Bijlage 3.1 Definitieve jaarstukken 2024 GR Heesch West gewaarmerkt exemplaar

Gemeenschappelijke Regeling Heesch West

10-3-2025 Jaarstukken 2024

2

Inhoudsopgave

1.

2.

3.

4.

5.

Voorwoord

4

Inleiding

6

Jaarverslag

8

Programmaverantwoording 2.1 Doelstelling

8

2.2 Wat hebben we bereikt?

8

2.3 Wat hebben we er voor gedaan?

10

2.4 Wat heeft het gekost?

13

Paragrafen 3.1 Paragraaf bedrijfsvoering

17

3.2 Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing

21

3.3 Paragraaf verbonden partijen

24

3.4 Paragraaf grondbeleid

24

3.5 Paragraaf lokale heffingen

25

3.6 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen

26

3.7 Paragraaf financiering

26

3.8 Paragraaf openbaarheid Wet open overheid (WOO)

27

Jaarrekening

29

Jaarrekening 2024 4.1 Balans per 31 december

29

4.2 Overzicht baten en lasten

30

4.3 Toelichtingen

31

Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)

42

6.

Rechtmatigheidsverantwoording

44

7.

Overzicht taakvelden

46

8.

Ondertekening Algemeen Bestuur

46

3

Voorwoord In 2014 is de GR Heesch West (GR HW) opgericht tussen de gemeenten Bernheze, ’sHertogenbosch en Oss voor de ontwikkeling van een regionaal bedrijventerrein. Het gaat om een duurzaam, grootschalig bedrijventerrein van 50 hectare uitgeefbaar met voorziene uitbreiding tot 80 hectare. In 2022 is de GR Heesch West, in vervolg op de vaststelling van de bestemmingsplannen begin 2022 en de overdracht van boekwaarden, financiering en verliesvoorziening, verder geactiveerd. Vanaf dat moment is sprake van een grondexploitatie. De ontwikkeling en planrealisatie worden nog steeds vertraagd door de zeer lange doorlooptijd in de behandeling van de bezwaarprocedure op het bestemmingsplan bij de afdeling Bestuursrechtspraak. In 2024 heeft de afdeling de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak (STAB) gevraagd te adviseren op de onderbouwing voor verkeer en geluid. Op basis van dit advies wordt door de GR HW een herstelbesluit voorbereid om ten aanzien van een aantal omgevingseffecten aanvullende borging te bieden om daarmee het perspectief op een voortvarende en positieve uitspraak te bevorderen. Vaststelling van de herstelbesluiten wordt voorzien in het voorjaar van 2025. Verwacht wordt dat de behandeling van de beroepsprocedure spoedig daarna kan plaatsvinden. Definitieve uitspraak zal later in 2025 aan de orde zijn.

Met Heesch West ontwikkelen we een regionaal bedrijventerrein dat gefaseerd ruimte biedt aan in totaal maximaal 80 hectare netto uitgeefbare kavels: 50 hectare netto uitgeefbare kavels in de 1e fase en 30 hectare netto uitgeefbare kavels in de 2e fase. Het bedrijventerrein heeft een regionale focus. Een belangrijk accent ligt hierbij op het aanbieden van grootschalige kavels (groter dan 1 hectare). In beperktere mate is er ook ruimte voor middelgrote bedrijven (kavelgroottes vanaf 5.000 m2). Door de schaarste in het regionale locatieaanbod en de grootte, in belangrijke mate directe regionale vraag van ondernemers, heeft de ontwikkeling van Heesch West, meer nog dan voorheen, grote urgentie. Er zijn veel bedrijven die vanwege omgevingshinder of puur ruimtegebrek op hun huidige locatie beperkt worden in hun verdere ontwikkeling. Ruimte bieden aan deze bedrijven, en zo door doorstroming weer ruimte bieden aan andere ontwikkeling op vertreklocaties, is belangrijk voor een goede regionale economische en ruimtelijke ontwikkeling. Na de vaststelling in 2022 is door de netbeheerders een aansluitingenstop vanwege netcongestie afgekondigd. Inmiddels is dit nagenoeg in heel Nederland aan de orde.

GR Heesch West bereidt in samenwerking met adviseurs een energyhub voor zodat ook in de periode dat het hoofdnet nog niet verzwaard is (voorzien 2033) met lokale energievoorziening en -management bedrijven zich

4

wel al kunnen vestigen. De planning en aanpak wordt in afstemming met de netbeheerder voorbereid. In september 2024 is het bestemmingsplan Cereslaan-West vastgesteld door de gemeente Bernheze. Dit betreft een beperkte uitbreiding van een bestaand bedrijventerrein in Heesch. Vanwege de ruimtelijke en financiële samenhang is deze ontwikkeling onderdeel van de GR HW. Helaas is ook tegen dit vaststellingsbesluit beroep ingesteld bij de afdeling Bestuursrechtspraak. De bijdrage van de provincie van € 2.688.000 (toegekend per 16 december 2014) is in augustus 2024 definitief toegekend en afgewikkeld. De afgelopen jaren moesten we telkens verlenging aanvragen omdat het bestemmingsplan nog niet onherroepelijk was. Dit ondanks dat we de activiteiten en prestaties hebben geleverd. Op basis daarvan hebben we op 7 mei 2024 een aanvraag gedaan om de subsidie definitief vast te stellen. Per augustus 2024 hebben we hieromtrent de onherroepelijke beschikking ontvangen. In het kader van de jaarrekening 2024 is de grondexploitatie weer opnieuw geactualiseerd. Daarbij is besloten om de grondverkopen te berekenen op basis van het nieuwe grondprijsadvies van Stec eind 2024, zonder afslag van een behoedzaamheidspercentage. Hierdoor valt het verwachte verlies € 5,5 miljoen lager uit. Daardoor valt genoemd bedrag vrij vanuit de verliesvoorziening.

Dit bedrag is gestort in een bestemmingsreserve binnen de GR Heesch West.

5

1.

Inleiding

De Gemeenschappelijke Regeling (GR) Heesch West is opgericht op 19 juni 2014. Het doel van de GR is het bevorderen van werkgelegenheid door het ontwikkelen van een (boven)regionaal bedrijventerrein. In de GR Heesch West participeren de gemeenten Bernheze, ’s-Hertogenbosch en Oss. De verhouding waarin een uiteindelijk voordelig of nadelig saldo respectievelijk ten gunste of ten laste van de deelnemende gemeenten wordt gebracht is als volgt: -

gemeente ’s-Hertogenbosch 58%;

-

gemeente Oss 30%;

-

gemeente Bernheze 12%.

In 2024 is de inhoudelijke regeling op formele inhoud herzien in verband met de wetswijziging wGR en de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Op grond van het Besluit begroting en verantwoording (BBV) is er eerst sprake van bouwgrond in exploitatie (BIE) als de gemeenteraad (Algemeen Bestuur) een grondexploitatiecomplex en een grondexploitatie heeft vastgesteld. Dit is formeel in 2022 gerealiseerd door vaststelling bestemmingsplan en grondexploitatie. De begroting 2024 van Heesch West is op 5 juli 2023 door het Algemeen Bestuur (AB) vastgesteld. Daarbij was de door het Algemeen Bestuur (AB) op 12 april 2023 vastgestelde grondexploitatie Heesch West het vertrekpunt. Nadien hebben we met de tussentijdse rapportage 2024, vastgesteld door het AB op 5 december 2024, de begroting 2024 aangepast. De jaarstukken worden 28 maart 2025 aan het Algemeen Bestuur voorgelegd ter vaststelling. De jaarrekening 2024 wordt ter kennis aan de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten gestuurd. In het kader van deze jaarrekening hebben we de grondexploitatie geactualiseerd en wordt eveneens op 28 maart 2025 aan het AB voorgelegd ter vaststelling. Deze jaarrekening bevat alle aan de Gemeenschappelijke Regeling toe te rekenen lasten en baten over het boekjaar 2024.

De GR Heesch West heeft in 2024 € 8,6 miljoen omzet gemaakt inclusief € 5,5 miljoen storting in egalisatiereserve ten behoeve van achtervang verliesvoorziening. De totale boekwaarde van de GR Heesch West bedraagt per 31 december 20 24 € 83,8 miljoen, exclusief verliesvoorziening. Ruimtelijk profiel Heesch West Het profiel richt zich op een optimaal duurzaam regionaal bedrijventerrein dat ruimte biedt aan middelgrote en grotere bedrijven. Het terrein biedt ruimte voor regionale verplaatsers, waarbij met name bouw gerelateerde en logistieke bedrijven als belangrijke ruimtevragers worden voorzien.

