Bijlage 1. IVP 's-Hertogenbosch 2023-2026

23

Rijker verantwoorden: kernpartners voeren samen, al dan niet naar aanleiding van bepaalde kerncijfers, het gesprek over het probleem, de oorzaken, de ontwikkelingen en de aanpak. In ieder geval tijdens planvorming en tussentijdse voortgangsmomenten. Bron: Veiligheidsanalyse IVP ’s-Hertogenbosch, DSP-groep, april 2022 24 Besluit Begroting en Verantwoording

19

Bijlagen 1. Waar staan we nu? – analyse van de afgelopen beleidsperiode 2. Visualisatie bouwstenen IVP

20

Bijlage I

Waar staan we nu? – analyse van de afgelopen beleidsperiode

Dit beleid is gevormd met behulp van vier bouwstenen: een veiligheidsanalyse 25, de Veiligheidsmonitor 202126, de ervaringen uit het traject van de wijkveiligheidsscans27 en de ervaringen uit de beleidsperiode 2019-202228. In die beleidsperiode hebben we toegewerkt naar vier strategische doelen: een veilig ’s-Hertogenbosch, inwoners en ondernemers ‘in positie’, de basis verstevigd én maatwerk per wijk. We geven in deze bijlage een terugkoppeling op deze doelen en gaan in op de belangrijkste ontwikkelingen binnen de prioritaire thema’s in de beleidsperiode 2019-2022: veilige- en leefbare wijken en buurten, veilig uitgaan en veilige evenementen, problematische jeugd en jeugdgroepen en tot slot ondermijning. Deze analyse is gebruikt om de koers te bepalen voor het IVP 2023-2026. Een veilig ’s-Hertogenbosch – algemeen beeld We zien in ‘s-Hertogenbosch een kantelend veiligheidsbeeld, waarbij het we qua objectieve veiligheidscijfers op vele fronten goed doen, maar inwoners in de wijk deze veiligheid niet altijd zo beleven. Het aantal misdrijven kent een verdere daling. Daarmee is het objectieve veiligheidsbeeld verbeterd. Op het gebied van vermogenscriminaliteit zien we een verdere daling, zeker waar het gaat om woninginbraken, diefstallen van/uit auto’s, van motorvoertuigen en zakkenrollen. Een onderwerp dat wel negatief opvalt en daarmee aandacht vraagt is horizontale fraude.

Daarbij gaat het om fraude met betaalproducten of online handel, identiteitsfraude of online oplichting via WhatsApp. Horizontale fraude is ten opzichte van 2018 met 104% toegenomen. Een sterke toename zien we eveneens waar het gaat om cybercrime. Landelijk zijn er soortgelijke ontwikkelingen te zien. Figuur 2.1 Aantal misdrijven per 1.000 inwoners in Nederland en B5-gemeenten

(bron: politie, CBS) Figuur 2.2 Veiligheidsdoelstellingen gemeente ’s-Hertogenbosch (objectief) Doelstelling 2022

Nulmeting 2017

2019

2021

Wordt de doelstelling gehaald?

Totaal aantal misdrijven per 1.000 inwoners

Max. 60

64,2

58,9

58,8



Woninginbraken per 1.000 inwoners

Max. 6,0

6,4

4,2

3,5

Diefstallen uit/vanaf auto’s per 1.000 inwoners

Max. 6,5

8,3

5,1

4,1

Diefstallen van motorvoertuigen per 1.000 inw.

Max. 1,3

1,8

0,8

0,3

  

(bron: politie, vragenlijst Leefbaarheid & Veiligheid)

Waar het aantal misdrijven daalt, zien we een stijging op het gebied van overlast. Het gaat hierbij zowel om overlast van buurtbewoners onderling, als door daklozen, personen met verward gedrag en jeugd. Dit was een ontwikkeling die aan het begin van de beleidsperiode al zichtbaar was en onder 25

Veiligheidsanalyse IVP ’s-Hertogenbosch, DSP-groep, april 2022 Veiligheidsmonitor 2021 (’s-Hertogenbosch), Onderzoek en Statistiek, april 2022 De evaluatie van het wijkveiligheidsscan-traject is in september 2022 aan de gemeenteraad aangeboden via een raadsinformatiebrief. 28 Een visualisatie waarin de samenhang tussen deze bouwstenen wordt weergegeven is opgenomen in bijlage II. 26 27

21

invloed van de coronacrisis is versterkt. De doelstellingen die we op deze thema’s gesteld hebben voor 2022 zijn daarmee niet gehaald. Figuur 2.3 Veiligheidsdoelstellingen gemeente ’s-Hertogenbosch (overlast) Doelstelling 2022

Nulmeting 2017

2019

2021

% vaak overlast van buurtbewoners

Max. 4%

5%

7%

7%

Overlast verwarde personen per 1.000 inw.

