Bijlage 1 Rapport RKC Sturing op jeugdhulp
Tekst van het document
Dit blijkt een heikel punt want het gemiddelde cijfer dat de respondenten geven is een 4,4, waarbij er zeventien van de 25 raadsleden een onvoldoende geven. Deze onvoldoende kent een aantal verklaringen. Raadsleden worstelen met de verantwoording die bij regionale samenwerking grotendeels achteraf is. De raad heeft het gevoel in de regionale samenwerking regelmatig voor een voldongen feit geplaatst te worden en daarbij bestaat het gevoel van “tekenen bij het kruisje”. De ervaring is dat dit in meer of mindere mate geldt voor alle samenwerkingsverbanden, maar op het terrein van jeugdhulp wordt dit nadrukkelijker ervaren, zo komt uit het onderzoek naar voren. Er is wel een mogelijkheid om als raad aan de voorkant van het proces kaders te stellen en aan het college richting te geven bij de gesprekken in de regio.
47/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Dit wordt in de praktijk echter nog weinig gedaan. Dat zou dan via de officiële weg moeten door middel van besluitvorming in de raad met een raadsvoorstel over de proceskaders en de uitgangspunten.
5.2 Contact en samenwerking met andere gemeenteraden De Centrumregeling Jeugdhulp is aangewezen als een zogenaamd ‘prioritair samenwerkingsverband’. Dat houdt in dat het een plek krijgt in het regionaal informatiesysteem en onderwerp kan zijn tijdens regionale informatiebijeenkomsten die speciaal voor samenwerkingsverbanden worden georganiseerd. Deze grip-methodiek wordt op dit moment geëvalueerd. Uit gesprekken blijkt dat het regionale informatiesysteem voor de jeugdhulp nog niet goed is gevuld. De regionale sessies over jeugdhulp die ambtelijk worden georganiseerd, worden zeer gewaardeerd door de raadsleden en goed bezocht. Dat geldt ook voor de jaarlijkse regiodag die overigens meer thema’s behandelt dan alleen jeugd. De bijeenkomsten voor gemeenteraden over jeugdhulp zijn echter niet structureel georganiseerd. Er is op dit moment geen regionaal platform voor raadsleden (binnen de jeugdhulpregio) waarbinnen informatie wordt gedeeld en mogelijke zienswijzen worden voorbesproken. De contacten die er zijn met raadsleden van andere gemeenten zijn vooral partijpolitiek. Dit geldt vooral voor de landelijke partijen en niet voor de lokale partijen. De mate waarin die contacten er zijn verschilt vervolgens per fractie: de ene partij heeft meer contacten dan de andere partij.
Uit de enquête blijkt wel de behoefte aan een regionaal platform waarin raadsleden met elkaar kunnen spreken en informatie kunnen uitwisselen. Dit wordt door meerdere raadsleden aangegeven als wenselijk. Dat regionale overleg zou kunnen gaan over het formuleren van doelstellingen voorafgaand aan beleidsvorming tot uitwisseling van kennis en ‘good practices’. Hierbij zou er ook buiten de regio gekeken kunnen worden, bijvoorbeeld naar een andere centrumregeling.
5.3
Samenvatting van bevindingen ten aanzien van de rol in de regio De centrumregeling bevat geen bepalingen over de rol van de gemeenteraden van de deelnemende gemeenten c.q. de raad van de gemeente ‘s-Hertogenbosch als uitvoerder van de centrumregeling. De gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch heeft formeel geen bijzondere of andere positie ten opzichte van de raden van de andere deelnemende gemeenten. Raadsleden hebben niet het gevoel dat er sprake is van effectieve samenwerking in de regio blijkens het gemiddelde cijfer van 4,4 in de online vragenlijst. Deze onvoldoende op het gebied van samenwerking kent een aantal verklaringen. Raadsleden worstelen ten eerste met de verantwoording die bij regionale samenwerking grotendeels achteraf is. De raad heeft het gevoel in de regionale samenwerking regelmatig voor een voldongen feit geplaatst te worden en daarbij bestaat het gevoel van ‘tekenen bij het kruisje’. De ervaring is dat dit in meer of mindere mate geldt voor alle samenwerkingsverbanden, maar op het terrein van jeugdhulp wordt dit nadrukkelijker ervaren, zo komt uit het onderzoek naar voren.