6

Het bedrijvenprofiel, de duurzame ambities en de ruimtelijke uitwerking is uitgewerkt in het Circulair Kwaliteitsplan. Hiervoor is een beginvolume aan de orde van 50 hectare uitgeefbaar terrein. Dat is niet alleen van belang in het licht van de behoefte in de markt maar ook wenselijk voor de financiële onderbouwing en een goede ruimtelijke inpassing.

Ruimtegebruik Uitgeefbaar met bedrijvenbestemming

50 ha

28%

Overige gronden (“strategische reserve”)

30 ha

17%

Overige gronden (‘openbaar gebied en agrarisch,

98 ha

55%

178 ha

100%

met mogelijkheid voor andere functies, zoals zonneweide’) Totaal plangebied *

* Dit is exclusief de uitbreiding Cereslaan-West, de oostelijke en westelijke ontsluiting en de Achterste Groes

In bovenstaand overzicht is een deel van de uit te geven grond als ‘strategische reserve’ opgenomen. Dat komt voort uit de faseringsafspraken die in Regionaal Ruimtelijk Overleg zijn gemaakt. Dit is het afstemmingsoverleg waarin gemeenten in Noordoost Brabant samen met de provincie de planning van bedrijventerreinen afstemmen. In het bestemmingsplan krijgt 50 hectare een directe bedrijfsbestemming (aanbod) en wordt de strategische reserve pas ingezet als er sprake is van concrete vraag uit de markt. In de grondexploitatie Heesch West is uitgegaan dat 50 hectare, in de periode vanaf 2027 tot en met 2033, als uitgeefbaar terrein zal worden verkocht. De overige 30 hectare, “strategische reserve”, is daarbij ingebracht op einddatum tegen € 6,00 per m², zijnde agrarische grondwaarde. Dit is een behoedzaam scenario en in lijn met BBV-voorschriften. De tweede fase (±30 hectare) zal, zoals al aangegeven, via vraaggericht ontwikkelen aan bod komen.

7

Jaarverslag 2. Programmaverantwoording 2.1 Doelstelling Het samenwerkingsverband heeft tot doel het bevorderen van de economische ontwikkeling en werkgelegenheid in de regio “Noordoost Brabant” door middel van het duurzaam ontwikkelen, realiseren, exploiteren en beheren van een kwalitatief hoogwaardig en uit financieel-economisch oogpunt aanvaardbaar (boven) regionaal bedrijventerrein.

2.2 Wat hebben we bereikt? Het in 2022 vastgestelde bestemmingsplan voor Heesch West is het resultaat van een jarenlange planvorming, vele onderzoeken en een intensieve omgevingsdialoog. Het plan betreft de realisatie van een nieuw bedrijventerrein van 80 hectare (in 2 fasen), gelegen aan de A59 ten noordoosten van Vinkel / ten westen van Heesch. In het plan wordt ruimte geboden aan verschillende bedrijfstypen, met bouwhoogten uiteenlopend van 20 tot 25 meter, en hoogteaccenten van 30 meter. Om het plan goed in te passen wordt een groot landschapspark gerealiseerd. Het terrein wordt zeer duurzaam ontwikkeld. Daarbij worden ook eisen gesteld aan de bedrijven. De duurzame thema’s zijn beschreven in het Circulair Kwaliteitsplan. Met aanzienlijke planaanpassingen en participatie/afstemming met de omgeving is het draagvlak voor het plan aanzienlijk verbreed maar het heeft zeker niet bij iedereen de zorgen weggenomen. Zoals aangegeven bij de tussentijdse rapportage 2023 zijn er 31 bezwaren ingediend tegen het bestemmingsplan. Hierdoor hebben we te maken met een forse vertraging van de uitvoering. Niet alleen is er aanzienlijk meer tijd verstreken in het door Raad van State doorsturen van bezwaren aan de gemeenten. Ook blijkt het plannen van de zitting voor de behandeling van bezwaren en vervolgens de publicatie van uitspraken veel langer te duren.

De afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State heeft februari 2024 bericht dat STAB te vragen om te adviseren t.a.v. verkeer en geluid. Naar aanleiding van het in juni 2024 ontvangen STAB-advies is besloten om met een herstelbesluit aan de door de STAB benoemde aandachtspunten en actualisaties tegemoet te komen. Naar verwacht wordt zal in het voorjaar 2025 dit herstelbesluit aan de gemeenteraden worden voorgelegd. Dit wordt dan betrokken in de behandeling van de bezwaarprocedure. De einduitspraak wordt nu niet eerder dan in de 2e helft van 2025 verwacht. Op basis van huidig inzicht gaan we ervan uit dat een voortvarende uitvoering, waaronder de verkoopprocedure voor bedrijfspercelen, zeker tot 2026 wordt vertraagd. Zeker gezien de grote

8

interesse van bedrijven voor Heesch West, in belangrijke mate met een duidelijk regionale herkomst en/of binding, is dit voor de gronduitgifte op Heesch West en daarmee de regionale economische ontwikkeling een grote tegenvaller. Echter, doordat de uitgifteplanning en de financiering van Heesch West behoedzaam is voorzien, blijven de directe financiële effecten als gevolg van deze vertraging voor de grondexploitatie redelijk beperkt. In het voorjaar van 2022 hebben netbeheerders Enexis/Tennet afgekondigd dat er belemmeringen zijn om nieuwe aanvragen op het elektriciteitsnet toe te laten. De zorgen over netcongestie zijn in het afgelopen jaar verder toegenomen. Overheden, toezichthouders en netbeheerders onderzoeken hoe met nieuw beleid en investeringen er ruimte kan worden geboden aan nieuwe ontwikkelingen. Netbeheerders zullen ook tijdens de ontwikkelperiode voor Heesch West aanzienlijk moeten investeren in de verzwaring van het elektriciteitsnetwerk binnen deze regio. In ieder geval tot en met 2033 geeft de netcongestie beperkingen in de regio. Naast investeringen van de netbeheerder zal er ook actief regie moeten worden gevoerd op een optimale energiebalans van het Heesch West.

In de uitvoeringsstrategie zullen, aangezien de netcongestie in de eerste jaren van gronduitgifte nog aan de orde is, de uitgiftevoorwaarden en het uitgiftetempo moeten worden afgestemd op de mogelijkheden en belemmeringen ingevolge de netcongestie. In 2025 wordt de haalbaarheid en uitvoeringsaanpak concreet uitgewerkt, zodat op het moment dat Heesch West verkoop (2026) en gronduitgifte (2027) kan starten het energieconcept duidelijk in de vestigingsvoorwaarden kan betrekken. Vismeerstraat/Cereslaan-West De planontwikkeling betreft het uitbreiden van het bestaande bedrijventerrein met de tussenliggende zone tussen de hoofdontsluiting Heesch West en het bestaande bedrijventerrein. Verwerving en een pragmatisch ontwerp met o.a. voldoende waterberging zijn belangrijke aandachtspunten voor dit zelfstandige deelproject. In september 2024 is het bestemmingsplan voor de uitbreiding van Vismeerstraat/Cereslaan-West vastgesteld. Hiermee wordt circa 5 hectare nieuwe bedrijfskavels beschikbaar gemaakt; 3,1 hectare uit te geven door de GR en 1,9 hectare te ontwikkelen door private ontwikkelaars. Met deze ontwikkelaars zijn voor het borgen van het kostenverhaal anterieure exploitatieovereenkomsten gesloten. Er is een beroep ingediend waardoor ook voor dit plan een beroepsprocedure aan de orde zal zijn.

Nader te bepalen is of en hoe de ontwikkeling en gronduitgifte hierdoor moet worden aangehouden. Er is ook voor dit terrein zeer grote belangstelling. Duurzaamheid Het circulair kwaliteitsplan Heesch West maakt de duurzame ambities zichtbaar en borgt samen met het bestemmingsplan ook dat de duurzame ontwikkeling niet vrijblijvend is.

9

Voor de deelontwikkeling Zonnepark Achterste Groes is met Energie Fonds Brabant (EFB) een samenwerkingsovereenkomst aangegaan voor de realisatie en exploitatie. De netcongestie staat een directe aanleg nu nog in de weg. Bij de hiervoor beschreven aanpak ontwikkelingen met betrekking tot de energyhub wordt ook zonnepark Achterste Groes in de scope betrokken.

