Bijlage 1. Veiligheidsmonitor 2021

We handhaven en verschaffen inzicht in de beschikbare informatie over onder meer snelheid en verkeersveiligheid. 3. Technologie: technologische en innovatieve maatregelen betrekken bij de aanpak van verkeersveiligheid. 4. Gedrag & educatie: gedragscampagnes, waarbij alle verkeersdeelnemers bewust worden gemaakt van hun eigen verantwoordelijkheid in de verkeersveiligheid en educatie om van jong tot oud te leren hóe je veilig in het verkeer moet deelnemen. De reden dat we ons maatregelenpakket breed inzetten is dat we hiermee aansluiten bij de landelijke en provinciale aanpak. Hierin krijgen gedrag, mentaliteit (normvervaging) en technologische ontwikkeling nadrukkelijk een belangrijke rol in de aanpak. Een deel van de elementen is nieuw, voor een deel hebben we de afgelopen jaren al stappen gezet en gaan we door.

84

6.3

Brandveiligheid, externe veiligheid en crisisbeheersing

Binnen dit thema onderscheiden we drie subthema’s: brandveiligheid, externe veiligheid en crisisbeheersing. Brandveiligheid Het toezicht op de bestaande bouwwerken vindt plaats door de Veiligheidsregio (Brandweer Brabant-Noord). Middels de vierjarige regionale risicogerichte toezichtstrategie (door het college op 18 januari 2017 vastgesteld) worden verschillende objecten gecontroleerd. Hierbij zijn de bouwwerken met het hoogste risico ook als zodanig geprioriteerd. Tevens zijn er keuzes gemaakt in inspectie-onderwerpen die het meeste bijdragen in het voorkomen van slachtoffers. Door de coronamaatregelen is de planning van 2020 niet volledig gehaald. De strategie is daarom met één jaar verlengd. In 2021 is het 4-jarige programma afgemaakt en zijn de nieuwe nog niet gecontroleerde objecten bezocht. Eind 2021 is voor de toezichtstaken door het college de nieuwe Risicogerichte Toezichtstrategie Brandveiligheid 2022-2025 vastgesteld. Deze strategie is wederom tot stand gekomen door een samenwerking tussen Brandweer Brabant-Noord en gemeenten in Brabant-Noord en gaat uit van een risicogerichte aanpak. Jaarlijks wordt op basis van de toezichtstrategie en objectenlijst een uitvoeringsprogramma vastgesteld (maakt onderdeel uit van het jaarlijks Uitvoeringsprogramma VTH).

Externe veiligheid Externe veiligheid gaat over de risico’s voor mens en milieu bij gebruik, opslag en vervoer van gevaarlijke stoffen. In de gemeente ’s-Hertogenbosch zijn ca. 20 risicovolle bedrijven (Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi)) gevestigd. Hiervan vallen 2 bedrijven onder het Besluit risico’s zware ongevallen (BRZO-bedrijven). Daarnaast is er vervoer van gevaarlijke stoffen via weg, spoor, buisleiding en (in mindere mate) water. Vooral het vervoer van gevaarlijke stoffen over het spoor heeft de aandacht vanwege de ontwikkelingen in de spoorzone (woningbouw) en de te verwachte toename van gevaarlijke stoffen als gevolg van het Tracébesluit Meteren-Boxtel en de herijking van het Basisnet, wat leidt tot meer transporten van gevaarlijke stoffen over het spoor. Risicobeheersing rond gevaarlijke stoffen vraagt om regievoering door de gemeente op pro-actie, preventie en preparatie. Accenten daarbij zijn onder meer doorvertaling van risico’s naar ruimtelijke planvorming, evenementenbeleid en vereisten ten aanzien van crisisbeheersing. Hierin wordt samengewerkt met omgevingsdiensten en veiligheidsregio.

In 2021 heeft de gemeente ’s-Hertogenbosch samen met enkele andere Brabantse gemeenten (Eindhoven, Deurne, Vught, Geldrop en Helmond) en omgevingsdiensten onder leiding van de veiligheidsregio’s Brabant-Noord en Brabant Zuidoost het beleid risicocommunicatie gevaarlijke stoffen over het spoor voortgezet. Hier wordt gecommuniceerd over het handelingsperspectief. De werkwijze is erop gericht om de bewustwording en zelfredzaamheid van inwoners rond het spoor te verbeteren. Daarnaast zijn we bezig de wijzigingen die voortvloeien uit de Omgevingswet te implementeren. Hier gaan we in 2022 mee verder.

85

Crisisbeheersing Ook 2021 stond, meer dan vooraf verwacht, in het teken van de coronapandemie. Het jaar kenmerkte zich door vergaande maatregelen in de eerste helft van het jaar en het najaar. Te beginnen met de invoering van de avondklok die op diverse plekken in het land leidde tot ‘avondklokrellen’, waaronder op 25 januari in ’s-Hertogenbosch. Toch is de regionale crisisorganisatie rondom corona in het najaar afgeschaald en pakken gemeenten de overgebleven crisistaken weer zelf op. Onderling vindt afstemming plaats. Daarnaast was er in 2021 twee keer een brand bij een afvalverwerker waarvoor de crisisorganisatie is ingezet. Voor de gemeentelijke taak binnen de crisisbeheersing (bevolkingszorg) volgt de gemeente ’s-Hertogenbosch het opleidings-, trainings- en oefenprogramma van de veiligheidsregio. In 2021 is het opleiden, trainen en oefenen weer grotendeels opgepakt. Daarnaast is besloten de eigen personele unie van ’s-Hertogenbosch op te heffen en bevolkingszorg in basis gezamenlijk met de regio in te vullen. Hierbij wordt gewerkt vanuit een gezamenlijke ‘Regeling bovenlokale bevolkingszorg’.