48/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Op dit moment is er geen regionaal overlegplatform voor raadsleden waarbinnen informatie wordt gedeeld en mogelijke zienswijzen, technische vragen, enzovoorts worden voorbesproken. De contacten die er zijn met raadsleden van andere gemeenten zijn vooral partijpolitiek. Uit de enquête blijkt wel een duidelijke behoefte aan een regionaal platform waarin raadsleden met elkaar kunnen spreken en informatie kunnen uitwisselen. Dat regionale overleg zou naast het hierboven genoemde ook kunnen gaan over het formuleren van doelstellingen voorafgaand aan beleidsvorming tot uitwisseling van kennis en ‘good practices’.
49/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Bijlage 2
Bestudeerde documenten
Beleidsplan Jeugd 1. Regionaal beleidsplan jeugdhulp 2015-2018. 2. RIB Evaluatiebeleidsplan jeugdhulp 2015-2018. 3. RV Regionaal beleidsplan jeugdhulp 2020-2023. 4. Regionaal beleidsplan jeugdhulp 2020-2023. Beleidsregels Jeugd 1. Beleidsregels jeugdhulp ’s-Hertogenbosch 2015. 2. Collegevoorstel Beleidsregels en besluit maatschappelijke ondersteuning 2019 en beleidsregels en besluit Jeugdhulp 2019. Verordening Jeugdhulp 1. Verordening Jeugdhulp gemeente ‘s-Hertogenbosch 2015. 2. Raadsvoorstel aanpassing verordening MO 2017 en verordening jeugdhulp gemeente ’s-Hertogenbosch 2015 (m.i.v. 1-1-2019). 3. Verordening jeugdhulp gemeente ’s-Hertogenbosch (m.i.v. 1-1-2019). Raadsinformatiebrieven Jeugdhulp 1. RIB evaluaties Wmo en jeugdhulp (1-9-2018). 2. RIB uitstel nieuwe inkoop specialistische jeugdhulp en Transitie Jeugd en Wmo. 3. RIB PON Analyse jeugdhulp NOB. 4. RIB evaluatie en toekomst inkoop jeugdhulp en Wmo in Noordoost Brabant. 5. RIB stand van zaken regionale transformatieopgaven jeugdhulp (2 juli 2019). 6. RIB voortgang regionale transformatieopgaven (8 oktober 2019). 7. RIB uitstel nieuwe inkoop jeugdhulp, Wmo licht en Wmo zwaar i.v.m. coronavirus (12 mei20 20).
50/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Visiedocument (lokaal en regionaal)Raadsvoorstel Tactisch kader Jeugdwet en Wmo. 1. Raadsvoorstel Aanvullingen tactisch kader Jeugdwet en Wmo 2015. 2. Collegevoorstel inkoopbesluit speciale jeugdhulp 2017-2020 NOB. 3. Raadsvoorstel Transformatie sociaal domein; budgettaire kaders inkoop 2018 en bijstelling 2017. 4. Raadsvoorstel Budgettaire kaders inkoop Basis, Wmo en Jeugdhulp 2019 en bijstelling 2018. 5. Raadsversie Inkoopkader: Voorstel beleidsuitgangspunten, budgettair kader specialistische jeugdhulp ZIN 2019 en bijstelling budgettair kader 2019. 6. Raadsvoorstel Budgettaire kaders Wmo en Jeugdhulp (regionale inkoopbudgetten jeugdhulp 2020 en bijstelling 2019). 7. Collegevoorstel inkoopopdracht specialistische jeugdhulp 2020. 8. Collegevoorstel Inkoopopdracht specialistische jeugdhulp NOB 2021 t/m 2023. 9. Collegevoorstel Inkoop taken GI’s voor JB en JR. Uitvoeringsplannen/regionale actieplannen jeugd 1. Uitvoeringsplan 2020-2023 Jeugdhulp NOB. 2. Collegebrief uitvoeringsplan jeugdhulp NOB. Cliëntervaringsonderzoeken 1. Rapport Cliëntervaringen Jeugdhulp gemeente ’s-Hertogenbosch 2017. 2. Brief en bijlage Rapportage Cliëntervaringsonderzoek Jeugdhulp 2018. 3. RIB CEO Jeugdhulp 2019. 4. Rapport Cliëntervaringen jeugdhulp gemeente ’s-Hertogenbosch – Meting 2019. Collegeprogramma’s en uitvoeringsprogramma’s 1. Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2018-2022. 2.
Uitvoeringsprogramma 2020-2023 Jeugdhulp Noordoost Brabant. Verordening Gemeenschappelijke Regeling 1. Centrumregeling Jeugdhulp NOB 2015. 2. Raadsvoorstel Centrumregeling jeugdhulp. 3. Centrumregeling Jeugdhulp NOB 2020.
