Bijlage 1 Zichtlijnen 2024 - 2027_3_online
Tekst van het document
Zichtlijnen 2024 — 2027
Zichtlijnen 2024 — 2027
BELEIDSPLAN THEATER AAN DE PARADE MAART 2023
1
2
Zichtlijnen 2024 — 2027
Zichtlijnen 2024 — 2027
Inhoud Inleiding
4
Samenvatting van de omgevingsanalyse (2023)
6
Hoofdstuk 1 | Overgangsperiode 2020 — 2023 1.1 2020 — 2022 - Theater NAAR de Parade 1.2 Seizoen 2022 — 2023 Een solide basis 1.2.1 Organisatieontwikkeling 1.2.2 Projectbureau nieuwbouw 1.2.3 Route ‘24
13 13 14
Hoofdstuk 2 | Identiteit & strategische doelstellingen 2.1 Identiteit 2.2 Strategische beleidsdoelstellingen
16 16 18
Hoofdstuk 3 | Gebouw & beleving 3.1 Eigentijds, multifunctioneel gebouw op historisch fundament 3.2 Duurzaamheid
19 19 20
Hoofdstuk 4 | Openingsseizoen 2023 — 2024
21
Hoofdstuk 5 | Programma: visie & ontwikkeling 5.1 Basisprogramma 5.2 Contextprogramma 5.3 Dagprogramma 5.4 Made@TP 5.5 Educatie 5.5.1 Schoolvoorstellingen voor primair en voortgezet onderwijs 5.5.2 Educatie voor een samenwerking met mbo en hbo 5.5.3 Overige activiteiten 5.6 Culturele verhuur 5.6.1 Culturele verhuringen 5.6.2 Hoftheater der Amadeiro’s 5.7 Festivals 5.7.1 Gastfestivals 5.7.2 Eigen festivals
23 24 26 27 28 29
30
31
Hoofdstuk 6 | Publiek 6.1 Doelgroepsegmentatie: Whize 6.2 Productmarktcombinaties 6.3 Stimuleren (avontuurlijk) cultuurbezoek en -participatie
33 35 35 35
Hoofdstuk 7 | Inkomsten uit derdengelden (development) 7.1 TP Fonds 7.2 Derdengelden TP Fonds 7.3 Zekerheidsstelling
36 36 37 38
Hoofdstuk 8 | Horeca & Verhuur 8.1 Tickets & Service 8.2 Horeca 8.3 Verhuur 8.4 Formatie
39 39 40 40 41
Hoofdstuk 9 | Personeel en formatie 9.1 Echt Bosch, divers & inclusief 9.2 Opleidingsplan 9.3 Organisatiestructuur op hoofdlijnen 9.4 Formatieoverzicht 9.5 Rechtspositie 9.6 Medezeggenschap
42 42 43 43 45 46 46
Hoofdstuk 10 | Huisvestingslasten
47
Hoofdstuk 11 | Meerjarenbegroting 11.1 Meerjarenbegroting op hoofdlijnen 11.2 Toelichting op de meerjarenbegroting 2025 — 2027 11.3 Toelichting op de begroting van 2024
49 49 50 56
Hoofdstuk 12 | Beknopte risicoanalyse
58
Bijlage 1 | Bespelingsmatrix en bezoekerstaantallen Bijlage 2 | Productmarktcombinatiematrix Bijlage 3 | Beknopte benchmark
61 64 67
3
4
Zichtlijnen 2024 — 2027
Inleiding
In augustus 2020 presenteerden wij ons beleidsplan Zichtlijnen 2024-2027, een ambitiedocument voor het nieuwe Theater aan de Parade met als doel de koers te onderbouwen en de exploitatie passend te maken binnen de door de gemeente gestelde financiële kaders. Op 19 oktober 2020 nam de gemeenteraad, mede op basis van ons beleidsplan en in samenhang met het aannemerscontract en de verschillende vergunningsprocedures het definitieve besluit om het oude theater te slopen en nieuwe bouw voor Theater aan de Parade te realiseren. Op naar de opening! De geplande opening van het nieuwe theater in het najaar van 2023 - met een officiële opening in maart 2024 - gaf de organisatie de afgelopen maanden houvast en inspiratie voor het doorontwikkelen en verder concretiseren van Zichtlijnen 2024-2027. Het resultaat van die inspirerende periode ligt nu voor u: Zichtlijnen 2024-2027 (2023). Een nieuw beleidsplan waarin Theater aan de Parade zich verhoudt tot de gemaakte afspraken in 2020, in relatie tot de nieuwe tijd. Uiteraard staan we in dit schrijven stil bij het openingsseizoen van het nieuwe Theater aan de Parade. Zowel in praktische zin als artistiek inhoudelijk. De stad en regio mogen zich verheugen op de feestelijke opening van hún Theater aan de Parade. Leeswijzer Zichtlijnen 2024-2027 (versie 2023) start met een samenvatting van de omgevingsanalyse.
Na een periode die gekenmerkt werd door enerzijds de wereldwijde coronapandemie en anderzijds de tijdelijke sluiting van het theater, is een actuele versie daarvan op z’n plaats. Achtereenvolgens leest u in dit beleidsplan een korte reflectie op de afgelopen periode waarin gebouwd is aan een toekomstbestendige basis – zowel in- als extern -, een beschrijving van onze aangescherpte identiteit en beleidsdoelstellingen, onze visie op gebouw- en gastbeleving, de uitgebreide programmavisie en ontwikkeling van het Podium van de Stad. We verbinden activiteiten en publiek via productmarktcombinaties en lichten de kosten en baten toe in de meerjarenbegroting. We sluiten af met een beknopte risicoanalyse en de bijbehorende beheersmaatregelen.
Alex Kühne Directeur – bestuurder
’s-Hertogenbosch – 13 maart 2023
Zichtlijnen 2024 — 2027
5
6
Zichtlijnen 2024 — 2027
Samenvatting van de omgevingsanalyse
Zichtlijnen 2024 — 2027
Algemene trends in podiumkunsten Veranderende cultuurconsumptie Het aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen is de laatste jaren fors toegenomen en neemt nog steeds toe. Ook vrijetijdsbesteding binnenshuis (internet, video en tv on demand, online
Bij het opstellen van Zichtlijnen (2020) is een omgevingsanalyse gemaakt. Deze is voor Zichtlijnen 2024-2027 (versie 2023) herschreven en voorzien van de laatste feiten, cijfers, trends en analyses. De volledige analyse is als losse bijlage verkrijgbaar.
opleidingen, etc.) zijn toegenomen. Deze laatste ontwikkeling veroorzaakt een groeiende behoefte aan live ervaringen die van begin tot eind moeten kloppen (totaalbeleving). De noodzaak tot het ontwikkelen van belevenisconcepten neemt verder toe, waarmee sfeer en horeca in toenemend mate belangrijker worden. Dat geldt ook voor het gebruik van data om deze beleving zoveel mogelijk te personaliseren. Jongeren zijn en blijven beleidsmatig zéér belangrijk
Effecten post-corona en huidige tijd op de podiumkunsten
In het beleid van de overheid blijven onderwerpen als talentontwikkeling en educatie de
Vooraf; de huidige tijd (post-corona) met hoge inflatie, sterk gestegen energieprijzen en
komende jaren onverminderd belangrijk. Onderzoek toont aan dat theaterbezoek op jonge
onzekere toekomst maakt het bestedingspatroon van een groot aantal Nederlanders
leeftijd, cultuurbezoek op latere leeftijd meer vanzelfsprekend maakt. Het betrekken van
voorzichtig. Het verminderd consumentenvertrouwen, de krapte op de arbeidsmarkt en de
jongeren bij de programmering is een trend die doorzet. Een koppeling van maatschappelijke
uiterst fragiele situatie in Oost-Europa hebben invloed op ons cultureel ondernemerschap en
thema’s, onderwerpen die bij jongeren tot de verbeelding spreken én theateraanbod is
cultuurconsumptie in het algemeen. In Noord-Brabant worden op het moment van schrijven
kansrijk.
12% minder kaarten verkocht voor voorstellingen en concerten dan voor de coronaperiode. Theater aan de Parade kan deze vergelijking op lokaal niveau niet maken, omdat het theater
Last-minute verkoop
op dit moment geen vergelijkbare situatie kent als in 2019.