6.4

Polarisatie en radicalisering

De regionale aanpak en het samen optrekken in het ons bekwamen op het fenomeen polarisatie en radicalisme begint steeds beter te lopen. Het regionaal expertteam krijgt steeds vastere vorm en andere gemeentelijke collega’s weten hen te vinden. Voor ’s-Hertogenbosch geldt dat er nog steeds geen initiële en individuele casuïstiek is. Uit een onderzoek van NTA blijkt dat er in onze gemeenten wel diverse extremistische groeperingen actief zijn, op het gebied van rechtsextremisme, dierenactivisme en salafisme. Hierover blijven we in gesprek om ons te verhouden tot deze fenomenen, voor zover er relaties liggen. In andere gevallen beramen we ons op hoe we ermee om moeten gaan. Een nieuwe trend in de zorg om ex-gedetineerden lijkt te zijn dat individuen die uit PI Vught Terrorisme Afdeling uitstromen, zich via instellingen als Exodus in ’s-Hertogenbosch vestigen. Dit drukt niet alleen op de capaciteit van Bureau Nazorg ex-gedetineerden maar ook op die van andere instanties en organisaties, zoals politie en Zorg- en Veiligheidshuis. Er lopen in 2022 jaar twee projecten: 1. Verbetering kennis en expertise 2. Project Nabijheid Voor beide projecten is geld beschikbaar gesteld via de zogenaamde versterkingsgelden van de NCTV.

6.5

Informatieveiligheid

Zowel burgers als overheden werken veel digitaal en delen daarbij belangrijke gegevens. Ook gaat het hierbij bijna altijd om persoonsgegevens die de gemeente vaak digitaal opslaat in de applicaties die we gebruiken. Daarom is het belangrijk dat overheden zorgvuldig met deze (persoons)gegevens omgaan. Overheidssystemen moeten veilig zijn en weerstand kunnen bieden aan pogingen tot misbruik en aanvallen van binnen en buiten. Iedere gemeente stelt haar informatiebeveiligingsbeleid vast aan de hand van het basisnormenkader Baseline Informatiebeveiliging Gemeenten (BIG). Verder moeten we als gemeente voldoen aan de AVG en de daarbij gerelateerde wetgeving. Hierdoor hebben gemeenten een grote verantwoordelijkheid: het op orde hebben van hun informatieveiligheid en het waarborgen van de privacy van haar inwoners. Het Algemeen Privacybeleid en Algemeen privacyreglement geven hier in ’s-Hertogenbosch invulling aan.

86

6.6

Veilige publieke taak (VPT)

Agressie en geweld tegen medewerkers met een publieke taak is erg ingrijpend voor het slachtoffer, familie en collega’s. Bovendien ondermijnt deze vorm van agressie het functioneren van de overheid. Binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch is een agressieprotocol aanwezig. Dit is bedoeld voor alle medewerkers van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Het protocol geeft ruimte voor emotie, maar niet voor agressie. Het roept medewerkers op om grensoverschrijdend gedrag te benoemen en een grens te stellen. Wanneer grensoverschrijdend gedrag persoonlijk wordt, is de grens overschreden. Als het niet ophoudt, of zelfs escaleert, geeft dit protocol aan om:  het gesprek te beëindigen door de telefoon op te hangen of weg te gaan uit een gesprek;  de leidinggevende en/of beveiliging te alarmeren;  het incident te melden (agressiemelding) en indien mogelijk hiervan aangifte te doen bij de politie. In 2022 wordt verder geïnvesteerd in bekendheid van het proces, ondersteuning van betrokkenen hierin en nog betere opvolging en ondersteuning na incidenten. In 2021 (117) en 2020 (118) zijn er meer incidenten VPT gemeld dan in 2019 (86) en 2018 (89). In 2020 was er bij één incident sprake van 11 meldingen door verschillende medewerkers.

Ook waren er meer meldingen door het bureau Toezicht en handhaving openbare ruimte (THOR) dan in andere jaren door de inzet tijdens de coronapandemie (2021: 34 meldingen, 2020: 31 meldingen, 2019: 18 meldingen). Daarnaast is het aantal meldingen waarschijnlijk gestegen doordat de ARBO sinds 2020 meer aandacht heeft geschonken aan VPT en agressiemeldingen en ook aan de opvolging hiervan. Medewerkers van de gemeente kunnen de agressietraining ‘omgaan met emotie en agressie’ volgen. In de training ervaren deelnemers onder andere wat stress door agressie met hen doet en hoe ze hier controle over kunnen krijgen. De training bestaat uit een e-learning en klassikale training waar de deelnemers hun kennis in praktijk kunnen uitproberen middels een rollenspel. Het trainen en voorlichten van interne medewerkers en bestuur in het kader van Veilige Publieke Taak blijft een continu proces. Daarnaast maakt VPT standaard deel uit tijdens (integrale) controles.

