Document · PDF

Bijlage 5 - Bijlagenboek BP Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen_20240521

Gemeenteraad 2 juli 2024, gemeente 's-HertogenboschBij agendapunt: Bestemmingsplan Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen25.683 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Bestemmingsplan Hoff van Hollantlaan 2-4 te Rosmalen Gemeente ‘s-Hertogenbosch Bijlagenboek

Rapportnummer:

P05494

IMRO-identificatienummer:

NL.IMRO.0796.0002546-1401

Datum:

mei 2023

Opdrachtgever:

Burgslot BV

Projectteam BRO:

JRi, JvdA, WvdH

Bron foto kaft:

BRO, abstract

Beknopte inhoud:

BRO Hoofdvestiging Bosscheweg 107 5282 WV Boxtel T +31 (0)411 850 400 E info@bro.nl

Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen

Inhoudsopgave

Bijlagen toelichting

Bijlage 1

Bezonningsstudie

Bijlage 2

Bomeninventarisatie

Bijlage 3

Akoestisch onderzoek

113

Bijlage 4

Onderzoek trillingen

238

Bijlage 5

Onderzoek externe veiligheid

254

Bijlage 6

Quickscan flora en fauna

313

Bijlage 7

Stikstofonderzoek

330

Bijlage 8

Bodemonderzoek

351

Bijlage 9

Waterparagraaf

507

Bijlage 10

M.e.r. aanmeldnotitie

535

Bijlage 11

Verslag omgevingsdialoog

547

Bijlage 12

Vooroverlegreacties

565

Bijlage 13

Landschapsplan

575

Bijlage 14

Toelichting berekeningswijze kwalitatieve groenscore

596

Bijlage 15

Strategie bestaande bomen

598

Bijlage 16

Nota van zienswijzen

610

Bestemmingsplan "Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen" (vastgesteld)

Bijlagen toelichting

Bestemmingsplan "Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen" (vastgesteld)

Bijlage 1 Bezonningsstudie

Bestemmingsplan "Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen" (vastgesteld)

Appartementen Hoff van Hollantlaan

Bezonningsstudie 13-04-2023 De Twee Snoeken

21 juni

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 juni

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 september

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 september

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 december

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 december

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 maart

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

21 maart

09.00u

15.00u

12.00u

18.00u

Appartementen Hoff van Hollantlaan

Bezonningsstudie 13-04-2023 De Twee Snoeken

Bijlage 2 Bomeninventarisatie

Bestemmingsplan "Hoff van Hollantlaan 2-4, Rosmalen" (vastgesteld)

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

Colofon Rapportage Projectnummer

17P2300011

Datum

13 februari 2023

Status

Definitief

Contactpersonen auteur

onderzoeker

Opdrachtgever Naam

Burgslot BV.

Contactpersoon Adres

Sigarenmakerstraat 3

Postcode

5232 BJ

Plaats

's-Hertogenbosch

Opdrachtnemer Pius Floris Boomverzorging Amsterdam Lutkemeerweg 400 1067 TH Amsterdam Nederland Telefoon 020 497 4080 www.piusfloris.nl info@piusfloris.nl KvK 34116505

Piusfloris.nl

Al meer dan 40 jaar toonaangevend specialist op het gebied van boomverzorging.

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

Inhoudsopgave 1. Inleiding

........................................................................................................ 2

................................................................................................... 5 2.1 Veiligheid bomenbestand ......................................................................... 5 2.2 Bomenbeleid 's-Hertogenbosch .................................................................. 5

2. Bevindingen

......................................................................................... 7 3.1 Conditie bomenbestand ........................................................................... 7 3.2 Onderhoudsbeeld ................................................................................... 7 3.3 Herkeuring ............................................................................................ 7 Bomenbeleidsplan_september_2017 's-Hertogenbosch ........................................ 8 Overzichtskaart ........................................................................................... 8 Inventarisatie en BVC lijst .............................................................................. 8

3. Conclusie en advies

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

1. Inleiding Op verzoek van Burgslot BV. heeft Pius Floris Boomverzorging Amsterdam een inventarisatie en boomveiligheidscontrole uitgevoerd bij 66 bomen verdeeld over de percelen Hoff van Hollantlaan 4 en 5 te Rosmalen. De opdracht is uitgezet in het kader van de geplande werkzaamheden ten behoeve van nieuwbouw. De desbetreffende onderzoeker is ing. D. Molenaar (European Tree Technician en gecertificeerd boomveiligheidscontroleur (Groenkeur)). Tijdens een visuele keuring wordt zorgvuldig een proces doorlopen, dat in de tekst hieronder staat beschreven.

Onderzoeksmethode De 66 bomen zijn volgens de VTA-methode gekeurd. VTA staat voor Visual Tree Assessment, oftewel visuele boombeoordeling. Deze onderzoeksmethode is te raadplegen in het Handboek Boomveiligheid van Mattheck en Breloer.[1] De onderzoeksmethode kent de volgende drie stappen in de procedure. 1. Visuele controle op symptomen van verzwakking. Als er geen bedenkelijke tekenen worden gevonden, wordt het onderzoek beëindigd. 2. Bij een indicatie van verzwakking wordt nader technisch onderzoek (NTO) uitgevoerd. 3. Geven de onderzoeksresultaten reden tot ongerustheid, dan moet worden vastgesteld hoe groot de risico’s zijn voor de omgeving. Bij deze keuringsmethode beoordeelt de boomveiligheidscontroleur elke individuele boom. Hierbij let hij onder meer op de kroonopbouw en de kwaliteit van de stam(voet). De nadruk van deze inspectie ligt op het opsporen van signalen die duiden op verstoringen van de balans binnen de boom. Op basis van de uiterlijke signalen beoordeelt de boomveiligheidscontroleur de conditie van de boom als goed, redelijk, matig of slecht. Goed: De boom toont een goede groei, de twijgzetting en volledige ontwikkeling van de scheuten zijn als goed beoordeeld voor de soort. Redelijk: Degeneratie van de boom waarbij een verminderde groei van de twijg- en knopzetting aanwezig is. De boom functioneert nog naar wel naar behoren.

Matig: Er is duidelijk sprake van stagnatie en het afsteven van twijgen in de buitenkroon. Er is nauwelijks nog sprake van scheutlengtegroei. Slecht: De boom toont een aftakelend beeld waarbij zwaar dood hout en het afsterven van kroondelen en/of top zichtbaar is.

[1] Mattheck, C. en H. Breloer, 1995. Handboek boomveiligheid: de boombreuk in mechanica en rechtspraak. Pius Floris Producties, Almere-Haven.

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

De indexering van de toekomstverwachting op basis van de huidige conditie en groeiomstandigheden is als volgt. Indexering toekomstverwachting Goed

> 20 jaar

Redelijk

> 10 jaar

Matig

> 5 jaar

Slecht

<5 jaar

Nader technisch onderzoek Voor bomen waarbij de visuele beoordeling onvoldoende is om tot een conclusie te komen over de kwaliteit of veiligheid, adviseert de boomveiligheidscontroleur nader technisch onderzocht (NTO), eventueel met behulp van speciale onderzoeksinstrumenten. Bij deze nadere onderzoeksmethode stelt een boomspecialist vast of er sprake is van een verzwakking die gevolgen heeft voor de stabiliteit, de veiligheid en de toekomstverwachting van de boom. Gebreken van de bomen Naast de conditiebepaling worden ook de gebreken van de bomen beoordeeld. In veel gevallen is er geen relatie tussen gebreken en conditie. Gebreken kunnen van invloed zijn op de stabiliteit van de gehele boom of breukvastheid van de kroon, stam en/of takken. Zo kan een, ogenschijnlijk gezonde, boom die is aangetast door een houtparasitaire schimmel omvallen of afbreken. Wanneer gebreken invloed hebben op de stabiliteit en/of breukvastheid dan worden beheermaatregelen geadviseerd. Uitgangspunt is realistisch duurzaam behoud van de boom als individu.