De kracht van de voorverkoop neemt al jaren af, de populariteit van de last-minute verkoop neemt toe. Bezoekers oriënteren zich veelal online en laten zich in toenemende mate (ver-)
De vooruitzichten zijn positief. Naar alle waarschijnlijkheid heeft de podiumkunstensector
leiden door artikelen in de krant, recensies en online campagnes.
nog een jaar nodig om qua bezoekersaantallen weer op het ‘oude’ niveau terug te keren (DIP trendanalyse januari 2023). Recent onderzoek onder cultuurbezoekers (Beerda, december
Dalende loyaliteit
2022) laat zien dat redelijke prijzen (12%), betere horecavoorzieningen (10%), betere
Goede service en klantgerichtheid zijn geen unique selling points meer, maar een commodity.
informatievoorziening tijdens het bezoek (8%), een vernieuwender aanbod (7%) en een
Onvoldoende service of een gebrek aan klantgerichtheid heeft een directe invloed op de
afwisselender aanbod (6%) verbeterpunten zijn van bezoekers aan de sector. De inflatie lijkt
loyaliteit van de bezoeker. Met een toenemende mobiliteit én reisbereidheid profiteren vooral
vooralsnog geen negatief effect te hebben op de prijsbeleving van het cultuurbezoek.
de theaters in de regio hiervan.
Meer dan voorheen wordt de bezoekersbeleving gedomineerd door de gebouwbeleving,
Diversiteit & inclusie
plezier en ontspanning. De mogelijkheid tot ontmoeten en het ervaren van iets bijzonders
Het publiek van de Nederlandse kunst- en cultuursectoren is nog onvoldoende een afspiegeling
zijn redenen voor mensen om het theater te bezoeken. Horeca en gastbeleving als onderdeel
van de Nederlandse bevolking. Om de niet-bezoeker (en collega) werkelijk te bereiken, moeten
van podiumbezoek wordt nog belangrijker. De Nederlandse theaters mochten in de afgelopen
instellingen meer oog krijgen voor de cultuurbehoefte én de wijze waarop cultuur wordt
jaren meer nieuw – en veelal jonger – publiek verwelkomen. Enerzijds omdat de wat oudere
beleefd door specifieke doelgroepen. Het betrekken van deze doelgroepen bij het gebied van
bezoekers afwachtend bleken, anderzijds omdat jongere bezoekers een toenemende behoefte
beleid, programma en communicatie biedt grote kansen.
aan uitgaan voelen. Overigens is een meer diverse programmering hierin essentieel en bewezen effectief.
Van programmeren naar (co-)produceren Met de ambitie een podium te zijn van en voor de stad is de opdracht van podiumkunst-
De stijgende energieprijzen, inflatie en de post-corona-effecten werken door in
instellingen de afgelopen jaren stevig veranderd: niet enkel staat het geprogrammeerde
de prijsafspraken die tot stand komen tussen producent/impresariaat en podia.
aanbod centraal, meer en meer wordt het (co-)produceren van voorstellingen, cultureel-
De garantiebedragen worden hoger en de gebruikelijke partagedeals staan onder druk.
maatschappelijke initiatieven en semiprofessionele voorstellingen belangrijk. Het theater van
Ook de inkoopkosten van horeca zijn gestegen. De marges worden daarmee kleiner en
de toekomst is daardoor niet enkel podium, maar mede-initiator. De traditionele scheidslijn
naar verwachting stijgen de consumentenprijzen.
tussen podia en producenten vervaagt. Meer multi- en interdisciplinariteit Theatermakers, kunstenaars en muzikanten van nu trekken zich steeds minder aan van de traditionele grenzen tussen disciplines. Vaak worden design, muziek, performance, dans en toneel in allerlei verschillende mengvormen aangeboden. Het effect daarvan is dat gezelschappen door samenwerkingen nieuw publiek aan zich binden, toegankelijker aanbod maken en zo zorgen voor een verbreding van de culturele interesse van het publiek.
7
8
Zichtlijnen 2024 — 2027
Zichtlijnen 2024 — 2027
Theater als publieke ruimte
Daarnaast kent festival- en maakstad ’s-Hertogenbosch een groot aantal makers, collectieven,
In grote Europese steden als Londen en Parijs, maken theaters deel uit van de publieke
initiatieven en festivals waarmee het theater in de voorbije periode een goede relatie heeft
ruimte en zijn daardoor een inspirerende en levendige plek van en voor de stad, waar je mag
opgebouwd en/of initiatieven mee heeft ontwikkeld (al dan niet voor het nieuwe theater):
ontmoeten en verblijven. Het cultuurhuis als plek die van ’s ochtends tot ’s avonds mensen
• T heater Artemis
uit alle geledingen van de samenleving verwelkomt, waar mensen vermaakt, geïnspireerd
• P aleis voor Volksvlijt
en geïnformeerd worden. Daarin wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met o.a.
• P anama Pictures
welzijnsorganisaties en onderwijs.
• O atmilk Studio • P elgrim Maakt
Demografie
•M inoux
’s-Hertogenbosch telde per 1 januari 2022 156.545 inwoners verdeeld over 74.792 huishoudens.
• S tichting Club Queersten
Van het totaal aantal inwoners heeft ruim 21% een bi-culturele achtergrond. Van deze groep
• J azz in Duketown
inwoners is ruim 45% van niet-westerse afkomst.
• N ovember Music • I nternationaal Vocalisten Concours
In de bevolkingsopbouw laat de gemeente ‘s-Hertogenbosch een oververtegenwoordiging
• F estival Boulevard
zien van de leeftijdscategorie 25-45 jaar en 45-64 jaar en een ondervertegenwoordiging van
• F estival Cement
met name ouderen (65+) en 15-25-jarigen. Het aantal inwoners van ’s-Hertogenbosch zal ook de komende jaren blijven groeien, maar minder snel dan nu het geval is. De prognose is dat
Huis73 is het centrale punt en de bemiddelaar in het cultuuraanbod voor het primair onderwijs
de gemeente in 2030 ongeveer 162.500 inwoners telt. De bevolkingstoename is voor een deel
in ’s-Hertogenbosch en omliggende buurgemeentes. In totaal bezoeken ruim 12.000 leerlingen
toe te rekenen aan migratie. De belangrijkste groep instromers zijn 20-30-jarigen. Deze groep
uit het basisonderwijs een voorstelling bij één of meerdere Bossche podia. Met het voortgezet
vertraagt de vergrijzing van de stad in vergelijking met vergelijkbare steden in Nederland.
onderwijs, mbo-instellingen en Avans en HAS (hoger onderwijs) zijn goede afspraken gemaakt over cultuurbezoek en participatie in het nieuwe theater.
Met een gemiddeld bruto jaarinkomen van € 31.400 per hoofd van de bevolking staat ’s-Hertogenbosch op de 64e plek van de 345 gemeenten in Nederland (2018: #74). Binnen de
Publiek
provincie Noord-Brabant staat ’s-Hertogenbosch op plek 10 (2018: #15). Het is daarmee van
Theater aan de Parade nam in 2020 deel aan de Pilot Taskforce Samenwerking Publieksdata
de grote steden uit de provincie de hoogste genoteerde.
waarin kennis en kunde over Nederlandse publiek werd opgehaald om samenwerking te bevorderen en marketingslagkracht te vergroten. Het onderzoek analyseerde
Regionaal en lokaal cultuurvoorzieningenniveau
geanonimiseerde publieksdata uit 2019 en deed op basis daarvan relevante uitspraken over
’s-Hertogenbosch kent volgens de Cultuurkaart van de Atlas voor Gemeenten een
publieksgroepen (Whize op basis van het Culturele Doelgroepenmodel), over wie het theater
onderscheidend cultuuraanbod. Het aanbod podiumkunsten, beeldende kunst, film en erfgoed
wel en niet bereikt met haar aanbod en/of communicatie. De uitkomsten van het onderzoek
is bovengemiddeld, waarbij met name het theateraanbod substantieel groter is dan in
zijn in lijn met de demografische gegevens van de gemeente ’s-Hertogenbosch en vormen een
vergelijkbare steden. Door dit aanbod staat de stad landelijk op de 6e plek in de cultuuratlas
match met recente verkoopdata.
en is het daarmee de hoogst genoteerde stad van Zuid-Nederland. • E r kwamen in het meest representatieve jaar (2019) ruim 20.000 huishoudens bij Theater aan Regionaal verhoudt Theater aan de Parade zich in haar positionering tot de grote theaters
de Parade. 40% van de bezoekers komt uit de gemeente ’s-Hertogenbosch (incl. Rosmalen en
uit het zuiden van het land en kent het ook met de kleinere theaters uit de regio goede
Vught). Ruim 80% van de bezoekers van het theater komt uit de provincie Noord-Brabant.
afstemming. Op lokaal niveau zijn de relaties sterk verbeterd met de lokale podia in de stad,
•M usical, cabaret, populaire muziek en de jeugdprogrammering (voornamelijk vrije
mede ingegeven door het feit dat Theater aan de Parade met haar programma zichtbaar
producenten) zijn de meest populaire genres.
was op collega-podia:
• D e trouwe achterban van o.a. philharmonie zuidnederland en Opera Zuid zorgen voor een
• Verkadefabriek
bovengemiddeld aandeel klassieke muziekliefhebbers.