6.7

Ambtelijke en bestuurlijke integriteit

Integriteit staat aan de basis van onze democratische rechtsstaat. Als overheid heb je een grote invloed op het leven van inwoners en inwoners zijn in grote mate afhankelijk van de overheid. Vertrouwen in die overheid is dus essentieel. Inwoners moeten erop kunnen vertrouwen dat de overheid en haar functionarissen integer handelen. Op basis van aanbevelingen uit een onderzoek door een trainee in het verleden zijn een aantal verbeterpunten geformuleerd. Hieronder volgt de stand van zaken ten aanzien hiervan en acties die los daarvan zijn ingezet:  De Klokkenluidersregeling is geactualiseerd. Als gevolg van een te verwachten wetswijziging voorvloeiend uit een Europese richtlijn, zal deze in 2022 opnieuw geactualiseerd worden.  Er wordt gewerkt aan een nieuwe Gedragscode. De huidige is meer dan tien jaar oud en er is behoefte aan een bijgewerkte actuele en meer overzichtelijke tekst. Regelingen die en beleid dat nu in afzonderlijke documenten zijn opgenomen, zullen zo veel mogelijk geïntegreerd worden in de nieuwe Gedragscode.  Er is qua communicatie op allerlei manieren aandacht besteed aan de vier interne en twee externe vertrouwenspersonen. Zij zijn hierdoor zichtbaarder geworden voor de medewerkers. Periodiek wordt opnieuw aandacht besteed aan de vertrouwenspersonen om ook nieuwe medewerkers attent te maken op hun rol en hoe zij voor hen te bereiken zijn. De

87

  



  

vertrouwenspersonen bestrijken inmiddels zowel het terrein van ongewenst gedrag als het terrein van integer handelen. Jaarlijks wordt er in het najaar een digitale dilemmatraining aangeboden voor alle ambtenaren. De voorgelegde dilemma’s sluiten aan op de eigen functie. De deelname ligt tussen de 70% en 80%. Aansluitend op de uitkomsten van de dilemmatraining vinden teamgesprekken plaats over de voor dat team interessante dilemma’s onder begeleiding van een getrainde gesprekleider. In 2021 vond, samen met de provincie Noord-Brabant, het RIEC en de gemeenten Breda, Eindhoven, Helmond en Tilburg (B5) het “festival van de integriteit” plaats. Er was aandacht voor integer handelen, het voorkomen van ondermijning en het voorkomen van ongewenst gedrag. Er waren activiteiten voor werknemers en voor politieke ambtsdragers. In verband met de coronapandemie waren de bijeenkomsten digitaal. Het aantal deelnemers uit onze organisatie aan de gezamenlijke en gemeentelijke activiteiten was hoog. Incidenteel worden bijeenkomsten op maat georganiseerd rondom integriteit en ondermijning om zo aandacht te vragen voor het op pijl houden van de weerbaarheid van de organisatie. Dit gebeurt in de vorm van bijeenkomsten als “de Weener-Break” maar ook door trainingen op maat als daar behoefte aan is bij een team.

Alle nieuwe medewerkers volgen een introductieprogramma waarvan integriteit, ondermijning en het voorkomen van ongewenst gedrag, onderdeel van uitmaken. Het meldingsprotocol en eenduidige registratie van meldingen over schending van de Gedragscode / ongewenst gedrag wordt in 2022 opgepakt. Dit protocol zal moeten aansluiten op de gewijzigde Klokkenluidersregeling en op de gewijzigde Gedragscode. Ervaringen worden uitgewisseld en kennis wordt gedeeld tussen integriteitscoördinatoren van de B5 in een regionale werkgroep. Ook het RIEC sluit hierbij soms aan.

88

7.

Functioneren gemeente en politie

In 2021 is de landelijke veiligheidsmonitor uitgevoerd (maart 2022). Dit is een tweejaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar leefbaarheid, veiligheid en slachtofferschap van criminaliteit. De veiligheidsmonitor wordt uitgevoerd in opdracht van het ministerie van Justitie en Veiligheid en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De landelijke veiligheidsmonitor gaat niet alleen in op de landelijke situatie. Via een online databank zijn ook de resultaten van alle Nederlandse gemeenten met meer dan 70.000 inwoners te raadplegen, waaronder ’sHertogenbosch29. In de landelijke veiligheidsmonitor worden ook enkele vragen gesteld over het functioneren van de politie en gemeente in de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. De resultaten hiervan staan in dit hoofdstuk.

7.1

Gemeente

In ’s-Hertogenbosch is 43% van de respondenten (zeer) tevreden over het functioneren van de gemeente als het gaat om de aanpak van leefbaarheid en veiligheid (L&V). Dit is vergelijkbaar met gemiddeld in Nederland. Aan de respondenten zijn enkele stellingen voorgelegd over het functioneren van gemeenten in de aanpak van de leefbaarheid en veiligheid. In ’s-Hertogenbosch geven meer respondenten dan gemiddeld in Nederland aan dat de gemeente de buurt betrekt bij de aanpak van leefbaarheid en veiligheid. Aan de respondenten zijn ook enkele vragen gesteld over de gemeentelijke handhavers. In ’s-Hertogenbosch zien respondenten vaker wel eens gemeentelijke handhavers dan gemiddeld in Nederland. Dit gaat op voor zowel in de eigen buurt, als elders in de gemeente. Ook zijn de respondenten uit ’s-Hertogenbosch iets meer dan gemiddeld tevreden over het functioneren van de gemeentelijke handhavers. Tabel 5: Oordeel functioneren gemeente

% (zeer) tevreden over functioneren gemeente in aanpak L&V De gemeente zet zich in voor L&V in de buurt De gemeente informeert de buurt over de aanpak van L&V in de buurt De gemeente betrekt de buurt bij de aanpak van L&V in de buurt % ziet vaak/soms gemeentelijke handhavers in de buurt % ziet vaak/soms gemeentelijke handhavers elders in de gemeente % (zeer) tevreden over het functioneren van gemeentelijke handhavers

