Bijlage 1 Bestuursakkoord 2026-2030 's-Hertogenbosch
Tekst van het document
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
43
04 - Duurzame toekomst
Netcongestie De beweging die we maken Netcongestie heeft grote impact op
Het grootste probleem op het
Onze inzet richt zich op verlagen, verschuiven
de ontwikkelingen in onze gemeente.
elektriciteitsnet - en de daarbij horende
en spreiden van de elektriciteit. Dat doen
Nieuwe elektriciteitsaansluitingen zijn
aansluitstop - is dat elektriciteit veelal
we tijdens de voorbereiding, realisatie en
beperkt of alleen onder strikte voorwaarden
op hetzelfde moment gebruikt wordt.
het gebruik van gebouwen. Door netbewust
mogelijk. Dit speelt in het hele land.
Hier zit een gedragscomponent in:
te bouwen kunnen met dezelfde maximale
Vanaf 1 juli geldt voor een deel van onze
als we samen slimmer omgaan met
netcapaciteit meer aansluitingen gerealiseerd
gemeente een aansluitstop. De verwachting
elektriciteitsgebruik, kan er meer.
worden.
is dat dit later voor andere delen ook zal gaan
We zetten in op meer bewustwording
gelden. We nemen het voortouw bij
bij inwoners en ondernemers.
dit probleem. We werken vernieuwend, met lef en samen met partners. Dat doen
Daarnaast zetten we in op netbewust bouwen.
we met lobby, ruimte geven aan innovatieve
We houden bij ontwikkelingen actief rekening
oplossingen en een eigen aanpak
met de beschikbare netcapaciteit, met name
‘netbewust bouwen’. In onze aanpak
tijdens piekbelasting. We gaan vooral slimmer
werken we aan wat er wel kan.
om met de aanwezige elektriciteit op alle momenten van de dag.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
44
04 - Duurzame toekomst
De meters die we maken ◦ We gaan door met: - Inventariseren en besluiten over collectieve warmteoplossingen, zoals warmtenetten. - Aandacht voor het slim laden van elektrische voertuigen. - Opzetten van energyhubs op bedrijventerreinen. - Proactief begeleiden van groepscontracten voor grootverbruikers. ◦ We verkennen aanvullende oplossingen, zoals: - collectieve zonnepanelen gekoppeld aan Warmte- en Koudeopslagsystemen (WKO’s) of batterijen; - grootschaligere batterijopslag op gebiedsniveau; - tijdelijke oplossingen, zoals gasgeneratoren om pieken op te vangen wanneer batterijen tekortschieten.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
45
04 - Duurzame toekomst
Groen en water De beweging die we maken We zetten de beweging om meer ruimte te
Het uitgangspunt moet zijn: waar een schop
En met onze aanpak ‘natuurversterkend
geven aan groen en water door. Dat is een
de grond ingaat, vergroenen we. Of het
ontwikkelen’ proberen we investeringen in
inzet die past bij een groeiende gemeente.
nu voor woningbouw, de warmtetransitie,
natuurherstel van de Natura 2000-gebieden
Zo worden we weerbaarder tegen de gevolgen
riolering, wegennet of een andere reden
rond ’s-Hertogenbosch om te zetten in
van klimaatverandering. Het maakt onze
is. Waar mogelijk doen we dat samen
stikstofruimte voor nieuwe ontwikkeling.
omgeving aantrekkelijker om te wonen en te
met buurtinitiatieven. Verder stimuleren
Als zich daarvoor kansen aandienen, zullen we
leven. En het nodigt uit om naar buiten te gaan
we geveltuintjes, aanleg en beheer van
deze proactief verkennen en de samenwerking
en te bewegen. Zo helpt het ook om onze
boomspiegels en waar mogelijk vergroenen
met relevante partners opzoeken.
doelen voor gezondheid te bereiken.
we parkeerplaatsen. We hebben ook oog voor bedrijventerreinen. Ook daar willen we
Ook water vraagt om extra ruimte.
We zetten in op groots vergroenen. We zetten
de omgeving groener en gezonder maken en
Om wateroverlast bij extreme regen te
deze periode een stevige plus op wat we al
prettiger om te verblijven.
voorkomen en om water beschikbaar te
doen. Met aanvullend investeringsgeld voor
hebben bij droogte. Via het programma
vergroening van wijken en buurten die nu te
Naast het groen in onze wijken hebben we
HoWaBo werken we met partners door
veel versteend zijn en waar groen beperkt
ook mooie natuurgebieden waar we zuinig
aan slimme oplossingen voor waterberging
aanwezig is. We willen dat al onze inwoners
op zijn. Deze plekken zijn belangrijk voor de
en afwatering. We blijven gemeenten
kunnen genieten van een groene en leefbare
biodiversiteit, rust en ontspanning. We zorgen
stroomopwaarts van de Aa en de Dommel
buurt. Ook zoeken we naar koppelkansen.
ervoor dat ze mooi blijven en willen we nieuwe
oproepen om water meer en beter vast te
natuur ontwikkelen. Dat is goed voor mens
houden. Zodat pieken in neerslag meer
en dier.
opgevangen kunnen worden en we in ’s-Hertogenbosch minder water te verwerken krijgen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
46
04 - Duurzame toekomst
De meters die we maken ◦ Met extra financiële middelen zetten
◦ We blijven inzetten op het tegengaan van
- We gaan door met de succesvolle
we in op meer vergroening. In de stad,
wateroverlast in onze wijken en buurten,
samenwerking tussen dierentehuis en
wijken, dorpen en op bedrijventerreinen.
zoals in de Overlaet.
dierenambulance.
En we zetten in op nieuwe natuur en
- We zorgen dat groen is verbonden,
groenstructuren. Zo realiseren we onze
◦ Waar het geen risico’s heeft voor mensen
zodat dieren makkelijk van de ene
eigen groennorm en creëren we extra
en huisdieren, maaien we zo min mogelijk
naar de andere plek kunnen komen.
ruimte voor vergroening. We maken hierbij
en laten we bladeren en hout liggen.
de koppeling met de inzet op gezondheid
Dat is goed voor planten en dieren.
en het stimuleren van bewegen, ontmoeting en het aantrekkelijker maken van wijken, dorpen en winkelgebieden.
◦ We zetten in de komende periode concrete stappen om het dierenwelzijn in onze gemeente te versterken.