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

Status

Beschrijving

Goedgekeurd

Boom zonder noemenswaardige afwijking/ gebrek. In het kader van de veiligheid zijn er geen verdere acties noodzakelijk.

Attentieboom

Binnen de visuele boomcontrole zijn afwijkingen/ gebreken aangetroffen, die echter in de actuele situatie (binnen 3 maanden tot 1 jaar) geen voorzienbaar gevaar (geen acuut verhoogd risico) opleveren voor de directe omgeving. Maar waarvan het schaderisico in de komende 3 jaar wel reëel kan toenemen. In het kader van de veiligheid is het noodzakelijk de controlefrequentie te verhogen naar eens per jaar.

Risicoboom

Boom met één of meerdere afwijkingen/ gebreken, die (binnen 1 jaar) een gevaar kunnen opleveren voor de directe omgeving. In het kader van de veiligheid is er sprake van een acuut verhoogd risico en zijn één of meer gerichte veiligheidsmaatregelen noodzakelijk. Deze kunnen bestaan uit het snoeien van de boom (verhoogd risico), of het uitvoeren van een nader technisch boomveiligheidsonderzoek.

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

2. Bevindingen Het onderzoeksgebied bestaat uit een braakliggend terrein (Hoff van Hollantlaan 4) en een particuliere tuin van Notariskantoor Hoffspoor Notarissen (Hoff van Hollantlaan 5) met in totaal 66 bomen. Het betreft bomen die geen gemeentelijk eigendom zijn. Het merendeel (61x) van de bomen is volwassen waarvan de leeftijd 30 jaar en ouder is en hebben daarmee meestal een forse omvang. Gemiddeld genomen zijn de bomen in goede tot redelijke conditie. Het betreft de bomen met nummer 43 t/m 108 op de overzichtskaart (zie bijlage).

2.1 Veiligheid bomenbestand 66 bomen zijn geïnventariseerd en gekeurd. Hiervan zijn: 59 bomen goedgekeurd Er zijn 7 risicobomen aangetroffen, waarbij door middel van snoei het risico verwijderd of beperkt kan worden. Er zijn geen bomen die vanwege een gebrek nader technisch onderzocht hoeven te worden.

Afbeelding 1: Boom 52

2.2 Bomenbeleid 'sHertogenbosch De gemeente 's-Hertogenbosch heeft in september 2017 een bomenbeleidsplan (zie bijlage) vastgesteld waarin staat beschreven hoe de gemeente met zijn bomenbestand wenst om te gaan voor zowel gemeentelijke als particuliere bomen. In onderstaande figuur 1 staan de gemeentelijke vrijstellingsregels beschreven waarmee snel kan worden bepaald voor welke bomen een kapvergunning dient te worden aangevraagd en voor welke niet.

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

Figuur 1: Gemeentelijke vrijstellingsregels 's-Hertogenbosch

Van de 66 bomen zijn er 35 die vergunningsvrij gekapt zouden kunnen worden omdat de stamomtrek minder is dan 100 cm gemeten op 1,3 meter hoogte vanaf maaiveld.

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

3. Conclusie en advies 3.1 Conditie bomenbestand Tijdens de keuring zijn de bomen naast veiligheidsaspecten ook gecontroleerd op hun conditie. 16 bomen hebben een goede conditie 49 bomen hebben een conditie die voldoende is 1 boom heeft een conditie die onvoldoende is

3.2 Onderhoudsbeeld Bij het onderhoud van bomen maken we onderscheid tussen een aanvaard, regulier, achterstallig en verwaarloosd boombeeld. Het boombeeld van 54 bomen is aanvaard. Er zijn op korte termijn geen acties nodig. Het boombeeld van 12 bomen is regulier. De boom is middels 1 snoeiingreep op het gewenste boombeeld te krijgen.

3.3 Herkeuring Het grootste deel van het bomenbestand kan eens per vijf jaar gekeurd worden zodat tijdig eventuele nieuwe gebreken geconstateerd kunnen worden. Het andere deel moet eens per drie jaar gekeurd worden vanwege de omvang van de bomen in combinatie met de huidige locatie (afweging risico voor de omgeving).

INVENTARISATIE EN VISUELE BOOMCONTROLE HOFF VAN HOLLANTLAAN 4 EN 5 TE ROSMALEN

In vertrouwen u hiermee voldoende op de hoogte te hebben gesteld teken ik met vriendelijke groet,

European Tree Technician (ETT) en gecertificeerd boomveiligheidscontroleur

Pius Floris Boomverzorging Amsterdam

Boomnr.

Latijnse naam Ned. naam Stamdiameter 43 Robinia pseudoacacia Schijnacacia 60 44 Robinia pseudoacacia Schijnacacia 45 45 Robinia pseudoacacia Schijnacacia 60 46 Robinia pseudoacacia Schijnacacia 15 47 Robinia pseudoacacia Schijnacacia 15 48 Robinia pseudoacacia Schijnacacia 15 49 Platanus x hispanica Gewone plataan 55 50 Platanus x hispanica Gewone plataan 50 51 Platanus x hispanica Gewone plataan 40 52 Populus x canescens 'De Moffart' Grauwe abeel cv 60 53 Populus x canescens 'De Moffart' Grauwe abeel cv 60 54 Populus x canescens Grauwe abeel 20 55 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 56 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 57 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 58 Prunus cerasifera Kerspruim 20 59 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 60 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 61 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 62 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 30 63 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 64 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 65 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 66 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 67 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 25 68 Prunus cerasifera Kerspruim 20 69 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 35 70 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 71 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 72 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 73 x

Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 74 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 35 75 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 25 76 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 25 77 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 30 78 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 79 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 80 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 81 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 82 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 83 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 84 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 20 85 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 25 86 x Cupressocyparis leylandii Leylandcypres 35 87 Platanus x hispanica Gewone plataan 60 88 Platanus x hispanica Gewone plataan 60 89 Acer platanoides 'Globosum' Bolesdoorn 20 90 Acer platanoides 'Globosum' Bolesdoorn 20 91 Acer platanoides 'Globosum' Bolesdoorn 20 Gewone plataan 60 92 Platanus x hispanica 93 Platanus x hispanica Gewone plataan 35 94 Platanus x hispanica Gewone plataan 35 95 Juglans regia Okkernoot 25 96 Quercus robur Zomer eik 50 97 Fagus sylvatica Gewone beuk 35 98 Fagus sylvatica Gewone beuk 35 99 Fagus sylvatica Gewone beuk 35 100 Fagus sylvatica Gewone beuk 35 101 Quercus robur Zomer eik 50 102 Quercus robur Zomer eik 50 103 Fagus sylvatica Gewone beuk 40 104 Quercus robur Zomer eik 35 105 Quercus robur Zomer eik 50 106 Quercus robur Zomer eik 50