’s-Hertogenbosch 43% 47% 39%

Nederland 44% 47% 40%

37% 34% 69% 27%

34% 30% 57% 25%

Bron: Databank Veiligheidsmonitor 2021, CBS / ABF Research

7.2

Politie

Contact met de politie Ruim een kwart van de respondenten heeft in de afgelopen 12 maanden eens of meer keren contact gehad met de politie. Van degenen die in het afgelopen jaar contact hebben gehad met de politie had 64% van de respondenten het laatste contact met de politie in de eigen buurt; bij 16% was het elders in de gemeente. De belangrijkste redenen voor het contact met de politie was om een melding of aangifte te doen van een delict, gevolgd door een bekeuring of waarschuwing door de politie. De manier waarop was veelal telefonisch op persoonlijk. Bijna 29

De vragenlijst en onderzoeksopzet van de landelijke veiligheidsmonitor is in 2021 gewijzigd. Hierdoor is er sprake van een trendbreuk. Er worden daarom geen ontwikkelingen over de tijd gepresenteerd.

89

twee derde van de respondenten is tevreden over het laatste politiecontact. Daarentegen is 23% hier ontevreden over. Dat is meer dan gemiddeld in Nederland. Tabel 6: Oordeel contact met de politie

’s-Hertogenbosch

Nederland

% contact met de politie gehad in de afgelopen 12 maanden % laatste contact met politie was in de eigen buurt % laatste contact met politie was elders in de gemeente % (zeer) tevreden over contact met politie

26% 64% 16% 64%

25% 60% 19% 66%

% (zeer) ontevreden over contact met politie

23%

16%

Bron: Databank Veiligheidsmonitor 2021, CBS / ABF Research

Functioneren politie in de buurt Aan de respondenten zijn enkele vragen gesteld over hoe tevreden of ontevreden zij zijn over het functioneren van de politie in de buurt. In ’s-Hertogenbosch is 35% van de respondenten tevreden over het functioneren van de politie in de buurt. 8% is hier (zeer) ontevreden over. De overige respondenten zijn niet tevreden en niet ontevreden, of geven aan dit niet te kunnen beoordelen. 9% van de respondenten geeft aan vaak politie te zien in hun buurt. Nog eens 40% geeft aan dat dit soms voorkomt. Dit is iets hoger dan gemiddeld in Nederland. Bijna een derde (31%) is tevreden over de zichtbaarheid van de politie in hun buurt. De tevredenheid over het functioneren van de politie in de buurt is meer in detail onderzocht door de respondenten een aantal stellingen over specifieke onderdelen over het functioneren van de politie voor te leggen. Zo is 43% het (helemaal) eens dat de politie de burgers in de buurt bescherming biedt, 37% dat de politie in de buurt je serieus neemt, 32% dat de politie in de buurt makkelijk te benaderen is, 24% dat de politie goed samenwerkt met bewoners uit de buurt en 23% dat de politie problemen in de buurt goed aanpakt. Daarentegen is 46% het (helemaal) eens dat de politie weinig contact heeft met bewoners uit de buurt en 33% dat de politie in de buurt te weinig bekeurt.

In vergelijking met gemiddeld in Nederland vinden in ’s-Hertogenbosch meer respondenten dat de politie te weinig bekeurt in de buurt. Tabel 7: Oordeel functioneren politie in de eigen buurt

’s-Hertogenbosch 35%

Nederland 37%

% (zeer) ontevreden met de politie in deze buurt % ziet de politie vaak in de buurt % ziet de politie soms in de buurt % (zeer) tevreden met zichtbaarheid politie in de buurt

8% 9% 40% 31%

8% 9% 36% 32%

De politie biedt de burgers in deze buurt bescherming De politie heeft weinig contact met bewoners uit deze buurt De politie werkt goed samen met bewoners uit deze buurt De politie pakt problemen in deze buurt goed aan

43% 46% 24% 23%

44% 50% 20% 23%

De politie bekeurt te weinig in deze buurt De politie in de buurt neemt je serieus De politie in de buurt is makkelijk te benaderen

33% 37% 32%

28% 39% 35%

% (zeer) tevreden met de politie in deze buurt

Bron: Databank Veiligheidsmonitor 2021, CBS / ABF Research

90

Functioneren politie in het algemeen Aan de respondenten zijn enkele vragen gesteld over hoe tevreden of ontevreden zij zijn over het functioneren van de politie in het algemeen. Zowel in ’s-Hertogenbosch als gemiddeld in Nederland is ongeveer de helft van de respondenten hier (zeer) tevreden over (49%). 10% is (zeer) ontevreden. De overige respondenten zijn niet tevreden en niet ontevreden, of geven aan dit niet te kunnen beoordelen. De tevredenheid over het functioneren van de politie in het algemeen is meer in detail onderzocht door de respondenten een aantal stellingen over specifieke onderdelen over het functioneren van de politie voor te leggen. Zo is 55% het (helemaal) eens dat als het echt nodig is, de politie er alles aan doet om je te helpen, 51% dat de politie makkelijk te benaderen is, 48% dat de politie rechtvaardig handelt, 37% dat de politie goede bescherming biedt, 32% dat de politie burgers informeert en 32% dat de politie criminaliteit goed aanpakt. Daarentegen vindt 36% dat de politie mensen ongelijk behandeld, doordat sommige mensen in dezelfde situatie sneller door de politie worden aangehouden dan anderen. In vergelijking met gemiddeld in Nederland vinden in ’s-Hertogenbosch minder respondenten dat de politie burgers bescherming biedt. Tabel 8: Oordeel functioneren politie in het algemeen