◦ Het Sparrenburgbos is een enorm waardevol stuk groen voor mens en natuur
- We investeren in een passende, grotere locatie voor het dierentehuis.
en dat behouden we. We houden het
- We gaan aan de slag met een integraal
Sparrenburgbos groen en toegankelijk.
dierenwelzijnsbeleid. Daarin stellen we onder andere duidelijke kaders op voor
◦ We stimuleren (buurt)voedselbossen
dierenparkjes en opvangvoorzieningen.
en voedseltuinen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
47
04 - Duurzame toekomst
Van afval naar grondstof De beweging die we maken We moeten zuinig omgaan met grondstoffen en producten. Stimuleren van hergebruik, verlaagt de impact op natuurlijke grondstoffen en bronnen en daarmee het milieu. Dat doen we langs drie lijnen. Allereerst willen we afval voorkomen. We zetten erop in om mensen bewust te maken en tips te geven om afval te verminderen. Als tweede zetten we in op meer repaircafe’s en andere organisaties die producten repareren en daarmee de levensduur verlengen. Vaak dragen deze initiatieven ook bij aan sociale verbondenheid en vinden mensen er bezigheid en betrokkenheid. De derde lijn is om de beweging te maken van afval naar nieuwe grondstof. Ook van het bedrijfsleven verwachten we dat ze bijdragen aan het verminderen van afval en meer hergebruik van reststromen. Daarbij zoeken we samenwerking binnen ketens en met andere gemeenten. Voor het hergebruik van reststromen is namelijk een bepaalde massa nodig. Bedrijven met een reststroom moeten gekoppeld worden aan bedrijven die dat kunnen benutten voor nieuwe producten. Deze aanpak voeren we op de Rietvelden nu al uit vanuit de aanpak ‘Groote Oogst’. We verbreden dit naar andere terreinen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
48
04 - Duurzame toekomst
De meters die we maken ◦ We stellen een Grondstoffenbeleid vast in
◦ Het beboeten van mensen die afval
plaats van Afvalstoffenbeleid. Hierin staat
bij ondergrondse containers plaatsen
centraal dat we afval zien als grondstof.
zetten we voort. Ook gaan we door met de Wijkhelden die zwerfafval in wijken
◦ In ons grondstoffenbeleid zetten we in op
opruimen.
het vaker inzamelen van plastic drinkpakken en blik (PDB) en minder vaak restafval. Dit
◦ We maken, samen met betrokkenen uit
combineren we met diftar. Dit is variant 1B
wijken, werk van meer repaircafe’s.
uit de raadsinformatiebrief met scenario’s voor het Grondstoffenbeleid.
◦ Samen met andere overheden en het bedrijfsleven werken we aan een keten
◦ Samen met Vindingrijk zoekt de
voor de verwerking van reststromen. We
Afvalstoffendienst naar een goede
zetten daarbij een partij in die reststromen
businesscase en locatie om waarde en nog
van bedrijven matcht met bedrijven die de
bruikbare producten uit restafval te halen.
reststroom als grondstof kunnen gebruiken.
◦ Er komt een campagne gericht op minder afval, door middel van gedragsverandering.
◦ We geven uitvoering aan de Nota Duurzaamheid, waarmee we onder andere circulariteit in aanbestedingen opnemen. Verder willen we op meer plekken gebruikmaken van materialenpaspoorten.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
49
05 K ANSRIJK ’S-HERTOGENBOSCH Onze gemeente barst van het talent en potentie. In onze scholen, bedrijven, onder onze makers en culturele instellingen, in het verenigingsleven. En met de groei van onze gemeente verwachten we nog een flinke impuls aan nieuwe energie, ideeën en gouden handen. Dat geeft volop kansen om onze gemeente leuker, levendiger en meer concurrerend te maken. Die willen we met beide handen aangrijpen. In onderwijs, economie, cultuur, sport en evenementen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
50
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
We vinden het belangrijk dat je hier de kans krijgt om jezelf te ontwikkelen. Iedereen heeft hier iets bij te dragen. Dus zetten we in op goed onderwijs, maar ook voldoende aanbod voor talentontwikkeling buiten school. Met gelijke kansen voor iedereen. Met onderwijsinstellingen en ondernemers pakken we de kansen om ons verdienvermogen te versterken. We hebben de papieren om onze positie in de nationale economie te verstevigen en uit te bouwen. Cultuur, sport en evenementen dragen op verschillende manieren bij aan een kansrijk ’s-Hertogenbosch. Het zijn motors voor een aantrekkelijk vestigingsklimaat en dragen direct bij aan onze economie. Verder bieden makers, verenigingen en ondernemers broedplaatsen voor nieuw talent en goede ideeën. En cultuur, sport en evenementen zorgen voor een levendige stad vol inspiratie, beleving en ontmoeting. Deze periode geven we nieuwe impulsen aan een kansrijk ’s-Hertogenbosch. Om onze potentie nog meer te verzilveren en om te bouwen aan de voorzieningen en economie van de toekomst.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
51
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Talentontwikkeling De beweging die we maken Goed onderwijs vergroot kansen voor het leven en helpt
Bij het buitenschoolse aanbod hoort ook huiswerkondersteuning.
kinderen en jongeren om het beste uit zichzelf te halen.
Alles dichtbij huis en op vertrouwde plekken in de wijk.
In ’s-Hertogenbosch geloven we dat talent overal aanwezig is.
Daarbij werken we samen met scholen, verenigingen, culturele
Ieder gemist talent is een gemiste kans, voor een kind zelf en voor
instellingen, buurthuizen, jongerenwerk en maatschappelijke
onze gemeente. Daarom bouwen we aan een gemeente waarin ieder
organisaties. Verder versterken we de samenwerking tussen onderwijs,
kind zich veilig kan ontwikkelen, talenten kan ontdekken en
jeugdhulp, zorg, sport, cultuur en welzijn. Zo houden we oog voor de
volwaardig mee kan doen. Ongeacht waar ze opgroeien of naar
hele omgeving van kinderen. Op die manier kunnen we ervoor zorgen
school gaan. Onderwijs is dé sleutel tot gelijke kansen.
dat kinderen en gezinnen sneller passende ondersteuning krijgen als dat nodig is. Dichtbij school, thuis en in de wijk.
We investeren in een sterke basis voor kinderen en jongeren: van voorschool, basisschool en middelbare school tot mbo, hbo, de JADS
Ook een goede leeromgeving helpt kinderen groeien. We investeren
en een leven lang ontwikkelen. We zetten extra in op kansengelijkheid
dan ook in moderne, groene en inclusieve schoolgebouwen. En in
in die wijken en scholen waar de uitdagingen het grootst zijn. Kinderen
schoolpleinen die uitnodigen om te bewegen, elkaar te ontmoeten en
moeten zich overal volwaardig kunnen ontwikkelen. Je postcode mag
jezelf te ontwikkelen. Open en groene schoolpleinen vormen ook na
niet je toekomst bepalen.
schooltijd een belangrijke ontmoetings- en beweegplek in de wijk.
Onze inzet op gelijke kansen in talentontwikkeling gaat over
Het mbo is onmisbaar voor onze gemeente. Van zorg tot techniek,
meer dan school, taal en rekenen. Daarbij horen ook sport, muziek
van horeca tot bouw: mbo’ers houden ’s-Hertogenbosch draaiend
en nieuwe ervaringen. Daarom bouwen we de Rijke Schooldag
en bouwen elke dag letterlijk en figuurlijk mee aan onze samenleving.
verder uit. Meer kinderen komen zo in aanraking met sport, cultuur,
We zijn trots op dit vakmanschap, het praktijkonderwijs en de
muziek, technologie, natuur en ontmoeting. Juist ook buiten de
talentontwikkeling in de volle breedte. Talentontwikkeling en
gewone lesuren.
vakmanschap verdienen blijvend waardering.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
52
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
De meters die we maken ◦ We gaan door met de Actieagenda Gelijke Kansen. We maken
◦ Vanuit deze mbo-agenda maken we werk van een sterk
hier een structurele en langjarige aanpak van. Daarbij blijven we
Bossch Stagepact. Dat is erop gericht om iedere student toegang
investeren in de samenwerking tussen scholen, kinderopvang,
te bieden tot een veilige en passende stageplek. We zetten in op
welzijn, sport, cultuur en maatschappelijke organisaties. De focus
voldoende stageplaatsen, het tegengaan van stagediscriminatie
ligt bij scholen en wijken waar kansenongelijkheid het grootst is.
en sterkere verbindingen tussen onderwijs, ondernemers en maatschappelijke organisaties.
