Bijlage 1 Ontwikkelkader de Vliert fase 1

Ontwikkelkader de Vliert Fase 1

Fase 1 de Vliert Concept

ONTWIKKELKADER FASE 1 DE VLIERT 's-Hertogenbosch

mei 2025

Inhoudsopgave

Voorwoord Inleiding: Verrijking van de plannen voor de Vliert

7

1

Toelichting op het ontwikkelkader en proces: Duidelijke kaders én flexibiliteit

11

2

Positionering: De Vliert: groene en gezonde stadswijk

17

3

Omgevingsdialoog: Grote respons, rijke input

23

4

Raamwerk openbare ruimte: Gezondheid staat voorop!

29

5

Stedenbouwkundige opzet: Groen en stedelijk wonen in de stad

39

6

Beeldkwaliteit: Vliertpoort en Vliertpark: Diversiteit in samenhang

55

7. Duurzaamheid en milieu: Hoge ambitie voor klimaat en veiligheid

77

8

85

Ontwikkelstrategie: Inzet op snelle realisatie

Bijlagen: 1. Eindverslag omgevingsdialoog 2. Index onderzoeken/analyses en nadere verantwoording

zelfstandig document zelfstandig document

‘Vliertpoort’ ‘Vliertpoort’ foyer van de stad ‘Vliertpoort’ foyer van de stad foyer van de stad

Parkeerhuis voor Onderwijs verbonden de buurt en de stad Parkeerhuis voor met de Vliert Onderwijs verbonden Parkeerhuis vo Onderwijs verbonden de buurt en de stad met de Vliert met de Vliert

Groen wonen aan het Groen wonenauto aan vrije het Vliertpark Groen wonen aan het auto vrije Vliertpark auto vrije Vliertpark

Benutten van Benutten vande sportvoorzien Benutten van de sportvoorzieningen de sportvoorzieningen Stedelijk wonen aan collectieve hoven Stedelijk wonen Stedelijk wonen aan collectieve hoven aan collectieve hoven

Collectief wonen aan het Vliertpa Collectief wonen Collectief wonen ‘Vliertpark’ als groen hart aan het Vliertpark voorgroen de bestaande en nieuwe buurten aan het Vliertpark ‘Vliertpark’ als hart ‘Vliertpark’ als groen hart voor de bestaande en nieuwe buurten voor de bestaande en nieuwe buurten

VOORWOORD

‘Nieuwe stadswijk van de toekomst is cadeau aan de stad’

Met veel plezier presenteer ik hierbij, mede namens het projectteam, het ontwikkelkader voor een bijzondere nieuwe stadswijk: de Vliert. Een grote gebiedsontwikkeling waarbij we veel – betaalbare! - woningen gaan bouwen in een prettige, groene en verbonden buurt. Het is de bedoeling dat in het eerste deel van de ontwikkeling maar liefst 1.450 tot 1.500 woningen worden gebouwd, en in totaal zo’n 2.100 woningen. Het bijzondere hiervan is dat veel van de woningen letterlijk met hun voeten in het groen staan. Gezondheid, sport en bewegen zijn dan ook belangrijke thema’s van de nieuwe wijk. Gezien de ligging aan het nieuwe Vliertpark en dichtbij sportvoorzieningen zoals het stadion en Sportiom zal dat niet verbazen. Hier liggen veel kansen voor actief, ontspannen én stedelijk wonen in het groen. Die kansen willen we dan ook optimaal benutten, zoals u zult zien in dit ontwikkelkader. Dit is de opvolger van het document dat we in juni hebben gepubliceerd bij de start van de omgevingsdialoog. Daarin was veel ruimte gelaten voor wat u als bewoner, woningzoekende of organisatie belangrijk vindt voor deze nieuwe wijk. Ik ben ontzettend blij met de hoge opkomst voor onze bijeenkomsten. Ook online hebben mensen in groten getale met ons meegedacht. De sterke betrokkenheid van al deze mensen bij hun stad en bij hun wijk, en de constructieve sfeer van de bijeenkomsten vind ik heel bijzonder.

De brede schakering aan ideeën en suggesties die de dialoog met de omgeving heeft opgeleverd hebben we nu verwerkt in dit boekje. Met die slag is het ontwikkelkader echt verrijkt.

Het is mooi om te zien hoe de nieuwe wijk naadloos aansluit bij de beweging die we als stad maken. De stad groeit, en we werken al jaren met veel succes aan ontwikkelingen als het Paleiskwartier en de Spoorzone. Met de Vliert voegen we daar een nieuw stuk stad aan toe, waar plek is voor een groot aantal woningen. Want laten we niet uit het oog verliezen hoe groot de urgentie is voor deze nieuwe wijk. Het aantal woningzoekenden in onze stad is groot en neemt nog steeds toe. De vele woningen die we gaan bouwen in de Vliert zijn dus broodnodig. Daarbij hoort uiteraard een fijne woonomgeving, met aandacht voor groen, duurzame mobiliteit, gezondheid en elkaar ontmoeten. Dit is hoe we werken aan onze stad van de toekomst. Gezien de positief gevoerde omgevingsdialoog ben ik ervan overtuigd dat mijn enthousiasme voor dit nieuwe stuk ‘s-Hertogenbosch inmiddels breed wordt gedeeld. Daarom nogmaals mijn dank aan iedereen die zijn of haar visie heeft ingebracht. Dankzij uw inbreng kunnen we straks een bruisende nieuwe wijk toevoegen aan onze stad!

Mike van der Geld, wethouder Verstedelijking

INLEIDING

Verrijking van de plannen voor de Vliert

Voor de gebiedsontwikkeling van het gebied dat toen nog als ‘Station Oost en omgeving’ werd aangeduid, is in 2020 een breed traject doorlopen waarbij veel informatie en ideeën bij de omgeving zijn opgehaald. Op basis daarvan heeft de gemeenteraad op 9 maart 2021 het Ambitiedocument ‘Omgeving Station Oost - Grootstedelijk leven in een groene omgeving’ voor dit plangebied vastgesteld. Het Ambitiedocument vormt de basis voor de verdere uitwerking van de plannen in het voorliggende ontwikkelkader. Dit document is de opvolger van het in juni jl. verschenen ‘Aanzet tot een ontwikkelkader’. Hierin hebben we nu ook de rijke schakering aan opgehaalde input in de inmiddels gevoerde Omgevingsdialoog verwerkt. In deze nieuwe fase van de gebiedsontwikkeling is ook de werktitel Station Oost en omgeving vervangen door een beter passende naam: de Vliert. Deze naam verwijst zowel naar (de historie van) het gebied als naar het karakter van de nieuwe stadswijk. Het belangrijkste thema voor de gebiedsontwikkeling is het realiseren van binnenstedelijk wonen in een gezonde en groene omgeving. Allereerst is de naam een verwijzing naar waterloop de Vliert die door het gehele gebied loopt en het gebied met de omgeving verbindt. Groen en water zijn belangrijke dragers van de nieuwe ontwikkeling.

Veel inwoners zullen de naam ook herkennen vanwege Stadion De Vliert en transferium De Vliert, die beide onderdeel zijn van de totale gebiedsontwikkeling.

De Vlierdsche wetering en De Vlierd zijn al zichtbaar op de kaart van ca. 1850

Binnen de eerste fase van de gebiedsontwikkeling de Vliert onderscheiden we twee buurten met een eigen karakter: • Rondom NS Station Oost voorzien we een intensieve, hoogstedelijke invulling. Deze entree naar de nieuwe wijk en naar de stad heet Vliertpoort; • Rondom de voormalige Aartshertogenlaan en op het transferium en aansluitende terreinen langs de Stadionlaan komt een parkachtige, groene invulling, waarbij alle woningen in en aan het park komen te staan. Deze buurt noemen we Vliertpark. De naamgeving van de tweede fase, waartoe behalve het stadion en Sportiom ook de sportverenigingen en het Pierson College behoren, wordt nog bepaald op het moment dat we de plannen daarvoor verder gaan uitwerken.

Pagina 7

Ligging in de stad De Vliert ligt centraal in ‘s-Hertogenbosch. Dicht bij de brede binnenstad en binnen de ring A2/A59. Ten zuiden van de ontwikkellocatie liggen de naoorlogse stadswijken Graafsebuurt-Noord, de Muntel en De Vliert. Aan de noordzijde liggen bedrijventerrein De Herven, de Bossche woonboulevard en langs het spoor een aantal onderwijsinstellingen. Ook liggen hier de uitbreidingswijken De Herven (met de jongste woonwijk ‘Carolus de Herven’) en De Buitenpepers. Naast de spoorlijn zijn de belangrijkste verkeersaders de Bruistensingel, Zandzuigerstraat, Stadionlaan en de snelfietsroute richting Rosmalen.