% (zeer) tevreden over functioneren politie in het algemeen % (zeer) ontevreden over functioneren politie in het algemeen De politie is makkelijk te benaderen De politie informeert burgers De politie handelt rechtvaardig De politie pakt criminaliteit goed aan Als je ze echt nodig hebt, zal de politie er alles aan doen om je te helpen De politie biedt mij goede bescherming Sommige mensen worden in dezelfde situatie sneller door de politie aangehouden dan anderen Bron: Databank Veiligheidsmonitor 2021, CBS / ABF Research

91

’s-Hertogenbosch 49% 10% 51% 32% 48% 32% 55% 37% 36%

Nederland 49% 9% 51% 32% 50% 32% 57% 43% 35%

Deel 2: Veiligheidssituatie wijken en aandachtsbuurten

92

Veiligheidssituatie wijken en aandachtsbuurten In dit tweede deel van de veiligheidsmonitor komt de veiligheidssituatie van wijken en aandachtsbuurten aan bod. Op basis van de vragenlijst leefbaarheid & veiligheid en politiecijfers zijn profieltaarten samengesteld. Hiermee kunt u in één oogopslag zien hoe een wijk of buurt ervoor staat op het gebied van veiligheid. De profieltaart laat de resultaten zien voor uiteenlopende thema’s, zoals geweld, vermogenscriminaliteit en onveilig voelen (zie voorbeeld hieronder). In de profieltaart ziet u of een thema of deelthema een gunstig of ongunstig resultaat heeft. In bijlage B staat meer uitleg over de profieltaarten. Per wijk of buurt worden er twee profieltaarten getoond. Links staat een ‘grotere’ profieltaart met de resultaten van 2021. Rechts daarvan staat een iets kleinere profieltaart met de resultaten van 2019. Hierdoor is snel te zien welke ontwikkelingen er in de afgelopen twee jaar zijn geweest. In de teksten onder de profieltaarten worden de belangrijkste resultaten en ontwikkelingen besproken. Hierin komen ook verklaringen, achtergronden en maatregelen ten aanzien van overlast en criminaliteit aan bod. Deze informatie is afkomstig van wijkprofessionals. In dit deel wordt de veiligheidssituatie gepresenteerd voor alle 14 wijken in de gemeente. Ook komt de veiligheidssituatie van een aantal buurten aan bod.

Dit zijn de aandachtsbuurten: de Gestelse buurt, Hinthamerpoort zuid, de Hambaken, de Sprookjesbuurt, de Muziekinstrumentenbuurt, de Edelstenenbuurt, Orthen west en Boschveld. Daarnaast is gekeken welke andere buurten een ongunstige veiligheidssituatie hebben. Dit zijn: Binnenstad centrum, Binnenstad oost, het Zand, Graafsebuurt zuid, de Schutskamp en de Kruiskamp. De buurten worden besproken bij de wijk waartoe zij behoren.

93

Veiligheidssituatie 2021

1.

Veiligheidssituatie 2019

Binnenstad

In 2021 heeft Binnenstad een ongunstige veiligheidsscore. Ook in 2019 was dit ongunstig. Van de onderliggende thema’s hebben de thema’s algemene veiligheid, woonomgeving, geweld en jeugd & veiligheid een ongunstige score en het thema sociale veiligheid zelfs een zeer ongunstige score. De concentratie van veel mensen in een klein gebied met uiteenlopende functies, zoals winkels en horeca, zorgt voor meer overlast en criminaliteit. Hieronder bespreken we de belangrijkste resultaten. Algemene veiligheid Het thema algemene veiligheid gaat over het overkoepelend veiligheidsbeeld. De Binnenstad scoort hierop ongunstig. Zo registreert de politie er beduidend meer misdrijven dan gemiddeld in de gemeente. Misdrijven betreffen relatief zware strafbare feiten, zoals diefstal, mishandeling of vernieling. In de Binnenstad zorgt de concentratie van veel mensen in een relatief klein gebied met uiteenlopende functies, zoals winkels en horeca, voor een hoger incidentenpatroon als het gaat om overlast en criminaliteit. Door de coronapandemie waren er minder bezoekers in de Binnenstad. Dit kwam onder andere door de oproep om zoveel mogelijk thuis te blijven en de (tijdelijke) sluiting van bijvoorbeeld niet-essentiële winkels en horecagelegenheden en publiek toegankelijke locaties zoals musea, theaters en bioscopen.

In de afgelopen twee jaar waren er dan ook minder misdrijven in de Binnenstad dan in voorgaande jaren. In 2021 waren er 22% minder misdrijven in de Binnenstad dan in 2019. Gemiddeld in de gemeente nam het aantal misdrijven met 8% af (zie §1.1). Ondanks de afname scoort het deelthema misdrijven totaal nog steeds zeer ongunstig. De respondenten uit de Binnenstad beoordelen de veiligheid van hun buurt met een 6,7. De perceptie van respondenten over het plaatsvinden van criminaliteit in hun buurt is ten opzichte van 2019 verbeterd, waardoor dit nu niet gunstig, niet ongunstig scoort. Als we inzoomen op de buurtresultaten, dan zien we dat Binnenstad centrum, Binnenstad oost en het Zand (zeer) ongunstig scoren op het thema algemene veiligheid.