2.3 Wat hebben we ervoor gedaan? Activiteiten 2024 Hierna wordt in het kort ingegaan op diverse zaken die we in 2024 hebben uitgevoerd. Exploitatieberekening De grondexploitatieberekening Heesch West is vorig jaar geactualiseerd en op 5 april 2024 door het AB vastgesteld. Begin dit jaar is die exploitatieberekening opnieuw geactualiseerd. Alle ramingen zijn opnieuw berekend en ook zijn de grondopbrengsten aangepast. De geactualiseerde exploitatieberekening sluit met een exploitatietekort van € 38,0 miljoen (eindwaarde 31-12-2034). De deelnemende gemeenten hebben bij de activatie van de GR in april 2022 hun verliesvoorzieningen van € 43,7 miljoen als kapitaal ingebracht bij de GR. In dit kapitaal was € 217.000 bestemd voor het financieel afdekken van kosten die niet op de kostensoortenlijst Bro staan. Deze kosten zijn in 2023 uit de grondexploitatie gehaald. Daardoor kwam de verliesvoorziening eind 2023 op € 43,5 miljoen (eindwaarde). Het financieel tekort van de grondexploitatie was de afgelopen jaren nagenoeg constant. Dit komt omdat de grondprijzen behoedzaam zijn geraamd door te werken met een afslag (behoedzaamheidsmarge). Bij de huidige actualisatie is uitgegaan van reële en marktconforme grondprijzen (grondprijsadvies 11 december 2024 Stec), zonder afslag van een behoedzaamheidspercentage.

Hierdoor valt het uiteindelijke exploitatietekort lager uit te weten € 38,0 miljoen op eindwaarde. En daardoor valt € 5,5 miljoen vrij uit de verliesvoorziening. Deze vrijval is vervolgens gestort in een bestemmingsreserve op basis van artikel 17 uit de Financiële verordening Heesch West 2023. Planontwikkeling Er zijn nadere geluidsonderzoeken gedaan om na te gaan of en in welke mate woningen waarvoor een hoger waarde besluit is genomen en een significant hogere geluidsbelasting wordt voorzien middels geluidsanering moeten worden gesaneerd. Op basis van het te nemen herstelbesluit worden onderzoek en mogelijke geluidsanering opnieuw beoordeeld. In het kader van voorbereiding is het activiteitenplan opgesteld dat uitwerking geeft aan een zorgvuldige mitigatie en ontwikkeling van natuurwaarden. Dit plan ligt nu ter beoordeling bij de Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN). Voor de locatie Rijckevorselweg 4 is het bestemmingsplan vastgesteld voor de bedrijfsverplaatsing van een onderneming uit het nieuw te ontwikkelen bedrijventerrein. Tegen

10

dit plan is door één appellant beroep ingesteld. Op basis van contact met de afdeling Bestuursrechtspraak wordt behandeling van dit beroep in ieder geval dit jaar verwacht. Er is een projectleider civiele techniek ingeschakeld om de nodige onderzoeken en een uitvoeringsplan en planning voor de realisatiefase aan te pakken. Milieu en openbare orde & veiligheid zijn aanleiding geweest om op een aantal locaties sloop en saneringswerkzaamheden uit te voeren. Zo wordt binnen de beperkingen van de beroepsprocedure naar mogelijkheden doorgewerkt om later een zo voortvarend mogelijke ontwikkeling van Heesch West te bevorderen.

Cereslaan-West De planontwikkeling betreft het uitbreiden van het bestaande bedrijventerrein met de tussenliggende zone tussen de hoofdontsluiting Heesch West en het bestaande bedrijventerrein. Een pragmatisch ontwerp met o.a. voldoende waterberging is een belangrijk uitgangspunt voor deze uitbreiding. In september 2024 is het bestemmingsplan vastgesteld. Er is één beroepschrift ingediend zodat helaas ook voor dit plan een beroepsprocedure aan de orde zal zijn. Verwervingen Het totale plangebied Heesch West (exclusief Cereslaan-West, oostelijke en westelijke ontsluiting en Achterste Groes) is 178 hectare groot waarvan in de eindsituatie ±80 hectare zal zijn uitgegeven als grootschalig bedrijventerrein. Het plan Cereslaan-West bevat uitgeefbaar 3,1 hectare (door de GR). Er hebben in 2024 beperkte voor de uitvoering van het plan noodzakelijke verwervingen plaatsgevonden. De GR HW beschikt over nagenoeg alle gronden binnen het plangebied, behoudens enkele percelen in het aan te leggen wegtracé. Recent is de start van de nu voorgenomen onteigeningsprocedure gepubliceerd. Als alsnog minnelijk overeenstemming kan worden bereikt dan heeft dat de voorkeur. Doorkijk De beroepsprocedure tegen het bestemmingsplan Heesch West wordt vanwege grote vertragingen bij de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State aanzienlijk vertraagd.

Vaststelling van de herstelbesluiten door de gemeenteraden is in het voorjaar van 2025 voorzien. Verwacht wordt dat de behandeling van de beroepsprocedure daarna spoedig kan plaatsvinden. De uitspraak zal dan op zijn vroegst in de tweede helft van 2025 aan de orde kunnen zijn. Voor de uitbreiding Cereslaan-West is het bestemmingsplan in september 2024 vastgesteld door de gemeenteraad van Bernheze. Daarop is een beroepschriften binnengekomen. Hoewel het bestemmingsplan nog niet onherroepelijk is, is het wel rechtsgeldig. Nader te bepalen is of en hoe de ontwikkeling en gronduitgifte hierdoor moet worden aangehouden. Aanwezige particuliere exploitanten overwegen om hun perceel mogelijk al in ontwikkeling te nemen. Zolang

11

bestemmingsplan Heesch West nog niet onherroepelijk is worden er nog geen bedrijfskavels in de verkoop gebracht. Wel wordt zoveel mogelijk de werkvoorbereiding voortgezet. Belangrijk aandachtspunt is het ontwikkelen en borgen van een goede energievoorziening. In dit kader wordt ontwikkeling van een energyhub voorbereid. Economie en werkgelegenheid en duurzame ontwikkeling zijn doelstellingen voor een lange termijn in een regio waar vestigingsmogelijkheden voor bedrijven in de afgelopen jaren schaars geworden zijn. Voor de regio is een aanhoudende schaarste inmiddels een gegeven. Heesch West en Cereslaan-West beogen hierin zo goed en voortvarend mogelijk ruimte voor ontwikkeling te kunnen bieden. De financiële planning van de grondexploitatie is wederom behoedzaam. Ondanks de huidige grote belangstelling wordt voor Heesch West uitgegaan van een gemiddelde uitgifte van ongeveer 7,0 hectare per jaar en voor Cereslaan-West is de gronduitgifte voorzien in 2026 en 2027. In de risicoanalyse bij de grondexploitatie van begin 2025 is ook een risicowaardering gemaakt voor het geval voor Heesch West de uitgifte mogelijk 2 jaar later start door mogelijke vertraging in planontwikkeling en/of uitgifte. In 2024 een geldlening van € 6 miljoen afgelost. Dit jaar zal er waarschijnlijk al beperkt aanvullend geld aangetrokken moeten worden.

Vanaf 2026 stijgt de financieringsbehoefte fors uitgaande van de geactualiseerde grondexploitatie. De lasten gaan namelijk voor de baten uit bij een grondexploitatie. De financieringsrente heeft zich de afgelopen periode gestabiliseerd. De Nederlandsche Bank verwacht een kleine renteverlaging in 2025. Dit is afhankelijk van de ontwikkeling van de inflatie maar ook van verdere ontwikkelingen (handelsoorlog) in de wereld.

12

2.4 Wat heeft het gekost? De primitieve begroting 2024 is door het AB vastgesteld op 5 juli 2023. In 2024 is de begroting bijgesteld door de tussentijdse rapportage 2024. Deze rapportage is door het AB vastgesteld in de vergadering van 5 december 2024 en heeft geleid tot de begroting 2024 na wijziging. (x € 1.000)

Primitieve

Begroting 2024

Jaarrekening

begroting 2024

na wijziging

2024

Lasten Verwervingen

2.179

263

108

Bouw- en woonrijp maken

4.747

422

163

Plankosten

1.191

1.315

1.412

51

102

65

Beheerlasten Kosten anterieure overeenkomsten

38

Financieringslasten / diversen

448

707

707

0

227

585

8.616

3.036

3.078

Verkopen

0

0

0

Renteopbrengsten

0

210

224

2.688

2.688

2.726

Beheeropbrengst

0

138

128

Vrijval verliesvoorziening

0

0

5.517

Toename boekwaarde

5.928

0

0

Totaal baten

8.616

3.036

8.595

Saldo lasten en baten

0

0

5.517

Algemene dekkingsmiddelen (a.d.)