• PERRON-3
• D e klassieke cultuurliefhebber, culturele alleseter, weelderige cultuurminnaar en kinderrijke
• W illem Twee – muziek & beeldende kunst
cultuurvreter zijn oververtegenwoordigd in het klantenbestand van Theater aan de Parade.
• M AINSTAGE
Deze doelgroepen – die allen vaker dan eens per jaar komen, gemiddeld bovenmodaal
• Jheronimus Bosch Art Center
verdienen en enigszins avontuurlijk ingesteld zijn – vertegenwoordigen samen bijna 70% van
• Orangerie
het publiek van Theater aan de Parade. Voor hen heeft het theater aanbod dat past bij hun
• Podium Azijnfabriek
voorkeuren.
• Werkwarenhuis
• O pvallend is ook de oververtegenwoordiging van de proevende buitenwijker en de actieve
• Huis73
vermaakvanger. Aannemelijk is dat deze doelgroepen vooral voor carnavalsgerelateerde activiteiten het theater bezoeken.
9
10
Zichtlijnen 2024 — 2027
• T heater aan de Parade telt – gezien de demografische opbouw van de stad – nog onvoldoende nieuwsgierige toekomstgrijpers, flanerende plezierzoekers, sociale
cultuurhopper s en lokale vrijetijdsgenieters binnen haar klantenbestand. Met name deze laatste doelgroep is zeer kansrijk voor het theater, vanwege haar (groeiende) omvang, latente behoefte aan cultuur te bezoeken én het feit dat deze doelgroep een gemiddeld hoog bestedingspatroon kent naast het theaterkaartje. • Gemiddeld komt een bezoeker 1,2 keer per jaar bij Theater aan de Parade. Er ligt een grote kans om van deze incidentele bezoeker een meer frequente bezoeker te maken.
BEZOEKERSAANTALLEN NAAR TYPE EVENEMENT
Zichtlijnen 2024 — 2027
Horeca In de gemeentelijke ‘Horecavisie ’s-Hertogenbosch, Samen werken aan gastvrij ontmoeten!’ (Februari 2020) wordt gesteld dat de stad en de horeca van oudsher sterk met elkaar zijn verbonden. De groei van de horeca vlakt sector-breed wat af, waardoor de behoefte aan innovatie toeneemt. Het aanspreken en bereiken van nieuwe doelgroepen is daarbij een speerpunt. In de visie wordt gesteld dat de horeca bij het nieuwe theater kansen biedt om de relatie tussen de bebouwing en het plein te verbeteren, en dat tegelijkertijd een iets meer publieksgerichte functie aan de oostzijde denkbaar is. Advies- en onderzoeksbureau LAgroup heeft in 2018 onderzoek gedaan naar de markt- en opbrengstpotenties van horeca en zakelijke verhuur in relatie tot de nieuwbouw:
• E en theaterrestaurant in combinatie met een theatercafé als ondersteunende horeca is voor het theater de meest voor de hand liggende keuze. Een zelfstandige horecafunctie wordt bestempeld als te risicovol en zal ten koste gaan van andere functies. • Z akelijke verhuur van de verschillende ruimtes in het gebouw is perspectiefvol en heeft een beperkt positief effect op de totale exploitatie. De ontwikkeling van de horeca als ‘third place’, waar mensen al werkend verblijven of al ontspannend werken, is onmiskenbaar. Dit stelt hoge eisen aan de kwaliteit, uitstraling en het comfort van de ruimte en inrichting. Thema’s als duurzaamheid, lokale en biologische producten, gezonde voeding, eerlijke prijzen en een doordachte totaalbeleving zijn sterk in opkomst. Binnen culturele instellingen is de afgelopen jaren de horeca belangrijker geworden. Niet enkel vanwege haar bijdrage aan de exploitatie, maar ook als fundament voor de • T heater aan de Parade kent een groeiende groep vrienden. Vrienden kopen gemiddeld vier keer zoveel kaarten en kennen – ondanks de korting die ze regelmatig ontvangen
totaalbeleving (gebouw + beleving + programma) van de bezoeker. Horeca en theater ontwikkelen daarin gezamenlijk concepten.
– een significant hoger bestedingspatroon. Met een actieve wervingscampagne tijdens de coronaperiode is ruim 80% van de in 2021 verloren vrienden weer aan boord. De vervolgcampagne - gericht op heavy users - heeft ook voor bijna 20% conversie gezorgd.
AANTAL VREINDEN THEATER AAN DE PARADE
Algemene trends en ontwikkelingen (DESTEP) DEMOGRAFISCH • V erdere vergrijzing van de Nederlandse bevolking tot 2050. • 2 040: 2,5 werknemers per 1 gepensioneerde. • A antrekkelijkheid van steden neemt toe. •M obiliteit – vooral in stedelijke gebieden – neemt komende jaren sterk toe. ECONOMISCH • O ndanks huidige onzekere tijd, voorspelt IMF dat de Nederlandse economie de komende jaren afvlakkend blijft groeien. • D e arbeidsmarkt komt verder onder druk te staan en wekt verdere flexibilisering aan (toename aantal zzp’ers, tijdelijke contracten, oproepkrachten en deeltijdwerkers). • V erwacht: wetgeving die arbeidspositie en inzetbaarheid van deze groeiende groep werknemers beter beschermt. • O p het gebied van wetgeving komen er wijzigingen aan die arbeidspositie en inzetbaarheid van deze werknemers beter beschermen.
* verwacht aantal vrienden per einde seizoen 2022-2023
• N ieuw pensioenstelsel (2027), beter passend bij vergrijzing en veranderde arbeidsmarkt.
11
12
Zichtlijnen 2024 — 2027
SOCIAAL-CULTUREEL • A anblijvende krapte op de woning- en arbeidsmarkt. • Afgenomen vertrouwen in de overheid. • Toegenomen kloof tussen arm en rijk, jong en oud. • Polariserende samenleving. • Opkomst van burgerinitiatieven. • Diversiteit & inclusie is een maatschappelijke opdracht. • Eenzaamheid is een groeiend maatschappelijk probleem. TECHNOLOGISCH • De toenemende mate van digitalisering en technologische vooruitgang is sterk van invloed op hoe men zoekt, oriënteert, koopt, date, werkt en onderwijs consumeert. • Neveneffect daarvan is dat de consument 24/7 van informatie wil worden voorzien en zeer ruime (digitale) openingstijden verlangt. • Bijna 90% van alle aankopen kent een online oriëntatieproces, toegenomen online verkoop
Zichtlijnen 2024 — 2027
1 | Overgangsperiode 2020-2023 Binnen het podiumkunstenaanbod biedt Theater aan de Parade al sinds 1976 een brede programmering van professionele podiumkunsten en activiteiten van maatschappelijke aard. Het theater is bekend van festivals als Boulevard en het Internationale Vocalisten Concours, culturele activiteiten als Opera op de Parade en amateurvoorstellingen als die van de Bossche Komeedie. Het theater is dé locatie voor het jaarlijkse Kwèkfestijn, alle voorfeesten van het carnaval en is als Hoftheater der Amadeiro’s jaarlijks the place to be voor duizenden Oeteldonkers.
zorgt voor meer leegstand in winkelstraten. • A rtificial Intelligence en virtual reality worden onderdeel van bedrijfssystemen en breder toegankelijk.
Theater aan de Parade onderscheidt zich met een aantrekkelijke programmering, waarin
• Chat GPT van OpenAI gaat zorgen voor een verdere professionalisering van
bovengemiddeld veel aandacht is voor musical, cabaret, muziek en jeugdprogrammering.
onlinedienstverlening, verandert het zoekgedrag en is van grote invloed op bijvoorbeeld
In 2020 staat Theater aan de Parade op de 9e plek op de ranglijst van sterkste merken onder
het onderwijs.
podia in Noord-Brabant (Beerda 2020).
• Digitale toegankelijkheid – voor miljoenen Nederlanders al dan niet met één of meerdere beperkingen – wordt steeds belangrijker.
Na jaren van onduidelijkheid stemde de gemeenteraad op 3 juli 2018 in met de nieuwbouw van Theater aan de Parade. De gemeenteraad stelde daarbij o.a. de volgende voorwaarden:
ECOLOGISCH
• B ehoud van de bestaande kelder in combinatie met voortbouwen op deze kelder.