◦ We bouwen de Rijke Schooldag verder uit. We reserveren budget om aanvullend scholen hierop te ondersteunen. Ook verkennen we de oprichting van een fonds om zo meer scholen te bereiken.
◦ Binnen de Bossche mbo-agenda ondersteunen we onderwijsinstellingen bij de begeleiding van studenten die extra ondersteuning nodig hebben richting stage, opleiding of
◦ Het buitenschools aanbod in de wijk gaan we versterken,
werk. Daarbij bouwen we voort op Traject op Maat (TOM) om
zodat meer kinderen kunnen deelnemen. Ongeacht inkomen of
schooluitval terug te dringen en jongeren beter te begeleiden
achtergrond. Daarbij maken we bestaand aanbod beter zichtbaar
naar onderwijs, werk of een passende plek in de samenleving.
en toegankelijk. ◦ We continueren Kunst op Maat binnen TOM, omdat cultuur, ◦ We starten een Bossche mbo-agenda waarin onderwijs, ondernemers en maatschappelijke instellingen samenwerken
creativiteit en persoonlijke ontwikkeling jongeren kunnen helpen om weer perspectief, structuur en zelfvertrouwen op te bouwen.
aan gelijke kansen, goede begeleiding, mooie stageplekken en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarbij investeren we samen met werkgevers in vakmanschap en talentontwikkeling voor sectoren die belangrijk zijn voor onze gemeente. Zoals zorg, techniek, bouw, duurzaamheid, horeca en onderwijs.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
53
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
◦ We starten een Bossch leesoffensief samen met scholen, Huis73 en andere maatschappelijke partners. We investeren in leesplezier, taalontwikkeling en voorleesprogramma’s, zodat meer kinderen goed leren lezen. We brengen het plezier in lezen naar de wijk en spelen daarmee al in op veranderende wetgeving over bibliotheken. ◦ We gaan deze bestuursperiode samen met scholen concrete stappen zetten richting inclusiever onderwijs. We willen dat meer kinderen dichtbij huis passend onderwijs kunnen volgen en zich gezien, veilig en welkom voelen op school. ◦ We versterken de overgangsmomenten in het onderwijs, bijvoorbeeld van basisschool naar middelbare school en van school naar werk of vervolgopleiding. Zo zorgen we voor meer begeleiding, passend onderwijs en minder uitval. We bekijken de mogelijkheden voor een alternatief voor Spoor 10-14 en continueren de Internationale Schakelklas. ◦ Omdat we het van belang vinden dat elk kind naar school gaat, maken we incidentele extra capaciteit op handhaving van de leerplicht structureel. Omdat het aantal meldingen onverminderd hoog blijft, is dit nodig.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
54
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Aantrekkelijk voor jongeren en studenten Voor de groei van onze gemeente is het essentieel om talent te binden en vast te houden. Daarom zetten we deze bestuursperiode in op een versterking van levendigheid voor jongeren en het studentenleven. Hiervoor stellen we een impulsbudget in. Deze meters maken wij voor jongeren en studenten: ◦ We geven een impuls aan het nachtleven en ruimte voor evenementen en studenten-/studieverenigingen. ◦ We zorgen voor extra woonplekken voor jongeren en studenten. In de komende jaren nemen we 500 woningen voor studenten en jongeren op in onze plannen. ◦ Studenten praten mee over hoe we het studentenleven versterken door het instellen van een Bossch studentenberaad. ◦ De Onderwijsboulevard wordt een groenere en verblijfsvriendelijke plek. ◦ We zorgen voor genoeg studieplekken, toegang tot studentensport en onze cultuurvoorzieningen. ◦ Samen met partners spannen we ons in voor een goed georganiseerde introductieweek. In deze week maken studenten kennis met alles wat onze gemeente te bieden heeft. ◦ Onderwijs en bedrijfsleven brengen we samen voor een goede aansluiting op de arbeidsmarkt en voldoende aanbod in stages.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
55
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Economie De beweging die we maken We gaan aan de slag met ons toekomstig verdienvermogen.
Op onze bedrijventerreinen is er een urgente opgave om te investeren
Dat is nodig, want er liggen grote kansen en uitdagingen om dit te
in de toekomst. Effectiever ruimtegebruik, groeimogelijkheden voor
behouden en verder uit te bouwen. Een sterke economie zorgt voor
lokale ondernemers, het delen en besparen van energie en meer
werkgelegenheid en maakt het mogelijk om publieke voorzieningen
ruimte voor klimaatmaatregelen vragen om een duidelijke visie en
ook in de toekomst te blijven betalen.
strategie. We versterken de samenwerking met betrokken partners en zetten in op gezamenlijke financiering op bedrijventerreinen.
De Economische Visie, waarin impact ondernemen centraal staat,
Aan gemeentelijke zijde maken we middelen vrij voor een stevige
vormt ons fundament. We stimuleren het bedrijfsleven om duurzaam
impuls in toekomstbestendige bedrijventerreinen. Ook voeren we
en sociaal te ondernemen. Verder omarmen we de economische
het gesprek over de toekomst van bedrijventerreinen aan de rand
propositie rond verantwoorde toepassing van AI en digitale
van woonwijken, zodat zowel economie als wonen elkaar blijven
technologie (‘FairTech’), die samen met ondernemers en onderwijs
versterken. Netcongestie dwingt ons tot stevige afspraken met
is ontwikkeld. Hierin maakt de Bossche economie het verschil
bedrijven over energy hubs en het delen van energie. Alleen zo
als de plek waar technologie landt en betekenis krijgt.
houden we de lokale economie draaiende.
Het Innovatiekwartier wordt het kloppend hart voor deze ontwikkelingen. We zoeken actief de samenwerking op met het mbo, hbo, de Brabantse universiteiten en Brainport.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
56
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Het centrum van Rosmalen en winkelcentra, zoals de Helftheuvel en Rompert zijn net als de Brede Binnenstad belangrijke plekken voor ontmoeting en voorzieningen. We zetten daarom de bijdrage aan het actieplan centrum Rosmalen, net als de matching van het binnenstadsmanagement voort. Deze middelen zetten we in voor kwaliteitsverbetering en om bezoekers te blijven binden en boeien. Voor de Bossche binnenstad doen we dat ook met de Integrale Aanpak Brede Binnenstad (IABB) waar we vol op doorpakken. We benutten de BIM en gemeentelijke regelingen als het startersfonds, het acceleratorprogramma en het Bossche Investeringsfonds om nieuwe bedrijvigheid te stimuleren. De focus ligt op data/AI/ICT, een duurzame en gezonde toekomst van voedsel (zoals de eiwittransitie) en creatief design. Daar voegen we een nieuwe pijler aan toe. Om de duurzaamheidsopgave en energietransitie te versnellen, vragen we de BIM om met een plan te komen voor een ecosysteem rond duurzaamheid.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
57
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
De meters die we maken ◦ We maken beleid en een uitvoerings- en investeringsprogramma
◦ We voeren een actieve agenda op ondernemerschap.
voor groene en energiepositieve bedrijventerreinen. Daar maken we
We zetten in op:
ruimte voor de groei van lokale ondernemers. Ook in de toekomst.