0

0

0

Overheadskosten

0

0

0

Vennootschapsbelasting (Vpb)

0

0

0

Gerealiseerd totaal saldo van

0

0

5.517

Toevoeging reserves

0

0

5.517

Gerealiseerd resultaat

0

0

0

Afname boekwaarde Totaal lasten

Baten

Bijdrage subsidies / derden (anterieure overeenkomsten)

baten en lasten

Hierna een korte toelichting op de vorenstaande tabel van baten en lasten en afwijkingen.

13

Verwervingen In de primitieve begroting was een raming van € 2,2 miljoen opgenomen voor grondaankopen. Bij de tussentijdse rapportage 2024 is dit aangepast naar € 0,26 miljoen. De verplaatsing van een transportbedrijf naar de Van Rijckevorselweg heeft nog niet kunnen plaatsvinden i.v.m. lopende beroepsprocedure. Er zijn in 2024 € 107.470 aan verwervingskosten gemaakt. De lagere kosten zijn met name een gevolg van voortschrijdend inzicht en dan met name de goedkopere aankoop van de gronden doordat vanwege grondruil de aankoopkosten beperkt konden worden. Bouw- en woonrijp maken Bij de primitieve begroting 2024 werd er uitgegaan dat we in 2024 een aanvang zouden kunnen maken met bouwrijp maken. Echter door het lopende beroep bij de Raad van State tegen het vastgestelde bestemmingsplan kennen we vertraging. Derhalve is geen aanvang gemaakt met bouwrijp maken. Er zijn werkelijk voor € 163.000 sloop- en saneringskosten gemaakt. Bij de tussentijdse rapportage 2024 werden deze geschat op € 422.000. De lagere kosten zijn met name een gevolg van het later opstarten van de bestekvoorbereidingen voor de uitvoer van civiele werken en kunstwerken. Plankosten Bij de tussentijdse rapportage 2024 hebben we de raming bijgesteld van € 1,19 miljoen naar € 1,32 miljoen. De werkelijke plankosten hebben in 2024 € 1,41 miljoen bedragen.

Beheerlasten Bij de tussentijdse rapportage 2024 hebben we een raming van € 51.000 verhoogd tot € 102.000. Daarbij zijn toen de kosten van het 1e halfjaar geëxtrapoleerd naar een volledig jaar. Echter de geboekte kosten waren voornamelijk belastingen (OZB en andere heffingen) die al jaarkosten zijn. Daardoor zijn de werkelijke kosten slechts € 65.000 en is feitelijk de raming ten onrechte teveel verhoogd. Kosten anterieure overeenkomsten Bij Cereslaan-West zijn er twee grondeigenaren die zich beroepen op zelfrealisatie. Met die grondeigenaren hebben we een anterieure overeenkomst gesloten voor de te verhalen kosten. In 2024 hebben we afgerond € 38.000 kosten gemaakt die betrekking hebben op kostenverhaal. Betaling van de exploitatiebijdrage door de grondeigenaren vindt plaats als bestemmingsplan onherroepelijk is (of bij start van de zelfrealisatie). Financieringslasten / diversen Bij de tussentijdse rapportage 2024 hebben we de raming verhoogd tot € 0,7 miljoen. De werkelijke uitgaven zijn conform raming.

14

Afname boekwaarde Bij de tussentijdse rapportage 2024 werd een afname van € 227.000 verwacht. Dit is werkelijk € 585.000 geworden. Verkopen Bij de primitieve begroting 2024 werd uitgegaan dat we in 2024 geen gronden zouden uitgeven. Door de vertraging zijn er nog geen gronden verkocht in 2024. Bijdrage subsidies/ derden (anterieure overeenkomst) Zoals hiervoor aangegeven hebben we ten behoeven van Cereslaan West twee anterieure overeenkomsten gesloten. Deze kosten en opbrengsten maken geen deel uit van de grondexploitatie. Omdat er in 2024 reeds voor € 38.000 aan kosten hieromtrent zijn gemaakt hebben we een vordering van hetzelfde bedrag opgenomen als nog te ontvangen bedrag. Daarnaast is de ontvangen bijdrage van de provincie ad € 2.688.000 definitief toegekend en afgewikkeld. In augustus 2024 hebben we hieromtrent de onherroepelijke beschikking ontvangen. Renteopbrengsten Omdat het geleende bedrag van € 12 miljoen in juli 2023 maar beperkt nodig is geweest voor uitgaven 2024, hebben we met schatkistbankieren de rentekosten enigszins kunnen compenseren. Bij de tussentijdse rapportage 2024 hebben we toen € 210.000 aan inkomsten geschat. In werkelijkheid zijn deze € 224.000. Beheeropbrengst De pacht en huuropbrengsten zijn € 10.000 lager uitgevallen dan geraamd bij de tussentijdse rapportage 2024.

Vrijval verliesvoorziening In 2022 hebben de gemeenten een verliesvoorziening van in totaal € 43,7 miljoen overgedragen. De grondexploitatie 2024 sloot op € 43,5 miljoen en ook de verliesvoorziening. Bij de geactualiseerde grondexploitatie 2025 wordt een tekort van € 38,0 miljoen (eindwaarde) verwacht. Daardoor komt € 5,5 miljoen vrij te vallen en wordt gestort in de egalisatiereserve. Toename boekwaarde Bij grondexploitaties wordt het verschil tussen de lasten en baten gemuteerd naar onderhanden werken (voorraden). Bij de primitieve begroting werd nog uitgegaan van een toename van € 5,9 miljoen. Echter bij de tussentijdse rapportage 2024 werd uitgegaan van € 227.000 afname. Dit bedrag is uiteindelijk € 585.000 geworden. Het verschil komt voornamelijk omdat de werkelijke kosten bij grondverwerving en bouw en woonrijpmaken (sloopkosten) lager zijn uitgevallen. Hierdoor is er geen sprake van toename boekwaarde.

15

Storting bestemmingsreserve In artikel 17 van de Financiële verordening Heesch West 2023 is een bepaling opgenomen dat indien de voorziening te hoog is dat dan de voorziening afgeroomd wordt naar een egalisatiereserve binnen de GR Heesch West tot aan een bedrag van maximaal € 10 miljoen. Door de geactualiseerde grondexploitatie valt het verwachte uiteindelijke tekort € 5,5 miljoen lager uit dan vorig jaar werd gecalculeerd. Dit komt omdat de actualisatie van de grondexploitatie een minder negatief financieel beeld laat zien als de laatst vastgestelde grondexploitatie. Dit komt door hoger geraamde opbrengsten (grondverkopen) die op basis van het nieuwe grondprijsadvies van Stec eind 2024 zijn opgenomen in de grondexploitatie, zonder afslag van een behoedzaamheidspercentage. De geactualiseerde grondexploitatieberekening Heesch West (begin 2025) sluit op een tekort van € 38,0 miljoen (eindwaarde). Dit is € 5,5 miljoen lager dan bij de laatst vastgestelde exploitatieberekening in het AB van 5 april 2024. De thans geactualiseerde grondexploitatie geeft de volgende mutaties ten opzichte van een jaar geleden:

Grondexploitatie

Grex

Heesch West - Cereslaan West 2024 KOSTEN verwerving € 69.040.136 € planschade € 419.250 € bouw- en woonrijpmaken € 55.676.640 € bijdrage duurzaamheid € 303.155 € plankosten € 15.405.703 € beheer- en administratiekosten € 3.865.226 € rente € 13.379.195 € Totaal kosten € 158.089.306 € OPBRENGSTEN bedrijven € 108.549.003 € verkoop vastgoed € 3.327.566 € subsidies en bijdragen € 2.688.000 € Totaal opbrengsten € 114.564.569 € Saldo op eindwaarde € 43.524.737- €

Grex

Verschil 2025 met 2024

2025

in € € € € € € € € €

1.09443.750 3.562.934 0 1.484.744 597.030 4.195.814 9.883.177

123.164.706 € 4.074.303 € 2.725.843 € 129.964.852 € 38.007.630- €

14.615.703 746.738 37.843 15.400.284 5.517.107

69.039.042 463.000 59.239.574 303.155 16.890.447 4.462.256 17.575.009 167.972.483

Voor een verklaring van de verschillen wordt verwezen naar de actualisatie grondexploitatie Heesch West 2025, welke als bijlage bij de stukken ter behandeling in het DB en AB zal worden gevoegd.