• De Green Deal stelt dat Europa in 2030 de CO2-uitstoot met minimaal 55% moet hebben
• H et nieuwe theater wordt gerealiseerd binnen de ruimtelijke kaders van het vigerende
teruggebracht t.o.v. 1990.
bestemmingsplan.
• In 2050 moet Europa het eerste klimaatneutrale continent zijn.
• E r wordt voorzien in een grote zaal met 900-1.000 zitplaatsen en in een multifunctionele
• De mens – en met name jongere generaties – zijn zich in toenemende mate bewust
ruimte, annex tweede zaal met 400-450 zitplaatsen of 1.000 staplaatsen.
van de invloed van economische groei en persoonlijke keuzes op het klimaat. • Voor jongere generaties is ‘duurzaamheid’ een belangrijke motivator om te kiezen voor een bepaald merk, werkgever, restaurant of uitgaansgelegenheid.
1.1
2020-2022 | Theater NAAR de Parade
De periode 2020-2022 wordt gekenmerkt door enerzijds de wereldwijde coronapandemie POLITIEK-JURIDISCH
en anderzijds de tijdelijke sluiting van het Theater aan de Parade en het programmeren van
• De situatie in Oekraïne heeft directe invloed op de Nederlandse samenleving. De hoge
aanbod op externe locaties. De periode toont de veerkracht en flexibiliteit van de organisatie.
energieprijzen, leveringsproblemen van grondstoffen en toegenomen migratie zijn daarvan
In een turbulente periode lukt het de organisatie haar vaste publiek vast te houden en te
een direct gevolg.
ontvangen bij collega-instellingen als PERRON-3, het Jheronimus Bosch Art Center en de Willem
• Ook de ontwikkelingen in China, Noord-Korea, Syrië, Turkije en de Verenigde Staten vormen
Twee Toonzaal. Daarnaast neemt het theater voor een tweetal langere periodes intrek in HAL8
directe of indirecte bedreigingen voor de wereldvrede.
van de Brabanthallen. In een ‘eigen’ grote zaal kan op deze manier toch het daarbij behorende
• Het vertrouwen in overheid en financiële instellingen neemt verder af.
aanbod – waar het theater zich op lokaal niveau in onderscheid – blijven aanbieden. Het theater ondervindt in deze periode de gevolgen van de onzekere tijden. Producties trekken zich terug (vaak uit financiële of personele redenen), het publiek is afwachtend en koopt minder of later kaarten voor voorstellingen en concerten. Vooral het oudere publiek is huiverig en besluit veelal niet te komen. Trends die in heel Nederland zichtbaar zijn. Het lukt het theater in deze periode stappen te zetten in de ambitie tot meer artistieke verdieping en (co)produceren van projecten als Smelt (i.s.m. Pelgrim Maakt), Salomonsoordeel (i.s.m. TG Ilay) en Gerenoveerd! (meester-gezelprogramma). Vooral op lokaal- en regionaal niveau worden de banden met vrijwel alle collegapodia, stadsfestivals, lokale makers en culturele instellingen en initiatieven aangehaald en/of geïntensiveerd (zie omgevingsanalyse).
13
14
Zichtlijnen 2024 — 2027
Zichtlijnen 2024 — 2027
Er ontstaan nieuwe initiatieven als de zomerse Tuinsessies (i.s.m. Willem Twee) in de tuin
• E n maken we belangrijke keuzes op het gebied van onze leveranciers (o.a. bier, koffie,
van het Noordbrabants Museum en de eerste editie van The Funniest Festival Ever (i.s.m. De
bedrijfskleding, apparaten en theatertechniek).
Koningstheateracademie). Als Hoftheater der Amadeiro’s voelt het theater haar verantwoordelijkheid voor het feest der feesten en initieert – in samenwerking met de horeca op de Parade
1.2.2
Projectbureau nieuwbouw Theater aan de Parade
– ‘de tent op de Parade’ waarin zowel het jaarlijkse Kwèkfestijn in november, als de feesten in
Het projectbureau nieuwbouw begeleidt de organisatie naar het moment van opening.
februari op verantwoorde wijze doorgang konden vinden.
De programmamanagers en -adviseurs zijn verbindend en coördinerend richting de interne organisatie en fungeren als vooruitgeschoven posten richting de gemeente
Het zal niemand verbazen dat deze periode ook de kwetsbaarheid van de organisatie aan het
en derden. Daarmee is de organisatie nadrukkelijker betrokken bij het bouwproces. De
licht brengt. De theaterorganisatie is ingericht op een faciliterende en gastgerichte rol in
programmamanagers (intern) en adviseurs (extern) zijn verantwoordelijk voor de planning en
eigen huis. Ondernemen op verschillende locaties vraagt andere kwaliteiten. Het theater
verantwoorden de voortgang. De programmanagers werken nadrukkelijk afdelingoverstijgend
redt het, maar het verlangen naar een eigen huis groeit.
en faciliteren daarmee de verantwoordelijke afdelingen en borgen hun bijdrage in de route naar de opening. De programmamanagers dragen zorg voor een betrokken interne organisatie
1.2
Seizoen 2022 — 2023 | Een solide basis
die fysiek, technisch en vakinhoudelijk klaar is om als team de deuren van het nieuwe theater te openen.
In het seizoen voor het openingsseizoen kiest Theater aan de Parade voor een pas op de plaats. Er wordt om meerdere redenen besloten niet structureel te programmeren in HAL8 van de
De leden van het projectbureau leggen verantwoording af aan de directeur-bestuurder van
Brabanthallen. Het theater kiest voor een stevig basisprogramma in PERRON-3, aangevuld met
Theater aan de Parade. Deze stafdienst wordt na de officiële opening van het nieuwe theater
programma bij o.a. Willem Twee, het Jheronimus Bosch Art Center, Podium Azijnfabriek en het
opgeheven, of zoveel eerder als nodig is.
Werkwarenhuis. Als partner van November Music wordt eenmalig de concertopstelling in HAL8 van de Brabanthallen opgebouwd.
• Programmamanager Inhuizen (voorjaar 2022) • Programmamanager Route ’24 & communicatie (voorjaar 2022)
Het gevolg van de keuze is dat het publiek dit seizoen de grote namen en omvangrijke
• Adviseur nieuwbouw (sinds 1-5-2020)
producties moet missen. Echter, met het geplande aanbod en de publieksstrategie voor het
• Adviseur nieuwbouw (sinds 1-5-2020)
openingsseizoen (zie hoofdstuk 4) is het theater ervan overtuigd dat het haar bezoekers moeiteloos weet te verleiden terug te komen.
1.2.3
Route ‘24
De interne uitvoeringsagenda richting de officiële opening van het theater heet Route’24. 1.2.1
Organisatieontwikkeling
Dat is niet enkel een strategische managementagenda, maar ook een inspirerende reis van
Voordeel van de keuze om niet te programmeren in HAL8 is ook dat er ruimte ontstaat om de
alle betrokken collega’s richting dat bijzondere moment. Het interne programma heeft als
interne organisatie op orde te krijgen voor de opening van het nieuwe theater. Daartoe worden
doel dat de organisatie fit, goed uitgerust, voorbereid en met voldoende collega’s klaar is om
twee belangrijke stappen gezet:
gasten voor en achter de schermen te ontvangen vanaf het moment dat de deuren van het
• Inrichting Projectbureau Nieuwbouw
nieuwe theater opengaan.
• Introductie Route’24 en haar uitvoeringsagenda Route’24 ontwikkelt zich langs 5 afdelingsoverstijgende pijlers: de (interne) organisatie, Daarnaast:
onze mensen, het nieuwe theater, merk & communicatie en programma & activiteiten. De
• Werkt het MT aan strategische en operationele basisplannen die afgeleiden zijn van de
benoemde programmamanager (zie 1.2.1) is aanjager en verantwoordelijk voor de voortgang
geactualiseerde versie van Zichtlijnen 2024-2027.
én de betrokkenheid van alle collega’s. Route’24 kent een heldere koers, met haalbare
• Concretiseren we de artistieke koers en bijbehorende keuzes voor het openingsseizoen
tussenstappen, en helder verwachtingsmanagement.
en de reguliere seizoenen daaropvolgend. • Nemen we afscheid van de interim-posities in het MT en verwelkomen we vaste nieuwe
Onderwerpen op de uitvoeringsagenda zijn o.a.:
collega’s, om zo aan een stevig managementfundament voor de toekomst te werken.
