met hun groene karakter voegen de lobben zich in
•
hagen met minimale doorgangen omzomen
het landschap; ze worden omringd door hagen en de
de lobben en verhullen het rechtstreekse
zichtbare tuinen zijn onverhard. Alle monumentale
zicht op de woningen
bomen worden behouden, deels buiten en deels
•
bestaande en nieuwe bomen worden opgenomen in een kavelpaspoort
binnen de lobben. De woningen voegen zich naar de bomen. Aangrenzend aan het monumentale deel van
•
zichtbare tuinen worden niet verhard
Op onopvallende plekken zorgen ‘specials’ voor
het landgoed zijn de woningen iets opgetild vanwege
•
alle erfgrenzen worden gevormd door hagen
verrassingen.
mogelijk archeologie in de grond. Ook op plekken waar er vrij uitzicht is, zoals bij de golfbaan, kan de woning opgetild worden om over de haag heen te kijken.
Opgetild ten opzichte van maaiveld
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
Groen karakter tuinen
76
GEBOUWEN IN HET PARK
ZICHT DOOR DE HAGEN
BEOORDELINGSCRITERIA
MARKANT
De hagen rondom de lobben vormen een groene band
•
voortuinen zijn in principe minimaal 5
Binnen de lobben bevinden zich verschillende
door opgebroken volumes en verschillende dakvormen
meter diep
schakeringen aan woningen, die als entiteit herkenbaar
met verspringende goot- en nokhoogte, ontstaat een
opritten zijn zo veel mogelijk gecombineerd
zijn. Een architectonische entiteit is - net als de bestaande
gevarieerd silhouet.
mogelijk geperforeerd. De haag biedt privacy aan de
per twee woningen, en maken een
monumenten - nagenoeg altijd asymmetrisch. Ook heeft
voorzijde, waardoor er ook aan de voorzijde van de
onderbreking in de haag van max. 5 meter
het een of meer overgangselementen tussen gebouw en
woning een prettige tuin ontstaat. Door een spel van
breed
landschap in de vorm van een erker, veranda etc.
hagen zijn afwisselend in hoogte; ze vormen
Op verborgen plekken, vergelijkbaar met bijv. De Loofaert,
de overgang tussen privé en openbaar
zijn een aantal specials. De architectuur is markant;
waarachter de woningen zich verschuilen. Om de lob als entiteit leesbaar te maken, wordt deze band zo min
hoge en lage hagen komen woningen tevoorschijn en maken zij een visuele connectie met het omliggende
•
•
landschap.
Zicht door de hagen
Gecombineerde inrit
Architectonische entiteit
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
Markante kapvormen
77
INGETOGEN KLASSE
BEOORDELINGSCRITERIA •
geschakelde woningen vormen één architectonische entiteit (max. 4 woningen)
•
•
een architectonische entiteit heeft 1-2
aandacht ontworpen •
overwegende bouwhoogte is 2-3 bouwlagen
•
indien twee woningen naast elkaar een
overgangselementen naar het landschap,
garage hebben, dan zit daar een royale ruimte
zoals een erker, veranda, balkon, overstekende dakrand, entreeluifel etc. •
een architectonische entiteit is nagenoeg altijd asymmetrisch met verticale accenten
•
diversiteit aan markante kapvormen
gebouwen worden alzijdig met gelijke
BEOORDELINGSCRITERIA
De uitstraling van de woningen is eigentijds en tijdloos;
•
De architectuur wordt gebaseerd op een hedendaagse interpretatie van de kwaliteiten van de monumenten
uitbouwen of garages zorgen altijd voor een
Samenhang wordt bereikt door genuanceerde kleuren en
opbreking van het volume en gaan niet op in
materialen, waardoor er in vorm en stijl gevarieerd kan
het hoofdvolume
worden en een gewenste diversiteit ontstaat.
materiaal- en kleurgebruik vormt een continuum, vorm en stijl is vrij
•
op het landgoed. Er worden echter geen historiserende stijlelementen van bestaande gebouwen overgenomen.