Max. 4,0

5,0

5,2

8,1

Overlast jeugd per 1.000 inwoners

Max. 4,8

5,9

5,5

10,5

% vaak overlast van rondhangende jongeren

Max. 4,5%

7%

9%

11%

Wordt de doelstelling gehaald?

   

(bron: politie, vragenlijst Leefbaarheid & Veiligheid)

Uiteindelijk willen we een veilig ’s-Hertogenbosch waarbij het objectieve en subjectieve veiligheidsbeeld meer in balans zijn. Dat het rapportcijfer voor veiligheid in de buurt licht is teruggelopen, en we in 8 wijken onder de gestelde grens van cijfer 6 zitten is geen gunstige ontwikkeling. Daarnaast nemen de onveiligheidsgevoelens licht toe. Figuur 2.4 Welk rapportcijfer geeft u voor…? De veiligheid in uw buurt 2021

6,9

2019

7,0

2017

6,9

(bron: vragenlijst leefbaarheid & veiligheid) Figuur 2.5 Hoe vaak voelt u zich onveilig in uw buurt?

Bron: vragenlijst leefbaarheid & veiligheid

Wat het traject van de Wijkveiligheidsscans ons geleerd heeft, is dat veiligheid voor veel inwoners vooral te maken heeft met leefbaarheid, met prettig wonen in je wijk. Verkeersveiligheid, jeugdoverlast en zwerfafval zijn de belangrijkste veiligheidsthema’s die in dit traject naar voren kwamen. Klassiekere veiligheidsonderwerpen als vermogenscriminaliteit en ondermijning komen niet of nauwelijks naar voren. Werken aan veiligheid is daarmee een bredere opgave dan alleen voor het veiligheidsdomein. 2.2

Prioriteiten beleidsperiode 2019-2022

Veilige en leefbare wijken en buurten Overlast, geweld op het snijvlak van zorg & veiligheid - personen met verward gedrag De problematiek rondom personen met verward gedrag heeft in de samenleving veel aandacht. Landelijk en lokaal deden zich enkele ernstige incidenten voor in de afgelopen jaren. De politie en woningcorporaties ervaren een toename van mensen met psychische klachten in de wijken. Hierdoor wordt de integrale aanpak van complexe casuïstiek en vroegsignalering/preventie van escalatie extra belangrijk. Er zijn de afgelopen jaren forse inspanningen verricht in de aanpak op dit thema: Op regionale schaal (Oost-Brabant) hebben diverse projecten gelopen (verward en dan..,

22

-

-

invoering Wvggz en Wzd29, Ketenveldnorm) ter bevordering van de ketensamenwerking en opvang van de doelgroep; Subregionaal is het crisisinterventieteam (CIT) opgestart. Hiermee kan 24/7 inzet plaatsvinden voor mensen die (acuut) psychosociale ondersteuning nodig hebben. Dit vindt in nauwe samenwerking met politie, CvTB30 en Reinier van Arkel (GGZ) plaats. Daarnaast wordt subregionaal gewerkt aan beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Op lokaal niveau wordt gewerkt met gemeentelijke regisseurs (zorg en veiligheid) die een regietaak vervullen ten aanzien van de zorg en aanpak van kwetsbare personen die onbegrepen gedrag vertonen. Binnen het actieoverleg (schaal ’s-Hertogenbosch – Vught) vindt de integrale afstemming plaats op dit thema, zodat zorg casuïstiek sneller en beter overgedragen kan worden aan de zorgsector.