Leeswijzer In hoofdstuk 1 wordt ingegaan op wat het ontwikkelkader inhoudt en wat de functie ervan is. We lichten daarbij ook het proces van de gebiedsontwikkeling toe met de beoogde fasering. Hoofdstuk 2 beschrijft de onderscheidende kwaliteiten van het gebied en belangrijkste kenmerken. Oftewel: wat wordt dit straks voor nieuwe stadswijk? In hoofdstuk 3 geeft aan hoe we de omgevingsdialoog hebben gevoerd en wat de belangrijkste resultaten zijn. In hoofdstuk 4 schetsen we hoe de openbare ruimte wordt ingericht vanuit de leidende principes van een gezonde leefomgeving en wonen in het groen. In hoofdstuk 5 worden het programma en de stedenbouwkundige opzet voor de wijk in beeld gebracht. Hoofdstuk 6 schetst de beeldkwaliteit en de voorwaarden voor de wijk als geheel en voor de deelgebieden van de Vliert. In Hoofdstuk 7 beschrijven we de beoordeling op gebied van duurzaamheid, milieu en externe veiligheid en eventuele bijbehorende maatregelen. In hoofdstuk 8 ten slotte komt de ontwikkelstrategie aan bod, oftewel de manier waarop de gebiedsontwikkeling van de Vliert gerealiseerd gaat worden.

Ligging in de stad.

De beide bijlagen zijn vanwege hun omvang niet in dit ontwikkelkader opgenomen, maar vormen twee zelfstandige documenten.

Pagina 9

1. TOELICHTING OP HET ONTWIKKELKADER EN PROCES Duidelijke kaders én flexibiliteit

Met het ontwikkelkader wordt invulling gegeven aan de uitgangspunten voor de nieuwe wijk de Vliert, zoals die zijn vastgelegd in het Ambitiedocument. Waaronder het realiseren van een divers, groen en stedelijk woongebied. De kaders voor de plannen zoals we die nu presenteren zijn gebaseerd op een groot aantal studies en onderzoeken. Met de breed gevoerde omgevingsdialoog is vervolgens veel waardevolle input opgehaald. Hoe ziet het proces van de planvorming voor de Vliert er de komende jaren uit? De gemeente wil de eerder vastgestelde ambities voor de nieuwe wijk in overleg met de omgeving nader uitwerken en vastleggen in een ontwikkelkader voor fase 1 van gebiedsontwikkeling de Vliert. Hier ligt op korte termijn de mogelijkheid om een groot aantal woningen te kunnen bouwen. Vanwege de bestaande en beoogde voorzieningen in fase 2, waaronder het Sportiom, het stadion en het Pierson College, is een ontwikkeling van dit deel van het plangebied in een latere fase voorzien. Een ontwikkelkader bevat randvoorwaarden en uitgangspunten voor de manier waarop de gebiedsontwikkeling programmatisch, ruimtelijk en functioneel gestalte moet gaan krijgen. Het gaat in op de wijze waarop de gemeente bij de ontwikkeling invulling wil geven aan het gebied. Daarbij worden kaders gesteld voor diverse thema’s, zoals eisen voor de gewenste groene invulling en

de wateropgave, voor bouwhoogte, sfeer en beeldkwaliteit en de overgangen tussen openbaar en privé. Naast de fysieke kaders kijken we ook naar sociale aspecten van fijn en gezond samen wonen, zoals het stimuleren van bewegen en ontmoeting. De verdere planuitwerking en realisatie moet voldoen aan de randvoorwaarden en uitgangspunten zoals die in het ontwikkelkader zijn geschetst. We leggen kortom in het ontwikkelkader voor de ontwikkelende en realiserende partijen vast waar de fysieke leefomgeving in het plangebied in ieder geval aan moet voldoen. Tegelijkertijd zal het ontwikkelkader flexibiliteit bieden zodat marktpartijen vanuit hun expertise en creativiteit de gegeven kaders kunnen uitwerken naar concrete bouwplannen. Het ontwikkelkader geeft op het gebied van onder meer groen, bebouwing en sfeer dus de contouren waarbinnen de gewenste toekomstige invulling verder kan worden uitgewerkt.

Juridische status Het is de bedoeling dat op grond van het uiteindelijk vastgestelde ontwikkelkader de gemeenteraad het college de bevoegdheid geeft om verdere invulling aan het gebied te geven, daar de benodigde partijen bij te betrekken en de benodigde ruimtelijke procedures te doorlopen.

Pagina 11

Pagina 12

Bij het aanbesteden in de markt van de ontwikkelvelden vormt het ontwikkelkader de kaderstelling die we in de verkoopdocumenten meegeven en waar we plannen van de deelnemende ontwikkelaars aan toetsen. We lichten nu eerst het vertrekpunt en vervolgens de opzet van het ontwikkelkader toe. Daarna beschrijven we hoe we het verdere proces van de gebiedsontwikkeling insteken. In het afsluitende hoofdstuk 8 lichten we toe hoe de realisatie en bijbehorende fasering zijn voorzien.

Vertrekpunt: het Ambitiedocument Met het vaststellen van het Ambitiedocument ‘Omgeving Station Oost Grootstedelijk leven in een groene omgeving’, heeft de gemeenteraad de ambities voor de gebiedsontwikkeling de Vliert bepaald. De opdracht is een stadswijk te realiseren voor in totaal circa 1.800 tot 2.100 woningen in fase 1 en 2 tezamen, in een gebied waarin de ambities voor gezondheid en bewegen, sterke groenstructuren, collectiviteit en optimale verbondenheid een belangrijke plaats krijgen. Een wijk waar Bosschenaren en mensen van buiten de stad graag wonen en verblijven. Daarmee krijgt het gebied niet alleen een grote toegevoegde waarde voor de stad, maar wordt ook een stevige bijdrage geleverd aan het realiseren van de woningbouwopgave. Bij de vaststelling van het Ambitiedocument heeft de raad via een amendement in de besluitvorming de opdracht gegeven om de woningbouwopgave op te plussen naar een totaal van 1.800 - 2.100 woningen, waarbij zij aangaf hiertoe de ruimte die de Nota Hoogbouw voor deze locatie biedt (hoger dan 80 meter) optimaal te benutten.

Het totale programma betreft deze woningbouwopgave met een mix aan functies, waaronder werken, sport, leisure en ondersteunende (buurt) voorzieningen. In het Ambitiedocument zijn ook de ambities benoemd die leidend zijn voor de uitwerking van de gebiedsontwikkeling: 1. 2. 3. 4. 5.

Divers stedelijk woongebied Groen als identiteitsdrager Optimaal verbonden Gezond en actief Collectief

Opzet van het ontwikkelkader De bovengenoemde programmatische woningbouwopgave en bijbehorende vijf ambities vormen het vastgestelde uitgangspunt voor het ontwikkelkader. Het ontwikkelkader geeft vervolgens een meer concrete ruimtelijke en functionele uitwerking van deze ambities. Als eerste stap voor de uitwerking van de ambities zijn diverse onderzoeken verricht, onder meer naar milieu en mobiliteit. Daarmee is inzicht verkregen in de rol en de reizigersstromen van het NS-station, de toekomstige functie van een transferium en de kansen voor een duurzaam mobiliteitsconcept. In bijlage 2 is een overzicht opgenomen van de diverse onderzoeken en beleidsstukken op basis waarvan onder andere de nadere koersbepaling en uitwerking van het Ambitiedocument naar het ontwikkelkader heeft plaatsgevonden. Raamwerk openbare ruimte is sturend voor de invulling van het gebied Op het schaalniveau van het gehele plangebied is een raamwerk openbare ruimte opgesteld. Dit raamwerk vormt de basisstructuur voor de ontwikkeling van de Vliert. Het groen is bepalend en van daaruit is gekeken waar ruimte is voor de nieuwe bebouwing in ontwikkelvelden. Met deze aanpak zorgen we voor een robuuste groene setting, waarin vervolgens de woningen en andere functies worden ingepast. Dit openbaar raamwerk zorgt er ook voor dat het gebied in samenhang ontwikkeld kan worden.