• O ntwikkeling & implementatie nieuwe (visuele) identiteit
• Maken we een bewuste en nadrukkelijke scheiding tussen ‘dagelijkse strategie &
• C ultuurontwikkeling
operatie’ (operationeel MT) en ‘strategie & nieuwbouw’ (operationeel MT + strategische
• G astgerichtheidstrainingen
programmamanagers), om de voortgang richting de opening te waarborgen én voldoende
• C onceptontwikkeling ‘365 dagen per jaar theater’
tijd en aandacht te houden voor de dagelijkse operatie.
• I mplementatie projectmatig werken
• Detacheren we een gedeelte van onze theatertechnische- en horecacollega’s bij collega-
• F ormatie tijdig op orde (wervingscampagnes)
theaters en instellingen.
•M eerjaren opleidingsplan
• Zetten we grote stappen in een meer solide, datagedreven en toekomstgerichte organisatie
• H orecaconceptontwikkeling
met de implementatie van o.a. een nieuw planningssysteem (Yesplan), HR-pakket (Afas
• O ntwikkeling propositie zakelijke markt
Online) en crm & emailmarketingpakket (Spotler).
• P rojectplan opening (inhuizen – oefenen – feestelijk openen)
• Verwelkomen we de eerste zakelijke partners die zich voor meerdere jaren verbinden
• O ntwikkeling & presentatie van het openingsconcept (voor genodigden en de stad)
aan Theater aan de Parade.
15
16
Zichtlijnen 2024 — 2027
2 | Identiteit & strategische doelstellingen
Zichtlijnen 2024 — 2027
Onze identiteit wordt gedragen door acht pijlers. Ze zeggen alles over wie we zijn als organisatie, over ons gebouw, ons ondernemerschap, onze mensen en het programma in de breedste zin van het woord. Contrastrijk | Theater aan de Parade is er voor gelijkgestemden en andersdenkenden. Voor bekende
Het cultuurbeleid van de gemeente ’s-Hertogenbosch is vastgelegd in de cultuurnota ‘Cultuur
namen en nieuw talent. Voor vermaak en verdieping. Voor cultuurprogrammering en verhuur.
maakt mensen’. In de nota wordt het belang van cultuur als volgt omschreven:
Professionals en amateurs. Het programma is net zo divers als de samenstelling van de bevolking van ‘s-Hertogenbosch.
“Cultuur brengt zoveel. Het is de bron van vernieuwing en zet aan tot creëren, beleven en denken. Het brengt mensen samen en het draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad als woon- en werkgemeente en aan de lokale economie. Cultuur is van waarde voor iedereen. Culturele voorzieningen, evenementen en activiteiten spelen een belangrijke rol in het dagelijkse sociale leven in ’s-Hertogenbosch en karakteriseren ons als gemeente. In die zin vormt cultuur de identiteit van een stad. Het is de ambitie van de stad om haar ambitie en haar kracht verder uit te bouwen en de positie van Cultuurstad van het Zuiden te versterken.”
Gastvrijheid & plezier | Bij Theater aan de Parade staan gastvrijheid en plezier centraal. Voor én achter de schermen. Een mooi programma, eten en drinken, ontmoeten en gezelligheid. Bij Theater aan de Parade wil je graag zijn. Open & uitnodigend | Bij Theater aan de Parade voel je je thuis. Wie je ook bent. We hebben een aanzuigende werking en wakkeren nieuwsgierigheid aan. Omdat onze bezoekers allemaal verschillend zijn, leveren we voortdurend maatwerk.
De gemeente en Theater aan de Parade vinden elkaar in de noodzaak om het cultuurprofiel
Kennismaken met kunst & cultuur |
van de stad te versterken middels toonaangevende festivals en programma’s. Daarbij is het
Theater aan de Parade biedt iedere bezoeker de gelegenheid om kennis te maken met kunst
vernieuwen van het aanbod en het verbinden van mensen uit de stad leidend. Daarnaast
en de betekenis ervan op verschillende manieren te ervaren. We laten zien dat kunst een
heeft de gemeente het theater nadrukkelijk gevraagd na te denken over het versterken
waardevolle verrijking is van het dagelijks leven.
van de culturele positie in de regio. Een regierol waar we – in het kader van de landelijke regionalisering én in afstemming met de overige podia in Brabant – graag invulling aan geven.
Maatschappelijk verbonden |
Daartoe zijn we onderdeel van o.a. ZeBraLim (VSCD-theaters in Zuid-Nederland), de Brabant
Theater aan de Parade beweegt mee met de tijd. We spelen met ons programma in op wat er in
4 (Schouwburg en Concertzaal Tilburg, Chassë Theater Breda, Parktheater Eindhoven en
de wereld om ons heen gebeurt, de ene keer direct aanhakend bij de actualiteit, dan weer de
Theater aan de Parade in ’s-Hertogenbosch), het theateroverleg midden-Brabant (omliggende
actualiteit overstijgend.
theaters) en op lokaal niveau DOCIS. Voor toekomstige generaties |
2.1 Identiteit
Duurzaam ondernemen zit in ons DNA. De keuzes die we vandaag maken, maken we voor de kinderen van morgen; de bezoekers van de toekomst. Eerlijk, lokaal verbonden, met liefde voor
In 2022 hebben we onze missie, visie en kernwaarden aangescherpt tot een verbindend fundament
onze omgeving en samenwerkingspartners, zakelijke partners en leveranciers die er net zo
voor wie we zijn, wat we doen, waar we dat doen én met wie we dat doen: onze identiteit. Het is het
over denken.
vertrekpunt van waaruit we ondernemen, programmeren, (co-)creëren, werken en communiceren. Herkenbaar voor ons bestaande publiek, aantrekkelijk voor nieuw publiek.
Echt Bosch | We zijn een plek van, voor en mét de stad. En dat kunnen we alleen zijn, omdat we in ’s-Hertogenbosch
‘Theater aan de Parade is het podium voor de stad en regio waar makers en publiek elkaar dag in dag uit ontmoeten. Van de vroege ochtend tot de late avond. Live, in het gebouw, maar ook op andere plekken in de stad. We nemen een actieve rol in: we presenteren, faciliteren, ontmoeten en produceren. Zo geven we vorm aan de relatie tussen het publiek en de podiumkunsten in ’s-Hertogenbosch en ver daarbuiten. In, of, vanuit het Theater aan de Parade geven we de maatschappij een podium, halen we mensen uit het alledaagse en brengen we mensen op vele manieren in verbinding met de rijkdom van kunst en cultuur en wat dit voor eenieder mag betekenen. In alles wat we doen staan kwaliteit, gastvrijheid, ondernemerschap, verbondenheid met de stad en plezier voorop. Samen zijn en maken we Theater aan de Parade en brengen we inspiratie in je dagelijks leven.’
én op de Parade staan. Omdat we naast theater óók het Hoftheater der Amadeiro’s zijn. Het Zuiden | Theater aan de Parade is het theater in de Cultuurstad van het Zuiden. Brabant, Zuid-Nederland en Vlaanderen zitten in ons DNA. Dat zie je in ons programma, met bovengemiddelde aandacht voor Zuid-Nederlandse en Vlaamse gezelschappen. Maar dit uit zich ook in participatie door en verbintenissen met het lokale en regionale onderwijs en bedrijfsleven.
17
18
Zichtlijnen 2024 — 2027
2.2 Strategische beleidsdoelstellingen 1 We initiëren en realiseren vanaf seizoen 2024-2025 tenminste 220 (reguliere) podiumkunstenvoorstellingen in ons basisprogramma. We luisteren daarbij naar de vraag vanuit de stad en regio en baseren een gedeelte van onze programmakeuzes op basis van beschikbare publieksdata. We zijn een eigentijds theater van en voor de stad. 2
We initiëren en realiseren vanaf seizoen 2024-2025 jaarlijks ruim 500 culturele en/of maatschappelijke programma’s en activiteiten 1 . Dat doen we in eigen productie of als coproductie met onze culturele partners in de stad. Hiermee sluiten we aan bij de drie belangrijkste doelstellingen van het gemeentelijk cultuurbeleid: versterken, vernieuwen en verbinden.
Zichtlijnen 2024 — 2027
3 | Gebouw & beleving Uit recent onderzoek van Beerda (2022) (zie omgevingsanalsye) blijkt dat een aangename locatie, ontspanning, plezier beleven en ontmoeten in de top 5 van meest belangrijke ervaringsaspecten staat die worden gekoppeld aan cultuurbezoek. Het benadrukt het belang van gebouwbeleving, gastvrijheid en kwalitatief hoogstaande horecaservice in het nieuwe Theater aan de Parade. Een plek die een groot gedeelte van haar sterke naamsbekendheid en positieve imago te danken heeft aan haar fysieke locatie; óp de Parade (Beerda 2020).