tussen •
DIVERS MET SAMENHANG
basismateriaal is metselwerk in overwegend aardse tinten
•
materiaalgebruik en detaillering is verfijnd en elegant, met de nadruk op entrees en raamopeningen
•
ornamenten zorgen voor herkenbare tijdgeest
•
de woningen hebben een eigentijds karakter en kopiëren geen historiserende stijlelementen van de bestaande gebouwen
Tussenruimte garages
•
losstaande bergingen tonen als bijgebouwen met een hoogwaardige uitstraling
•
bergingen groter dan 6 m2 en garages vormen een architectonisch ensemble met het hoofdgebouw
•
specials op verborgen plekken
•
de diversiteit in ontwerp van de woningen in de lobben wordt gegarandeerd doordat het ontwerp totstandkomt door samenwerking van ten minste twee verschillende architecten
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
78
HISTORISCH LANDSCHAP
BOSWONEN Het noordelijke gebied van het landgoed kenmerkt zich door de dichte houtwallen met daarin boskamers. In twee van de boskamers wordt het Boswonen gerealiseerd. De alzijdige blokken met rijwoningen presenteren zich als heldere volumes, waarbij de overgang tussen het groen en het gebouwde verzacht wordt door terrassen. Het rustige en veilige karakter van de privetuinen en het zicht op het bos aan de voorzijde van de woning zorgen voor een bijzondere woonkwaliteit.
TE GAST IN HET GROEN
BEOORDELINGSCRITERIA
Aan de voorzijde kijken de woningen uit op het bos:
•
terras aan voorzijde woningen vormt overgang van privé naar openbaar
door de woning hier van een terras te voorzien, wordt •
waar oriëntatie voorgevel op groen is, is de
De twee blokken met het Boswonen vormen een
het bos onderdeel van de woonbeleving. Daarnaast zijn
ensemble in de boskamers. Ze wijken af van de
de woningen daar waar de oriëntatie van de voorgevel
woning wat opgetild ten opzichte van het
gebouwen op het historische landgoed, die los in het
op het groen is, iets opgetild, om de beleving van het
maaiveld
landschap staan. De verbinding met de gebouwen
landschap te versterken. Bestaande bomen blijven
op het landgoed wordt gezocht in het gebruik van
behouden en er worden bomen toegevoegd.
•
gevels afleesbaar •
overgangselementen tussen gebouw en landschap en
alzijdigheid van de volumes is aan alle
de overgang van achtertuin naar achterpad wordt gevormd door groene beplanting
ingetogen materiaal- en kleurgebruik.
Opgetild ten opzichte van maaiveld
B E E L D K WA L I T E I T P L A N L A N D G O E D C O U D E WAT E R .
79
GEBOUWEN IN HET PARK
INGETOGEN KLASSE
ALZIJDIGHEID
BEOORDELINGSCRITERIA
KLOEK
BEOORDELINGSCRITERIA
De twee blokken met woningen zijn alzijdig
•
de afzonderlijke blokken vormen een
De woningen ogen als kloeke blokken; ze hebben
•
architectonische entiteit
rondom eenzelfde materiaal en vormen een continue
een architectonische entiteit is nagenoeg
afscheiding tussen het gebouwde en het groen.
altijd asymmetrisch met verticale accenten
Overgangen tussen de hardere bebouwing en het groen
•
hoekaccenten versterken blokwerking
worden vormgegeven met lichtere materialen als hout
•
de blokken worden met elkaar verbonden
of metaal. Zowel de bebouwing als de overgangen
door uitbouwen en tuinmuren van tenminste
kenmerken zich door ingetogen kleurgebruik en nieuw
2 meter hoog
vakmanschap.
en leesbaar als geheel binnen de boskamer. Hoekaccenten, uitbouwen en tuinmuren verbinden de
•
rijen woningen met elkaar tot een totaalcompositie. Binnenin de blokken ontstaat door de omkadering met bebouwing een omsloten buitenruimte. Het groene karakter hiervan versterkt de doorzonkwaliteit van de woningen.