Het groene raamwerk vormt bovendien de basis voor biodiversiteit en aantrekkelijke wandel- en fietsroutes door het gebied, die ook de verbinding vormen met de bestaande omgeving. Het raamwerk openbare ruimte is op basis van de participatieronde verder uitgewerkt Pagina 13

tot een schetsontwerp voor de openbare ruimte en wordt na vaststelling van het ontwikkelkader verder uitgewerkt in een inrichtingsplan voor de openbare ruimte.

stadswijk te versterken. En niet in de laatste plaats omdat de wereld om ons heen ook voortdurend verandert en andere eisen stelt aan onze woonomgeving.

Ruimtelijke kaders van de ontwikkelvelden De ontwikkelvelden zijn de plekken waar gebouwd kan worden binnen het gebied. Dit ontwikkelkader stelt daarbij alleen kaders vast voor fase 1 van de gebiedsontwikkeling. In deze eerste fase van de planontwikkeling worden circa 1.450 – 1.500 woningen voorzien. In het raamwerk openbare ruimte in hoofdstuk 4 is ter illustratie een voorbeeldverkaveling van een ontwikkelveld opgenomen op basis van het programma en de stedenbouwkundige principes.

De naam zegt het al: na vaststelling door de gemeenteraad is het ontwikkelkader het kader stellende document voor gemeente en ontwikkelende partijen voor wat er gerealiseerd mag worden. Op basis hiervan doet de gemeente voor de gronden die zij zelf in eigendom heeft een marktuitvraag uit, waarop ontwikkelende partijen kunnen inschrijven. Het ontwikkelkader is ook het toetsingskader voor de plannen van de huidige grondeigenaren in Vliertpoort.

De stedenbouwkundige principes die bepalend zijn voor de ruimtelijke invulling binnen het openbare raamwerk hebben betrekking op gebouwtypologie per deelgebied, de begeleiding van routes en verblijfsplekken en het activeren van plinten, het realiseren van openbare groene en collectieve ontmoetingsplekken en een hoogteopbouw passend bij de plek. Op basis daarvan is het woningbouwprogramma verdeeld over de deelgebieden en ontwikkelvelden. Vervolgens zijn per ontwikkelveld de concrete ruimtelijke kaders in beeld gebracht. Deze kaders kunnen per ontwikkelveld variëren, omdat deze onder andere worden bepaald door het daar beoogde programma, de ontsluiting en de omgeving.

Het proces Flexibiliteit, vaststelling en toetsing Het ontwikkelkader legt de kaders vast voor de verdere planuitwerking. Net zoals we de omgevingsdialoog hebben gebruikt om ideeën op te halen voor diverse onderdelen die eerder in de aanzet van het ontwikkelkader bewust nog waren opengelaten, zo willen we die flexibiliteit ook naar de toekomst toe houden. Enerzijds om marktpartijen ruimte te bieden om tot de beste plannen te komen. Anderzijds om ook tijdens de ontwikkeling nog ruimte te hebben om met de toekomstige bewoners te bepalen wat er gewenst is. Bijvoorbeeld voor maatschappelijke voorzieningen, waaronder ontmoetingsplekken en de inrichting van het groen. Dat biedt dan de kans om ook de sociale binding in de nieuwe

Het ontwikkelkader vormt daarnaast een toetsingsgrond voor de wijziging van de geldende bestemming en de vergunningverlening. Deze procedures moeten uiteraard ook nog doorlopen worden nadat de plannen per ontwikkelveld (of een cluster van meerdere ontwikkelvelden) verder zijn uitgewerkt. Omgevingsdialoog: waardevolle input ophalen uit de stad In de periode juli tot en met september hebben we een uitgebreide omgevingsdialoog gevoerd, waarbij we zoveel mogelijk mensen hebben uitgenodigd om mee te praten over en suggesties en ideeën in te brengen voor het ontwikkelkader. Uit de opkomst en deelname aan de diverse bijeenkomsten blijkt een grote betrokkenheid vanuit zowel de omgeving als vanuit potentiële toekomstige bewoners. Daarnaast heeft een marktconsultatie plaatsgevonden waarbij de ambities van de gemeente voor het gebied en het gekozen hoogstedelijke milieu zijn bevestigd. In hoofdstuk 3 staat de aanpak en het verloop van de omgevingsdialoog beschreven. De inbreng kon over alle onderdelen gaan. Daarnaast hebben we specifiek drie thema’s benoemd waarop we in de workshops de deelnemers hebben bevraagd: • • •

Beeldkwaliteit & wonen Mobiliteit, groen & water Gezondheid, ontmoeten & voorzieningen

Op basis van alle inbreng is het ontwikkelkader nu verder uitgewerkt. Pagina 15

Kaart circa 1920.

Kaart circa 1960.

Pagina 16

2. POSITIONERING

De Vliert: groene en gezonde stadswijk Welkom in de Vliert, een nieuwe stedelijke wijk waar veel woningen worden gebouwd. Een echte Bossche stadsbuurt waar groen, biodiversiteit, bewegen, gezondheid en ontmoeting centraal staan. Hier is iedereen welkom, met ten minste 70 procent van de woningen in het betaalbare segment. De groenste buurt van ‘s-Hertogenbosch, dicht bij het levendige stadscentrum en via groene fietsen wandelroutes verbonden met het prachtige landschap om de hoek. De Vliert biedt ontspannen en gezond wonen in het groen met alle reuring van de stad op fietsafstand. ‘s-Hertogenbosch is een aantrekkelijke stad en dat merken we! Niet alleen uit de bezoekersaantallen van mensen die de cultuur komen opsnuiven of genieten van de restaurantjes en bijzondere winkels in de historische binnenstad. Er willen steeds meer mensen in onze stad wonen. ‘s-Hertogenbosch trekt met haar kenniseconomie veel jonge doelgroepen aan. Bovendien verandert net als overal in ons land de samenstelling van huishoudens. Steeds meer mensen wonen alleen of met z’n tweeën. Al die ontwikkelingen vragen om méér woningen en vaak ook om een ander type woning. Als stad willen we plek maken voor iedereen. Daarom verdichten we in bestaand stedelijk gebied. Met slimme ontwerpoplossingen vinden we ruimte voor wonen, maar ook voor ontmoeting, voor bewegen en gezonder leven.

We zetten in op een gezonde leefomgeving met veel groen en duurzame oplossingen voor het verkeer. De Vliert is zo’n plek waar veel kansen liggen voor stedelijk maar toch

ontspannen wonen, werken en recreëren. Hier worden de komende jaren 1.4501.500 woningen gerealiseerd, in het Vliertpark en rondom NS Station Oost in Vliertpoort.

Een stadsrand in de stad

De plek van de nieuwe wijk heeft altijd een beetje in de luwte gelegen. De dynamiek van de stad is lang aan deze plek voorbij gegaan. Eind 19e eeuw snijdt de spoorlijn naar Nijmegen de locatie af van de polder de Vliert waar het onderdeel van uitmaakte. In de 50’er jaren van de vorige eeuw wordt ten zuiden van de locatie de Aartshertogenlaan aangelegd. Deze fungeerde als een hoofdautoverkeersroute die de Graafseweg vanuit Nijmegen direct verbond met de voorloper van de A2. Deze verbond Utrecht met Eindhoven via de Orthenseweg dwars door de wijk ‘t Zand (de Traverse). Zo werd de locatie aan twee zijden ingesloten door infrastructuur en aan één zijde door de waterloop de Vliert (Vliertsche Steeg), die de grens vormt met de buurgemeente Rosmalen. In deze driehoek wordt een sportpark aangelegd met een voetbalstadion. Dit sportpark wordt groen ingepakt langs de Vliert. Waar de omliggende wijken de Vliert en de Graafsewijk evenals de Aartshertogenlaan met drie meter zand worden opgehoogd, is het sportpark aangelegd op het oorspronkelijke maaiveld van de polder. Het bevindt zich daardoor in een soort kom, die nu nog duidelijk aanwezig is. In de 70’er jaren wordt de hoofd-autostructuur van de stad verder uitgebreid met de Bruistensingel en de Van Grobbendoncklaan.