- Realiseren van het Ondernemersloket. Hier kunnen ondernemers met vragen terecht, onder andere
◦ Om de Brede binnenstad economisch aantrekkelijk te houden is de IABB leidend in de acties die we inzetten. We maken extra budget
over relevante subsidieregelingen. - Vermindering van regeldruk. We kijken kritisch naar lokale
vrij voor IABB om te investeren in een beter ondernemersklimaat,
plussen op landelijk beleid. En we staan open voor alternatieven
vergroening en het bereikbaar houden van de binnenstad.
voor regels, zonder het inhoudelijke doel los te laten. - Ondersteuning bij de uitdagingen van nu. We zetten een
◦ Samen met economische en maatschappelijke partners investeren
MKB-collegetour op over digitalisering, duurzaamheid, energie
we in de propositie op verantwoorde toepassing van AI en
besparen en andere thema’s waar ondernemers behoefte aan
digitale technologie. We richten een Economic Board in die
hebben. We doen dat met Huis73 (digitale vaardigheden)
deze ontwikkeling gaat trekken. Dit is een samenwerking van
en andere partners.
ondernemers, onderwijs en gemeente.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
- Voortzetten van de inzet op lokale binding van ondernemers.
58
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
◦ We steunen samenwerking tussen ondernemers om te komen
◦ Met ondernemers en maatschappelijke partners maken we een
tot meer slagkracht en financiële mogelijkheden. De vorm waarin
arbeidsmarktpact. We willen studenten en het lokale bedrijfsleven
dat kan is afhankelijk van het draagvlak. Met interesse volgen we
meer en beter aan elkaar te koppelen. Verder willen we jongeren
daarom het traject van het Ondernemersfonds zoals VNO-NCW
stimuleren om een beroep te kiezen waar tekorten zijn.
dat nu doorloopt. ◦ Om werk en participatie mogelijk te maken, investeren we in onze ◦ We versterken onze inzet op de economie van de toekomst door meer aandacht te besteden aan circulaire economie, gezonde
economische positie en specifiek in startende innovatieve, circulaire en sociale ondernemers.
en duurzame voeding en eiwittransitie via de Jamfabriek. ◦ We continueren onze inzet op citymarketing en ◦ We zetten de bestaande regelingen door om start-ups te laten groeien. Binnen Agrifood Capital blijven we
binnenstadsmanagement en de huidige samenwerking met Den Bosch Partners.
voorstander van regionale versterking van het start-up ecosysteem. Daarnaast organiseren we met de BIM
◦ In het buitengebied kijken we, in lijn met het geldende beleid en
meerdere ondernemerswedstrijden per jaar, waarin
regels, constructief naar mogelijkheden om agrarische activiteiten
start-ups huisvesting en begeleiding kunnen winnen.
te verbreden met andere verdienmogelijkheden, zoals toerisme.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
59
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Cultuur De beweging die we maken Cultuur brengt mensen bij elkaar. Het zorgt
We vinden het belangrijk dat cultuur
Daarbij zoeken we nadrukkelijk naar verbinding
ervoor dat we elkaar ontmoeten, met elkaar
zichtbaar en toegankelijk blijft in de hele
tussen cultuur, ontmoeting en leefbaarheid.
in gesprek gaan en nieuwe dingen ontdekken.
gemeente. Veel culturele activiteiten
Dwars door wijken en dorpen heen. Ook in
Ook helpt het mensen om hun talenten te
worden mogelijk gemaakt door vrijwilligers
de vernieuwde huiskamer van Huis73 komen
vinden en te ontwikkelen. We zijn trots op
en betrokken inwoners. Zij spelen een
inwoners, studenten, muzikanten en andere
alles wat er in onze gemeente gebeurt op het
belangrijke rol en verdienen onze waardering
makers samen. Het is dé plek voor inspiratie,
gebied van cultuur. Van grote instellingen tot
en steun. We verbinden cultuur ook bewust
educatie en creatie.
kleine initiatieven in de wijk of het dorp: ze zijn
met andere onderwerpen, zoals economie,
allemaal belangrijk en maken onze omgeving
onderwijs, gezondheid en sport. Want cultuur
rijker en kleurrijker.
is een belangrijke motor op tal van terreinen. Denk bijvoorbeeld aan talentontwikkeling,
We zetten deze bestuursperiode in op een
vestigingsklimaat, ontmoeting en
impuls voor een levendige gemeente door
sociale verbondenheid.
versterking van het cultureel klimaat in ’s-Hertogenbosch. Daarbij geven we ook
Verder maken we middelen vrij om cultureel
gehoor aan de oproep om te werken aan een
ondernemerschap te stimuleren bij het theater
levendige nachtcultuur in ’s-Hertogenbosch.
en de musea. Dit zijn de huiskamers van onze gemeente waar we verder bouwen aan
Met ondernemers, handhaving en het cultureel
een klimaat waarin makers, verenigingen en
veld maken we een actieplan om de nacht
culturele initiatieven een plek vinden.
diverser, veiliger en levendiger te maken.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
60
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
De meters die we maken ◦ We benutten gemeentelijk vastgoed en
We schrappen waar mogelijk onnodige
◦ We versterken de verbinding tussen cultuur,
tijdelijke locaties, waar mogelijk, flexibeler
welstandsregels die culturele en creatieve
evenementen, sport en maatschappelijke
voor culturele, maatschappelijke en
initiatieven in de openbare ruimte
initiatieven, zodat ontmoeting en
creatieve initiatieven en expositieruimte.
belemmeren, zoals bij straatkunst en murals.
verbondenheid centraal blijven staan.
Voor ateliers, pop-ups en repetitieruimtes zoeken we naar betaalbare of
Ook continueren we de komende jaren ◦ Als ’s-Hertogenbosch hebben we een
de inzet van de cultuurmakelaar.
tijdelijke oplossingen, bijvoorbeeld in
onderscheidende urban scene die we
ontwikkelingsgebieden zoals de
een vaste plek bieden op de Tramkade.
◦ Met ondernemers, handhaving en het
Bossche Stadsdelta.