94

Woonomgeving De Binnenstad scoort ongunstig op het thema woonomgeving. Dit komt omdat het deelthema parkeren & verkeer ongunstig scoort. De respondenten uit de Binnenstad zijn negatiever over de parkeergelegenheid en verkeersveiligheid in hun buurt dan gemiddeld in de gemeente. Dit is te verklaren aan de hand van de verkeers- en parkeerdruk in de Binnenstad. Op sommige plekken in de Binnenstad zijn maatregelen genomen om de situatie te verbeteren. Zoals het plaatsen van beweegbare palen om hardrijden tegen te gaan. De score voor verkeersveiligheid is ten opzichte van 2019 iets verbeterd, waardoor het deelthema parkeren & verkeer net ongunstig, in plaats van zeer ongunstig scoort. De score voor fysieke verloedering is in de Binnenstad niet gunstig, niet ongunstig. Deze score is er ten opzichte van 2019 op achteruit gegaan, maar scoort desondanks nog steeds niet gunstig, niet ongunstig. In 2021 geven respondenten uit de Binnenstad meer dan gemiddeld aan dat er in hun buurt wel eens sprake is van rommel op straat en bekladde muren en gebouwen. Daarentegen geven zij minder vaak aan dat er wel eens hondenpoep is. Als we inzoomen op de buurtresultaten, dan zien we dat Binnenstad centrum, Binnenstad oost, Binnenstad noord en de Hofstad ongunstig scoren op dit thema.

In de Hofstad leidt de renovatie van woningen van BrabantWonen tot meer aandacht voor het woon- en leefklimaat in de buurt. Sociale veiligheid Het thema sociale veiligheid betreft overlast die kan voortkomen uit persoonlijke problemen, zoals psychische klachten of verslaving. De Binnenstad scoort hierop zeer ongunstig. Zo is het aandeel door de politie geregistreerde incidenten van overlast door personen met verward gedrag, overlast door daklozen en alcohol-/drugsoverlast er een stuk hoger dan gemiddeld in de gemeente. Ook ervaren respondenten uit de Binnenstad hier relatief veel overlast van. Daarnaast zijn er ten opzichte van 2019 ongunstige ontwikkelingen voor de deelthema’s verwarde personen en daklozen, zowel bij de politiecijfers als de ervaring van respondenten. Behalve Vughterpoort scoren alle buurten in de Binnenstad (zeer) ongunstig op het thema sociale veiligheid. Er zijn in de Binnenstad enkele voorzieningen die (mogelijk) gepaard gaan met sociale overlast. Bijvoorbeeld 3 coffeeshops, een dak- en thuislozenopvang en een dag- en nachtopvang voor drugsverslaafden. Het streven is de overlast zoveel mogelijk te verminderen. In 2021 zijn er onder andere diverse maatregelen ingezet rondom de Wilhelminabrug en de Oranje Nassaulaan (zie § 2.1.2).

Om overlast door alcohol- en drugsgebruik tegen te gaan, is in de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) het openlijk gebruik van alcohol, soft- en harddrugs en ‘gelijkende waar’ (zoals lachgas) opgenomen (zie § 2.1.3). Geweld Op het thema geweld scoort de Binnenstad ongunstig. De politie registreert in de Binnenstad beduidend meer misdrijven van bedreiging en mishandeling dan gemiddeld in de gemeente. Doorgaans vindt een relatief groot deel van de geweldsmisdrijven plaats in de Binnenstad. Dit heeft te maken met de concentratie van mensen, vooral op uitgaansavonden en evenementen, waarbij in veel gevallen alcohol en/of drugs in het spel is. De coronapandemie heeft veel invloed op het uitgaansleven en evenementen. Zo waren uitgaansgelegenheden (deels) gesloten. Ook zijn veel evenementen afgelast op aangepast. Dit is ook van invloed op het uitgaansgeweld. Zo daalde tussen 2019 en 2021 het aantal mishandelingen met 40% en het aantal openlijke geweldplegingen met 72% (zie § 3.3). Ondanks de afname is de score nog steeds ongunstig. Als we inzoomen op de buurtresultaten, dan zien we dat Binnenstad centrum en het Zand (zeer) ongunstig scoren op het thema geweld.

95

Vermogenscriminaliteit De Binnenstad scoort niet gunstig, niet ongunstig op het thema vermogenscriminaliteit. In 2019 was dit nog ongunstig. De deelthema’s auto-inbraak en fietsdiefstal hebben een ongunstige score. Dit komt omdat de politie hier relatief veel misdrijven van registreert in de Binnenstad. Ten opzichte van 2019 zijn er wel minder fietsen gestolen. Het deelthema woninginbraak heeft een gunstige score. Dit komt vooral omdat respondenten weinig woninginbraken in hun buurt ervaren. Het aantal woninginbraken is in de Binnenstad vergelijkbaar met gemiddeld in de gemeente. Jeugd & veiligheid Het thema jeugd & veiligheid heeft een ongunstige score. In 2019 was dit niet gunstig, niet ongunstig. Respondenten ervaren meer overlast van groepen jongeren dan gemiddeld in de gemeente. Ook voelen respondenten zich vaker dan gemiddeld onveilig op plekken waar groepen jongeren rondhangen. Dit laatste is ook iets gestegen ten opzichte van 2019. Tijdens de coronapandemie registreerde de politie in 2020 en 2021 meer incidenten van jongerenoverlast dan in de jaren daarvoor (zie §4.2). In de Binnenstad steeg het aantal incidenten van jongerenlast tussen 2019 en 2021 van 9,2 naar 18,9 incidenten per 1.000 inwoners. Ook gemiddeld in de gemeente werd er meer jongerenoverlast geregistreerd. Dit steeg tussen 2019 en 2021 van 5,5 naar 10,5 incidenten per 1.000 inwoners.