Toch wordt de ketensamenwerking op dit thema nog als onvoldoende ervaren, ondanks deze inspanningen en blijven de overlastregistraties toenemen. Tegelijkertijd zijn juist de overlast en onveiligheid veroorzaakt door kwetsbare personen niet het belangrijkste probleem. Dit zit veel meer in de integraliteit van de ketenaanpak zodat duurzaam de juiste hulp geboden wordt. Het zwaartepunt van deze opgave ligt om die reden veelal in het zorgdomein en kan niet primair opgelost worden vanuit het veiligheidsdomein. Zonder passende aanpak aan de voorkant blijven echter ook de gevolgen in het veiligheidsveld bestaan. Een goede verbinding tussen zorg en veiligheid blijft daarmee essentieel op dit onderwerp. Vermogens- en veel voorkomende criminaliteit Op dit thema zien we een verdere positieve ontwikkeling en voldoen we aan de doelstellingen, zowel kwalitatief als kwantitatief. Wel zien we een verschuiving naar de digitale wereld waar juist een sterke toename te zien is in bijvoorbeeld fraude met online handel, identiteitsfraude of online oplichting via WhatsApp. We hebben inmiddels een duurzame aanpak ontwikkeld op dit thema, in een combinatie van preventie en repressie en in nauwe samenwerking met inwoners. Enkele voorbeelden zijn de inzet van de Bossche Buurttent, Buurtpreventieteams, het Donkere Dagen Offensief en de persoonsgerichte aanpak.

Wijkveiligheidsscans De afgelopen beleidsperiode hebben we wijkveiligheidsscans uitgevoerd in alle wijken en dorpen binnen de gemeente. Beschikbare informatie over de wijk is gebruikt en aangevuld met professionele beelden en een korte wijkveiligheidsenquête. De resultaten hiervan zijn vervolgens met bewoners besproken, zodat samen gezocht kan worden naar oplossingen voor de veiligheidsproblemen. Waar dat kon zijn problemen meteen opgelost. Wat we in het traject van de wijkveiligheidsscans zien is dat inwoners vaak thema’s belangrijk vinden die veiligheid raken, maar die, op het oog tegenstrijdig, niet de kern zijn van veiligheidsbeleid. Bijvoorbeeld waar het gaat om te hard rijden, zwerfafval of overlast door jeugd. Het gaat veel meer over leefbaarheid, over prettig wonen in je buurt in brede zin. Hierbij kunnen kleine aanpassingen grote invloed hebben op het nabije veiligheidsgevoel van inwoners. Het is daarmee belangrijk dat er aandacht blijft voor deze thema’s en dat de verbinding met inwoners in onze wijken en buurten blijft bestaan, bijvoorbeeld via de wijknetwerken, wijkmanagers, jongerenwerk, inzet van wijk- en jeugd BOA’s en contacten via bestuurs- en dorpsraden. Voor veiligheidsbeleid is dit een randvoorwaarde, een veilige basis om op verder te bouwen. Het helpt om het vertrouwen in de overheid te verhogen.

Vanuit die waardevolle contacten ontstaat ook de ruimte om aandacht te vragen voor de gevolgen van bijvoorbeeld ondermijnende criminele invloeden, die meestal minder zichtbaar zijn. Veilig uitgaan en veilige evenementen De coronapandemie heeft veel invloed (gehad) op het uitgaansleven en evenementen. Sinds de start van de coronapandemie waren eet- en drinkgelegenheden met periodes gesloten en in andere periodes onder voorwaarden open. Ook veel evenementen konden twee jaar lang niet doorgaan. Desondanks is de afgelopen jaren de overlastbeleving door horeca of uitgaan ongeveer gelijk gebleven.

29 30

Wvggz: Wet verplichte GGZ, Wzd: Wet zorg en dwang CvTB: Centrum voor Trajecten en Bemoeizorg

23

De Kwaliteitsmeter Veilig Uitgaan (KVU) helpt de gemeente, politie en horecaondernemers samen de veiligheid in het uitgaansgebied te verbeteren. Voor grote evenementen als carnaval, Koningsdag en oud op nieuw wordt gewerkt met vaste draaiboeken en er zijn locatieprofielen voor plekken waar regelmatig evenementen plaatsvinden. Organisatoren weten zo tijdig waarmee zij rekening moeten houden. De samenwerking en het contact tussen de betrokken overheidspartners en ondernemers en organisatoren is doorgaans goed en de ondersteunende structuren staan. Veiligheid rondom uitgaan en evenementen zal altijd aandacht blijven vragen. Het thema opnieuw prioriteren in het IVP lijkt echter niet nodig. Problematische jeugd en jeugdgroepen De integrale aanpak van jeugdoverlast en –criminaliteit is in de afgelopen beleidsperiode doorontwikkeld op basis van het landelijke 7-stappenmodel. We leggen de accenten op de balans tussen ‘zorg, veiligheid en participatie’, aanhaking Teams Toegang & Regie en RMC/leerplicht in verband met persoonsgerichte aanpak/individuele problematiek en het betrekken van maatschappelijke partners en in het bijzonder ouders. Zeker in de nafase van de rellen van januari 2021 wordt dit intensief toegepast. In de coronaperiode zijn de overlastregistraties vanwege jeugd sterk toegenomen. Het jeugdveld heeft zich met name bezig gehouden om het contact met jongeren te behouden.