Pagina 17

GROENE SCHAKEL IN DE STAD

Pagina 18

Tot aan het einde van de vorige eeuw groeit de stad om de locatie heen: eerst ten zuiden (wijk Oost) en daarna vooral ten noorden van de spoorlijn. Vanwege deze groei bouwt NS in 1987 een station op de kruising met de Bruistensingel. De omgeving van dit station is dan nog geheel onbebouwd. Pas in 1993 wordt op één van de vier kwadranten rond het NS-station het Pierson College gebouwd. Tussen 1996 (wanneer Rosmalen en ‘s-Hertogenbosch één gemeente worden) en 2004 ontwikkelt de locatie zich tot de huidige situatie. Aan de overzijde van het stroompje de Vliert wordt de woon-/werkwijk Hintham-Noord gebouwd. Om de weg Hintham (die Hintham-Noord scheidt van –Zuid) te ontlasten wordt de Stadionlaan aangelegd. Een deel van de Aartshertogenlaan wordt daarna afgesloten. Het sportpark wordt opgeheven, waarna hier het Sportiom wordt gebouwd als vervanger van het Brabantbad bij de IJzeren Vrouw. Op de voormalige sportvelden wordt het transferium aangelegd.

Rondom het op de huidige locatie te handhaven NS-station (voor toelichting van die insteek zie bijlage 2) wordt de Vliertpoort gebouwd: een stadspoort met hogere woongebouwen. De hoge dichtheid benadrukt de kruising van het NSstation en de hoofdinfrastructuur als knooppunt in de stad. In de omgeving zijn er grootschalige voorzieningen, zoals de scholen die er nu ook al zitten. In de plinten van de woongebouwen zijn kleinschalige buurtvoorzieningen opgenomen. Ook bijzonder: de nieuwe woonbuurtjes in het Vliertpark zijn autoluw, zodat er alle ruimte is voor fietsen, wandelen, sport en spel. Hier wordt ontspannen stedelijk gewoond in het groen. Het parkeren wordt opgelost in een collectief parkeerhuis aan de Stadionlaan (zie bijlage 2). In de zuidrand van het park is ruimte voor collectieve woonvormen en eventueel een basisschool. De Vliert wordt bovendien klimaatsensitief. Zo kan de wijk de extremen als gevolg van het veranderende klimaat opvangen en blijft de leefbaarheid gewaarborgd.

Sindsdien bevindt het gebied zich de afgelopen 20 jaar in een winterslaap: nog steeds slecht verbonden met de omgeving en aan meerdere zijden ingesloten door (geluidsbelastende) infrastructuur. Het NS-station bevindt zich nog steeds in een soort niemandsland. En zelfs het asfalt van de niet meer in gebruik zijnde Aartshertogenlaan ligt er nog steeds tussen de rijen platanen die langs de weg stonden. Deze zijn inmiddels wel zo’n 75 jaar oud en hebben ongestoord kunnen groeien, net als de beplanting van het voormalige sportpark.

Het gebied met de sportvoorzieningen aan de oostzijde is onderdeel van de tweede fase van de ontwikkeling en zal voor nu nog niet aan bod komen. Wel zien we hier naast de sport kansen voor leisure-functies, (maatschappelijke) voorzieningen, bedrijven en wonen.

Nieuwe unieke plek in de stad Ondanks dit isolement ligt de locatie wel mooi centraal in de stad en op fietsafstand van de historische binnenstad. Er zijn voldoende aanleidingen om dit gebied nu wakker te schudden uit zijn winterslaap. De aanwezige sportfaciliteiten zoals het stadion en Sportiom geven het gebied een sportieve en gezonde kleuring. Dit wordt nog versterkt door het al aanwezige monumentale groen rondom het autovrije deel van de Aartshertogenlaan. Dit groene Vliertpark wordt verder uitgebreid zodat de nieuwe woningbouwblokken op het huidige transferium letterlijk in het groen komen te staan. Het water van de Vliert en het groen van het park zorgen voor levendigheid, zowel voor de mens als voor dieren.

Verbonden buurt Met de uitbreiding van groene routes maken we met de Vliert een nieuwe plek in de stad die niet alleen optimaal met het stadcentrum is verbonden, maar ook stevige verbindingen krijgt met de omliggende buurten en het buitengebied. Zo ontstaat een ware spin in het stedelijke netwerk-web. De meest opvallende kansen voor de stad liggen misschien wel op het gebied van (brede) gezondheid. We kiezen voor de Vliert heel bewust voor het realiseren van een gezonde stedelijke leefomgeving. Onze gezondheid is immers een groot goed, dat een heel directe relatie heeft met de buurt waarin we wonen. Dat betekent dat de leefomgeving positief kan bijdragen aan fysiek, mentaal en sociaal welbevinden. Met een goede inrichting en de juiste functies kunnen we gezond gedrag bevorderen. De Vliert wordt dan ook een stadswijk waarvoor gezondheid in al zijn facetten de drager vormt, samen met de sociale verbinding. Het wordt een gemengde wijk waar je elkaar ontmoet en omziet naar elkaar.

Pagina 19

Met de centrale ligging van NS Station Oost is de wijk uiteraard goed verbonden via het OV. Langzaam verkeersroutes worden verbeterd en uitgebreid, zowel oost-west als noord-zuid, onder andere met een nieuwe onderdoorgang voor langzaam verkeer onder het spoor. Er komen betere groene verbindingen met de IJzeren Vrouw, de Heinis en het landschap om de stad. Zo ontstaat het perfecte groene hardlooprondje direct vanuit je huis, of het fijne gezinsfietstochtje naar de Maas. Het groen vervult een belangrijke ecologische functie als leefgebied van en verbinding voor uiteenlopende soortgroepen zoals zoogdieren (eekhoorn, vleermuizen e.d.) en vele soorten insecten (vlinders, kevers, zweefvliegen e.d.). Een rijke biodiversiteit draagt bij aan de gezondheid van mensen.

Gezondheid als logische keuze Ook voor de bestaande buurten is de ontwikkeling van de Vliert als gezonde binnenstedelijke wijk belangrijk voor het welbevinden van de bewoners. Denk aan de al bestaande sportvoorzieningen in het gebied, en aan de veelheid aan kansen die het nieuwe Vliertpark biedt voor bewegen, sport & spel, maar ook ontspanning en het zoeken van verkoeling op warme dagen. Met de uitbreiding van de langzaam verkeerroutes wordt een gezonde manier van vervoer bevorderd. De gezonde keuze moet de logische keuze zijn. Daarom wordt ook ingezet op een aantrekkelijke inrichting van sport- en spelvoorzieningen. Sociaal en mentaal welbevinden vertaalt zich onder meer in laagdrempelige ontmoetingsplekken in de woonblokken en in het groen. Dit sluit aan bij de Bossche ambitie om openbare ruimtes te maken die veilig en toegankelijk zijn voor álle bewoners. In de Vliert wordt gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel van de omgeving!

Pagina 21

Pagina 22

3. OMGEVINGSDIALOOG Grote respons, rijke input

Op 26 juni 2024 vond in Stadion De Vliert met een grote inloopbijeenkomst de aftrap plaats van de omgevingsdialoog voor de Vliert. De hoge opkomst en de positieve sfeer zetten de toon voor de overige bijeenkomsten, gesprekken en de digitale peiling. Met als resultaat dat we een enorme rijkdom aan ideeën, suggesties, visies en hartenkreten hebben opgehaald. Uiteraard waren er ook zorgen over de bouw van de nieuwe wijk en ook daarover hebben we met elkaar het constructieve gesprek kunnen voeren. Met onze activiteiten hebben we zowel de bewoners in de buurten rondom de Vliert, als veel woningzoekenden kunnen bereiken. Dankzij ieders input hebben we de plannen voor de Vliert in belangrijke mate kunnen verrijken en daarmee een essentiële stap verder kunnen brengen, met het onderhavige ontwikkelkader als resultaat. Tijdens de totstandkoming van dit ontwikkelkader hebben we gekozen voor een uitgebreide omgevingsdialoog. We willen een woonbuurt waarin het prettig wonen en verblijven is. Daarvoor is inbreng vanuit de omgeving en van de nieuwe inwoners onontbeerlijk. Immers zijn zij de toekomstige gebruikers en bewoners van en in het gebied. Uitgangspunt was dan ook deze doelgroepen bij de totstandkoming van dit ontwikkelkader te betrekken. Om zoveel mogelijk mensen van deze doelgroep te bereiken hebben wij de communicatie breed opgezet.