Beleidsindicatoren Artikel 25 van het BBV schrijft voor dat de verantwoording per programma inzicht biedt in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd. Deze verplichte beleidsindicatoren zijn niet van toepassing voor de GR. Hieronder een verdere toelichting hieromtrent.

16

De GR Heesch West heeft geen eigen personeel in dienst. Voor de uit te voeren activiteiten wordt personeel vanuit de gemeenten ingezet of elders ingehuurd. Ook hebben we geen eigen huisvesting. Op grond hiervan kennen we geen formatie, bezetting, apparaatskosten en overhead. De GR Heesch West is feitelijk een grondexploitatie waarin drie deelnemende gemeenten participeren, elk voor hun aandeel. We heffen geen belastingen en kennen verder geen algemene dekkingsmiddelen. Een post onvoorzien is niet toegestaan binnen een grondexploitatie. Voor het onderdeel vennootschapsbelasting zie paragraaf 3.2.

17

3. Paragrafen In het kader van het BBV zijn paragrafen verplicht voorgeschreven. Wanneer een paragraaf voor de GR niet van toepassing is, wordt dit bij de betreffende paragraaf nader toegelicht.

3.1 Paragraaf bedrijfsvoering 3.1.1 Bestuurlijke structuur De GR Heesch West kent de volgende bestuursorganen: -

-

het algemeen bestuur van 6 leden: o

twee wethouders van de gemeente ’s-Hertogenbosch, waarvan één voorzitter

o

twee wethouders van de gemeente Oss,

o

twee wethouders van de gemeente Bernheze.

het dagelijks bestuur van 3 leden: o

de voorzitter, een wethouder van gemeente ’s-Hertogenbosch,

o

een wethouder van de gemeente Oss,

o

een wethouder van de gemeente Bernheze.

3.1.2 Financiële verhoudingen De GR regelt in artikel 34 lid 3 de financiële verhoudingen met en tussen de deelnemende gemeenten. Het algemene uitgangspunt hierbij is dat de deelnemende gemeenten er steeds zorg voor dragen dat het samenwerkingsverband te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al haar verplichtingen jegens derden te kunnen voldoen. De verhouding waarin een uiteindelijk voordelig of nadelig saldo respectievelijk ten gunste of ten laste van de deelnemende gemeenten wordt gebracht is als volgt: -

gemeente ’s-Hertogenbosch 58%;

-

gemeente Oss 30%;

-

gemeente Bernheze 12%.

3.1.3. Financieel administratieve organisatie -

Het AB heeft een Nota Financieel Beleid GR Heesch West alsmede een Financiële Verordening GR Heesch West vastgesteld. In de Verordening zijn de uitgangspunten voor het financieel beleid, het financiële beheer en de inrichting van de financiële organisatie op hoofdlijnen vastgelegd. De financiële organisatie betreffende de administratie, het opstellen van de begroting, tussentijdse rapportages en de jaarrekening, geschiedt in opdracht van

18

de directeur namens het DB door de gemeente Oss. Ook de control(e)functie is hier ondergebracht. De jaarrekening wordt gecontroleerd door een externe accountant. -

Het opstellen en actualiseren van de grondexploitatie Heesch West is ondergebracht bij de gemeente ’s-Hertogenbosch. De grondexploitatie dient als onderlegger voor de begroting en het meerjarenbeleidsplan. Op basis van de grondexploitatie is een financiële gevoeligheidsanalyse gemaakt. Zie voor verdere uitwerking paragraaf 3.2 weerstandsvermogen en risicobeheersing.

3.1.4. Rechtmatigheidsverantwoording In het kader van de beheersing van het rechtmatig handelen zijn door het Algemeen Bestuur de volgende verordeningen vastgesteld: •

Financiële verordening Gemeenschappelijke Regeling Heesch West;

•

Controleverordening gemeenschappelijke regeling Heesch West;

•

Treasurystatuut gemeenschappelijke regeling Heesch West;

•

Delegatiebesluit AB GR Heesch West;

•

Nota financieel beleid;

•

Inkoopbeleid;

•

Archiefverordening.

Verder heeft het Algemeen Bestuur voor de controle van de jaarstukken 2024 op 5 december 2024 het controleprotocol en het normenkader vastgesteld. De GR Heesch West wordt bij de archief- en informatievoorziening tot nog toe ondersteund door de gemeente Oss. Als externe archivaris is het BHIC ingeschakeld. Bij de inspectie 2022 van toezichthouder Provincie Noord-Brabant (PNB) is beoordeeld dat het archief voldoet. Er is een verbeterplan dat ertoe dient om archief- en informatievoorziening verder te verbeteren en ook in de toekomst te voldoen aan de regels die de Wet open overheid (Woo) aan onder meer gemeenschappelijke regelingen stelt. In 2025 wordt de functie van het Archief- en Informatiebeheer op basis van een dienstverleningsovereenkomst verplaatst naar de gemeente ’s-Hertogenbosch. In 2024 is dit grotendeels voorbereid. In de nota Financieel Beleid is bepaald dat minimaal jaarlijks een verbijzonderde interne controle door een intern controleur van de gemeente Oss zal plaatsvinden. De GR heeft per controlejaar 2024 een nieuwe externe accountant aangesteld (Mijn Overheidsaccountants). Er heeft begin 2025 een interim-controle plaatsgevonden waarvan een managementletter is uitgebracht. Met ingangsdatum 1 januari 2023 heeft een wetswijziging plaatsgevonden met als gevolg dat het dagelijks bestuur voor het eerst de rechtmatigheidsverantwoording opneemt in de

19

jaarstukken en verantwoording aflegt over eventuele geconstateerde onrechtmatigheden. De rechtmatigheidsverantwoording houdt in dat het dagelijks bestuur verantwoording aflegt over hoe zij omgaat met geld en of dit op een juiste manier gebeurt. Tot en met het boekjaar 2022 werd hierover gerapporteerd door de accountant, per het verslagjaar 2023 moet het dagelijks bestuur laten zien dat zij zich aan de wet- en regelgeving houdt bij het uitvoeren van haar taken en verantwoordelijkheden. Dit is belangrijk om het vertrouwen van burgers en andere belanghebbenden te behouden en te versterken. Door middel van een rechtmatigheidsverantwoording zal het dagelijks bestuur verantwoording afleggen aan het algemeen bestuur en andere toezichthouders over hoe zij haar middelen gebruikt en beheert. De accountant verstrekt dus met ingang van 2023 geen rechtmatigheidsoordeel meer in de controleverklaring, maar beperkt zich tot het getrouwheidsoordeel. Dit houdt in dat de accountant wel moet vaststellen dat de opgenomen rechtmatigheidsverantwoording getrouw is verantwoord in de jaarstukken.

De geconstateerde afwijkingen op rechtmatigheid zijn hieronder opgenomen indien ze groter zijn dan de door het algemeen bestuur vastgestelde grens van 3% van de lasten, dan wel € 257.850, en die betrekking hebben op het begrotingscriterium, voorwaardencriterium en het criterium voor het voorkomen van misbruik en oneigenlijk gebruik.

Bevinding/ conclusie Het dagelijks bestuur stelt vast dat de omvang van de in deze jaarrekening verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties die niet rechtmatig tot stand zijn gekomen een bedrag € 5.961.000 bedraagt. Dit is hoger dan de daarvoor gestelde grens van € 257.850. Van de niet rechtmatig tot stand gekomen verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties is volgens het degelijks bestuur overigens een bedrag van € 5.559.000 acceptabel op basis van door de algemeen bestuur vastgestelde afspraken.

Begrotingscriterium 1A. Overschrijding lasten programma’s (of indien van toepassing een ander door de algemeen bestuur vastgesteld autorisatieniveau) 1B. Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 2. Ongeautoriseerde reservemutaties

X € 1.000 42

1. Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten, investeringen en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid of niet tijdig aan het algemeen bestuur zijn gemeld (hangt af van de intern vastgelegde spelregels in de financiële verordening art. 212 ).