107 Quercus robur Zomer eik 40 108 Platanus x hispanica Gewone plataan 70

Leeftijd 44 35 38 15 15 15 38 35 35 47 44 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 36 47 47 30 30 30 47 26 26 40 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 48 47

Hoogte (m) 15‐18 15‐18 15‐18 9‐12 9‐12 9‐12 15‐18 15‐18 15‐18 18‐24 18‐24 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 9‐12 15‐18 15‐18 0‐6 0‐6 0‐6 15‐18 12‐15 12‐15 6‐9 15‐18 6‐9 6‐9 6‐9 6‐9 15‐18 15‐18 15‐18 15‐18 15‐18 15‐18 15‐18 15‐18

Opkroonhoogte Bereikt Bereikt Bereikt Nog niet bereikt Nog niet bereikt Nog niet bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Nog niet bereikt Nog niet bereikt Onbereikbaar Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt Bereikt

Kroondiameter 16 16 16 6 6 6 12 12 12 16 16 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 16 16 2 2 2 16 10 10 8 12 8 8 8 8 14 14 14 14 14 14 14 16

Groeifase Standplaats Volwasfase Gras Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Jeugdfase Beplanting Jeugdfase Beplanting Jeugdfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Verharding Volwasfase Verharding Volwasfase Verharding Volwasfase Beplanting Halfwasfase Beplanting Halfwasfase Beplanting Volwasfase Gras Volwasfase Verharding Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting

Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting Volwasfase Beplanting

Boomtype Boombeeld Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Vormboom Regulier Vormboom Regulier Vormboom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Vormboom Aanvaard Niet vrij

uitgroeiende boom Regulier Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard Niet vrij uitgroeiende boom Aanvaard

Snoeitype Plantjaar Onderhoudsnoei 1979 Onderhoudsnoei 1988 Onderhoudsnoei 1985 Onderhoudsnoei 2005 Onderhoudsnoei 2008 Onderhoudsnoei 2008 Wisselsnoei 1985 Wisselsnoei 1994 Wisselsnoei 1988 Onderhoudsnoei 1976 Onderhoudsnoei 1979 Begeleidingsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Begeleidingsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Vormsnoei 1987 Onderhoudsnoei 1976 Onderhoudsnoei 1976 Vormsnoei 1993 Vormsnoei 1993 Vormsnoei 1993 Onderhoudsnoei 1976 Begeleidingsnoei 1997 Begeleidingsnoei 1997 Onderhoudsnoei 1983 Onderhoudsnoei 1975 Scheren 1975 Scheren 1975 Scheren 1975 Scheren 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1975 Onderhoudsnoei 1976

Kroonstraal 8 8 8 3 3 3 6 6 6 8 8 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 8 8 1 1 1 8 5 5 4 6 4 4 4 4 7 7 7 7 7 7 7 8

Wortelzone 18 18 18 8 8 8 14 14 14 18 18 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 7 18 18 4 4 4 18 12 12 10 14 10 10 10 10 16 16 16 16 16 16 16 18

Risicozone 3 2,25 3 0,75 0,75 0,75 2,75 2,5 2 3 3 1 1 1 1 1 1 1 1 1,5 1 1 1 1 1,25 1 1,75 1 1 1 1 1,75 1,25 1,25 1,5 1 1 1 1 1 1 1 1,25 1,75 3 3 1 1 1 3 1,75 1,75 1,25 2,5 1,75 1,75 1,75 1,75 2,5 2,5 2 1,75 2,5 2,5 2 3,5

Conditie Toekomst Voldoende > 10 jaar Onvoldoend> 10 jaar Voldoende > 10 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Goed > 10 jaar Goed > 10 jaar Goed > 10 jaar Goed > 10 jaar Goed > 10 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Goed > 20 jaar Voldoende > 10 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Goed > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Goed > 20 jaar Voldoende > 20 jaar Goed > 20 jaar

Kwaliteit Goed Goed Goed Goed Goed Goed Matig Matig Matig Goed Goed Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Redelijk Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed Goed

Conclusie BVC Risicoboom Risicoboom Risicoboom Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Risicoboom Risicoboom Risicoboom Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Risicoboom Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd Goedgekeurd

Prioriteit < 1 jaar < 1 jaar < 1 jaar

Herkeuring interval 3 jaar 3 jaar 3 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar < 1 jaar 3 jaar < 1 jaar 3 jaar < 1 jaar 3 jaar 3 jaar 3 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 3 jaar 3 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 3 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 3 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar 5 jaar < 6 maanden 3 jaar 3 jaar 3 jaar 3 jaar 3 jaar 3 jaar 3 jaar 3 jaar

Beheer maatregel Zwaar dood hout verwijderen (4 cm) Zwaar dood hout verwijderen (4 cm); Tak(ken) verwijderen (snoei) Zwaar dood hout verwijderen (4 cm)

Veiligheidssnoei Veiligheidssnoei Veiligheidssnoei

Zwaar dood hout verwijderen (4 cm)

BEA advies

Kroon BVC datum Inspecteur Onderzoeker Beoogde opkroonhoogte Zwaar dood hout > 4 cm;uitgescheurde tak 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 Zwaar dood hout > 4 cm;uitgescheurde tak 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 Zwaar dood hout > 4 cm;uitgescheurde tak 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 breukgevaarlijke tak 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 breukgevaarlijke tak 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 breukgevaarlijke tak 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2

13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 2 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 6 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023

dennis molenaar dennis molenaar 4 Zwaar dood hout > 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 Licht dood hout < 4 cm 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4 13‐2‐2023 dennis molenaar dennis molenaar 4

invt. datum X Y 13‐2‐2023 154.045,039 414.272,593 13‐2‐2023 154.051,418 414.278,315 13‐2‐2023 154.053,580 414.271,089 13‐2‐2023 154.059,031 414.263,259 13‐2‐2023 154.059,902 414.262,129 13‐2‐2023 154.060,686 414.260,044 13‐2‐2023 154.026,071 414.182,966 13‐2‐2023 154.019,082 414.179,783 13‐2‐2023 154.011,402 414.175,926 13‐2‐2023 153.980,827 414.224,600 13‐2‐2023 153.976,746 414.213,506 13‐2‐2023 153.980,539 414.204,167 13‐2‐2023 153.981,230 414.203,005 13‐2‐2023 153.981,515 414.202,063 13‐2‐2023 153.981,879 414.201,319 13‐2‐2023 153.982,338 414.200,293 13‐2‐2023 153.982,733 414.199,650 13‐2‐2023 153.983,095 414.198,781 13‐2‐2023 153.983,663 414.197,459 13‐2‐2023 153.984,184 414.196,278 13‐2‐2023 153.984,570 414.195,639 13‐2‐2023 153.984,934 414.194,913 13‐2‐2023 153.985,279 414.194,169 13‐2‐2023 153.985,510 414.193,490 13‐2‐2023 153.985,825 414.192,990 13‐2‐2023 153.986,261 414.192,100 13‐2‐2023 153.986,716 414.191,066 13‐2‐2023 153.987,072 414.189,994 13‐2‐2023 153.987,593 414.188,766 13‐2‐2023 153.988,018 414.187,491 13‐2‐2023 153.988,539 414.186,215 13‐2‐2023 153.988,945 414.185,195 13‐2‐2023 153.989,960 414.181,647 13‐2‐2023 153.990,796 414.179,725 13‐2‐2023 153.991,270 414.178,590 13‐2‐2023 153.991,933 414.177,265 13‐2‐2023 153.992,881 414.175,563 13‐2‐2023 153.993,643 414.173,004 13‐2‐2023 153.993,813 414.172,426 13‐2‐2023 153.994,120 414.171,099 13‐2‐2023 153.994,495