51/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Kwartaal- en voortgangsrapportages 1. Halfjaarrapportage 2018 RTJ. 2. Q4 rapportage 2018. 3. Jaarrapportage 2018 Gespecialiseerde jeugdhulp. 4. Q1 rapportage 2019. 5. Halfjaarrapportage 2019. 6. Q3 rapportage 2019. 7. Jaarrapportage 2019 Jeugd. 8. Halfjaarrapportage 20120 Jeugd. Overige stukken 1. Advies n.a.v. evaluatie van de drie regelingen voor Jeugdwet en Wmo. 2. Brief Eindrapportage Werkgroep Sociaal Domein 12-02-2018. 3. Brief hearing Sociaal Domein 15-04-2016. 4. Collegevoorstel Evaluatie en toekomst regionale inkoop jeugdhulp en Wmo (2016). 5. Grip op Regionale Samenwerkingsverbanden. 6. Handvest Informatievoorziening Gemeenteraad. 7. Motie ‘De adviesraad in positie’. 8. Motie ‘concretisering bestuursakkoord’. 9. Ondernemingsplan sector Maatschappelijke Ontwikkeling ‘Onderweg naar een excellent gemeentelijk Zorgbedrijf. 10. Rapport evaluatie en toekomst inkoop jeugdhulp en Wmo in de regio NOB: Centrumregeling jeugdhulp NOB 2015. 11. Rapport evaluatie en toekomst inkoop jeugdhulp en Wmo in de regio NOB: Samenwerkingsovereenkomst Wmo Meierij 2015. 12. Rapport Toekomst inkoop jeugdhulp en Wmo in de regio NOB. 13. Schriftelijke vragen artikel 71: geen plek voor zorgcowboys in ‘s-Hertogenbosch. 14. Rapport Klaar voor de Start. 15. Visitatiecommissie financiële beheersbaarheid sociaal domein.
52/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Bijlage 3
Lijst van gesproken personen
Interne gesprekspartners Beleidsmedewerker Afdeling Maatschappelijke ondersteuning Strategisch adviseur Afdeling Maatschappelijke ondersteuning Senior beleidsmedewerker Afdeling Maatschappelijke ondersteuning Afdelingshoofd Afdeling Maatschappelijke ondersteuning Afdelingshoofd Regionale Inkooporganisatie Zorg RIOZ Bestuurlijk portefeuillehouder voor jeugdhulp gemeente ‘s-Hertogenbosch Vertegenwoordiging van de gemeenteraad Secretaris Commissie Sociaal en Werkgroep Sociaal Domein Zorgaanbieders Reinier van Arkel Cello Buro3O Koraalgroep
53/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Bijlage 4
Vragenlijst voor raadsleden
Kaderstellende en controlerende taak Vraag 1: In hoeverre bent u goed op de hoogte van wat er speelt binnen het beleidsdomein jeugd? Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 2: In hoeverre heeft u als raadslid het idee dat u voldoende informatie rondom jeugdhulp ontvangt om uw kaderstellende taak uit te voeren? Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 3: In hoeverre heeft u als raadslid het idee dat u voldoende informatie rondom jeugdhulp ontvangt om uw controlerende taak uit te voeren?. Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 4: Kunt u uw bovenstaande antwoorden toelichten? ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________
Doelstellingen en monitoring Vraag 5: In hoeverre heeft u het idee dat er concrete en goed meetbare doelen zijn gesteld ten aanzien van de jeugdhulp? Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 6: Bent u op de hoogte welke doelstellingen formeel zijn gesteld in het kader van jeugdhulp? Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 7: En weet u welke indicatoren aan de doelstellingen gekoppeld zijn? ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________
Informatievoorziening Vraag 8: Mist u op dit moment iets in de informatievoorziening? (Meerdere antwoorden mogelijk)
▢ Terugkoppeling op doelstellingen ▢ Overzichten van aantallen ▢ Duidelijk overzicht van de financiën ▢ Inzicht in de cliëntervaring 54/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
▢ Overzicht van indicatoren ▢ Inzicht in de praktijkervaring van professionals ▢ Analyse en duiding van informatie ▢ N.v.t. (informatie is compleet genoeg om mijn oordeel op te baseren) ▢ Anders, namelijk ________________________________________________ Vraag 9: Hoe beoordeelt u de wijze waarop informatie aangeboden en behandeld wordt (denk daarbij aan schriftelijke, mondelinge toelichting, bijeenkomsten) Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 10: Kunt u uw bovenstaande antwoord(en) toelichten? ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________