3 Met alle activiteiten ontvangt Theater aan de Parade minimaal 290.000 bezoekers per jaar.
3.1 Eigentijds, multifunctioneel gebouw op historisch fundament
4
We realiseren het culturele activiteitenaanbod binnen een sluitende exploitatie.
5
Om tot een sluitende exploitatie te komen, dragen we zorg voor een zo optimaal
eigentijds, hybride festivaltheater met twee prachtige zalen en ruime foyers en ruimtes waar
mogelijke bezetting van de beschikbare capaciteit en faciliteiten binnen het nieuwe
flexibel geprogrammeerd kan worden. De grote zaal: de Casinozaal (een verwijzing naar het
theater door het gebouw of delen daarvan te verhuren voor culturele of commerciële
oude theater) kent 920 zitplaatsen. De Pleinzaal is een middelgrote vlakke vloerzaal met 480
activiteiten. Hiertoe rekent het theater op een minimale omzet van € 490.000, - per jaar.
zitplaatsen en 1.000 staanplaatsen. Door de akoestische scheiding van de beide zalen kan er
Theater aan de Parade is zowel de fysieke plek als de beleving; een huis voor cultuur in de meest brede zin van het woord. Op het fundament van het oude gebouw verrijst letterlijk een
gelijktijdig en (daarmee) uiteenlopend geprogrammeerd worden. Het open theatercafé staat 6
D aarnaast mag de exploitatie rekenen op een taakstellende en substantiële bijdrage
direct in verbinding met de centrale entree van het theater en is de plek voor dagprogramma,
uit derdengelden2 (á € 490.000, -) die de onder punt 2. genoemde activiteiten (mede-)
een maandelijkse talkshow, diner voorafgaand aan de voorstelling en een drankje met
financiert.
hapje naderhand. Op meerdere plekken in de foyers en voor én achter de schermen is de mogelijkheid te programmeren.
7
We investeren in en bouwen aan een slagvaardige, inclusieve en diverse organisatie die vanaf 2024 voldoende geëquipeerd is voor de opdracht aan het nieuwe Theater aan de
Uniek zijn ‘de kamers’ (huiskamer, tuinkamer en loft) met uitzicht op de Parade. Deze zijn
Parade vanaf de opening en snel kan inspelen op nieuwe ontwikkelingen in de sector.
logischerwijs te gebruiken als foyer, maar allen ook afsluitbaar en daardoor ook heel geschikt voor contextprogramma’s, besloten (zakelijke) bijeenkomsten, diners, workshops of repetities. Ze benadrukken de flexibiliteit van het gebouw. De loadingdocks van de beide zalen zijn te gebruiken voor laden- en lossen, maar zijn ook in te zetten als unieke stadspodia of horecauitgiftepunten bij buitenevenementen op het plein.
CASINOZAAL
DE DAKTUIN
PLEINZAAL
KANTOREN
HET FORUM FOYER OP 3
PLEINFOYER
DOCK2
1
Programma’s en activiteiten: contextprogramma’s, dagprogramma, educatie-activiteiten, Made@TP,
2
Inkomsten uit o.a. vriendenlidmaatschappen, zakelijke partnerschappen en fondsbijdragen.
eigen festivals en bijdragen aan gastfestivals.
THEATERCAFÉ
DE LOFT
FOYER OP 2
DE TUINKAMER
FOYER OP 1
DE HUISKAMER
FOYER ENTREE
DOCK 1
19
20
Zichtlijnen 2024 — 2027
Video Art in Het Forum Het Forum is letterlijk het fundament van het theater. De oude kelders van het theater zijn hergebruikt, gedeeltelijk geopend en vanuit Het Forum verrijst een hoge video wall (7 x 4 meter) – een belangrijke identiteitsdrager – die vanaf iedere verdieping en van buiten te zien
Zichtlijnen 2024 — 2027
4 | Openingsseizoen 2023 — 2024
is met een gecureerd aanbod. Vanaf de officiële opening in maart 2024 is daarop het project
#meta_me (werktitel) te zien; een unieke samenwerking in het kader van de opening tussen
Het openingsseizoen is het seizoen waarin Theater aan de Parade haar deuren opent: seizoen
Theater aan de Parade, Studio Polat en het Designmuseum, waarin – o.a. door gebruik te
2023-2024. Het openingsseizoen is in meerdere opzichten afwijkend van de opvolgende
maken van Artificial Intelligence – alle Bosschenaren te zien zullen zijn. Vanaf 1 januari 2025
reguliere theaterseizoenen:
werkt Theater aan de Parade samen met musea uit de regio om video art van gerenommeerde
• H et seizoen is met een start in december (i.p.v. september) relatief kort.
kunstenaars uit binnen- en buitenland te presenteren. Daarmee zorgen we niet alleen voor
• H et seizoen kent 3 opvolgende, maar afzonderlijk zeer uiteenlopende fases.
kruisbestuiving tussen museum- en theaterbezoek, maar geven we ook ruimte aan deze sterk
• H et programma kenmerkt zich door een bovengemiddeld aantal voorstellingen
opkomende kunstvorm en dragen we bij aan het makersklimaat.
in de basisprogrammering en speciale openingsproducties.
3.2 Duurzaamheid
Fase 1 | Inhuizen (uiterlijk eind Q3, begin Q4 2023) Een periode van 6-8 weken waarin de theaterorganisatie verhuist en zich het nieuwe gebouw
In het programma van eisen bij de bouw van het theater zijn belangrijke thema’s geformuleerd
eigen maakt. In deze periode worden installaties getest, de inrichting geplaatst en maken de
op het gebied van duurzaamheid. Zowel voor het bouwproces als de exploitatie. Het meest in
medewerkers zich het pand eigen. Er wordt in deze periode als vanzelfsprekend niet in huis
het oog springend is de keuze voor hergebruik van de kelderbak en de constructie van de grote
geprogrammeerd, maar ook niet op externe locaties. Daarmee ontstaat voor alle collega’s de
zaal. Daarnaast is het nieuwe gebouw volledig gasloos, voorzien van warmte-koude opslag en
ruimte om gezamenlijk een goed fundament te leggen en maken we ons het pand ‘eigen’. Eerst
voorzien van watervoerende klimaatsystemen voor bijvoorbeeld de vloerverwarming in de
voor onszelf, om er vanuit daar ook te kunnen zijn voor onze gasten voor én achter de schermen.
foyers. Als vanzelfsprekend voldoet het nieuwe theater aan alle geldende eisen die men anno 2023 van een publiek gebouw mag verwachten.
N.B. We zijn ons er als organisatie terdege van bewust dat de planning tot op het laatste moment aan verandering onderhevig gaat zijn. Op het moment wordt gewerkt aan en
In de ontwikkelde gebruiks- en belevingsvisie is het theater een aangename, comfortabele en
uitgegaan van een ‘gebruiksklare’ oplevering, waarbij ook in de fase daarnaartoe al collega’s
gezonde plek om te zijn of te werken. Het gebruik van daglicht in vrijwel alle ruimtes van het
betrokken zijn. De afstemming met de gemeente hierover is goed belegd binnen het
gebouw – ook de theaterzalen – en het glazen dak dat voor daglicht zorgt tot in Het Forum,
projectbureau nieuwbouw.
dragen daaraan bij. De transparante voorgevel wordt voorzien van thermisch glas, samen met de bomen op de Parade zorgen ze voor natuurlijke zonwering. Het groen van de Parade
Fase 2 | Testfase (dec’23 — feb’24)
wordt gedeeltelijk voortgezet in De Tuinkamer die voorzien wordt van een groenwand. Dit
De opvolgende 10-12 weken zijn gemarkeerd als testfase met publiek. In deze periode bouwt
zorgt niet alleen voor een goede akoestiek, maar draagt ook bij aan een duurzaam, CO2-rijk
het basisprogramma en het aantal activiteiten en programma’s (dag- en avondprogramma,
binnenklimaat. LED-verlichting in het gehele gebouw, slimme schakelaars, bewegingssensoren
context, festivals en culturele verhuringen) langzaam op in aantallen en technische
in de ruimtes, waterbesparende toiletten en kranen zijn in het technisch ontwerp
complexiteit. In zowel de zalen als de foyers, testen we verschillende scenario’s. In deze fase
meegenomen.