We stimuleren straatkunst in de wijken
cultureel veld maken we een actieplan
en urban sports
om de nacht diverser, veiliger en levendiger
◦ We starten een pilot om cultureel ondernemerschap te stimuleren en
te maken. Hierbij heeft de gemeente een ◦ We maken middelen vrij om cultureel
proactieve rol. Zo onderzoeken we wat
onderzoeken of laagdrempelige
ondernemerschap bij het theater en
nodig is om 24-uurs openingstijden in
microleningen mogelijk zijn als aanvulling
onze musea te stimuleren. Met de groei
de horeca mogelijk te maken.
op bestaande subsidiemogelijkheden.
van onze gemeente zal ook het cultureel aanbod en vestigings- en bezoekersklimaat
◦ We maken cultuur en culturele
mee moeten groeien.
◦ We blijven zuinig omgaan met ons cultuurhistorisch erfgoed. En we grijpen
voorzieningen toegankelijk en
de kansen om met ons erfgoed bij te dragen
zichtbaar in de stad, wijken en dorpen.
aan hedendaagse vraagstukken en opgaven.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
61
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Evenementen De beweging die we maken In ’s-Hertogenbosch vieren we het leven graag samen. Evenementen brengen mensen bij elkaar en zorgen voor levendigheid. Van grote publieksevenementen tot lokale activiteiten en verenigingsinitiatieven: ze dragen bij aan het karakter van onze gemeente en vergroten de aantrekkingskracht voor inwoners en bezoekers. Evenementen zijn belangrijk voor de lokale economie, voor verenigingen en vrijwilligers en voor het gemeenschapsgevoel in buurten, wijken en dorpen. Daarom blijven we ruimte bieden aan zowel grote evenementen als kleinschalige initiatieven verspreid over de hele gemeente. Tegelijkertijd vragen evenementen om een goede balans met leefbaarheid, veiligheid en draagvlak in de omgeving. Daarom maken we duidelijke afspraken, zorgen we voor een goede spreiding van activiteiten en werken we goed samen met organisatoren en verenigingen. In de komende periode werken we toe naar een integraal evenementenbeleid waarin we gerichte keuzes maken over de toekomst van evenementen in onze gemeente.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
62
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
De meters die we maken ◦ We maken vergunningverlening voor evenementen eenvoudiger,
◦ Voor kleinschalige evenementen hanteren we passende en
sneller en duidelijker. Met één vast aanspreekpunt voor
laagdrempelige veiligheidseisen, zodat er ruimte blijft voor initiatief
organisatoren van A tot Z.
vanuit de samenleving.
◦ We onderzoeken hoe gemeentelijke ondersteuning bij praktische
◦ We maken samen met ondernemers, handhaving en organisatoren
zaken, zoals dranghekken, voorzieningen en logistiek slimmer en
afspraken om evenementen veilig, bereikbaar en leefbaar te
toegankelijker georganiseerd kan worden.
houden. We zetten in op schone evenementen en zorgen voor een goede spreiding van activiteiten binnen de gemeente.
◦ We blijven ruimte bieden aan zowel grote evenementen als kleinschalige initiatieven in wijken en dorpen, met aandacht
◦ We werken toe naar een beleid rondom grote volksfeesten, zoals
voor leefbaarheid, veiligheid en draagvlak. We maken duidelijke
carnaval dat in de binnenstad in zijn huidige vorm tegen grenzen
afspraken maar houden ook ruimte voor experiment en
aanloopt.
out-of-the-box-concepten. ◦ We geven, samen met de GGD en andere partners, extra aandacht ◦ We onderzoeken de toevoeging van een volwaardige evenementenlocatie voor zowel grote als kleinschalige evenementen. Bij nieuwe
aan goede communicatie en testmogelijkheden voor drugs tijdens grote evenementen.
gebiedsontwikkelingen, zoals in de Stadsdelta en de Groote Wielen, zorgen we dat voldoende ruimte in de openbare ruimte beschikbaar blijft voor evenementen en activiteiten.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
63
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
Sport De beweging die we maken Sport draagt bij aan geluk en gezondheid. In veel wijken en
Samen met partners blijven we investeren in zowel breedtesport als
dorpen vormen sportverenigingen het hart van de gemeenschap.
topsportvoorzieningen. Daarnaast vinden we het belangrijk dat er in
Jong en oud ontmoeten elkaar op en rond het sportveld en vrijwilligers
een groeiende gemeente voldoende ruimte blijft voor nieuwe vormen
houden verenigingen draaiende. Sport draagt naast gezondheid bij aan
van sport en beweging. Van verenigingssport tot e-sports, urban
talentontwikkeling en sociale verbondenheid. Daarom zien wij sport
sports en informele sportplekken in de openbare ruimte: sport moet
niet alleen als een voorziening, maar als een belangrijke investering in
toegankelijk en betaalbaar blijven voor iedereen. Voor onze ambities en
leefbaarheid en sterke gemeenschappen. We zien sportverenigingen
de voorgenomen maatregelen stellen we een impulsbudget Sport in.
dan ook als belangrijke maatschappelijke partners. We stimuleren de samenwerking met onderwijs, zorg en welzijn en de leefomgeving.
De meters die we maken ◦ Verenigingen moeten kunnen meegroeien met de ontwikkeling
Onze gemeente groeit en ontwikkelt zich volop. Dat vraagt om
van onze gemeente. Daarom investeren we in het verduurzamen,
sportvoorzieningen die meegroeien met de behoefte van inwoners,
moderniseren en toekomstbestendig onderhouden van
verenigingen en nieuwe generaties sporters. We willen dat inwoners in
sportaccommodaties in de hele gemeente.
alle wijken en dorpen kunnen sporten in toegankelijke, goed bereikbare en toekomstbestendige accommodaties. We maken middelen vrij om hierin te investeren.
◦ We erkennen dat er op piekmomenten een toenemend capaciteitsprobleem ontstaat in sporthallen en binnensportvoorzieningen. Daarom nemen we op korte termijn maatregelen
Ook topsport en grote sportevenementen dragen bij aan
om dit aan te pakken. Voor de langere termijn onderzoeken we
trots, inspiratie en aantrekkingskracht van onze gemeente.
waar uitbreiding van capaciteit en multifunctioneel gebruik
Topsport inspireert en motiveert jongeren om zelf in beweging
noodzakelijk is.