De primaire communicatiemiddelen voor de omgevingsdialoog waren de nieuwsbrief (>1.500 abonnees) en de projectpagina op de gemeentelijke website denbosch.nl. Ook zijn er regelmatig vanuit de gemeentelijke kanalen socialmediaberichten uitgegaan. Voor de uitnodiging van de startbijeenkomst op 26 juni is een brede straal rondom het plangebied bepaald, inclusief (delen van) buurten die mogelijk effect ervaren van de voorziene woontorens. Er zijn in totaal 4.000 bewonersbrieven uitgegaan. Binnen de huisstijl van de gemeente zijn grafische elementen ontworpen voor de vormgeving van alle communicatie-uitingen voor de Vliert, met als doel om de betrokkenheid bij en de herkenbaarheid van de Vliert te vergroten. Via benadering van externe pers en media, waaronder DTV, de Bossche Omroep en diverse wijkkranten hebben we brede aandacht kunnen genereren voor de plannen van de Vliert en de participatiemogelijkheden. Tot slot hebben we tijdens de voorbereidingsfase een apart mailadres ingesteld voor direct contact met de gemeente over de Vliert. Hier zijn veel vragen, ideeën en opmerkingen op binnengekomen en vindt persoonlijk contact plaats met betrokken bewoners. Met de gevoerde communicatie wilden we zoveel mogelijk belanghebbenden bereiken. Zo draagt de communicatie bij aan het voeren van een transparant proces, waarbij de bijeenkomsten, activiteiten en processtappen steeds zo

Pagina 23

duidelijk mogelijk zijn uitgelegd. Ook zijn verslagen, presentaties en de inhoud van panelen steeds gedeeld via de nieuwsbrief en website. Op de website en bij bijeenkomsten is campagne gevoerd om via QR-codes abonnee te worden van de nieuwsbrief. Op 5 en 11 september 2024 hebben we met de omgeving verdiepende workshopsessies gehouden. Hierin hebben we drie hoofdthema’s behandeld: “Beeldkwaliteit & wonen”, “Mobiliteit, groen & water” en “Gezondheid, ontmoeten & voorzieningen”. De gesprekken over de drie thema’s werden aan drie tafels geleid door de experts van de gemeente. Op beide avonden waren er drie rondes met dezelfde thema’s, zodat belangstellenden maar één avond hoefden te komen om toch over alle thema’s mee te kunnen praten. Bij alle tafels was steeds sprake van een levendig gesprek, waarbij deelnemers met elkaar en de experts in gesprek gingen en ook actief werden bevraagd door de experts. Ook hier was de sfeer in alle opzichten positief en constructief te noemen, met levendige discussies en uitwisseling van standpunten. Opvallend is ook de grote creativiteit aan ideeën die zijn ingebracht. Naast de fysieke workshops hebben we iedereen van 5 tot 22 september 2024 ook de mogelijkheid geboden om via een enquête online te reageren op een aantal stellingen en open vragen. Daarbij is nadrukkelijk ingezet op de moeilijker te bereiken doelgroep van woningzoekenden.

Met een socialmediacampagne is met name ingezet op jongeren van 25-35 jaar. De tweede doelgroep waren omwonenden. Ook hier zijn we in de vraagstelling uitgegaan van de participatiethema’s “Beeldkwaliteit & wonen”, “Mobiliteit, groen & water” en “Gezondheid, ontmoeten & voorzieningen”. In de aanzet van het ontwikkelkader, waarmee wij de omgevingsdialoog zijn ingegaan, hebben we bewust veel ruimte gelaten voor de creativiteit van de huidige - en de nieuwe bewoners, en andere belangstellenden. De kennis vanuit de brede omgeving vormt immers een waardevolle bron om tot goede en breed gedragen plannen te komen. De verwerking daarvan heeft op veel punten dan ook geleid tot nieuwe oplossingen voor de thema’s wonen, beeldkwaliteit, openbare ruimte, verkeer, ontmoeten en voorzieningen.

Pagina 24

Ruim 300 geïnteresseerden op de inloopbijeenkomst 26 juni 2024 in Stadion De Vliert

113 reactieformulieren en 78 geeltjes opgehaald op 26 juni 2024 15 stakeholdergesprekken, met onder andere 5 wijk- en buurtdelegaties 73 deelnemers aan de workshops op 5 en 11 september in het Pierson College 8 partijen (ontwikkelaars, beleggers & makelaars) hebben deelgenomen aan de marktconsultatie op 18 september 2024 418 mensen hebben de digitale enquête ingevuld Slotbijeenkomst 21 januari 2025 in het Pierson College reactie op het concept ontwikkelkader van 13 januari 2025 tot 3 februari 2025

Hoge opkomst activiteiten omgevingsdialoog.

Stakeholdersgesprekken Voor de participatie zijn in en om het gebied en breder in de stad ook de belangrijkste groepen, organisaties, bedrijven en instanties, oftewel stakeholders, geïdentificeerd. Zij spelen een belangrijke rol in de participatie, omdat zij verschillende groeperingen en belangen in het gebied vertegenwoordigen, dan wel behartigen. Hieronder vallen bijvoorbeeld ook de wijkraden/ buurtvertegenwoordigingen. Met deze partijen is een proces op maat gevolgd. In de periode van 24 juni tot en met 10 september 2024 zijn verschillende gesprekken gevoerd. Dit betekent dat er zowel 1-op-1 gesprekken zijn gevoerd, als meer grootschalige, informerende bijeenkomsten én verdiepende bijeenkomsten georganiseerd, waar op de benoemde participatiethema’s in kleinschaliger setting het onderlinge gesprek werd aangegaan. Zonder uitzondering zijn de gesprekken in positieve en constructieve sfeer verlopen.

Marktconsultatie Op 18 september 2024 hebben we een sessie met zeven marktpartijen georganiseerd. Enerzijds om kennis, expertise en creativiteit uit de markt op de halen in relatie tot het programma, de ontwikkelstrategie en de ambities voor het plangebied de Vliert. Anderzijds waren we benieuwd hoe ‘de markt’ aankijkt tegen de plannen in het aanzet-ontwikkelkader. Kunnen de marktpartijen hiermee uit de voeten? Zijn er nog kansen die we missen? De deelnemende partijen zijn uitgenodigd op een brede mix aan expertise (ontwikkelaars, beleggers, makelaars), op hun kennis van de lokale markt, dan wel specifieke expertise met vergelijkbare projecten elders. In de uitnodiging is duidelijk gesteld dat het hier gaat om een vrijblijvende uitwisseling waaraan voor het gevolg op geen enkele manier rechten kunnen worden ontleend.

Tervisielegging concept ontwikkelkader Ter afsluiting van de omgevingsdialoog krijgt iedereen vier weken de tijd om op het concept ontwikkelkader te reageren. Ook deze reacties zullen we in de besluitvorming meenemen. Het ontwikkelkader dat nu voor u ligt, is dan ook daadwerkelijk het resultaat van een co-creatie met de stad.

Adviescommissie Omgevingskwaliteit Op 16 januari 2025 is het Ontwikkelkader de Vliert besproken met de Adviescommissie Omgevingskwaliteit (voorheen Monumenten- en Welstandscommissie). Uit dit gesprek zijn waardevolle aandachtspunten gekomen waarmee de stedenbouwkundige richtlijnen en de beeldkwaliteitscriteria op een aantal punten zijn aangescherpt.

Verantwoording verwerking resultaten De omgevingsdialoog heeft met de grote opkomst en de grote betrokkenheid van veel bewoners en organisaties, een rijkdom aan ideeën en visies opgeleverd. Het merendeel hiervan is verwerkt in het voorliggend ontwikkelkader. De ruimte die we hebben gelaten in de vorige versie is daarmee op essentiële punten aangevuld, wat heeft geleid tot een daadwerkelijke verbetering en verrijking van

de plannen. Deze plannen voor de woningbouw, voorzieningen en het openbare gebied worden in de volgende hoofdstukken toegelicht. Hieronder volgt een korte toelichting van de belangrijkste punten.

Belangrijkste punten uit de omgevingsdialoog Veilige en aantrekkelijke stationsomgeving Met het nieuwe concept van de ‘foyer’ voor de openbare ruimte rondom het station wordt de sociale en verkeersveiligheid geadresseerd. Door deze nieuwe, uitnodigende inrichting van de openbare ruimte wordt de dominantie van de infrastructuur aangepakt en worden station en woonblokken in Vliertpoort steviger verbonden met de omgeving, met elkaar én met het Vliertpark. De woonblokken krijgen entrees en voorzieningen aan de foyer. Met als resultaat een levendige, veilige en met de bestaande omliggende buurten verbonden stationsomgeving, waar het aangenaam verblijven is. Hoogbouw In het ontwikkelkader zijn in de buurt Vliertpoort woontorens tot circa 70 meter opgenomen. Vanuit omliggende buurten zijn er zorgen geuit over effecten hiervan qua inkijk, uitzicht, bezonning en windval. De Nota Hoogbouw biedt hier ruimte om een landmark met een hoogte van 80+ meter te bouwen en/of een ensemble van meerdere hoogbouwtorens. Vanuit meerdere aspecten, waaronder aandacht voor voorzieningen in de plinten van de gebouwen, leefbaarheid, betaalbaarheid, dichtheid en het mixen van doelgroepen, gaat het ontwikkelkader uit van stadsblokken met een ensemble van torens variërend van 60 meter tot circa 70 meter.Voor de verschillende plaatsingen van de woontorens zijn studies gedaan met betrekking tot deze impact.