0

Totaal begrotingsonrechtmatigheden

5.559

20

0 5.517

2. Totaal van de begrotingsonrechtmatigheden (van onderdeel 1 en 2) dat past binnen het vooraf vastgestelde beleid en daarmee vooraf als acceptabel is geduid. In de rechtmatigheidsverantwoording wordt verwezen naar dit vooraf vastgestelde beleid.

5.559

De niet -acceptabele begrotingsonrechtmatigheden worden inhoudelijk in de rechtmatigheidsverantwoording en in de paragraaf bedrijfsvoering toegelicht. 0 Voorwaardencriterium 3. Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed (inhoudelijk hieronder toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering). • Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed ad € 207.789. •

208

Onduidelijkheid ten aanzien van rechtmatigheid betreffen inkopen die (als onderdeel van grotere inzet) ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed ad

194

€ 194.122 M&O criterium 4. Geen bevindingen. Totaal Onrechtmatigheden Waarvan acceptabel Waarvan niet-acceptabel

5.961 5.559 402

Bij de acceptabele rechtmatigheidsbevindingen gaat het in het in het kort om: -

Het begrotingscriterium: de lasten vallen binnen de begroting (incl. wijzigingen) zoals deze door het algemeen bestuur is goedgekeurd. Hierbij zijn we ervan uitgegaan (conform de kadernota rechtmatigheid) dat het overschrijden van de begroting op totaal niveau van de GR altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het oordeel. Dit laatste is het geval als: o

Kostenoverschrijdingen worden gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.

o

Kostenoverschrijdingen passen binnen het beleid.

o

Kostenoverschrijdingen het gevolg zijn van open-einderegelingen.

-

Deze afwijking is verder toegelicht in paragraaf 2.4

-

De storting in de bestemmingsreserve van € 5.517.000 was niet voorzien en geeft een begrotingsoverschrijding. Deze storting is gedaan op basis van artikel 17 Financiële verordening GR Heesch West 2023. En daardoor passend binnen bestaand beleid en daarmee acceptabel. Rechtmatigheidsbevindingen voorwaardencriterium zijn hieronder uiteengezet.

-

Het voorwaardencriterium: alle financiële beheershandelingen die zijn verricht in overeenstemming met (externe en interne) wet- en regelgeving. Belangrijk onderdeel daarbij is dat de GR voldoet aan het inkoop en aanbestedingsbeleid (norm voor Europese aanbestedingen). Er is een afwijking geconstateerd ten aanzien van het Europees aanbestedingsbeleid van € 207.789). Dit betreft de enkelvoudige gunning in verband met directie, waarbij de huidige functionaris dusdanige mate van kennis, initiatief, netwerk en

21

continuïteit heeft opgebouwd dat het in het belang van het project is om de diensten in ieder geval voor de verdere plan- en beroepsprocedure te continueren. Door complexiteit/omvang project, ondervonden omgevingsgevoeligheid van het project en kennisverloop in organisatie is de directieaanstelling nog voortgezet. Formeel had dit voornemen moeten worden gepubliceerd op Tenderned (conform artikel 2.32, vrijwillige transparantie). In 2025 is deze Europees Aanbesteed en gegund aan Akro Consult en daarmee vanaf heden rechtmatig. -

Ten aanzien van diensten Antea is er een totale spend van € 194.112 in 2024 aan de orde. Dit betreft diverse inzet in deelprojecten; bijdragen aan opstellen en verweer bestemmingsplannen en continueren ecologische diensten in de periode tot onherroepelijk Bestemmingsplan en het opstellen van het activiteitenplan ten behoeve van ontheffing Wet natuurbescherming (Wnb). De diensten zijn onderling gerelateerd qua inzet, lokale gebiedskennis en continuïteit. Vanuit het belang van een doelmatige, efficiënte en voortvarende aanpak is er door de GR voor gekozen om deze inzet niet tussentijds (opnieuw/zelfstandig) aan te besteden. Dit zou naar verwachting enkel tot verlies van tijd, kennis en geld (waaronder meerkosten vanwege hernieuwd aanbesteden) naast mogelijk weer inwerken van nieuwe adviseurs en extra (niet beschikbare) capaciteitsvraag bij medewerkers in het projectteam hebben geleid. Voor de betreffende inzet zijn nadere afspraken gemaakt over onder meer differentiatie in meerwerk met aanzienlijk scherpere tarieven (en zo het matigen van meerkosten). Met voortgangsrapportages/afstemming tussen Antea en directie GR is er voortdurend regie op de initieel gevraagde en extra inzet gevoerd.

Ten aanzien van het misbruik & oneigenlijk gebruik (M&O) criterium: Er is geen M&O beleid binnen de GR Heesch West, omdat dit niet van toepassing is binnen de GR. Hierbij gaan we uit dat subsidies die ontvangen worden van de provincie niet vallen binnen M&O.

3.2

Paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing

Het weerstandsvermogen is een indicatie van de financiële gezondheid van een organisatie. Hierbij worden geïnventariseerde risico’s financieel gemaakt en afgezet tegen de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bestaat uit de middelen waarover we (kunnen) beschikken om niet begrote kosten te kunnen dekken. Voorbeelden hiervan zijn vrij aanwendbare reserves en belastingen, niet van toepassing binnen GR Heesch West, en de post onvoorzien. Risicoanalyse Planologisch gezien is er voor Heesch West sprake van een vastgesteld bestemmingsplan, waartegen beroep bij de Raad van State is ingesteld. De behandeling en uitspraak door de afdeling Bestuursrechtspraak staat een voortvarende realisatie en gronduitgifte op Heesch West in de weg.

22

Vertraging raakt zowel de voortgang van investeringen als de gronduitgifte. Met de aanhoudende schaarste in het aanbod van bedrijventerreinen is het ingerekende uitgiftetempo behoedzaam. Niet alleen de voornoemde planologische procedure maar met name ook een effectieve oplossing voor de netcongestie kan gevolgen hebben voor de uitvoeringsplanning en de uitgifte van de bedrijfskavels. Ontwikkelen van een slim energieconcept is in perspectief van de actuele netcongestie een belangrijk voor een robuust vestigingsklimaat en voortvarende gronduitgifte. Als voornoemde risico’s optreden vertalen die zich vooral naar vertraging in de realisatie en gronduitgiften. In onderstaande tabel is het risico van bijvoorbeeld twee jaar latere gronduitgifte gekwantificeerd. Ondanks behoedzame ramingen en ingerekende kostenontwikkelingen bestaat het risico van een hoger kostenniveau van de civiele werken en/of tegenvallende aanbestedingen. De impact van afwijkende grondprijzen op het grondexploitatieresultaat is fors. Zoals in de toelichting is beschreven wordt er qua uitgifteprijzen behoedzaam gerekend (door geen algemene prijsstijging in de grondexploitatie in te rekenen en door het toepas sen van een behoedzaamheidsmarge). In de navolgende tabel is een aantal scenario’s doorgerekend om daarmee de omvang van de het mogelijke risico/kans te kunnen kwantificeren.

Heesch West

GR Heesch West 2025 RisicoGewogen

Risico's & Kansen

Risicowaardering op NCW

profiel

risicowaardering

1. Marktrente stijgt met 1% (alleen over aanvullend af te sluiten leningen)

€

2.035.000

50%

€

1.017.500

2. Start uitgifte 2 jaar later

€

7.252.000

75%

€

5.439.000

3. Uitgifteprijs € 10 hoger / lager (ofwel circa 5% hogere/lagere prijzen)

€

5.481.000

50%

€

2.740.500

4. Opbrengstenstijging 1% (i.p.v. de gehanteerde parameter van 0%)

€

7.469.000

50%

€

3.734.500

5. Parameter kostenstijging van 2% naar 3%

€

2.851.000

25%

€

712.750

6. Kosten bouw- en woonrijp maken vallen 10% hoger uit

€

6.184.000

25%

€

1.546.000

De grondexploitatie van de GR Heesch West wordt elk jaar geactualiseerd en bij tekorten zullen de deelnemende gemeenten het tekort telkenmale aanvullen. Hierdoor is er geen reserve als weerstandsvermogen nodig. Stikstof In de Passende Beoordeling is het effect van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden onderzocht. De aanpak, uitgaande van mogelijke saldering, ontwikkeling van een aardgasvrij terrein is getoetst met actuele berekeningen en beoordeeld overeenkomstig wet- en regelgeving en jurisprudentie. Bij het herstelbesluit zal een verder geactualiseerde motivering worden toegevoegd

23

en de beoordeling van de plannen door de Afdeling Bestuursrechtspraak van Raad van State zal op basis van dan geldende regelgevingen jurisprudentie worden beoordeeld. Vennootschapsbelasting (Vpb) Eind 2018 heeft er overleg met de belastingdienst plaatsgevonden over mogelijke gevolgen van de invoering van de vennootschapsbelasting voor overheden per 1 januari 2016. In een informeel schrijven van 7 januari 2019 en een latere memo van 1 mei 2019 hebben de gezamenlijke gemeenten hun zienswijze voor de Vpb aan de belastingdienst kenbaar gemaakt. Voor Heesch West wordt namelijk een exploitatietekort verwacht (kijkend naar de fiscale quickscan), waardoor er geen sprake is van een Vpb-plicht. Kengetallen financiële status en weerbaarheid Op basis van artikel 11 2e en 3e lid van het BBV dient een vijftal kengetallen opgenomen te worden, te weten: de netto schuldquote, het solvabiliteitsratio, een kengetal grondexploitatie, de structurele begrotingsruimte en de belastingcapaciteit. Voor de GR Heesch West is het kengetal belastingcapaciteit niet van toepassing.