Beoordeling van informatie Vraag 11: Kunt u aangeven hoe u de volgende aspecten beoordeelt ten aanzien van de informatie die u ontvangt over de uitvoering van de jeugdhulp? Tijdigheid Ruim onvoldoende
onvoldoende
Neutraal
Voldoende
Ruim voldoende
De informatie actueel
o
o
o
o
o
De informatie komt op tijd
o
o
o
o
o
De aansluiting van de informatie op eerdere nota’s en informatie
o
o
o
o
o
55/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Juistheid Ruim onvoldoende
onvoldoende
Neutraal
Voldoende
Ruim voldoende
De informatie kent geen fouten
o
o
o
o
o
De informatie is betrouwbaar
o
o
o
o
o
De informatie is consistent
o
o
o
o
o
Ruim onvoldoende
onvoldoende
Neutraal
Voldoende
Volledigheid Ruim voldoende
De informatie sluit aan op de behoefte van de raad
o
o
o
o
o
De reikwijdte van de informatie (beslaat de informatie en perspectieven van aanpalende beleidsterreinen)
o
o
o
o
o
De informatie heeft het juiste detailniveau
o
o
o
o
o
56/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Vraag 12: Wilt u een of meerdere aspecten toelichten? Open antwoord:
o Tijdigheid: ________________________________________________ o Juistheid: ________________________________________________ o Volledigheid: ________________________________________________ Rol in de regio Vraag 13: In hoeverre is er sprake van een effectieve samenwerking tussen de gemeenteraden in de regio? Schaalscore 1 t/m 10: 1 = zeer slecht, 10 = zeer goed Vraag 14: Wat kan er volgens u worden verbeterd in de regionale samenwerking op het gebied van jeugdhulp? Waar ziet u ruimte voor verbetering? ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Tenslotte Vraag 15:Wat gaat er volgens u goed? ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ Vraag 16:Wat ontbreekt er volgens u, wat kan er beter? ________________________________________________________________ ________________________________________________________________ ________________________________________________________________
57/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Bijlage 5
Interviewprotocol
Dit protocol geeft achtergrondinformatie over het doel van het interview en biedt het kader waarbinnen het gesprek plaatsvindt. De ontvangen informatie wordt alleen gebruikt om het onderzoeksrapport op te stellen. Dit gebeurt zodanig dat de vertrouwelijkheid en privacy van de geïnterviewden is gewaarborgd.
Opdrachtgever Het onderzoek wordt verricht in opdracht van de Rekenkamercommissie ’sHertogenbosch. Aanleiding Eerdere onderzoeken hebben inzicht geboden in de ontwikkelingen in de zorgvraag en in het functioneren van de samenwerking in de jeugdhulpregio. Het huidige onderzoek moet de gemeenteraad meer inzicht geven in de bestuurlijke processen die spelen in dit complexe veld en stelt de gemeenteraad in staat om binnen de kaderstellende en controlerende rol van de raad sturing te geven aan dit beleidsveld. De wijze waarop de jeugdzorg ‘s-Hertogenbosch bestuurlijk is georganiseerd, het belang dat aan een goed functionerende jeugdhulp wordt gehecht en de financiële middelen die ermee gemoeid zijn, zijn voor de gemeenteraad belangrijke voorwaarden voor het op een juiste wijze sturing geven aan dit beleidsveld. Focus en doelstelling De Rekenkamercommissie van ‘s-Hertogenbosch onderzoekt hoe de gemeenteraad meer inzicht kan krijgen in het Jeugddomein en kijkt daarbij tevens hoe de gemeenteraad in staat gesteld kan worden om meer sturing te geven aan dit beleidsveld. Welke informatie is hiervoor nodig, welke instrumenten zijn er beschikbaar en wanneer kan de raad (bij)sturen? Het onderzoek moeten leiden tot aanbevelingen die ingaan op bovenstaande vragen teneinde de zorg aan de jeugdigen te kunnen bieden binnen de beschikbare (financiële) kaders.
Hoofd en deelvragen: De Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch heeft gekoppeld aan de doelstelling de volgende centrale onderzoeksvraag geformuleerd: In hoeverre is de gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch in staat om – binnen de regionale samenwerking – de gewenste sturing te geven aan de lokale jeugdhulp?