414.170,759 13‐2‐2023 153.995,313 414.169,466 13‐2‐2023 153.995,658 414.168,119 13‐2‐2023 153.996,063 414.166,676 13‐2‐2023 154.061,830 414.268,579 13‐2‐2023 154.069,471 414.284,056 13‐2‐2023 154.081,251 414.286,638 13‐2‐2023 154.086,708 414.288,221 13‐2‐2023 154.084,166 414.275,449 13‐2‐2023 154.093,648 414.259,817 13‐2‐2023 154.100,341 414.251,685 13‐2‐2023 154.101,433 414.245,462 13‐2‐2023 154.100,112 414.231,744 13‐2‐2023 154.101,249 414.223,976 13‐2‐2023 154.099,782 414.216,679 13‐2‐2023 154.096,562 414.215,124 13‐2‐2023 154.093,041 414.213,368 13‐2‐2023 154.089,115 414.211,444 13‐2‐2023 154.093,704 414.230,403 13‐2‐2023 154.086,284 414.227,134 13‐2‐2023 154.081,280 414.228,254 13‐2‐2023 154.087,752 414.231,339 13‐2‐2023 154.088,356 414.235,739 13‐2‐2023 154.078,554 414.234,611 13‐2‐2023 154.083,180 414.238,236 13‐2‐2023 154.075,868 414.239,063

Bomenbeleidsplan ‘s-Hertogenbosch 2017

opgesteld door: Gemeente ’s-Hertogenbosch vastgesteld: september 2017

's-Hertogenbosch

Samenvatting Bomen zijn belangrijk voor ’s-Hertogenbosch. Een evenwichtige omgang met groen en bomen door de gemeente past bij dit belang. In dit bomenbeleidsplan staat op welke manier de gemeente omgaat met bomen en waarom. Bomen van ’s-Hertogenbosch In de gemeente ’s-Hertogenbosch is ongeveer 6 procent van het oppervlak bedekt met het groen van bomen. Een groot deel van deze bomen staat op gemeentegrond. Maar ook de bomen in voor- en achtertuinen van de inwoners horen erbij. De bomen vervullen gezamenlijk allerlei functies. Parken, kloostertuinen, lanen en dijken worden gekenmerkt door bomen. Dit maakt de structuur van deze plekken uniek. Daarnaast voegt groen in de stad toe aan de kwaliteit van de woon- en werkomgeving. Visie Behoud van het structurerend en functioneel groen staan binnen de gemeente voorop. Kwaliteit is daarbij belangrijker dan kwantiteit. Dit betekent dat bomen zonder toekomst soms plaats moeten maken voor toekomstbomen. Het zijn immers de jonge bomen van nu die straks volwassen zijn. De gemeente speelt bij deze ontwikkeling een belangrijke rol. Maar er is ook een eigen verantwoordelijkheid voor burgers en andere partijen voor zorgvuldige omgang met bomen. Op die manier ontstaat een gezonde balans tussen de wens tot boombehoud en de wens tot het beperken van regeldruk.

Boomcategorieën Door de bomen in de gemeente in te delen in categorieën ontstaat een beeld over welke bomen het behouden waard zijn en op welke manier. Onderverdeeld zijn er vier categorieën. Monumentale houtopstanden Bomen die zo markant zijn dat veel mensen ze kennen vallen vaak onder de categorie Monumentale houtopstanden. Het zijn de ‘groene parels’ van de gemeente. Ze ontlenen hun waarde aan hun omvang, maar ook aan hun markante standplaats, de reden van aanplant of hun bijzondere soort. Het kan hierbij om gemeentelijke of particuliere bomen gaan. Uitgangspunt is deze bomen zo lang mogelijk te behouden. Waardevolle houtopstanden In sommige gevallen is een boom zonder twijfel zeer bijzonder, maar voldoet hij (nog) niet aan de eisen van een Monumentale houtopstanden. Om deze bomen extra te beschermen, kan de status Waardevolle houtopstanden toegekend worden. Op deze manier wordt actief gezorgd voor de aanwas van toekomstige Monumentale houtopstanden. Structuren Dit zijn solide raamwerken van bomen of hakhout die doorgaans langs hoofdwegen en andere lijnvormige structuren van de gemeente liggen. Samen vormen deze bomen het visitekaartje van de gemeente.

Sfeervlakken en sfeerbomen Een sfeervlak is een aangewezen gebied waar grotere bomen en hakhout vallen onder het velverbod. Sfeerbomen kunnen meer als ‘inrichtingselement’ worden gezien en worden vooral op hun functie beoordeeld. Hoewel deze categorie bomen een minder hoge status heeft, zijn deze bomen wel van grote waarde. Gemeentelijke bomen in sfeervlakken vallen niet onder het velverbod. De afweging is echter gelijk. Ontwikkelen bomenbestand Aanleg, beheer en onderhoud wordt afgestemd op het wensbeeld dat de gemeente voor ogen heeft en de mogelijkheden ter plekke. Hoe hoger de status van een boom, hoe langer de gewenste omlooptijd is en hoe meer de gemeente bereid is hierin te investeren. Het planmatig ontwikkelen van nieuw groen wordt op verschillende manieren gedaan. Bij planvorming wordt het belang van groen en bomen altijd meegewogen. Ook bij (her-) ontwikkeling komen nieuwe groene invullingen tot stand. Hierbij geldt dat er op elke plek een ontwerp wordt gemaakt waarin ook wordt gekozen hoe het groene karakter wordt ontwikkeld. Boombeheer Beheer van het bomenbestand is gericht op instandhouding van de bomen met als doel het ontwikkelen van gezonde bomen die veilig zijn voor hun omgeving. Hierbij wordt gestuurd op het beperken van overlast door bomen. Soms betekent dit dat een boom moet worden weggehaald.

Het weghalen is dan niet het hoofddoel, maar juist een maatregel gericht op de instandhouding en ontwikkeling van het bomenbestand. Regelgeving en handhaving Het bomenbeleid van de gemeente ’s-Hertogenbosch is juridisch uitgewerkt in de Bomenverordening 2017. Als een vergunning voor het vellen van houtopstanden (in de volksmond bekend als kapvergunning) binnenkomt, wordt de reguliere vergunningsprocedure doorlopen. Bij het toetsen worden afwegingen onderbouwd door consequent dezelfde onderwerpen te beoordelen. Daarbij wordt een waardering voor boombehoud en de verwijderingsgronden tegenover elkaar gezet. Het is belangrijk de bomenverordening te handhaven. Naast handhavers zijn ook burgers de ‘oren en ogen’ van de gemeente. Als een melding van illegale velling binnenkomt, vindt een controle plaats en indien nodig wordt een handhavingstraject gestart. Inrichting en beheer Nieuwe bomen Een optimale groene inrichting begint bij het ontwerp van een gebied. Maar bomen vragen om ruimte die er niet altijd is. Daarom is het soms beter alleen enkele grote bomen op markante plekken neer te zetten. Op andere plekken is en enkele rij met grote bomen veel groener dan een dubbele rij met kleine bomen. Als ergens geen bomen geplant kunnen worden zal er steeds meer worden uitgeweken naar andere oplossingen. Bomen in bakken, op daken of zelfs bruggen zijn hier voorbeelden van.