Kengetallen

Realisatie 2023

Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Grondexploitatie Structurele exploitatieruimte

Begroting 2024

Realisatie 2024

1.009,62%

586,6%

468,6%

1.009,62% 0,0% 1.009,62% 0,0%

586,6% -0,2% 554,27% 0,0%

468,6% 12,5% 532,79% 0,0%

Netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Deze indicator laat zien hoe de netto schulden zich verhouden tot de totale baten. Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering voor de activiteiten. Een laag percentage is gunstig. Bij Heesch West is het percentage zo hoog omdat de GR zelf nog maar beperkte baten heeft (€ 8,6 miljoen) en de netto schulden hoog zijn. 468% betekent dat de schulden 4,68 keer hoger zijn dan de baten 2024. Vanuit de GR zijn er geen leningen verstrekt en derhalve is de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte geldleningen gelijk aan die van de netto schuldquote. Dit komt omdat de GR een project betreft waarbij de kosten voor de baten gaan. Er is al veel geïnvesteerd in de voorbije jaren en dit moet in de toekomst via grondverkopen terugverdiend worden. Solvabiliteitsratio Dit geeft aan hoe we aan onze financiële verplichtingen kunnen voldoen. Het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Omdat de GR Heesch West in de voorbije jaren kosten heeft gemaakt die niet binnen de kostensoortenlijst Bro paste heeft de GR een negatief eigen vermogen (algemene reserve) gehad. De overgedragen verliesvoorziening in 2022 door de gemeenten dekte

24

mede de kosten die niet in de grondexploitatie kunnen worden opgenomen. Door de kosten die niet op de kostensoortenlijst Bro staan, is bij de jaarrekening 2023 besloten deze uit de grondexploitatie te halen. Hierdoor is dat deel toen uit de verliesvoorziening gehaald en als positief resultaat verwerkt via de algemene reserve. In 2024 is € 5,5 miljoen gestort in een egalisatiereserve en daardoor is de solvabiliteitsratio 12,5%. Dit is een laag percentage en komt omdat binnen de GR Heesch West bijna alles met vreemd vermogen is gefinancierd. Veelal wordt een minimale ondergrens van 20 tot 30% als gezond ervaren. Door de hoge externe financiering is de GR gevoelig voor rentestijgingen. Grondexploitatie Het kengetal grondexploitatie drukt de geactiveerde waarde van de grondexploitatie uit in het percentage van het totaal baten van de begroting/jaarrekening. De verkoop van gronden zal bijdragen aan het verbeteren van de schuldquote en het ratio grondexploitatie. Structurele exploitatieruimte Een getal gelijk aan of groter dan 0 betekent dat de structurele baten groot genoeg zijn om structurele lasten te dekken. Omdat Heesch West een grondexploitatie (projectmatig “bedrijf”) bedrijf is zullen in beginsel de baten gelijk zijn aan de lasten.

3.3 Paragraaf verbonden partijen De GR Heesch West participeert niet in verbonden partijen. We hebben geen bestuurlijk dan wel financieel belang in een ander privaatrechtelijk of publiekrechtelijke organisatie. Als GR Heesch West zijn we een verbonden partij voor de deelnemende gemeenten. Paragraaf 3.1.2 schetst de aard van de verbondenheid.

3.4 Paragraaf grondbeleid In deze paragraaf wordt kort ingegaan op de visie, uitvoering, prognose en risico’s van Heesch West. Visie en doelstelling De GR Heesch West heeft tot doel het bevorderen van de economische ontwikkeling en werkgelegenheid in de regio “Noordoost Brabant” door middel van het duurzaam ontwikkelen, realiseren, exploiteren en beheren van een kwalitatief hoogwaardig en uit financiee l-economisch oogpunt aanvaardbaar regionaal bedrijventerrein. De grondgebiedsgemeenten hebben actief gronden verworven en zijn na vaststelling van de bestemmingsplannen in 2022 ingebracht bij de GR Heesch West.

25

Heesch West ligt in het grensgebied van ’s-Hertogenbosch en Bernheze, evenwijdig aan de A59, tussen de kruising met de A2 en de A50 (knooppunt Paalgraven). Door de directe ligging aan de A59 profileert Heesch West zich met name als bedrijventerrein voor onder meer zeer grootschalige logistiek alsmede (bouw gerelateerde) circulaire economie en duurzaamheid en regionale verplaatsers. De doelstelling voor de komende jaren is een verdere regionale profilering van Heesch West en voortvarend inzetten op de ontwikkeling en realisatie van Heesch West. De belangstelling voor het terrein is aanzienlijk en er is een schaarste in uitgeefbaar bedrijventerrein in de regio. Uitvoering De GR Heesch West zal aan de gronden de nodige bewerkingen uitvoeren waarna de gronden bouwrijp voor marktconforme prijzen zullen worden aangeboden c.q. verkocht. Prognose verwachte resultaten Het Algemeen Bestuur besluit 28 maart 2025 over de vaststelling van de geactualiseerde grondexploitatie. Deze exploitatie sluit met een tekort van € 38,0 miljoen (eindwaarde). Dit is € 5,5 miljoen lager dan de grondexploitatie 2024. Hierdoor behoeven de deelnemende gemeenten geen extra bijdrage te doen voor aanvulling van de gevormde verliesvoorziening. Op basis van artikel 17 van de Financiële verordening Heesch West 2023 is deze vrijval gestort in een egalisatiereserve van de GR.

Hierbij is uitgegaan dat 50 hectare, in de periode van 2027 tot en met 2033 als uitgeefbaar terrein zal worden verkocht. De overige 30 hectare is ingebracht tegen € 6,00 per vierkante meter, zijnde agrarische grondwaarde. Kortheidshalve wordt verwezen naar de geactualiseerde grondexploitatie Heesch West 2025. Algemene risico’s in de grondexploitatie Een actief grondbeleid brengt financiële risico’s met zich mee. De kost gaat voor de baat en het gaat hierbij om aanzienlijke bedragen. De marktsituatie, fluctuaties in de kostprijs en economische omstandigheden kunnen gedurende de voorbereidingstijd- en looptijd zowel positieve als negatieve invloeden hebben op de exploitatie. Een lange looptijd houdt in dat de verwachte resultaten voor een groot deel zijn gebaseerd op (onzekere) prognoses. Elk jaar wordt de grondexploitatie geactualiseerd en wordt bezien of de verliesvoorziening bijgesteld moet worden. Indien dat het geval is dan nemen de deelnemende gemeenten de kosten voor hun rekening. In artikel 35 lid van de GR staat dat de deelnemende gemeenten er zorg voor dragen dat de GR te allen tijde over voldoende middelen beschikt om aan al haar verplichtingen te kunnen voldoen. Op grond hiervan heeft de GR Heesch West als zodanig geen weerstandsvermogen (reserves) nodig. Besluit begroting en verantwoording (BBV)

26

De grondexploitatie GR Heesch West is een Bouwgrond In Exploitatie (BIE). Alle financiële mutaties die passen binnen de kostensoortenlijst worden als voorraden in de balans verwerkt. De toe te rekenen rente moet op basis van de werkelijk betaalde rente over het vreemd vermogen worden opgenomen. Binnen de GR kennen we projectfinanciering en derhalve wordt hieraan voldaan. De looptijd van de grondexploitatie is gebaseerd op de maximale 10 jaarstermijn en voldoet daarmee ook aan de voorschriften. De verplichte disconteringsvoet van 2% voor berekening contante waarde ten behoeve van verliesvoorziening bij negatieve exploitaties is niet van toepassing omdat we de getroffen verliesvoorziening op eindwaarde nemen.