Daaruit blijkt dat de voorgestelde hoogten in het ontwikkelkader de bezonning op de omliggende woonbebouwing niet onaanvaardbaar aantasten. Gelet op de minimale afstand van de voorgenomen hoogte-accenten tot de omliggende bestaande woonbebouwing (minimaal ongeveer 130 meter vanaf Vliertpoort-noordoost en 80 meter vanaf Vliertpoortnoordwest ) is niet aan te nemen dat de eventuele inkijk al bij voorbaat onaanvaardbaar zal zijn. Een eerste indicatief windhinderonderzoek toont ook aan dat de hoogbouw in maximaal 23 bouwlagen (circa 70 meter) in beginsel

Pagina 25

geen belasting voor de omgeving zal veroorzaken in de vorm van windhinder. In de verdere uitwerking van het plan zullen deze aspecten meer gedetailleerd worden onderzocht op basis van de ingekomen bouwplannen. De onderliggende studies over de impact van hoogbouw zijn opgenomen in bijlage 2. Beeldkwaliteit In de omgevingsdialoog wordt nadrukkelijk aandacht gevraagd voor de menselijke maat in deze hoogstedelijke woonomgeving. Hoogbouwaccenten zijn onderdeel van de stadsblokken en de woningen aan het Vliertpark staan rondom in het groen. De torens mogen wel afwisselend zijn. De woongebouwen zijn geleed en getrapt maar zijn wel één familie. De binnenhoven zijn groen en informeel en nodigen uit tot collectieve ontmoeting. Mensen geven aan dat ze een groene informele sfeer willen voor het park en de hoven met privé- buitenruimtes als overgang naar het groen. Groene gevels worden gewaardeerd, aandacht wordt gevraagd voor menselijke maat in de architectuur, en dat de torens afwisselend mogen zijn.

Pagina 26

Collectief wonen Er is veel waardering getoond voor collectieve woonvormen in Vliertpark-zuid. In de plannen is de wens opgenomen om ook in Vliertpark-noord “gezamenlijk wonen” te bevorderen. Daar valt CPO onder, maar het kan ook door binnen appartementencomplexen aandacht te besteden aan het “gemeenschappelijke”. Dat kan vorm krijgen in ontmoetingsruimten en door slimme ontwerpen die ontmoeting uitlokken, maar ook door binnen een appartementencomplex te mikken op specifieke doelgroepen. Verkeer en parkeren Er zijn zorgen geuit over de toename van verkeer op de ontsluitingswegen en in de buurten, evenals over een toename van de parkeerdruk in de buurten. Hoewel uiteraard met een toename van het aantal bewoners in de stad de verkeersintensiteit op de ontsluitingswegen zal toenemen, blijkt uit onderzoek dat de ontsluitingswegen Zandzuigerstraat, Bruistensingel, Van Grobbendoncklaan en Stadionlaan de verwachte toename aankunnen. De nieuwe woningen worden voornamelijk direct op de hiervoor bedoelde doorstroomassen ontsloten, waardoor het bewonersverkeer niet door de omliggende wijken gaat rijden. De Bruistensingel, Zandzuigerstraat en Van Grobbendoncklaan behoren tot deze doorstroomassen, waarbij de nadruk ligt op een goede verkeersafwikkeling.

Het huidige beleid van de gemeente om de snelheid op doorstroomassen op 50 km/u te houden, komt voort uit de behoefte om het verkeer efficiënt af te wikkelen en sluipverkeer door woonwijken te voorkomen. Het verlagen van de snelheid op de doorstroomassen naar 30 kilometer per uur, heeft als ongewenst effect dat het verkeer dan mogelijk eerder voor een route door de woonwijken kiest. Voor parkeren in het projectgebied gaat voor wat betreft het aantal te realiseren parkeerplekken per woning de normering ‘zone 2’ uit de Parkeernota gelden. Voor het gehele projectgebied wordt parkeerregulering (betaald parkeren en

vergunningparkeren) ingevoerd. Om een verschuiving van het parkeren naar de omliggende buurten te voorkomen, zal aan die bewoners worden voorgesteld om ook hun buurten onderdeel te laten zijn van het gebied waarin parkeerregulering wordt ingesteld. De onderliggende studies over mobiliteit zijn opgenomen in bijlage 2. De Stadionlaan en de kruisingen/oversteekpunten bij het station en de IJzeren vrouw worden naar aanleiding van de zorgen over de verkeersafhandeling aangepakt en daarmee (verkeers)veiliger en groener gemaakt. Ook worden de fietspaden richting de scholen, het station en bij de Hervensebaan aangepakt. Voorzieningen en ontmoetingen Eén van de belangrijkste resultaten uit de omgevingsdialoog is het overgrote belang van gezamenlijke voorzieningen en ontmoetingspunten. Hiervoor zijn veel suggesties gedaan, zowel voor de woonblokken als voor de groene openbare ruimte. In het ontwikkelkader zijn daarom delen van de plinten in de woonblokken bestemd voor (maatschappelijke) voorzieningen, zoals bijvoorbeeld zorg, een buurtkamer of kleinschalige werkruimte en op twee plaatsen een (dag-)horeca. Ook voor de gemeenschappelijke binnentuinen en voor het park zijn veel ideeën ingebracht. In een later stadium zullen we de precieze invulling samen met de bewoners en omwonenden nader gaan invullen.

Concreet is in het ontwikkelkader ruimte opgenomen voor een Kindcentrum (basisschool met buitenschoolse opvang en kinderopvang), naar aanleiding van de meest recente gemeentebrede ramingen. Zie bijlage 2 voor een toelichting op de onderwijsprognoses. Een compleet overzicht van de opgehaalde input, inclusief een beargumenteerde verantwoording van de punten die niet hebben geleid tot aanpassingen, vindt u in bijlage 1 - Eindverslag Omgevingsdialoog.

Pagina 27

Raamwerk openbare ruimte met voorbeeld verkaveling.

4. RAAMWERK OPENBARE RUIMTE Gezondheid staat voorop!

Het leidende principe van de Vliert is het creëren van een gezonde leefomgeving. De structuur oftewel het raamwerk van de openbare ruimte speelt daarbij een cruciale rol. In dit raamwerk wordt vastgelegd waar wegen, paden, waterlopen en groenstructuren zijn gesitueerd, als contramal voor de toe te voegen woongebouwen. Met de Vliert leveren we binnenstedelijk een bijdrage aan de woningbouwopgave van de stad, en laten daarbij zien dat dit hand in hand kan gaan met een gezonde leefomgeving voor bewoners en gebruikers. De Vliert is ontworpen vanuit de kwaliteiten van de plek: een gezonde stadswijk met een groen hart. Dit hart wordt gevormd door de aanwezige volwassen beplanting achter het Sportiom en de laanbomen langs de Aartshertogenlaan. Drager van dit groene hart is de waterloop de Vliert. Dit groene hart wordt ontwikkeld tot een stadspark dat identiteit geeft aan de aangrenzende woonwijk: het Vliertpark. Dit stadspark nodigt uit tot bewegen en sporten. Ook voor ontmoeting is dit het hart van de nieuwe wijk. Het groene hart en de routes erlangs en er doorheen verbinden het Vliertpark met de Vliertpoort. Aan deze routes is een plek gereserveerd voor een nieuwe basisschool in het park. Het geheel aan groen - van bomen tot groenblauwe structuren - vervult een ecologische functie; van leefgebied tot en met de verbinding naar en tussen parken in de omgeving van het plangebied.