De gemeente staat open voor innovatieve oplossingen als deze.

Bestaande bomen De gemeente gaat zorgvuldig om met bestaande bomen om zo de kwaliteit van het openbaar groen op peil te houden. Bij ontwikkelingen wordt daarom eerst gekeken naar de mogelijkheid om de boom op de plantplaats te laten staan. Als dat niet kan en aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan, heeft verplanten de voorkeur. Vellen gebeurt alleen als de eerste twee opties goed zijn overwogen. Bij beslissingen wordt de situatie nu en over 20 jaar gehanteerd als afweging. Overlast De gemeente krijgt regelmatig klachten over bomen die overlast veroorzaken. Omdat de gemeente erkent dat burgers overlast kunnen ervaren van bomen, wordt eerst onderzoek gedaan naar de oplossingsmogelijkheden. Denk daarbij bijvoorbeeld aan snoei. In sommige gevallen is echter sprake van onoplosbare overlast. In die gevallen werkt de gemeente volgens het principe ‘nee, tenzij’: er worden geen bomen gekapt vanwege overlast. Alleen als sprake is van onevenredig grote overlast, kan als uitzondering worden overgegaan tot het verwijderen van bomen. Een trend van de laatste jaren is zonnepanelen op particuliere daken. Zowel groen als zonnepanelen zijn nodig in de toekomst. Groen zorgt voor de opvang van de effecten van een veranderend klimaat en draagt bij aan de leefbaarheid. Zonnepanelen zijn nodig bij de omschakeling naar duurzame energie. Niet het kappen maar slim ontwerpen heeft hier de voorkeur.

Bomen en bouwen De verplichte boominventarisatie aan het begin van een planproces werkt door tot op de bouwplaats. Voor de aangewezen bomen moet een initiatiefnemer aangeven hoe hij deze gaat beschermen. Deze maatregelen en de bijbehorende boeteclausules moeten onderdeel zijn van het realisatiebestek. De gemeente controleert op naleving van deze eisen. Monitoring De gemeente brengt diverse meetbare gegevens ten aanzien van boombeleid in beeld. Dat biedt de mogelijkheid om tendensen waar te nemen en gericht te sturen. Communicatie en voorlichting Om zorgvuldige omgang met bomen uit te dragen richt de gemeente zich actief op doelgroepen die te maken kunnen krijgen met dit nieuwe beleid. Zo worden burgers en wijkraden opgezocht om mee te denken over welk groen belangrijk is in hun wijk en hoe hiermee omgegaan moet worden. Maar ook projectontwikkelaars, bouwmaatschappijen en woningbouwcoöperaties hebben regelmatig te maken met bomen. De gemeente waardeert het als zij tijdig in overleg gaan om ideeën over bomen, boombehoud en boombescherming op elkaar af te stemmen. Stichtingen die zich met groen en bomen bezig houden worden betrokken bij ontwikkelingen. Stad in Kaart Nieuw is de inzet van “Stad in Kaart” als communicatiemiddel. Met deze online tool wordt inzichtelijk gemaakt wat het belangrijke groen is.

Er is ook te zien welke aanvragen er spelen voor velvergunningen en welke interne procedures er spelen van de gemeente.

Inhoudsopgave

Inleiding

Inventarisatie

2.1 2.1.1

Structurerend groen Onderdelen structurerend groen

10 10

2.2 2.2.1

Functioneel groen Groen in de uitbreidingen

11 11

2.3 2.3.1 2.3.2

Bomenbestand Gemeentelijke bomen Particuliere bomen

11 12 12

Visie

3.1

Structurerend groen

3.2

Functioneel groen

3.3

Opbouw bomenbestand

3.4

Rol gemeente

Boomcategorieën

4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5

Groene Kaart ’s-Hertogenbosch Wat zijn Monumentale houtopstanden? Wat zijn Waardevolle houtopstanden? Monumentale bomenlijst en Waardevolle bomenlijst Behouden en beschermen Monumentale houtopstanden bij particulieren

16 18 18 18 19 20

4.2 4.2.1 4.2.2

Structuren Wat zijn Structuren? Behouden en beschermen van Structuren

21 22 23

4.3 4.3.1 4.3.2 4.3.3

Sfeervlakken Wat zijn Sfeerbomen? Behouden van Sfeerbomen Welke sfeerbomen wil de gemeente beschermen?

24 24 24 25

4.4

Herplantbomen

4.5

Afweging Structuren, Sfeerbomen en Herplantbomen

4.6

Vrijstellingen

4.7

Samenvatting boomcategorieën

Ontwikkelen bomenbestand

5.1

Efficiënt investeren

5.2

Ontwikkelen van het bomenbestand

Beheer bomenbestand

6.1

Voldoen aan basiseisen

6.2

Regulier beheer

6.3

Renovatie/grootschalig beheer

Regelgeving en handhaving

7.1 7.1.1 7.1.2 7.1.3

31 31 31

7.1.4 7.1.5

Bomenverordening ’s-Hertogenbosch 2017 Doel Bomenverordening Waarom een aparte Bomenverordening? Toetsing vergunningaanvraag Monumentale/Waardevolle houtopstand Toetsing vergunningaanvraag Structuur of Sfeerboom Beoordeling herplant/compensatie

31 32 33

7.2

Handhaving

7.3 7.3.1 7.3.2 7.3.3

37 37 37

7.3.4 7.3.5

Andere wet- en regelgeving Wabo Bestemmingsplan buitengebied Wet natuurbescherming (onderdeel soorten- en gebiedsbescherming) Wet natuurbescherming (onderdeel houtopstanden) Voorpootrechten

7.4

Overzicht wet- en regelgeving

37 39 41

Inrichting en Beheer

8.1 8.1.1 8.1.2

Inrichtingseisen Inrichtingsprincipes bomen Richtlijnen uit het Handboek Groeiplaatsinrichting

42 42 44

8.2 8.2.1 8.2.2 8.2.3

Planprocessen ruimtelijke ontwikkelingen Planproces bomen (PPB) Toelichting planproces Ruimtelijke ontwikkelingen zoals buitenplanse afwijking of bestemmingsplanwijziging

44 45 46 48

Bomen en belanghebbenden

9.1 9.1.1 9.1.2 9.1.3

Klachten en overlast Klachten en meldingen Afhandeling klachten Voorkomen van klachten