Als we inzoomen op de buurtresultaten, dan zien we dat Binnenstad centrum en Binnenstad oost ongunstig scoren op het thema jeugd & veiligheid. Onveilig voelen Op het thema onveilig voelen scoort de Binnenstad niet gunstig, niet ongunstig. In de Binnenstad voelt 4% van de respondenten zich vaak onveilig in de eigen buurt en nog eens 27% soms. Op basis van de antwoorden die respondenten hebben gegeven is de buurtscore voor onveilig voelen in de buurt berekend. Deze score is in de Binnenstad iets hoger dan gemiddeld in de gemeente. Desondanks scoort de Binnenstad nog steeds niet gunstig, niet ongunstig. Ook het oordeel van respondenten betreft vermijdingsgedrag is niet gunstig, niet ongunstig. Denk hierbij aan de deur ’s avonds niet opendoen omdat men dat niet veilig vindt of omlopen/omrijden om onveilige plekken te vermijden. Wel geven ten opzichte van 2019 respondenten iets vaker aan om te lopen of om te rijden om onveilige plekken te vermijden. Als we inzoomen op de buurtresultaten, dan zien we dat het Zand zeer ongunstig scoort op het thema onveilig voelen.

96

Veiligheidssituatie 2021

1.1

Veiligheidssituatie 2019

Binnenstad centrum

Binnenstad centrum is het oudste deel van de stad waar de meeste winkels en uitgaansgelegenheden van de gemeente zijn gevestigd. Deze buurt is een belangrijke trekker voor bezoekers van buiten de stad. De totale veiligheidsscore van Binnenstad centrum is in 2021 ongunstig. Ook in 2019 was dit ongunstig. De onderliggende thema’s algemene veiligheid, woonomgeving, geweld, vermogenscriminaliteit en jeugd & veiligheid hebben een ongunstige score en het thema sociale veiligheid zelfs een zeer ongunstige score. Hieronder bespreken we per thema de belangrijkste resultaten. Algemene veiligheid Binnenstad centrum scoort ongunstig op het thema algemene veiligheid. Dit komt vooral door een zeer ongunstige score op het deelthema misdrijven totaal. De politie registreert er ongeveer drie keer zoveel misdrijven als gemiddeld in de gemeente. Wel waren er in 2021 bijna een kwart minder misdrijven dan in 2019. Ondanks deze afname scoort het deelthema misdrijven totaal nog steeds zeer ongunstig. De respondenten uit Binnenstad centrum beoordelen de veiligheid van hun buurt met een 6,9. De perceptie van respondenten over het plaatsvinden van criminaliteit in hun buurt is ten opzichte van 2019 verbeterd, waardoor dit nu niet gunstig, niet ongunstig scoort. Woonomgeving Binnenstad centrum scoort ongunstig op het thema woonomgeving. Hierbij zien we een zeer ongunstige score voor parkeren & verkeer.

De respondenten zijn negatiever over de parkeergelegenheid en verkeersveiligheid in hun buurt dan gemiddeld in de gemeente. Dit is te verklaren aan de hand van de verkeers- en parkeerdruk in Binnenstad centrum. Op sommige plekken zijn maatregelen genomen om de situatie te verbeteren. Zoals het plaatsen van beweegbare palen om hardrijden tegen te gaan. De score voor fysieke verloedering is in Binnenstad centrum ongunstig. Deze score is er ten opzichte van 2019 op achteruit gegaan. In 2021 geven respondenten meer dan gemiddeld aan dat er in hun buurt wel eens sprake is van rommel op straat en bekladde muren en gebouwen. Daarentegen geven zij minder vaak aan dat er wel eens hondenpoep is.

97

Sociale veiligheid Het thema sociale veiligheid betreft overlast die kan voortkomen uit persoonlijke problemen, zoals psychische klachten of verslaving. Binnenstad centrum scoort hierop zeer ongunstig. Zo is het aandeel door de politie geregistreerde incidenten van overlast door personen met verward gedrag, overlast door daklozen en alcohol-/drugsoverlast er een stuk hoger dan gemiddeld in de gemeente. Ook ervaren respondenten uit Binnenstad centrum hier relatief veel overlast van. Ten opzichte van 2019 zijn er in 2021 meer incidenten van overlast door verwarde personen en daklozen geregistreerd. Ook ervaren respondenten beduidend meer overlast van daklozen dan in 2019. In 2021 zijn er onder andere diverse maatregelen ingezet rondom de Wilhelminabrug (zie § 2.1.2). Om overlast door alcohol- en drugsgebruik tegen te gaan, is in de Algemeen Plaatselijke Verordening (APV) het openlijk gebruik van alcohol, soft- en harddrugs en ‘gelijkende waar’ (zoals lachgas) opgenomen (zie § 2.1.3). Geweld Op het thema geweld scoort Binnenstad centrum ongunstig. De politie registreert er beduidend meer bedreigingen en mishandelingen dan gemiddeld in de gemeente. Dit heeft te maken met de concentratie van mensen, vooral op uitgaansavonden en evenementen, waarbij in veel gevallen alcohol en/of drugs in het spel is.