te komen en vergroot de verbondenheid binnen onze gemeente.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
64
05 - Kansrijk ’s-Hertogenbosch
◦ We investeren in de Oosttribune van Stadion De Vliert. We hebben nadrukkelijk aandacht voor veiligheid, toekomstbestendigheid en de maatschappelijke functie van het stadion voor de hele gemeente. ◦ Topsport en grote sportevenementen zetten we in als inspiratiebron voor breedtesport, talentontwikkeling en verbinding tussen inwoners. We onderzoeken samen met partners hoe we topsport en topsportvoorzieningen verder kunnen versterken. ◦ We zorgen dat belangrijke zwemvoorzieningen, zoals Kwekkelstijn en Sportiom toekomstbestendig en financieel gezond geëxploiteerd kunnen worden. ◦ Bij nieuwe gebiedsontwikkelingen moet ook ruimte blijven voor sport, beweging en informele sportlocaties. In het bijzonder kijken we naar betaalbare en toegankelijke plekken voor urban sports. ◦ We blijven inzetten op een goede toegankelijkheid van sport en beweging. Bijvoorbeeld voor minima en door het stimuleren van studentensport.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
65
06 BESTUUR EN VEILIGHEID Wij willen een betrouwbare en open overheid zijn. We maken ’s-Hertogenbosch samen: inwoners, ondernemers, studenten, maatschappelijke partners en de gemeente. Die kracht van de samenleving willen we nog meer benutten. We gaan door met onze inzet op participatie en leren van nieuwe werkwijzen. Verder blijven we een constructieve partner naar regio, provincie, Rijk en Europa.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
66
06 - Bestuur en veiligheid
We pakken door op onze inzet op lobby en strategische partnerschappen. De investeringen die horen bij een groeiende gemeente, moeten we samen doen met medeoverheden, marktpartijen en maatschappelijke partners. Veiligheid is een basisvoorwaarde voor elke ontwikkeling en groei. Hierop investeren we. Met meer zichtbaarheid van handhavers op straat en intensivering van de aanpak van ondermijning. Veiligheid is ook van ons allemaal. Daarom maken we met inwoners en partners plannen hoe we samen kunnen werken aan veiligheid in wijken en dorpen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
67
06 - Bestuur en veiligheid
Samen maken we ’s-Hertogenbosch De beweging die we maken De gemeente kan niet alles alleen. Samenwerking en meerdere perspectieven zijn nodig voor goed beleid en uitvoering. De kracht van de samenleving is groot en waardevol. We zien dat de inbreng en expertise van inwoners leidt tot betere plannen en sterkere wijken en dorpen. Van gebiedsontwikkeling tot sociale en duurzame initiatieven. Tegelijk zien we dat participatieprocessen steeds vaker gepaard gaan met emotie en frustratie. Participatie is geen garantie voor draagvlak. Juist daarom zijn heldere keuzes, duidelijke verwachtingen en transparantie over het proces essentieel. Voor inwoners en voor de gemeente. Wij gaan die balansoefening bewust aan en bouwen verder op wat werkt. We leren van goede voorbeelden en zetten door, zodat participatie bijdraagt aan betere besluiten en aan betrokkenheid van inwoners. Ons vertrekpunt is de recente participatievisie. Die kwam tot stand met input van een Bossch Burgerberaad. We maken actief ruimte voor inwoners en maatschappelijke initiatieven. Daarbij bouwen we verder op de succesvolle burgerberaden die waardevolle inzichten en richting hebben gegeven. Die lijn zetten we door en versterken we. Meedoen en samenwerken worden een vast onderdeel van hoe wij werken.
Deze ontwikkeling past binnen de Bossche Beweging in onze organisatie: meer van buiten naar binnen werken, perspectieven verbinden en de kracht van de gemeenschap benutten.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
68
06 - Bestuur en veiligheid
Maar we hebben niet alleen inwoners en partners uit
Daarnaast blijven we actief en zichtbaar in Den Haag waar we een
’s-Hertogenbosch nodig om onze ambities en opgaven te realiseren.
stevige lobby voeren op onze belangrijkste opgaven en oplossingen.
Zonder samenwerking met mede-overheden kunnen we veel
We vragen het college om dit bestuursakkoord uit te werken in een
opgaven ook niet realiseren. Dat begint in en met de regio. Of het
hernieuwde lobbyagenda en manier van werken.
nu gaat om vraagstukken als economie, natuur en energie, verstedelijking, mobiliteit of zorg en gezondheid: steeds vaker moeten
In het bijzonder is extra inzet op Europa nodig. We maakten in de
we redeneren en samenwerken vanuit een schaal van 650.000
afgelopen periode al flink gebruik van de co-financieringsmogelijkheden
inwoners uit Noordoost-Brabant. Als centrumgemeente voelen we
via EU-subsidies. Maar met het nieuwe Europese Begrotingskader
die verantwoordelijkheid in het bijzonder en nemen we een
(MFK, vanaf 2028) en de wijze waarop het Rijk daarmee om wil gaan,
leidende rol aan.
lijken onze kansen op EU-subsidies kleiner te worden. Hierop moeten we extra inzet leveren. Daarnaast zien we nog kansen om onze
Ook de provincie, het Rijk en Europa zijn steeds vaker nodig om
belangen beter te behartigen in Europa, samen met andere steden.
onze eigen doelen te bereiken. In een dynamisch stedelijk netwerk
Verder kunnen we Europese netwerken nog beter benutten,
en (inter)nationaal politiek landschap, neemt het belang van lobby
onder andere voor belangenbehartiging, kennisdeling en inspiratie.
en strategische partnerschappen alleen maar toe. Helemaal in het licht van onze groei, de kans op investeringen en het belang om te blijven werken aan onze eigen aantrekkingskracht en verdienvermogen. We blijven dan ook een constructieve partner in BrabantStad en de provincie.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
69
06 - Bestuur en veiligheid
De meters die we maken ◦ In de afgelopen periode is waardevolle ervaring opgedaan met
◦ We willen als gemeente een goed inzicht in de impact die we
nieuwe instrumenten en werkwijzen rond participatie. We willen
maken. Dat is niet altijd eenvoudig, bijvoorbeeld voor gebiedsgericht
hierop voortbouwen en onze participatieaanpak steeds beter
werken, de beweging van zorg naar gezondheid en de beweging
onderdeel maken van vaste werkwijzen in onze organisatie.
‘van ik naar wij’. Daarom experimenteren we deze periode met
Daarom richten we deze periode een expertisefunctie in die
verantwoording volgens het social profit canvas.
deze beweging moet aanjagen. Participatie is geen tijdelijke opgave, maar een doorlopende ontwikkeling.
◦ We zijn scherp op mogelijkheden van nieuwe digitale en andere tools om onze dienstverlening voor inwoners, ondernemers en
◦ In navolging van de ervaring die we hebben opgedaan,
andere doelgroepen te versimpelen of versnellen.
reserveren we budget voor twee nieuwe burgerberaden in deze bestuursperiode.
◦ We creëren extra capaciteit om in te zetten op de kansen in Europa. Op het gebied van subsidies, belangenbehartiging en netwerk.
◦ Het Right to Challenge breiden we uit. Zo krijgen inwoners en organisaties meer mogelijkheden om taken over te nemen of samen met de gemeente nieuwe initiatieven te ontwikkelen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
70
06 - Bestuur en veiligheid
Veiligheid De beweging die we maken Veiligheid is een basisvoorwaarde voor een
In onze veiligheidsmonitors zien we dat de
Daarom gaan we door, samen met politie en
goed leven. Jezelf kunnen zijn, onbezorgd over
meeste mensen zich zorgen maken over
OM, met de aanpak van ondermijning en
straat lopen en met een gerust gevoel de deur
hufters in het verkeer en gedumpt afval.
grote criminelen.
uit gaan. Daar blijven we elke dag aan werken,
Handhaving of de fysieke aanpassing van de
samen met wijkpartners, zoals onderwijs,
openbare ruimte is vaak maar een deel van het
In deze bestuursperiode maken we plannen
jongerenwerkers en sportverenigingen.
antwoord. Het gaat hier vooral om ongewenst
voor veiligheid en leefbaarheid in onze
We voorkomen problemen (preventie) daar
gedrag. We zullen samen moeten werken aan
wijken en dorpen. Dat doen we samen met
waar dat kan en grijpen in (repressie) waar dat
een cultuur van elkaar aanspreken.
inwoners en partners uit de wijk, zoals politie,
moet. Met de wijkpartners zijn we zichtbaar in
welzijnsorganisaties, woningcorporaties,
de wijk en weten we wat er speelt. Zo houden
We investeren ook in extra handhavings-
onderwijs en jongerenwerk. Veiligheid
we buurten prettig en leefbaar.
capaciteit. We vinden het van belang dat er
is niet alleen een zaak van de overheid.
meer zichtbaarheid is van onze handhavers
Dat geldt zeker ook voor het werken aan
Preventie krijgt met name vorm in de wijken.