50 50 50 53

9.2

Verhardingsopdruk door boomwortels

9.3

Bomen en ondergrondse infrastructuur

9.4

Bomen en bouwen

9.5

Bomen en evenementen

9.6

Bomen en zonnepanelen

10 Monitoring

10.1

Vergunningensystematiek

10.2

Klachten en overlast

10.3

Bomenfonds

11 Communicatie en voorlichting

11.1

Burgers/wijkraden/belangengroepen

11.2

Projectontwikkelaars/bouwmaatschappijen/

11.3

woningbouwcoöperaties

Stad in Kaart

Bijlage 1 De waardering van bomen en houtopstanden

Bijlage 2 Groene Kaart ‘s-Hertogenbosch

Bijlage 3 Kaart Begrenzing bebouwde kom inzake

de Wet natuurbescherming

Bijlage 4 Overzicht van regelingen

Bomenverordening ’s-Hertogenbosch 2017

TOELICHTING

1 Inleiding Groen en bomen zijn een belangrijke waarde voor ’s-Hertogenbosch. Onderzoek toont aan wat iedereen eigenlijk ook wel weet: groen maakt gezond en gelukkig. Meer natuur, een aangenaam klimaat, zuivering van de lucht, het bergen van water, het aankleden van de openbare ruimte. Kwaliteiten die zich laten vertalen naar een fijne woon- en werkomgeving. De kwaliteit van het bomenbestand en het groen van ’s-Hertogenbosch is het resultaat van wat er de afgelopen eeuw met bomen en groen is gedaan. Dat heeft de gemeente uiteindelijk veel opgeleverd. ‘s-Hertogenbosch is rijk aan monumentale bomen, waardevolle bomenlanen, bomen met cultuurhistorische waarde, bomen met waarde voor leefbaarheid, gevarieerde groene wijken, en een buitengebied met veel natuur en landschapswaarden. Op deze waarden wil de gemeente verder bouwen, voor de huidige bewoners en de bewoners van de toekomst. De dynamiek van de gemeente en het statische karakter van waardevol groen passen echter niet altijd goed bij elkaar. De kunst is om voldoende bescherming te bieden zonder de ontwikkeling van de stad tegen te houden. De ruimte is schaars en kostbaar en functies concurreren met elkaar om de beschikbare ruimte. Hierbij moeten afwegingen gemaakt worden tussen het behouden van groen en bomen versus het vinden van alternatieve groene invullingen.

De gemeente ’s-Hertogenbosch ziet voor zichzelf als lokale overheid een belangrijke rol weggelegd als het gaat om het behouden en ontwikkelen van de groene kwaliteit. Met deze tweede versie van het Bomenbeleidsplan wordt de manier waarop de gemeente dit doet beschreven. Tweede versie van het Bomenbeleidsplan Sinds 2010 werkt de gemeente ’s-Hertogenbosch met een bomenbeleidsplan en een bijbehorende bomenverordening. Na een gebruiksperiode van 5 tot 7 jaar is het beleid geëvalueerd en bijgesteld tot dit nieuwe beleid. Hierbij is een aantal aanvullende vragen meegenomen. Zijn er mogelijkheden om bij minder regeldruk en administratieve lasten een vergelijkbare bescherming van bomen te realiseren? Ook zijn in de tussentijd Vinkel en Nuland aan de gemeente ’s-Hertogenbosch toegevoegd. Voor de bomen in die kernen en het omliggende buitengebied geldt nu ook het nieuwe beleidsplan. Doelstelling De doelstelling van dit Bomenbeleidsplan is: de kaders voor het bomenbeleid vastleggen op basis van een visie over groen en bomen in ’s-Hertogenbosch. Hieraan kan uitvoering worden gegeven middels de Bomenverordening van ‘s-Hertogenbosch en andere instrumenten.

Afbakening In dit Bomenbeleidsplan staat hoe de gemeente omgaat met bomen en waarom. Bomen maken onderdeel uit van het groen in bredere zin. Voor een deel kunnen deze twee niet los van elkaar worden gezien. Daarom wordt in dit plan ook vaak de relatie met het groen aangehaald. Dit heeft echter tot doel het bomenbeleid uit te werken. De status van groene gebieden en het functioneren ervan valt buiten het kader van dit Bomenbeleidsplan. In de tekst is het kader van zowel gemeentelijke als particuliere bomen opgenomen. Het Bomenbeleidsplan gaat vooral over hoe de gemeente omgaat met bestaande bomen. Aanleg van nieuwe bomen en groen vindt plaats binnen andere beleidskaders, zoals op de volgende pagina beschreven. De Groene Delta 2 Met De Groene Delta wordt ’s-Hertogenbosch en omgeving ontwikkeld als een aantrekkelijke groene toekomstbestendige stad in een natuurrijke omgeving. Alle groene projecten in relatie tot natuur, recreatie en water worden in dit kader geprioriteerd, gefinancierd en uitgevoerd. Dit geldt voor de natuurgebieden van het natuurnetwerk, de bebouwde omgeving en de agrarische gebieden. In 2017 wordt een nieuw programma opgesteld en vindt besluitvorming hierover door de gemeenteraad plaats. Ecologische maatregelen In het stedelijk gebied vinden diverse maatregelen plaats ter bevordering van de biodiversiteit.

Zoals ecologische bermen, vogelbosjes, inheemse bomen, bijenhotels, et cetera. Projecten komen voor financiering in het uitvoeringsprogramma van De Groene Delta te staan. Bomen van ‘s-Hertogenbosch Jaarlijks worden er bomen geplant om belangrijke structuren te voorzien van nieuwe beplanting. Met een jaarlijks budget van € 122.000,- betekent dit dat er 1 a 2 bomenprojecten per jaar bij komen. Landschapselementen landelijk gebied Voor particulieren in het buitengebied is er de mogelijkheid om mee te doen met het Groenblauw Stimuleringskader. Gemeente en Provincie financieren hierin de aanleg van landschapselementen. Voorbeelden zijn houtwallen, bosjes en akkerranden. Per 5 jaar wordt een contract vastgesteld en gefinancierd. Lokale initiatieven Vanuit wijken worden regelmatig initiatieven genomen om groen en bomen aan te planten. Dergelijke initiatieven worden zoveel mogelijk verder geholpen met praktische ondersteuning en financiering. Binnen projecten Ruimtelijke projecten vormen vaak de aanleiding om het groen in een projectgebied te ontwikkelen. Hierbij zullen door de gemeente vanuit haar rol de uitgangspunten van het Bomenbeleidsplan worden gehanteerd.

2 Inventarisatie Het bomenbestand van de gemeente bestaat uit een groot aantal bomen die ooit geplant zijn met een bepaalde reden. In dit hoofdstuk staat welke structuren de basis vormen voor het bomenbestand. Naast het functioneren in een structuur zijn ook andere functies bepalend voor het bomenbestand. Op basis hiervan zijn wijken, bedrijventerreinen en andere gebieden voorzien van groen. De functies en de toepassing van het bomenbestand worden toegelicht in dit hoofdstuk.

2.1

Structurerend groen

Het groen van ’s-Hertogenbosch laat zich kenmerken door haar ligging in een aantrekkelijk en gevarieerd landschap met historische kernen. Het landschap bestaat uit het rivierenlandschap van de Maas, zandlandschap van de oostzijde van de stad en de beekdalen van de Dommel en de Aa. Deze landschappen hebben kenmerkende groene structuren en kennen bijzondere plekken zoals landgoederen en kloosters. Oorspronkelijke bebouwingskernen worden gevormd door de huidige binnenstad, maar ook door kleinere kernen als Rosmalen, Bokhoven en Oud Empel. Sinds 2015 horen de kernen Vinkel en Nuland ook tot de gemeente ‘s-Hertogenbosch. Belangrijke lijnen liggen in het landschap verankerd, zoals de (oude) verbindingswegen en andere structuren. Rond de kernen zijn in het landschap uitbreidingswijken ontstaan, soms met behoud van groene elementen van het landschap maar soms ook niet. In de stedelijke uitbreidingen is ook nieuw structurerend groen gemaakt zoals laanstructuren en parken.