3.5 Paragraaf lokale heffingen De intentie was dat de grondgebonden gemeenten de OZB-inkomsten na de uitgifte van gronden, voor zover deze betrekking hebben op het grondgebied Heesch West, afdragen aan de GR. Hierbij wordt rekening gehouden met een afname van de algemene uitkering als gevolg van Heesch West wegens toename van de WOZ-waarden. Dit is geregeld onder punt 8 van de Nota financieel beleid GR Heesch West. Bij de besluitvorming over de verdere organisatieontwikkeling en aanpak zal ook het afsprakenkader voor de beheerfase worden betrokken. Deze worden dit jaar verder opgepakt. Feitelijk is deze paragraaf niet van toepassing voor de GR Heesch West want als GR hebben we geen wettelijke grondslag om belastingen te heffen.

3.6 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen De GR Heesch West beschikt niet over materiële vaste activa.

3.7 Paragraaf financiering De Wet financiering decentrale overheden (Wet fido) stelt regels aan de financieringsfunctie van gemeenschappelijke regelingen en biedt een kader voor de beheersing van de risico’s die uit deze functie voortvloeien. Op lokaal niveau is deze regelgeving vertaald in een treasurystatuut dat door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. Eind 2015 is het treasurystatuut geactualiseerd en is het schatkistbankieren toegevoegd. In dit statuut is de bestuurlijke structuur voor de uitvoering van de treasuryfunctie vastgelegd. Daarnaast zijn hierin de doelstellingen van de treasuryfunctie gedefinieerd: •

Het continu verzorgen van voldoende liquiditeit voor de GR.

•

Het minimaliseren van de rentekosten binnen het kader van de Wet fido.

•

Het maximaliseren van de renteopbrengsten, binnen het kader van de Wet fido.

Deze paragraaf schetst de concrete plannen binnen het treasurybeleid.

27

In onderstaand overzicht zijn de leningen die door de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn afgesloten en zijn door verstrekt aan de GR Heesch West opgenomen. Gemeente

Bedrag

Lening vanaf

Looptijd

Looptijd tot

%

's-Hertogenbosch

€ 20.000.000

26-4-2022

4 jaar en 9 maanden

26-1-2027

0,83

's-Hertogenbosch

€ 6.000.000

26-4-2022

2 jaar

26-4-2024

0,71

's-Hertogenbosch

€ 11.000.000

26-4-2022

7 jaar

26-4-2029

1,40

's-Hertogenbosch

€ 12.000.000

17-7-2023

7 jaar

17-7-2030

3,11

Eind april 2024 hebben we de lening van € 6 miljoen afgelost. De totale financiering per 31-122024 bedraag € 43 miljoen. Beleidsvoornemens De GR Heesch West is gebonden aan de eisen die de Wet Financiering Decentrale Overheden (FIDO) stelt aan de mate van korte en lange financiering. In de Uitvoeringsregeling van deze Wet is bepaald dat 8,2% van het begrotingstotaal korter dan 1 jaar gefinancierd mag worden. Voor de GR Heesch West was de kasgeldlimiet € 0,7 miljoen voor 2024. Kasgeldlimiet

Begroting 2024

Begrotingstotaal 8.616.000 Kasgeldlimiet 8,2% van begrotingstotaal 706.512 In 2024 hebben we geen kasgeldleningen gehad/ afgesloten. In diezelfde regeling staat dat het percentage voor de renterisiconorm 20% is van het begrotingstotaal. De renterisiconorm begrenst de rentegevoeligheid van de vaste schuldpositie van de GR. Het renterisico wordt bepaald door de som van het bedrag aan herfinanciering en het bedrag aan renteherzieningen op de vaste schuld. Renterisiconorm

Realisatie 2023 Begroting 2024

Begrotingstotaal 4.047.000 8.616.000 Renterisiconorm (20% van begrotingstotaal) 809.400 1.723.200 Renterisico op vaste schulden* 0 0 Ruimte onder renterisiconorm 809.400 1.723.200 * som aan herfinanciering incl. aflossingen en renteherzieningen

Realisatie 2024 8.595.000 1.719.000 6.000.000 -4.281.000

In 2024 is de renterisiconorm met € 4,3 miljoen overschreden. Bij de toezichthouder, in ons geval de provincie, kan ontheffing aangevraagd worden. Er is geen ontheffing aangevraagd want we hebben in 2024 geen herfinanciering hoeven te doen voor de € 6 miljoen aflossing. Bij het aantrekken van de € 12 miljoen geldlening per 17 juli 2023 is daarop al geanticipeerd.

28

De rente is in 2023 behoorlijk gestegen en in het laatste halfjaar van 2024 weer lichtjes gedaald. Op dit moment lijkt de rente nog weer iets verder te zakken. Echter de rente blijft sterk afhankelijk van de ontwikkeling omtrent de inflatie.

3.8 Paragraaf openbaarheid Wet open overheid (Woo) Per 1 mei 2022 gelden er in het kader van de Wet open overheid nieuwe regels voor openbaarheid. Voorgeschreven is dat een bestuursorgaan in de jaarlijkse begroting aandacht besteed aan de uitvoering van deze wet en in de verantwoording (jaarrekening) verslag doet van de uitvoering ervan. De GR HW is transparant over haar beleid en de uitvering daarvan. Zoals bepaald in de GR regeling stuurt de GR HW jaarlijks het concept-beleidsplan en de concept-begroting, tezamen met de vastgestelde jaarstukken van het voorafgaande jaar actief aan de betrokken gemeenten. De stukken worden als bestuurlijke documenten bij de verschillende gemeenten gepubliceerd en behandeld in de afzonderlijke gemeenteraden. Op basis van mogelijke zienswijzen stelt het AB van de GR HW de stukken vervolgens vast en stuurt deze aan de toezichthouder toe. De GR HW heeft een website die tot nog toe vooral gericht is op het informeren van omgeving en belangstellenden over de ruimtelijke planontwikkelingen die door de GR worden voorbereid. De publicatie en vaststelling van ruimtelijke plannen is, zo is in de GR-regeling bepaald, de bevoegdheid van de betrokken grondgebied gemeenten. De GR HW faciliteert bezoekers van de website in dit kader door hen actief te verwijzen naar de formele publicaties van gemeenten en bij omgevingsloket.nl.

De website van de GR HW wordt verder geprofessionaliseerd en geïntegreerd in de nieuwe web omgeving van de gemeente ’s-Hertogenbosch, waarmee web veiligheid en bijvoorbeeld inkomende informatieverzoeken direct worden verbonden met het archief- en zaaksysteem van de gemeente. Zoals beschreven in de paragraaf rechtmatigheid is er een verbeterplan dat ertoe dient om archiefen informatievoorziening verder te verbeteren en ook in de toekomst te voldoen aan de regels die de Woo aan onder meer gemeenschappelijke regelingen stelt. De met de Woo beoogde openbaarheid is daar een onderdeel van. De GR HW meldt besluiten op een verzoek om publieke informatie voor zover deze betrekking heeft op de eigen bevoegdheden van de GR HW. Een verzoek om publieke informatie in processen waarvoor de publiekrechtelijke bevoegdheid en besluitvorming bij (grondgebied)gemeenten berust, zoals bijvoorbeeld ruimtelijke besluiten inclusief onderliggende documenten, zal door de verantwoordelijke gemeente worden gepubliceerd. In 2024 werden drie Woo-verzoeken ingediend met betrekking tot besluiten van de GR HW of de ruimtelijke besluiten die door de GR HW werden voorbereid en waarvoor betrokken grondgebiedsgemeenten de betreffende bestuurlijke besluiten namen. Deze Woo-verzoeken zijn in afstemming met de betrokken gemeenten beantwoord.

29

30

Jaarrekening 4.

Jaarrekening 2024

Hierna wordt via de balans met toelichting en het overzicht baten en lasten met toelichting de financiële verantwoording afgelegd over het in het begrotingsjaar 2024 gerealiseerde beleid.

4.1 Balans per 31 december (bedragen zijn in hele euro’s) Ultimo 2023