Menselijke maat: lopen, fietsen en deelmobiliteit krijgen prioriteit De Vliert wordt een wijk met een menselijke maat. De voetganger en fietser krijgen ruim baan. Het fijnmazige fiets- en wandelnetwerk maakt fietsen en lopen aantrekkelijk en veilig. Daarmee staat het gebruik van langzaam en duurzaam vervoer voorop. Fiets- en wandelroutes zijn optimaal verbonden met de stad, ze sluiten aan op de fietssnelweg F59 en de Bruistensingel. Nieuwe verbindingen worden gemaakt naar de Graafsebuurt en naar de scholen langs de Hervensebaan. Hier wordt een nieuwe verbinding gemaakt onder het spoor door. Het netwerk van voet- en fietspaden verbindt de belangrijkste ontmoetingsplekken in het gebied, zoals de sportvoorzieningen van stadion en Sportiom, het station en het Vliertpark, maar ook de dagelijkse winkelvoorzieningen in de aangrenzende wijken. (Zorg)voorzieningen in de buurt, of in omliggende buurten, zijn goed bereikbaar via de langzaam verkeersroutes. Eenzaamheid willen we zoveel mogelijk voorkomen. De buurt wordt inclusief en divers en we zetten in op gemeenschapsvorming en ontmoeting, waarbij er aandacht is voor bewuste en spontane ontmoeting in zowel de groene collectieve ruimte tussen de woonblokken als in de openbare ruimte. We hebben bovendien aandacht voor het creëren van uitzicht vanuit de woningen op groen en zorgen voor prettige plekken om tot rust te komen.

Pagina 29

Impressie mogelijk toekomstbeeld van Vliertpoort.

De stedenbouwkundige opzet voor de nieuwe wijk zorgt voor een autoluwe inrichting en enkele bestaande routes zorgen voor de afwikkeling van het gemotoriseerde verkeer. Lopen en het gebruik van fiets, openbaar vervoer en deelmobiliteit worden gestimuleerd. Een goed voorbeeld daarvan zijn gunstige, dicht bij de woningen gelegen fietsenstallingen die zonder omwegen snel aansluiten op de hoofdstructuur, terwijl het parkeren van de auto wat verder van de woning is gelegen. Het NS-station wordt met aantrekkelijke voetgangersen fietsroutes beter verbonden, waardoor het echt een integraal onderdeel wordt van de nieuwe stadswijk. De voetgangersbruggen over de Bruistensingel worden onderdeel van een nieuwe wandelroute door de wijk. Zo worden de deelgebieden goed met elkaar verbonden en ontstaat een aantrekkelijke route van het station verder de wijk in. Waar nu het fietsparkeren slechts op één plaats bij het station plaatsvindt willen we in het plan komend vanuit meerdere richtingen fietsvoorzieningen nabij het station.

Schetsontwerp openbare ruimte Aangezien de openbare ruimte een belangrijke drager van het stedenbouwkundig plan is, is een schetsontwerp gemaakt voor de inrichting hiervan. Dit ontwerp bestaat uit twee karakteristieke delen: de ‘foyer’ in Vliertpoort en het park in Vliertpark.

Vliertpoort

Vliertpark

De foyer In de huidige situatie ligt het station enigszins geïsoleerd van de omgeving. De omgeving wordt nu gedomineerd door de infrastructuur (Bruistensingel) en (veel) laagwaardig groen. Er is weinig sociale controle. In het schetsontwerp wordt deze stationsomgeving getransformeerd tot een ‘foyer’: een gemeenschappelijke stedelijke ruimte waar alle nieuwbouw aan gelegen is en waar je prettig ontvangen wordt. De nieuwe bouwblokken rond het station hebben hun entrees aan deze foyer. In de onderbouw van de bouwblokken (de plint) worden voorzieningen/functies opgenomen. Door deze nieuwbouw verandert de stationsomgeving in een levendig plein met veel sociale controle. De ‘foyer’ krijgt een stedelijke inrichting. Door de toepassing van één karakteristieke pleinverharding worden de vier kwadranten rondom het station meer een samenhangend geheel. In het plein is ruimte voor veel hoogwaardig groen. De hele foyer (incl. Bruistensingel) krijgt een eigen pleinverlichting. Ook de omgeving van het station wordt meegenomen in de herinrichting. Er komen stallingen voor fietsen bij de oostelijke opgangen tot de perrons. De spoortaluds worden met vaste planten in terrassen aantrekkelijker gemaakt. Binnen de bouwblokken zijn gemeenschappelijke, openbaar toegankelijke groene binnentuinen opgenomen. Deze worden met de bebouwing mee ontworpen.

Met nadrukkelijke aandacht voor de aansluiting van routes vanuit de omgeving door de binnentuinen.

Principe doorsnede gebied nieuw (boven) en bestaand (onder) ter plaatse van de Bruistensingel.

Pagina 31

Impressie mogelijk toekomstbeeld van Vliertpark.

Pagina 32

Voor de bouwblokken rond het station (Vliertpoort) zal niet al het bestaande groen gehandhaafd kunnen worden. Indien mogelijk worden bestaande bomen verplant. Als dat niet mogelijk is worden ter compensatie nieuwe bomen geplant in of in de directe nabijheid van het projectgebied. De Bruistensingel is niet alleen een belangrijke verbinding voor langzaam verkeer, maar blijft dit ook voor autoverkeer als doorstroomas in de verkeersstructuur van de stad. Zowel voor de kruising Bruistensingel/Zandzuigerstraat als de kruising Bruistensingel/Stadionlaan zullen maatregelen worden genomen om de (veilige) oversteekbaarheid voor langzaam verkeer te verbeteren.

Het park Het bestaande groen rond de (voormalige) Aartshertogenlaan vormt het hart van de nieuwe wijk Vliertpark. Dit wordt gehandhaafd of vernieuwd waar dit vanwege de vitaliteit van de bomen noodzakelijk is. De nieuwbouw van het Vliertpark bevindt zich vooral op de plek van het huidige transferium. Zoveel mogelijk woningen in het Vliertpark worden vanuit het park ontsloten via de langzaamverkeersroutes om ontmoeting te stimuleren: je komt thuis ín het Vliertpark.

Tussen de bouwblokken zal veel groen worden toegevoegd, waarmee het Vliertpark tot aan het spoor wordt uitgebreid. Onderzocht wordt of ook de Stadionlaan hierin mee kan transformeren, door een groene middenberm aan te leggen. De bomen zijn van belang voor vogels, vleermuizen en eekhoorns. De lange bomenrijen en ruige vegetaties in het park zijn daarnaast geschikt voor marterachtigen. Onder de bomen wordt een struiklaag ontwikkeld en sluiers van klimplanten zoals hop en bosrank. Dit biedt habitat voor marterachtigen en eekhoorns en is bij uitstek geschikt voor vogels als de blauwborst en buidelmees. De waterloop de Vliert vormt de ruggengraat van het park en de verbinding met de volgende fase van de gebiedsontwikkeling. Deze wordt omgevormd tot een slingerende loop met natte oeverzones, waar ruimte is voor rietkragen met lisdoddes en biezen waar de kleine karekiet zich thuis zal voelen, evenals amfibieën (de groene kikker), libellen (de glassnijder) en de ijsvogelvlinder. Het Vliertpark krijgt hiermee een rijke variatie aan landschap, van oude bomen tot moerassige stukken. Langs de oever van de Vliert wordt een route aangelegd met onverharde paden, vlonderpaden en bruggetjes. Zo is de natuur beleefbaar voor bewoners en gebruikers van het park. Wellicht kan hier nog een waterspeelplaats aan toegevoegd worden.

Principe doorsnede gebied nieuw (boven) en bestaand (onder) ter plaatse van Graafsebuurt Noord - Aartshertogenlaan-Vliertpark - woningen - Stadionlaan- spoortalud.

Pagina 33

Pagina 34

Dat vooral ontmoeten een belangrijke functie van het groen is, zal tot uitdrukking komen in de inrichting van het park met sport- en spelvoorzieningen en verblijfsplekken. Er is ook ruimte voor mensen die rust in het park willen. Voor gezamenlijk gebruik zoals een moestuin of een ontmoetings- of speelplek is ruimte gereserveerd tussen de nieuwbouw. Dit zal later samen met bewoners worden uitgewerkt.

Vanuit de extra toevoeging van woningen is bekeken of de wegen het extra verkeer goed kunnen verwerken. Uit de modelberekeningen blijkt dat alle wegen het extra verkeer kunnen verwerken, Natuurlijk wordt het wel drukker, met name op de spitsmomenten. Voor specifieke kruispuntlocaties gaan we nog detailanalyses uitvoeren om de verkeerslichtenregelingen te optimaliseren in relatie tot de voetgangers- en fietsoversteken.