2.1.1

Onderdelen structurerend groen

Het structurerend groen van de gemeente is voor een groot deel terug te voeren op de onderliggende landschappen, bebouwingskernen en structuren. Onderscheiden wordt gemaakt op basis van: ●● het landschap rond de stad met kenmerkende elementen en structuren zoals het rivierenlandschap met eendenkooien of het zandgebied met houtwallen, landgoederen, agrarische gebieden of relicten ●● structuren langs lijnen zoals de (oude) invalswegen, fietspaden, water, dijken ●● groen in oude kernen zoals kloostertuinen, stadsparken, of het groen van de vestingwerken ●● nieuwe structuren zoals parken en laanstructuren in de stedelijke uitbreidingen Het structurerend groen bepaalt voor een groot deel de huidige kwaliteiten zoals deze worden beleefd. Hiermee heeft het een belangrijke functie voor de gehele gemeente.

2.2

Functioneel groen

Naast functioneren in een structuur kan groen nog veel meer functies vervullen. Groen voegt kwaliteit toe aan de woon- en werkomgeving. Mensen willen graag in een groene omgeving wonen. Kinderen spelen het liefst in het groen en mensen bewegen meer als er aantrekkelijk groen in de buurt is. Groen zuivert de lucht, heeft gezondheidsvoordelen en biedt ruimte voor natuur en biodiversiteit. Bomen vormen een essentieel onderdeel van het stedelijk groen. Door hun omlooptijd en omvang zijn zij de meest opvallende en sfeerbepalende groene elementen. Een groot deel van de functies van groen wordt vervuld door bomen.

2.2.1

Groen in de uitbreidingen

Het groen dat in wijken, bedrijventerreinen en overige gebieden aanwezig is, wordt beschouwd als functioneel groen. Binnen ’s-Hertogenbosch is groen op verschillende manieren toegepast. Elke uitbreiding is in een bepaalde tijd gedaan en er is volgens een bepaald principe omgegaan met groen. Hierdoor is de gemeente een mozaïek geworden van grote vlakken met elk een eigen stedenbouwkundige opzet en groene inrichting. Deze differentiatie in wijken is een pluspunt. Het zorgt voor variatie en geeft elke wijk een eigen identiteit. Het is belangrijk dat deze differentiatie ten goede wordt aangewend. Per plek zijn er verschillen: ●● kwalitatief versus kwantitatief bomenbestand ●● innovatief groen versus traditioneel/natuurlijk groen ●● geclusterd groen versus gespreid groen Een voorbeeld van geclusterd groen is het Paleiskwartier, waar bijna al het groen in het Westerpark ligt. Het groen van de Maaspoort is juist in de straten aanwezig. Hier is dus sprake van verspreid groen.

2.3

Bomenbestand

De gemeente ’s-Hertogenbosch is ongeveer 11.087 hectare groot. Grofweg 6 procent van dit oppervlakte is bedekt met boomkronen. De bomen verdampen per jaar zo’n 116.500 kuub water. Dit staat gelijk aan 46 Olympische zwembaden. Niet alle bomen zijn eigendom van de gemeente. Een deel van de bomen de gemeente is namelijk van particulieren en staan in de voor- of achtertuin. Daarnaast hebben andere overheden, instellingen en terreinbeheerders bomen in eigendom. De gemeente hanteert daarom een tweedeling in het bomenbestand.

2.3.1

Gemeentelijke bomen

Het gemeentelijk bomenbestand staat grotendeels in de openbare ruimte en vervult hierin diverse functies. Kenmerkend is dat deze bomen veelal met een bepaald doel zijn geplant of in stand worden gehouden. In totaal heeft de gemeente ruim 85.000 bomen in eigendom en beheer. Dit is exclusief bomen die in bosverband staan. Zo’n 40% van de bomen is ouder dan dertig jaar. Per wijk zijn er grote verschillen in het bomenbestand. Veelal is dit direct gerelateerd aan de opbouw en de leeftijd van de wijk. In jonge wijken is sprake van een eenzijdige leeftijdsopbouw. Hier zijn veel bomen geplant bij het realiseren van de wijk. De oudere wijken hebben een meer gevarieerde leeftijdsopbouw. Hier komen ook oudere bomen voor en is een deel van het bomenbestand in de loop der tijd vernieuwd. Het handhaven van bestaand groen bij de aanleg van een wijk heeft een groot effect op het bomenbestand. Zo zijn de wijken Maliskamp en Sparrenburg voorbeelden van wijken waar gebruik is gemaakt van bestaand groen.

2.3.2

Particuliere bomen

Particuliere bomen staan bij mensen in de tuin of op andere particuliere terreinen. De redenen voor het aanplanten of instandhouding van dit groen zijn divers. Toch kan dit bomenbestand veel betekenis hebben voor de groene uitstraling van straten, wijken en overige terreinen. Er bestaan geen inventarisaties van hoeveelheden particuliere bomen. Wel is duidelijk dat de leeftijdsopbouw hier ook vaak direct gerelateerd is aan de ouderdom van de wijk. De gemiddelde omlooptijd van een particuliere boom lijkt korter te zijn dan die van een gemeentelijke boom.

3 Visie Bomen zijn belangrijk voor ’s-Hertogenbosch. Een evenwichtige omgang met groen en bomen door de gemeente past bij dit belang. Hiermee wordt nu de basis gelegd voor het groen voor de volgende generaties. Belangrijke boomstructuren worden beschermd en ontwikkeld als het groene raamwerk van de gemeente. Rond dit raamwerk komen groen en bomen in al hun verschijningsvormen voor. ●● Groen en bomen zijn van wezenlijk belang voor de kwaliteit van de woon- en werkomgeving. ●● De gemeente gaat op een evenwichtige en eenduidige manier om met haar bomen en groen.

3.1

Structurerend groen

Een belangrijke rol is weggelegd voor het structurerende groen. Hiermee heeft de gemeente een basis van waardevol groen dat op stadsniveau functioneert. Het behoud van het structurerend groen staat voorop. Het structurerende groen moet ook meegroeien met de gemeente. Investeringen zijn hierin nodig om bestaande structuren te behouden en nieuwe aan te leggen. Het realiseren van dergelijke structuren is in een bestaande situatie geen gemakkelijke opgave. Ruimte is vaak al vergeven en andere functies leggen ook een claim op beschikbare ruimte. Het is daarom nodig om blijvend te kiezen voor deze structuren en kansen aan te grijpen om deze te realiseren. Daarnaast de gemeente kritisch zijn op ontwikkelingen die deze structuren aantasten. De pijlen zijn gericht op het zichtbaar en beleefbaar houden van dit groen in zijn context. Er wordt dan niet per definitie gestreefd naar de exacte historische situatie. ●● Een evenwichtige ontwikkeling van ‘stad en land’. ●● Bestaande boomstructuren moeten worden behouden en waar mogelijk ontwikkeld. ●● Ontbrekende boomstructuren worden waar mogelijk aangelegd. ●● Bij stedelijke uitbreidingen worden ook nieuwe boomstructuren aangelegd.