Enerzijds omdat er zorgen waren en zijn over hun mentale en sociale gezondheid als gevolg van de pandemie. Anderzijds omdat ze de coronamaatregelen niet altijd goed in acht namen. Dit leverde een intensivering op in de samenwerking met alle professionals op straat. Er was een balans nodig tussen het goede gesprek en handhaving. Door deze intensivering is de samenwerking en het vertrouwen tussen alle professionals op straat gegroeid. Dit heeft de integrale aanpak van jeugdoverlast bevorderd. De vorming van jongerentafels per wijk en op stedelijke niveau dragen ook bij aan de samenwerking, alsook de realisatie van en samenwerking met de jeugdboa’s. Voor de aanpak van jeugdoverlast hebben we hiermee een passend kader gevormd. Zorgen blijven er rondom het thema jeugd waar het gaat om het risico op afglijden in ondermijnende criminaliteit, drugsgebruik en -handel, wapenbezit en verharding, alsook in relatie tot overlast door jeugd. Een kansrijke en gezonde basis biedt voor alle jongeren de beste manier om volwaardig lid van de samenleving te zijn. Daarmee voorkomen we ook dat jeugd op het verkeerde pad raakt. Binnen het sociaal domein hebben deze thema’s de aandacht en zijn tevens de zorgstructuren met betrekking tot jeugd ingericht.

Binnen het veiligheidsdomein ligt het accent op het voorkomen van jonge aanwas en het voeren van regie wanneer jeugd op het verkeerde pad raakt of dreigt te raken zodat de juiste hulp, ondersteuning of eventueel repressieve maatregelen ingezet worden. Een effectieve aanpak vraagt om een goede verbinding tussen zorg en veiligheid. Het streven is om het gemeentelijk instrumentarium, zowel ambtelijk als bestuurlijk, afgestemd, juist en tijdig in te zetten. Van probleemgestuurd naar zo vroeg mogelijk acteren op signalen. De jongerentafels vormen hiervoor het platform. Zo hebben straatcoaches en JPP-ers31 ouders bezocht, hebben jongerenwerkers een kickboksprogramma aangeboden, en heeft de burgemeester bestuurlijke maatregelen opgelegd. Ondermijning Er is in de afgelopen jaren hard gewerkt aan het tegengaan van ondermijnende invloeden en criminaliteit binnen onze gemeente. Via concrete (RIEC) casuïstiek zijn barrières opgeworpen in samenwerking met diverse partners zoals gemeente, politie, OM, belastingdienst en de TaskforceRIEC. Ondermijnende activiteiten zijn hiermee gehinderd of gestopt. We voerden periodieke controles uit: van buitengebied tot arbeidsmigranten/overbewoning en van verkeerscontroles tot garageboxen/ vuurwerk en deze hebben geleid tot het ontdekken van diverse synthetische drugslabs en hennepkwekerijen.

Door de inzet van gerichte communicatie afgestemd tussen alle samenwerkende partners ‘één overheid met daadkracht’ is de impact van acties vergroot. Rijksfinanciering maakte het mogelijk om een aanzet tot een integrale methodiek te ontwikkelen voor een duurzame aanpak van overlastgevende- en criminele praktijken. De Gestelse Buurt32 is hierbij proeftuin. Dit traject is nog niet 31 32