De hoofdvraag is uitgewerkt in de volgende deelvragen: 1. Welke doelstellingen heeft de gemeenteraad voor de jeugdhulp gesteld? o Inzichtelijk maken welke kaders en uitgangspunten de gemeenteraad van ‘s-Hertogenbosch heeft gesteld. o Reconstructie van besluitvormingsprocessen.
58/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
2. Op welke wijze wordt de gemeenteraad geïnformeerd en wat is de kwaliteit van deze informatie? o Welke informatie ontvangt de gemeenteraad en wat is de kwaliteit van deze informatie? o Welke informatie verzamelt de gemeenteraad zelf of via de regio? o Welke contacten heeft de gemeenteraad met aanbieders van jeugdzorg? 3. Op welke wijze vervult de gemeenteraad haar kaderstellende en controlerende rol in de richting van het college? 4. Waar en op welke onderdelen en momenten kan de gemeenteraad invloed uitoefenen op de centrumregeling? 5. Welke aanbevelingen levert het onderzoek op? Aanpak Het onderzoek wordt uitgevoerd met toepassing van de volgende methoden van onderzoek. Deskresearch Om inzicht te krijgen hoe de projecten zijn ingericht, bestuderen wij relevante documenten. Interviews Wij willen graag spreken met zowel de bestuurlijk, de ambtelijk verantwoordelijken (beleid en inkoop), alsmede zorgaanbieders. Daarnaast achten wij het gewenst met een delegatie van de gemeenteraad te spreken en de commissiegriffier van de Werkgroep Sociaal. Online vragenlijst voor de gemeenteraad Om zoveel mogelijk raadsleden in staat te stellen een bijdrage aan het onderzoek te leveren wordt er een vragenlijst onder de gemeenteraad uitgezet. Deze vragenlijst bevatte een beperkt aantal vragen om een grote tijdsbelasting te voorkomen.
De vragenlijst voor raadsleden biedt input voor het tweede deel van het onderzoek, wanneer we met een vertegenwoordiging van de raad in gesprek gaan. Interviews De (groeps)interviews zijn bedoeld om het inzicht dat is verkregen te completeren, onduidelijkheden te verhelderen, maar vooral om de visie, de wensen en verwachtingen ten aanzien van de Jeugdhulp (en de sturing hierop) in kaart te brengen. Gespreksonderwerpen Tijdens het interview komen bovengenoemde onderzoeksvragen aan de orde. Hierbij ligt het accent in het gesprek op de rol van de geïnterviewde. Zo zal bij een interview met raadsleden worden ingegaan op de mogelijkheden voor de gemeenteraad om invulling te geven aan de kaderstellende en controlerende rol. En zo zal het gesprek met de bestuurlijk portefeuillehouder de bestuurlijke visie van het gemeentebestuur ten opzichte de centrumregeling betreffen. Daarnaast is de geïnterviewde vrij om onderwerpen of thema’s aan de orde te stellen die relevant zijn voor het onderzoek. Voorbereiding interviews is maar beperkt nodig Wij verwachten dat de geïnterviewde voorafgaand aan het interview heeft nagedacht over de punten die naar zijn of haar mening van belang zijn voor het onderzoek. Wij verwachten geen specifieke dossierkennis wat betreft cijfers en data.
59/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
Beknopt verslag en vertrouwelijkheid Van het gesprek maken wij een kort verslag. Wij stellen de geïnterviewde(n) in de gelegenheid een reactie op dat verslag aan ons te verstrekken. Het gesprek, het verslag en de eventuele reactie daarop, behandelen wij als vertrouwelijk. Wij vragen ook aan de geïnterviewde(n) om deze informatie vertrouwelijk te houden, in elk geval gedurende het onderzoek. Alle verslagen van interviews en reacties blijven onder de hoede van BMC en worden niet openbaar gemaakt. Er worden geen uitspraken opgenomen in de rapportage zonder instemming van de betrokkene. Wel wordt in het onderzoeksrapport een lijst van geïnterviewde personen/ functionarissen opgenomen. Contactgegevens Nadere informatie over het onderzoek wordt graag gegeven door de betrokken hoofdonderzoekers: De heer T. (Tom) Plat M 06 53 36 40 87 E tom.plat@bmc.nl De heer G. (Gert) Ranter M 06 20 77 47 99 E g.ranter@bmc.nl Zwolle, maart 2021
60/60 Rapport Sturing op jeugdhulp – Rekenkamercommissie ‘s-Hertogenbosch
BMC Onderzoek Postbus 10242 2501 HE DEN HAAG 070 – 310 38 00 info@bmc.nl www.bmc.nl
Partners in verbetering