3.2

Functioneel groen

Het functioneel groen is het overige groen van de wijken, kantorenparken en bedrijventerreinen, instellingen, natuurgebieden, parken etc. Veel van dit groen staat dicht bij de bewoners. Het heeft een directe invloed op de kwaliteit van de woon en werkomgeving. In ’s-Hertogenbosch is dit groen op verschillende manieren toegepast. Elke uitbreiding is in een bepaalde tijd gedaan en er is volgens een bepaald principe omgegaan met groen. Hierdoor is de gemeente een mozaïek geworden van grote vlakken met elk een eigen stedenbouwkundige opzet en groene inrichting.

Deze differentiatie is een pluspunt. Het zorgt voor variatie en geeft elke plek een eigen identiteit. Het is belangrijk dat deze differentiatie ten goede wordt aangewend. Per plek zijn er verschillen mogelijk ten aanzien van: kwaliteit versus kwantiteit; innovatief versus traditioneel of natuurlijk groen en geclusterd groen versus gespreid groen. De gemeente wil aansluiten bij de kwaliteiten van de plek. De functies die het groen vervult zijn hier leidend. Functies die in het kader van dit Bomenbeleidsplan aan bomen worden toegekend zijn: ●● beeldkwaliteit ●● waterbuffer ●● klimaat (schaduw, verkoeling) ●● afscherming ●● cultuurhistorie ●● natuur ●● recreatie ●● luchtkwaliteit ●● gebruiksfuncties ●● leefbaarheid Ten aanzien van functioneel groen wordt vastgehouden aan de volgende principes: ●● Op elke plek in de stad wil de gemeente bewust omgaan met groen en het functioneren van groen optimaliseren. ●● De waarde van bomen in de bebouwde omgeving is gebaseerd op de mate waarin zij bijdragen aan diverse functies. ●● De gemeente wil de diversiteit aan groen in stand houden en per plek inspelen op kwaliteiten bij veranderingen. ●● Het streefbeeld voor een plek is leidend voor beslissingen die worden genomen over het groen.

3.3

Opbouw bomenbestand

Het bomenbestand is van grote waarde voor nu, maar ook voor de komende eeuw. Het zijn immers de jonge bomen van nu die straks volwassen zijn. De gemeente streeft naar een evenwichtige leeftijdsopbouw en diversiteit in soorten. Daarbij is kwaliteit belangrijker dan kwantiteit. Hiermee wordt een bepaald beeld en het functioneren van het groen in de toekomst gegarandeerd. Om dit te bereiken moet worden voorkomen dat te veel bomen vroegtijdig gekapt worden. Om te voorkomen dat het zwaartepunt van de leeftijdsopbouw te veel verschuift naar de lagere leeftijdsklassen, moet de nadruk liggen op het bereiken van een gevarieerde leeftijdsopbouw. De gemeente streeft per plek naar een evenwichtige leeftijdsopbouw van het bomenbestand na door variatie in soort en in leeftijd. Een evenwichtige leeftijdsopbouw van het bomenbestand wordt bereikt door volgens vier sporen te werken: 1. Behouden wat kwaliteit heeft. 2. Ontwikkelen wat de potentie heeft om kwaliteit te krijgen. 3. Verjongen van de bomen die geen toekomst hebben. 4. Planten van nieuwe toekomstbomen.

3.4

Rol gemeente

Als het gaat om bomen zien is voor de gemeente een belangrijke rol weggelegd. Enerzijds door een eigen bomenbestand duurzaam te ontwikkelen, anderzijds door invloed uit te oefenen op derden. De gemeente legt niet alleen zichzelf verplichtingen op. Er worden ook regels opgelegd aan burgers en particuliere partijen. Dit wordt gedaan vanuit de publieke rol en alleen als dit een algemeen nut heeft. De mate waarin de gemeente een boom actief beschermt, is afhankelijk van de balans tussen de wens tot boombehoud en de wens tot het beperken van regeldruk. De meeste energie zal moeten worden gestoken in bomen die het meest waardevol worden bevonden. De regeldruk moet worden beperkt door duidelijke regels te stellen en deze regels in zoverre op te stellen voor het behouden van bomen die dat waard zijn. Burgers en andere partijen worden ook gezien als verantwoordelijk voor een zorgvuldige omgang met bomen. • De regeldruk beperken door duidelijke regels te stellen en alleen particuliere bomen te beschermen die een duidelijk algemeen belang dienen. • Burgers en particuliere partijen hebben ook een eigen verantwoordelijkheid ten aanzien van behoud en aanleg van bomen. • Burgers en gemeenten werken steeds meer samen op wijk- en buurniveau om inrichting en functionaliteit te optimaliseren. Hierbij wordt steeds meer maatwerk geleverd en overlast beperkt.

4 Boomcategorieën Door de bomen in de gemeente in te delen in categorieën ontstaat een beeld over welke bomen het behouden waard zijn en op welke manier. Het gaat dan om bomen met een stamhoogte van minstens 1,30 meter en om houtopstanden met een lagere stamhoogte zoals die als hakhout staan in hakhoutgebieden. Samen vallen deze ‘bomen’ en het lagere ‘hakhout’ onder het begrip ‘houtopstanden’ van de Bomenverordening 2017 (zie bijlage 5). Om die reden wordt in de Bomenverordening ’s-Hertogenbosch 2017 soms verwezen naar ‘houtopstanden’ in plaats van naar ‘bomen’. In dit Bomenbeleidsplan wordt voor de leesbaarheid echter vaak gesproken over bomen in plaats van over houtopstanden. Onverdeeld zijn er de volgende categorieën: • Monumentale houtopstanden • Waardevolle houtopstanden • Structuren • Sfeervlakken

4.1

Groene Kaart ’s-Hertogenbosch

Er is een kaart opgesteld speciaal voor deze bomen. Op deze Groene Kaart ‘s-Hertogenbosch is te zien onder welke van de hierboven genoemde categorieën de bomen vallen. De Groene Kaart ’s-Hertogenbosch is terug te vinden in bijlage 2, maar is ook als los bestand te downloaden via de website van de gemeente. Monumentale en Waardevolle houtopstanden Kwaliteitskenmerken Monumentale en Waardevolle houtopstanden zijn de meest bijzondere van de gemeente. Maar welke bomen komen voor een dergelijke status in aanmerking? Voor het beoordelen van de status van een boom worden een vijftal criteria gehanteerd. Deze criteria zijn gekoppeld aan de kwaliteitskenmerken beeldkwaliteit, cultuurhistorie, soort, groeivorm of verschijning en snoeivorm. De mate waarin deze kenmerken meewegen in het eindoordeel hangt onder andere af van de stamomtrek van de boom. Een overzicht van de criteria en kwaliteitskenmerken staat in tabel 1.

Tabel 1 Overzicht criteria en kwaliteitskenmerken Monumentale en Waardevolle houtopstanden Criteria

Kwaliteit Uitzonderlijk

Bijzonder

Normaal

De boom springt vanuit alle richtingen direct in het oog door zijn omvang en vorm. Meestal staat de boom vrij in de ruimte. Soms hangt de kroon over de gebruiksruimte, zodat je er onderdoor komt en de boom ‘beleeft’. De boom is kenmerkend voor de plek; die plek zou totaal veranderen als de boom er niet meer zou zijn. Bomen met een uitzonderlijke beeldkwaliteit zijn de echte parels van de stad. Zij bepalen de sfeer van de locatie. Iedereen is het er over eens: dit is een monumentale boom.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14186635/1