JPP-ers: jeugdpreventiewerkers Gestelse buurt - Gemeente 's-Hertogenbosch

24

klaar en loopt ook de komende vier jaar door. Ook is intelligence de afgelopen jaren doorontwikkeld. Het Gemeentelijk Informatie Knooppunt (GIK) is uitgebreid met een veiligheidsdashboard en visualisatietools. Samen met de TF-RIEC en adviesbureau Telegy is een praktijkvoorbeeldrapportage over het gemeentelijke informatie knooppunt opgeleverd33. Op deze manier helpen we als gidsgemeente andere gemeenten informatiegestuurd te werken. Onze informatiepositie hebben we daarnaast verder versterkt door implementatie van de interne meldapp ‘Meld een Vermoeden’. Hiermee is er voor medewerkers binnen de gemeente één centraal meldpunt voor signalen van ondermijning. De organisatorische basis voor de aanpak van ondermijning is ook verder geprofessionaliseerd. Signalen die binnenkomen worden gewogen en beoordeeld met behulp van het eerder genoemde GIK en daarna voorgelegd aan het Lokaal Informatie Overleg (LIOO). Kansrijke signalen worden vervolgens doorgeleid aan het Bosch InterventieTEam (BITE) om opgepakt te worden. De vorming van een bijzondere wettenteam zodat gericht toezicht gehouden kan worden zal dit nog verder ondersteunen. Privacy van inwoners en ondernemers is hierbij van groot belang. Door strikte privacy ingegeven sectorale wetten en de AVG is binnengemeentelijke gegevensdeling niet altijd vanzelfsprekend.

Het Privacy Protocol Bestuurlijke Aanpak Ondermijning geldt daarom als basis voor de samenwerking tussen diverse gemeentelijke afdelingen. Bestuurlijke- en maatschappelijke weerbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde voor een effectieve aanpak van ondermijnende criminaliteit. Hier is, met focus op jeugd, op ingezet door bewustwordingstools/games zoals ‘Eenheid75’ in te zetten en daarmee de meldingsbereidheid te verhogen. In de nabije toekomst volgt nog een tweede game, “de Hosselaar”. Ook is bij herhaling voorlichting gegeven aan het bedrijfsleven, raadsleden en de interne gemeentelijke organisatie over ondermijning. De aanpak van ondermijning heeft de afgelopen jaren steeds meer structuur en focus gekregen en heeft daarmee een stevige basis. Er blijft voortdurende aandacht voor het thema nodig om weerstand te kunnen bieden tegen ondermijnende invloeden. Impactrijk interveniëren staat hierbij centraal. Overige strategische doelen In deze beleidsperiode is zowel in gezet op maatwerk per wijk, als het verder in positie brengen van inwoners en ondernemers. Met name in het traject van de wijkveiligheidsscans, waarin elke wijk in ’s-Hertogenbosch op het gebied van veiligheid in beeld is gebracht. Dit deden we sámen met inwoners, breder dan de standaard wijk- of dorpsvertegenwoordigers op locatie.

Inwoners dachten en deden zelf mee om oplossingen te bedenken en op onderdelen zelf uit te voeren voor de problemen die zij signaleerden. Zo werden op enkele plekken verkeersborden verplaatst om deze beter zichtbaar te maken of werd groen gesnoeid om het gevoel van veiligheid te verbeteren. Als overheid vervulde we in dit traject een ondersteunende en uitnodigende rol. Veiligheid werd hiermee een coproductie. Ook waar het gaat om de buurtpreventieteams en de horecasamenwerking tijdens corona is geprobeerd met oog voor ieders belangen samen aan brede veiligheid (alsook volksgezondheid) te werken. Het is belangrijk dit vast te houden in de komende beleidsperiode, zodat veiligheid dichtbij blijft voor inwoners en ondernemers. Een stevige basis, betrouwbare veiligheidspartner én overheid zijn, is een randvoorwaarde om dit te kunnen doen. Ook hier zijn belangrijke stappen in gezet in de afgelopen beleidsperiode, bijvoorbeeld in de aanpak van ondermijning en het op orde brengen van ons bestuurlijke instrumentarium. Ook het informatiegestuurd werken is doorontwikkeld, niet alleen binnen de aanpak van ondermijning, maar ook via het informatiegestuurd handhavingssysteem van de boa’s en de app die ontwikkeld is zodat de buurtpreventieteams informatiegestuurd ingezet kunnen worden. Daarnaast zijn wijkgerichte en stedelijke jongerentafels gevormd.

Het is belangrijk deze basis op orde te houden en te blijven doorontwikkelen.

33

Kennisplatform Ondermijning

25

Bijlage II

Visualisatie bouwstenen IVP

26

27