Om het park toegankelijk te maken wordt een netwerk van fiets- en wandelpaden aangelegd. Dit netwerk sluit aan op bestaande fiets- en wandelroutes. Om de nieuwe wijk beter te verbinden met de omliggende wijken wordt een nieuwe onderdoorgang voor fietsers en voetgangers gemaakt onder het spoor door. Deze is onderdeel van een fietsroute die naar het zuiden ingepast is in de Graafsebuurt (langs het ‘53rd Welsh Division’ monument dat aan het park ligt) en naar het noorden via de scholen langs de Hervensebaan richting het Hervenpad naar de Heinis. In de onderdoorgang worden faunavoorzieningen opgenomen zodat deze ook een extra verbinding noord-zuid voor de ecologie wordt. Onderzocht wordt of hier ook een waterverbinding kan worden opgenomen.

Daarnaast kijken we in de verdere uitwerking van het ontwikkelkader naar verschillende oversteekvoorzieningen. Zo realiseren we op de Stadionlaan twee nieuwe oversteekvoorzieningen tussen de woonblokken en de F59 en de nieuwe spooronderdoorgang. Daarnaast willen we ook voor de andere wegen nog verder inzoomen op belangrijke oversteeksituaties om juist de fiets- en voetgangersrelaties te versterken.

Verkeersontsluiting gemotoriseerd verkeer De hoofdontsluitingswegen en wegen met lijnbussen liggen grotendeels aan de randen van het gebied. Hier geldt een maximumsnelheid van 50 km/uur. De toegang tot de bouwblokken voor auto’s is via de Zandzuigerstraat, de Hervensebaan of de Stadionlaan. Het parkeerhuis wordt ook direct ontsloten op de Stadionlaan. De Victorialaan blijft een route voor het stadion en dient ook als ontsluiting van de achterliggende woonwijk richting de Stadionlaan. Afsluiten van deze weg leidt tot een ongewenste toename van verkeer over de weg Hintham. De doorstroomassen waar de gebiedsontwikkeling langs wordt ontsloten, blijven hoofdontsluitingswegen van de gemeente waar de hoofdfunctie op doorstroming en bereikbaarheid ligt.

Voor het gebied zelf zullen er voorzieningen worden aangebracht voor bezorgbusjes met postpakketten, boodschappen leveren aan huis en invalidenparkeerplaatsen via de secundaire wegen. Afvalcontainers liggen aan de randen van de wijk ook gekoppeld aan de secundaire wegen. Hier kan het zwaardere verkeer makkelijk en zonder hinder komen. Bevoorrading voor de voorzieningen wordt gescheiden van drukke verblijfsruimtes en langzaam verkeerroutes.

Parkeerstrategie de Vliert Gezien de ligging van het plangebied rondom Station Oost en de korte afstand tot de binnenstad sturen we nadrukkelijk op de duurzame mobiliteitsvormen als fiets en deelmobiliteit. We kiezen er daarbij ook voor om het parkeren zoveel mogelijk in gebouwde voorzieningen op te lossen en niet in de openbare ruimte op maaiveld. Daarbij is een keuze gemaakt om voor een aantal woonblokken uit te gaan dat het parkeren voor bewoners direct bij/onder de woningen wordt opgelost. Voor een aantal woonblokken is gekozen om het parkeren te integreren in het parkeerhuis. De loopafstand tot het parkeerhuis vanaf de woonblokken is bepalend geweest voor deze keuze.

Pagina 35

Pagina 36

Het parkeerhuis is een gebouwde, meerlaagse voorziening aan de oostzijde van de Vliert fase 1, op de kruising van Stadionlaan en Victorialaan. Het biedt ruimte aan verschillende doelgroepen van parkeerders: als transferium voor bezoekers aan de binnenstad, een deel van de bewoners van het Vliertpark en alle bezoekers voor de woningen ten zuiden van het spoor. Hier is bovendien ruimte voor deelmobiliteit, zoals elektrische auto’s, e-bikes of e-scooters. Het parkeerhuis wordt ontsloten vanaf de Stadionlaan. Hier bevindt zich ook de halte van de transferiumbus en de reguliere lijnbussen. De meerwaarde van het parkeerhuis op deze locatie is velerlei. De ligging is centraal, zowel voor de eerste fase van de ontwikkeling als voor fase 2. Er is een goede aansluiting op busverbindingen, waaronder de transferiumbus. Bovendien is er in de plint ruimte voor aanvullende services zoals de genoemde deelmobiliteit, maar eventueel is aanvullend ook ander programma denkbaar. Een van de grootste meerwaarden zit in het multifunctionele gebruik door verschillende doelgroepen van bewoners, bezoekers, en huidige gebruikers van transferium, werknemers en bezoekers van de binnenstad. Met het parkeerhuis wordt bovendien een autoluw woongebied gerealiseerd in het Vliertpark, waardoor ook het gebied rondom de woningen zo groen en gezond mogelijk kan worden ingericht.

Parkeerhuis.

Binnen de parkeerstrategie kiezen we voor volledig gereguleerd parkeren, waarbij er alleen parkeerplaatsen beschikbaar zijn voor bewoners bij enkele woonblokken en de rest van de bewoners en bezoekers in een betaalde voorziening als het parkeerhuis moet parkeren. Om te voorkomen dat parkeerders uitwijken naar omliggende buurten wordt aan hen voorgesteld om ook hier gereguleerd parkeren in te stellen. We zien de afgelopen jaren dat de groei van het gereguleerd gebied al buurten als Muntel/De Vliert heeft bereikt en ook vanuit de groei van de stad is het voorspelbaar dat het gereguleerde gebied zich verder uitbreidt. Rekening houdend met deze groei en de komst van woningen vanaf 2026/2027 lijkt het een logische stap om voor het gehele plangebied van de Vliert uit te gaan van gereguleerde parkeervoorziening.

Netwerk van fiets- en wandelpaden.

Deelmobiliteit.

Pagina 37

Raamwerk met voorbeeldverkaveling.

5. STEDENBOUWKUNDIG PLAN Groen en stedelijk wonen in de stad

In de Vliert staan gezamenlijkheid en ontmoeting als onderdeel van een gezonde leefomgeving centraal. Samendoen, samen de schouders eronder zetten. Omzien naar elkaar. Zo ontstaat een buurt waar je wortel schiet, waar je bij betrokken bent. Waar je activiteiten kunt ondernemen, in het park, in de gedeelde buitenruimte of in collectieve voorzieningen zoals een buurtkamer in de bouwblokken. Het wordt een echte gemengde stadswijk. Met een mix van woningtypologieën en prijscategorieën is er een plekje voor iedereen: alleenstaanden, stellen en gezinnen. Starters en doorstromers, studenten en ouderen. Ook voor collectieve woonvormen bieden we ruimte. Koop en (sociale) huur worden door de gehele wijk gemengd. Bewoners kiezen voor een moderne, stedelijke levensstijl in een dynamisch maar ook rustig en groen gebied, met de binnenstad en al haar voorzieningen op fietsafstand. Het station is een OV-knooppunt, waar we hoger en intensiever bouwen. Voorzieningen zoals ontmoetingsplekken en flexwerkplekken vergroten de levendigheid van deze foyer naar de stad.

Programma Wonen Gebiedsontwikkeling de Vliert levert een belangrijke bijdrage aan de woonbehoefte in de stad en voegt op termijn 1.800-2.100 woningen toe. In de

eerste fase willen we hiervan al 1.450 – 1.500 woningen realiseren. De (landelijke) tendens is dat het aantal één- en tweepersoonshuishoudens toeneemt, wat een grote druk legt op de woningmarkt. De woningen in de Vliert zullen voor een belangrijk deel geschikt zijn voor kleine huishoudens (alleenstaanden en stellen), maar er komt ook ruimte voor gezinnen die stedelijk willen wonen. De woningen worden aantrekkelijk voor jong en oud (en alles wat daartussen zit). Naast mogelijkheden voor jongeren en starters biedt de nieuwbouw mogelijkheden voor doorstromers, waaronder ouderen uit de buurt die willen doorstromen naar een gelijkvloerse woning. Gebiedsontwikkeling de Vliert levert een belangrijke bijdrage aan de woonbehoefte in de stad en voegt op termijn 1.800-2.100 woningen toe. In de eerste fase willen we hiervan al 1.450 – 1.500 woningen realiseren. De (landelijke) tendens is dat het aantal één- en tweepersoonshuishoudens toeneemt, wat een grote druk legt op de woningmarkt. De woningen in de Vliert zullen voor een belangrijk deel geschikt zijn voor kleine huishoudens (alleenstaanden en stellen), maar er komt ook ruimte voor gezinnen die stedelijk willen wonen. De woningen worden aantrekkelijk voor jong en oud (en alles wat daartussen zit).