vragen we ons publiek actief met ons mee te testen. Met grote namen en aantrekkelijke toegangsprijzen nodigen we ons publiek uit. Met een scoreformulier in de hand bezoeken
Wordt Theater aan de Parade daarmee het groenste theater van Nederland? Waarschijnlijk
duizenden bezoekers het gebouw en laten ons achteraf weten wat ze vonden van het gebouw,
niet. Maar het theater verplicht zichzelf bij alle te maken keuzes na te denken over de effecten
de service, de kwaliteit en wat beter kan. Dit alles om mét de stad het gebouw ‘klaar’ te
daarvan op de wereld van morgen. Zo gebruiken we zo min mogelijk plastic, drinken we bij
maken voor de officiële opening. De testfase bouwt met ruim 40 voorstellingen uit het
voorkeur koffie uit kopjes (en niet uit papieren bekertjes), scheiden we ons afval, heeft al
basisprogramma (o.a. Youp van ’t Hek, Van der Laan & Woe, Alex Klaassen, Nijntje de musical,
het papier dat we gebruiken het FSC-keurmerk en hebben de schoonmaakartikelen een ECO-
philharmonie zuidnederland, oudejaarsconference Hans Tervoort en eerste staconcert i.sm.
keurmerk. Dat merkt de bezoeker; voor én achter de schermen. Op het moment van schrijven
Willem Twee), aanvullende contextactiviteiten en de carnavalsactiviteiten op naar de officiële
zijn recent of worden op korte termijn tenders uitgeschreven om te komen tot afspraken
opening in de eerste week van maart.
met o.a. horeca-, bier-, koffie- en bedrijfskledingleveranciers. In alle tenders is hun visie op duurzaamheid een significant meewegende factor in de uiteindelijke keuze.
In de testfase rekent het theater de theatertoeslag niet mee in de kaartprijs. Enerzijds om de
In samenwerking met Bureau 8080 werkt Theater aan de Parade de komende periode haar
onze service tot een niveau waarop we er in alle redelijkheid toeslag voor kunnen rekenen.
duurzaamheidsvisie verder uit. Denk daarbij aan specifieke afdelingsdoelstellingen, het
Daarnaast kent deze periode geen actieve salesstrategie op de commerciële verhuur.
prijzen in deze testfase laag te houden. Anderzijds testen én optimaliseren we in deze fase
formuleren van een gezamenlijke duurzaamheidsvisie en uiteindelijk een verhaal dat écht bijdraagt aan de positionering van een eigentijds theatergebouw dat er is voor de bezoekers van vandaag en toekomstige generaties. Daarin sluiten we aan op de doelstellingen van de gemeente ’s-Hertogenbosch en de afspraken die in de culturele sector gemaakt zijn over o.a. klimaatdoelstellingen en duurzaam, verantwoord ondernemen.
21
22
Zichtlijnen 2024 — 2027
Fase 3 | Feest & Open (mrt’24 — aug ‘24) De periode vanaf de officiële opening (openingsfestival voor genodigden én de stad) tot eind augustus is gemarkeerd als openingsfase. In deze periode programmeren we op volle kracht en vieren we met de stad dat het theater weer open is. Met het officiële openingsfestival
Zichtlijnen 2024 — 2027
5 | Programma: visie & -ontwikkeling
sluit het theater aan bij de festivalambitie van de stad en maakt het publiek kennis met alle ruimtes en het multifunctionele karakter van het gebouw.
Theater aan de Parade werkt voor de periode 2024-2027 aan een eigen, herkenbaar, meer artistiek onderscheidend en kwalitatief hoogwaardig programma-aanbod. Daarvoor wordt
In de periode na de officiële opening zijn speciale, lokaal sterk verbonden
een selectie gemaakt uit het professionele, brede en actuele nationale een internationale
openingsvoorstellingen geprogrammeerd van o.a. De Bossche Komeedie, (Van Kathedraal tot
podiumkunsten- en muziekaanbod. Maar de opdracht reikt verder. Het nieuwe Theater
Theatertempel) Pelgrim Maakt (De Bellende Engel), Oatmilk Studio (De Ver Van Je Bed Show)
aan de Parade is een Podium van de Stad. Een inspirerende plek waar de inwoners van
en Het Zuidelijk Toneel (Meer dan 1000 woorden). Het theater verwelkomt in deze periode
’s-Hertogenbosch en de regio zich welkom of aangetrokken voelen tot een programma waarin
duizenden bezoekers voor rondleidingen, scholieren voor speciale schoolvoorstellingen en
zij zich herkennen, waarvan ze onderdeel zijn of waarin ze participeren. In de Cultuurstad
we zijn blij dat evenementen als de regiofinale van het Prinses Christina Concours en de Tom
van het Zuiden neemt het theater een voortrekkersrol in het vernieuwen van het aanbod,
Odems Award weer terug zijn van weggeweest.
het (co-)produceren van cultureel en/of maatschappelijke projecten met lokale makers en gezelschappen, het verdiepen en verrijken van de cultuurervaring en haakt het ten
De feestelijke periode kenmerkt zich door een bovengemiddeld ruime basisprogrammering
volle aan bij de festivalambitie die voor ‘s-Hertogenbosch kenmerkend is. Meermalen per
met grote namen en bekende titels. Als vanzelfsprekend maakt het publiek kennis met het
jaar transformeert het theater tot het Hoftheater der Amadeiro’s of is het hét podium voor
dagprogramma en contextactiviteiten (zie Bespelingsmatrix in bijlage 1). Daarmee voldoet het
regionale en lokale theaterproducties die zorgen voor de verbinding met de stad, haar
theater aan de verwachting van de Bosschenaar: hun bekende en geliefde huis is terug met
typische cultuur en haar verscheidenheid aan inwoners. De optelsom van activiteiten die 365
vertrouwd aanbod dat zo gemist is. Het openingsseizoen legt daarmee de basis voor verdere
dagen per jaar plaatsvinden, zorgen ervoor dat Theater aan de Parade bruist en inspiratie biedt
artistieke ontwikkeling; vernieuwen en verbinden op basis van vertrouwen (zie hoofdstuk 5).
aan trouw en nieuw publiek, aan huisgenoten en aan makers én gezelschappen.
We zijn er weer!
Het totale programma is een balans tussen aanbod- en in toenemende mate vraaggestuurd
De doelstelling: zo veel mogelijk Bosschenaren over de vloer in het eerste theaterseizoen,
programmeren. Het programmateam laat zich in dat laatste geval enerzijds leiden en
wordt ondersteund met een omvangrijke openingscampagne die via lokale en regionale
inspireren door interne data (verkoopdata), analyses (Whize doelgroepenmodel) of externe
media, in het straatbeeld, via ambassadeurs en online zoveel mogelijk mensen gaat bereiken.
data uit trendrapportages of onderzoeken. Anderzijds is het daarvoor voortdurend in gesprek
In de campagne staat de trots van de Bosschenaar centraal; hún theater, hun hoftheater is er
met doelgroepen uit de stad, zoals jongeren, inwoners met een bi-culturele achtergrond of
weer. Met een zeer gevarieerd en lokaal verbonden programma, verbinden we doelgroepen uit
senioren. De in Zichtlijnen gepresenteerde programma- en (co-)productieambitie wordt in de
de gehele stad en regio in die openingsperiode. Denk aan de buurt, het onderwijs, de vrienden
jaren 2023 en 2024 mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van het Fonds Podiumkunsten.
van Theater aan de Parade, trouwe bezoekers, studenten, amateurverenigingen, Oeteldonkers,
In de Podiumregeling werd zowel de aangevraagde € 50.000 productiebijdrage als de € 96.250, -
onze zakelijke partners, onze huisgenoten en Brabantse bespelers.
programmabijdrage gehonoreerd. Uit het beoordelingsrapport:
Voorlopige communicatieagenda op hoofdlijnen: • Juni 2023 | aankondiging testfase, presentatie programmahoogtepunten openingsseizoen en introductie nieuwe visuele identiteit (+ mogelijkheid tot kopen van kaarten voor eerste serie reguliere voorstellingen en concerten). • September 2023 | presentatie 4 speciale openingsproducties + kaartverkoop. • Oktober 2023 | presentatie dagprogramma + kaartverkoop. • Oktober 2023 | speciaal vriendenpanel ondersteunt in selectie van de huiswijn, koffieblend, etc. • Oktober 2023 | sleutelmoment (8 weken kijken achter de schermen, portretten van medewerkers; ‘ParadePraatjes’). • November start outdoor campagne ‘We zijn er weer!’ (werktitel) + kaartverkoop voor alle voorstellingen en concerten openingsseizoen. • December 2023 | feestelijk moment van de eerste testvoorstelling. • December 2023 | versturen uitnodigingen voor openingsweekend in maart (per officiële genodigde, nodigen we één inwoner uit de stad uit). • Januari -februari 2024 | dashboard testfase. • Maart 2024 | officieel openingsweekend.