(BOA’s), in elke wijk en dorp. En we vinden het
maatschappelijke weerbaarheid. Meer en
Samen met wijkpartners, zoals onderwijs,
van belang dat meldingen over de openbare
meer wordt duidelijk dat we ons serieus
jongerenwerkers en sportverenigingen bieden
ruimte sneller en beter worden afgehandeld.
moeten voorbereiden op situaties van flinke
we in het bijzonder jongeren perspectief.
De meldingenpilot met extra BOA’s heeft laten
maatschappelijke ontwrichting. Hoe zorgen
Met activiteiten die helpen in de ontwikkeling
zien dat dit werkt.
we dan voor onszelf, maar ook voor elkaar in
van hun eigen talenten. Aanvullend willen we
de eigen buurt? We nemen het gesprek en
verkennen hoe we – in de wijk – een cultuur
Verder blijft de strijd tegen ondermijning
werken aan maatschappelijke weerbaarheid
van elkaar aanspreken kunnen versterken.
essentieel. Illegaal gedrag mag nooit lonen.
mee in de uitwerking van de wijkplannen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
71
06 - Bestuur en veiligheid
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
72
06 - Bestuur en veiligheid
De meters die we maken ◦ We maken structureel geld vrij voor extra handhaving. Deze extra BOA’s zetten zich in om meldingen van inwoners snel af te
◦ We gaan door met de verplaatsing van de coffeeshops uit de Hinthamerstraat en we handhaven het huidige coffeeshopbeleid.
handelen. Hiermee ontlasten we wijk- en jeugdhandhaving zodat zij volop in kunnen zetten op hun prioriteiten. Daarnaast maken
◦ Ondermijnende criminaliteit blijft ook de komende jaren een
we de handhaving op het water, vuurwerk en in het buitengebied
thema met prioriteit. We maken ruimte voor extra capaciteit om
(domein 2) structureel.
door te pakken op de aanpak van drugscriminaliteit en een preventieaanpak van ondermijning.
◦ Ook maken we de extra incidentele capaciteit bij onze Afdeling Openbare Orde en Veiligheid structureel. Dat is nodig gezien de
◦ We blijven waakzaam als het gaat om digitale veiligheid en blijven
stijgende lijn in onder andere demonstraties, incidenten rondom
de noodzakelijke maatregelen nemen om onze systemen en
voetbal en aanslagen.
gegevens veilig te houden. Bij cameratoezicht blijft het uitgangspunt dat we dit tijdelijk en gericht inzetten. Waarbij het middel in
◦ In onze veiligheidsaanpak leggen we deze bestuursperiode extra accenten op de aanpak van verkeershufters, huiselijk geweld,
verhouding moet staan tot de veiligheidssituatie. Uiteraard houden we bij de inzet van camera’s rekening met de privacyregels.
veiligheid voor vrouwen en LHBTIQ+-personen. ◦ We werken met partners aan een convenant voor veiligheid in ◦ In deze periode gaan we aan de slag met wijkveiligheidsplannen. Hierin nemen we het werken aan maatschappelijke weerbaarheid
sport, onderwijs, cultuur, horeca en uitgaan. En we richten een goed vindbaar meldpunt straatintimidatie in.
mee. En we verkennen hoe we een cultuur van elkaar aanspreken op ongewenst gedrag kunnen voeden.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
73
06 - Bestuur en veiligheid
Opvang vluchtelingen: asiel en migratie De beweging die we maken ’s‑Hertogenbosch neemt al jarenlang verantwoordelijkheid voor de opvang van mensen die vluchten voor oorlog en geweld en asiel aanvragen. Daarbij kiezen we bewust voor regie en kwaliteit. We zorgen voor locaties voor de lange termijn, zodat we noodopvang in slechte omstandigheden voorkomen. Goede opvang is beter voor de mensen zelf én voor de samenleving. De landelijke taakstelling uit de spreidingswet is voor ons leidend: we vangen 600 vluchtelingen op (regulier en alleenstaande minderjarige vreemdelingen). We gaan ook door met de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Daarnaast zorgen we voor huisvesting van statushouders volgens de afspraken. Waar mogelijk doen we dat via woningdelen. Zo nemen wij onze verantwoordelijkheid voor opvang en huisvesting. Die verantwoordelijkheid verwachten we ook van andere gemeenten in de regio. Alleen zo voorkomen we noodopvang van slechte kwaliteit, die zorgt voor onrust. Wij werken aan 600 opvangplekken voor de lange termijn. We werken niet mee aan extra noodopvang voor asielzoekers. Het is eerst aan andere gemeenten om ook hun deel te doen.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
74
06 - Bestuur en veiligheid
We zorgen ervoor dat vluchtelingen uit Oekraïne, asielzoekers en
◦ We creëren extra ambtelijke capaciteit op het gebied van asiel en
statushouders mee kunnen doen in onze samenleving. Dat doen
migratie met in ieder geval inzet op het omwonendenoverleg.
we samen met partners zoals WeenerXL en Bij ons in Den Bosch. Veel asielzoekers doen al (vrijwilligers)werk. We zetten extra in op betaald werk, omdat dat helpt bij integratie en zelfstandigheid
◦ We continueren de sobere bed-, bad-, broodopvang voor ongedocumenteerden die meewerken aan terugkeer, maar (nog) niet terug kunnen. Zo voorkomen we dakloosheid, kwetsbaarheid
De meters die we maken
voor criminaliteit en uitzichtloosheid.