Wel zijn er sinds de coronapandemie in 2021 minder mishandelingen (-51%) en openlijke geweldplegingen (-63%) in het centrum dan in 2019 (zie § 3.3). Ondanks de afname is de score nog steeds ongunstig. Vermogenscriminaliteit Binnenstad centrum scoort ongunstig op het thema vermogenscriminaliteit. In 2019 was dit nog niet gunstig, niet ongunstig. De deelthema’s auto-inbraak en fietsdiefstal hebben een (zeer) ongunstige score. Dit komt omdat de politie hiervan relatief veel misdrijven registreert in het centrum. Ten opzichte van 2019 zijn er wel minder fietsen gestolen. Daarentegen geven respondenten vaker dan in 2019 aan dat fietsdiefstallen voorkomen in hun buurt. Het deelthema woninginbraak heeft een gunstige score. Dit komt vooral omdat respondenten weinig woninginbraken in hun buurt ervaren. Het aantal woninginbraken is in Binnenstad centrum iets hoger dan gemiddeld. Jeugd & veiligheid Het thema jeugd & veiligheid heeft een ongunstige score. In 2019 was dit niet gunstig, niet ongunstig. Respondenten ervaren meer overlast van groepen jongeren dan gemiddeld in de gemeente. Ook voelen respondenten zich vaker dan gemiddeld onveilig op plekken waar groepen jongeren rondhangen. Dit laatste is ook iets gestegen ten opzichte van 2019. Tijdens de coronapandemie registreerde de politie in 2020 en 2021 meer incidenten van jongerenoverlast dan in de jaren daarvoor (zie §4.2).

In Binnenstad centrum steeg het aantal incidenten van jongerenlast tussen 2019 en 2021 van 10,5 naar 31,5 incidenten per 1.000 inwoners. Ook gemiddeld in de gemeente werd er meer jongerenoverlast geregistreerd. Dit steeg tussen 2019 en 2021 van 5,5 naar 10,5 incidenten per 1.000 inwoners. Wijkprofessionals geven aan dat er sprake is van een ‘rondzwervend’ groepje jongeren, waarbij sprake is van softdrugsgebruik. De meldingen komen onder andere uit de omgeving Arena, Bloemenkamp, Burgemeester Loeffplein, Herman Moerkerkplein en Korte Waterstraat. Hier is extra inzet op van onder andere politie, stadstoezicht, jeugdboa en ambulant jongerenwerk. In de Binnenstad is geen jongerencentrum waar jongeren naar toe kunnen.

98

Onveilig voelen Op het thema onveilig voelen scoort Binnenstad centrum niet gunstig, niet ongunstig. In Binnenstad centrum voelt 4% van de respondenten zich vaak onveilig in de buurt en nog eens 28% soms. Op basis van de antwoorden die respondenten hebben gegeven is de buurtscore voor onveilig voelen in de buurt berekend. Deze score is in Binnenstad centrum iets hoger dan gemiddeld in de gemeente. Desondanks scoort Binnenstad centrum nog steeds niet gunstig, niet ongunstig. Ook het oordeel van respondenten betreft vermijdingsgedrag is niet gunstig, niet ongunstig. Denk hierbij aan de deur ’s avonds niet opendoen omdat men dat niet veilig vindt of omlopen/omrijden om onveilige plekken te vermijden. Wel geven ten opzichte van 2019 respondenten iets vaker aan om te lopen of om te rijden om onveilige plekken te vermijden.

99

Veiligheidssituatie 2021

1.2

Veiligheidssituatie 2019

Binnenstad oost

Binnenstad oost ligt ten oosten van het centrum van ’s-Hertogenbosch. In deze buurt liggen de Parade en de Sint-Janskathedraal, maar bijvoorbeeld ook een dak- en thuislozenopvang en twee coffeeshops. De totale veiligheidsscore van Binnenstad oost is in 2021 ongunstig. Ook in 2019 was dit ongunstig. De onderliggende thema’s algemene veiligheid, woonomgeving en jeugd & veiligheid hebben een ongunstige score en het thema sociale veiligheid zelfs een zeer ongunstige score. Daarentegen is het resultaat voor vermogenscriminaliteit gunstig. Hieronder bespreken we per thema de belangrijkste resultaten. Algemene veiligheid Binnenstad oost scoort ongunstig op het thema algemene veiligheid. In 2019 was dit nog zeer ongunstig. De ongunstige score komt vooral door een zeer ongunstige score op het deelthema misdrijven totaal. De politie registreert er zo’n 1,7 keer zoveel misdrijven als gemiddeld in de gemeente. Wel waren er in 2021 bijna de helft minder misdrijven dan in 2019. Ondanks deze afname scoort het deelthema misdrijven totaal nog steeds zeer ongunstig. De respondenten uit Binnenstad oost beoordelen de veiligheid van hun buurt met een 6,5. De perceptie van respondenten over het plaatsvinden van criminaliteit in hun buurt is ten opzichte van 2019 sterk verbeterd, waardoor dit nu niet gunstig, niet ongunstig scoort.

Woonomgeving Binnenstad oost scoort ongunstig op het thema woonomgeving. Hierbij zien we een zeer ongunstige score voor parkeren & verkeer. De respondenten zijn negatiever over de parkeergelegenheid en verkeersveiligheid in hun buurt dan gemiddeld in de gemeente. Dit is te verklaren aan de hand van de verkeers- en parkeerdruk in Binnenstad oost. De overlast van verkeer en parkeren doet zich onder andere voor bij de coffeeshops op de Hinthamerstraat. Om verkeersoverlast tegen te gaan heeft er in 2020 een pilot gedraaid met het afsluiten van de Hinthamerstraat in de avond en nacht. De score voor fysieke verloedering is in Binnenstad oost niet gunstig, niet ongunstig. Deze score is er ten opzichte van 2019 op achteruit gegaan. In 2021 geven respondenten meer dan gemiddeld aan dat er in hun buurt wel eens sprake is van rommel op straat.

100