“Theater aan de Parade reflecteert op de huidige en vroegere programmeringsvisie en beschrijft op overtuigende wijze de ambitie om het programmaprofiel aan te scherpen. We zijn positief over de nieuwe insteek om gerichter te programmeren, minder eenvormig podiumkunstenaanbod te presenteren en meer en uitgesprokener keuzes te maken. Daarbij vinden we het sterk dat het theater andere accenten zal leggen met het doel zich steviger te verankeren in het culturele veld en grotere betrokkenheid bij het publiek te creëren. […] Het geeft vertrouwen dat het theater ook in de komende jaren van toegevoegde waarde is voor opkomende makers. De plannen zijn op inhoudelijk vlak behoorlijk concreet en er blijkt voldoende financieel draagvlak van partners in de omgeving. De commissie vindt dat Theater aan de Parade met de geschetste plannen aannemelijk maakt dat het een impuls geeft aan het opbouwen van een specifiek publiek voor jonge makers in de directe omgeving, en daarmee van toegevoegde waarde is voor de lokale maakcultuur.”
23
24
Zichtlijnen 2024 — 2027
Zichtlijnen 2024 — 2027
De programma-ambities komen voor het eerst echt goed tot hun recht in seizoen 2024-2025.
Voor wat betreft het basisprogramma kent het theater de volgende ambities:
Daarmee onderschrijven we de strategie vernieuwen en verbinden op basis van vertrouwen;
• We vernieuwen door een verschuiving naar een meer artistiek gedreven aanbod,
in het openingsseizoen krijgt de Bosschenaar haar ‘oude en vertrouwde’ theater terug in een
wat o.a. inhoudt dat er meer ruimte is voor de BIS dans- en toneelgezelschappen en
feestelijke, gloednieuwe jas. In de seizoenen die volgen bouwen we voort op het vertrouwen
fondsgezelschappen.
en werken we aan een meer onderscheidend profiel uiteraard met behoud en uitbreiding van
•W e maken meer ruimte voor kwalitatief hoogstaand jeugd- en familieaanbod.
publiek.
• E n zetten in op een uitgesproken muziekprogramma, samengesteld met Willem Twee, met extra aandacht voor:
De programma-ambitie van Theater aan de Parade – Podium van de Stad wordt vormgegeven
- Nederlandstalige (pop)muziek
langs 7 elkaar versterkende lijnen, die sterk met elkaar in verbinding staan:
- Singer-songwriters - Blaasmuziek in alle muziekgenres - Muziek voor kinderen - Klassieke muziek in een nieuwe context
CULTURELE VERHUUR
DAGPROGRAMMA
•W e herpositioneren ’s-Hertogenbosch als musicalstad met ruime aandacht voor grote (immersieve) musicalproducties en daar tegenover kleine en vernieuwende musicals (i.s.m. Oatmilk Studio). • W e introduceren nieuwe genres als eigentijds circus, spoken word en maken plaats voor
CONTEXT
interessante cross-overs. •W e hebben bovengemiddelde aandacht voor Brabantse bespelers (o.a. Het Zuidelijk Toneel, Theater Artemis, Panama Pictures, philharmonie zuidnederland, Paleis voor de Volksvlijt, Minoux en Stichting Demodokus).
MADE@TP
BASIS PROGRAMMA BASISPROGRAMMERING SEIZOEN 2024 — 2025
CONTEXT
FESTIVALS
5.1
EDUCATIE
Basisprogramma
Theater aan de Parade presenteert vanaf 2024 een compleet overzicht van de bekende genres in de professionele podiumkunsten en muziek op de schaal van de grote zaal en middenzaal (480 zitplaatsen / 1.000 staplaatsen). Het basisprogramma is een mix van vermaak met grote namen en titels uit de cabaret-, show-, muziek- en musicalwereld en aantrekkelijke jeugdprogrammering tot en met de wat complexere genres als toneel, dans en klassieke muziek. Daarmee bouwt het theater verder op dat wat herkenbaar en vertrouwd is voor het publiek. Tegelijkertijd werken we de komende jaren aan een ander en meer onderscheidend profiel en leggen we specifieke accenten die in lijn zijn met de beleidsdoelstellingen en -pijlers. Bij het samenstellen van het aanbod wordt nauwlettend afgestemd met o.a. De Verkadefabriek en MAINSTAGE. In de muziekprogrammering ondernemen en ontwikkelen we samen met Willem Twee. Onder andere door het aannemen van een gezamenlijke klassieke programmeur. Hiertoe worden we financieel ondersteund met een bijdrage uit de regeling ‘Stimulering Transitie & Vernieuwing’ van de gemeente ’s-Hertogenbosch.
25
26
Zichtlijnen 2024 — 2027
5.2
Zichtlijnen 2024 — 2027
Contextprogramma
In het openingsseizoen introduceren we De Derde Helft ; programma in de vorm van een
Om het basisprogramma extra betekenis/diepgang te geven wordt contextprogramma
DJ of livemuziek van een lokale band dat plaatsvindt in de foyer of het Theatercafé na de
ontwikkeld. Deze activiteiten leggen een verbinding tussen de thema’s en/of inhoud
voorstellingen in het weekend. Zo bieden we een podium voor lokaal talent, verlengen we de
van de voorstellingen, de betekenis daarvan voor het publiek of vertellen meer over de
bezoekerservaring en verhogen we de horecaopbrengsten. De Derde Helft start nadrukkelijk
achtergrond van een voorstelling en/of de motivatie van makers/gezelschappen. Met het
als pilot, zodat we kunnen zoeken naar de beste plek voor het naprogramma in het nieuwe
contextprogramma verlengen, verrijken en verdiepen we de bezoekerservaring. Bij de
gebouw. Bij succes wordt De Derde Helft een standaard onderdeel van de weekendervaring en
ontwikkeling van de activiteiten zoeken we nadrukkelijk samenwerking met gezelschappen,
presenteren we per seizoen onze lokale huisbands en DJ’s.
makers, initiatieven en instellingen in stad en regio.
5.3
Dagprogramma
In de periode 2024-2027 ontwikkelt Theater aan de Parade zich tot een inspirerende huiskamer van de stad waar 365 dagen per jaar, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat van alles te doen is. Aansluitend bij de ontwikkeling dat het theater een levendige en dynamische third place is
VERDIEPEN
voor zeer uiteenlopende doelgroepen uit de stad en regio (zie omgevingsanalyse).
CONTEXT
VERRIJKEN
Een gedeelte van de activiteiten die overdag plaatsvinden, is onderdeel van het
DUURZAAMHEID
basisprogramma. Denk aan de in populariteit toenemende matineevoorstellingen en aan
WERK GESCHIEDENIS
ZORG & GEZONDHEID
HUMOR & SATIRE
IDENTITEIT RITUELEN FAMILIE
VERLENGEN
op te richten ouderenprogrammapanel en Stichting Vier het Leven presenteren we een seniorenserie van voorstellingen en ontmoetingen die – passend bij en op verzoek van de
ECHT BOSCH
VERBINDEN
de jeugdprogrammering in de weekenden en schoolvakanties. In samenwerking met het
CONT E XT
doelgroep – hoofdzakelijk overdag plaatsvinden. Programma rond lunchtijd Rond het middaguur presenteert het theater bestaande of nieuwe concepten als Koffie bij de
Piano, Opera & Brunch, Kleinkunst & Brunchen en Pop & Pasta. Naar succesvol voorbeeld van Theater Bellevue ontwikkelen we een lunchtheaterserie (toneel) in de Pleinzaal, en ook de al bestaande lunchpauzeconcerten , die we organiseren in samenwerking met Willem Twee, krijgen een vaste plek in de dagprogrammering. Programma voor ouders en kinderen
We ontwikkelen verschillende vormen van contextprogrammering, variërend van traditionele
Ouders en jonge kinderen zijn op woensdagmiddag en in de vroege uurtjes op zaterdag
inleidingen en nagesprekken tot maaltijden voorafgaand aan de voorstelling waarbij we het
en zondag welkom bij de Peuterparade (2+) en de Ik verveel me rot club (4+). Het zijn door
publiek uitnodigen tot gesprek. De in 2022 geïntroduceerde serie Toneelkijkers , waarin ervaren
theaterdocenten ontwikkelde kunst- en cultuurgerelateerde activiteiten voor kinderen.
en onervaren toneelkijkers, onder leiding van een expert, een vijftal voorstellingen bezoekt,
Terwijl de kinderen op laagdrempelige wijze cultuurparticipteren, is er voor de ouders speciaal
bleek succesvol. De serie krijgt een vervolg, maar we starten ook met een serie Verdieping in