◦ Voor de opvang van asielzoekers, voldoen we met de (tijdelijke) locatie Pettelaarpark, de te realiseren locatie Kruithoorn en een
◦ In afwachting van de ontwikkelingen in het land van herkomst en
toekomstige locatie voor minderjarige gevluchte jongeren aan de
Europese richtlijnen over opvang, zorgen we ook voor voldoende
taakstelling om 600 personen op te vangen. Deze bestuursperiode
opvanglocaties voor de vluchtelingen uit Oekraïne. Ook bij hen
werken we daarnaast aan de realisatie van een toekomstbestendige
zetten we in op participatie en integratie.
locatie voor 600 personen binnen de gebiedsontwikkeling Groot-Meerendonk. De locaties Pettelaarpark en Kruithoorn komen dan te vervallen. Deze locatie in Groot-Meerendonk vangt, naast een te openen locatie voor 50 minderjarige jongeren, maximaal 550 personen op voor asiel en biedt plek aan minimaal 50 woningzoekenden uit de Bossche samenleving. Bij een lagere taakstelling bieden we meer plek aan Bossche woningzoekenden.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
75
06 - Bestuur en veiligheid
Datastad De beweging die we maken Digitale ontwikkelingen volgen elkaar in steeds hoger tempo op en hebben impact op de manier waarop we samenleven. Er liggen daarin kansen, zoals in de nieuwe economie of de beschikbaarheid van informatie. Er zijn ook risico’s, zoals nieuwe vormen van criminaliteit, het uitsluiten van mensen die niet mee kunnen en de afhankelijkheid van grote partijen voor de digitale infrastructuur. Het programma Datastad zetten we voort om verantwoord richting te geven aan deze onontkoombare ontwikkelingen. Centraal binnen het programma staat ‘Slim Samenleven’, gericht op digitale inclusie en het ontwikkelen van digitale vaardigheden. Ook zetten we in op cyberveiligheid, digitale autonomie en digitale ethiek. Als gemeente kunnen we landelijk tot de koplopers behoren en het voorbeeld zijn voor ‘Fairtech’, zoals opgenomen in onze recente economische propositie.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
76
06 - Bestuur en veiligheid
De meters die we maken ◦ Onze stevige positie op digitalisering en de verantwoorde
◦ Met het onderwijs organiseren we dat ieder kind een keer
toepassing van data en AI tonen we in Nederland en Europa.
kan deelnemen aan een werkvorm die technische en digitale
Onze inzet is om projecten in gang te zetten die bijdragen aan
vaardigheden verbetert. We benutten hierbij het Innovatie
onze samenleving of het aanpakken van maatschappelijke opgaven.
Kwartier Den Bosch (IKDB).
◦ Zo zoeken we de samenwerking binnen Europa en Nederland om
◦ De Slim Samenleven Dagen zetten we in om inwoners bewust
te komen tot meer digitale autonomie. Denk aan cloud-oplossingen,
te maken van de kansen en risico’s van digitalisering. Dit doen
open-sourcesystemen en op het gebied van digital twins.
we samen met maatschappelijke partners.
◦ Als gemeente benutten we kansen om data en technologie in
◦ We maken digitale veiligheid onderdeel van de MKB-collegetour.
te zetten in onze dienstverlening. Hierbij hebben we oog voor de balans tussen enerzijds kansen voor betere en efficiëntere dienstverlening en anderzijds het zorgvuldig omgaan met data. We bouwen voort op onze gemeentelijke aanpak data-ethiek: we blijven data verantwoord gebruiken met oog voor privacy en discriminatie. Waar er mogelijkheden zijn om onafhankelijker te worden van grote (buitenlandse) techbedrijven, moeten we deze pakken.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
77
07 FINANCIËN
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
78
07 - Financiën
Financiële uitgangspunten ’s-Hertogenbosch is een financieel sterke gemeente. Dat willen we zo
een buffer in onze algemene reserve van 7,5% van de algemene
houden. Niet als doel op zich, maar in het belang van onze inwoners,
uitkering. Ook op risicovolle dossiers, zoals het grondbedrijf en
ondernemers en maatschappelijke instellingen. Zo kunnen we lokale
BUIG, beschikken we over een gezonde risicobuffer.
lasten betaalbaar houden. En een gezond huishoudboekje stelt ons in staat om verantwoord te investeren in de toekomst. Tegelijkertijd is er
◦ Structurele uitgaven dekken we met structurele middelen.
al jarenlang onzekerheid in ons meerjarenbeeld doordat niet zeker is welke keuzes het Rijk maakt over de gemeentefinanciën.
◦ Nieuw beleid hoeft niet automatisch structureel in onze begroting. Dit kan ook voor een beperkte periode zijn. Na afloop van zo’n
Onze ambities kunnen we waarmaken binnen de bandbreedte van
periode kan dan zorgvuldig worden afgewogen of het nieuw beleid
een robuust financieel beleid. Met de volgende uitgangspunten:
effectief is en doorgezet moet worden.
◦ De financiële ruimte bepaalt het tempo voor het realiseren van onze ambities. We wegen integraal af waar financiële ruimte het
◦ Bij investeringen houden we rekening met bijbehorende beheers- en onderhoudslasten.
beste ingezet kan worden. ◦ De lastendruk voor onze inwoners houden we in vergelijking met ◦ Voor nieuw beleid kijken we eerst naar de mogelijkheden van oud-voor-nieuw. Als tegenvallers aan de uitgavenkant ons
andere grote gemeenten beperkt en ruim onder het gemiddelde van B7 en G40.
financieel meerjarenbeeld negatief maken, vangen we dat op door ombuigingen. Onze reserves en voorzieningen screenen we jaarlijks.
◦ We houden vast aan onze begrotingssystematiek en onze lijn over het verwerken van de circulaires van het Rijk.
◦ We voeren een degelijk financieel beheer. Onze belangrijkste risico’s brengen we steeds goed in beeld. Om deze risico’s op te kunnen vangen houden we voldoende buffer aan. Hierbij gaan we uit van
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
79
07 - Financiën
Tot slot zijn duidelijke uitgangspunten nodig voor de uitdagingen in het sociaal domein. Net als alle andere gemeenten, kijken wij ook aan tegen een flinke stijging van kosten in het sociaal domein. Of, en in welke mate, het Rijk de gemeenten financieel tegemoetkomt, is onzeker. De reserve Sociaal & Zorgfonds geeft ons hierin een remweg. Ondertussen nemen we maatregelen om de tekorten in het sociaal domein te beperken, zoals het opzetten van Lokale Teams. Aanvullend benutten we, in deze bestuursperiode, een deel van de volumegroei van onze bijdrage uit het Gemeentefonds voor het afdekken van de stijgende kosten in het sociaal domein. Daarbij gaan we uit van maximaal 1,5% groei.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
80
07 - Financiën
Verantwoord investeren Met het Structuurfonds hebben we een reserve voor investeringen
Tot slot vragen we het college om de opzet en werkwijze rond het
van bovenstedelijk strategisch belang. Het gaat om sleutelinvesteringen
Structuurfonds tegen het licht te houden. En om daarin in ieder geval
in kwaliteit, aantrekkingskracht, toekomstbestendigheid van onze
te betrekken:
gemeente. Om de huidige en toekomstige ambities vanuit het Structuurfonds waar te kunnen maken, verhogen we de voeding met structureel € 1,5 miljoen per jaar. Daarmee voegen we € 37,5 miljoen aan investeringsruimte toe.
◦ Opvoeren van projecten in het verwachte jaar van realisatie, met bijbehorend prijspeil en hoe we omgaan met indexatie. ◦ Toekomstbestendigheid. ◦ Voeding. Daarbij denken we – voor deze bestuursperiode –
Verder zullen we bij de begroting het geraamde bedrag voor het
aan afspraken over het deels storten van eventuele
Design Museum aanpassen naar € 10 miljoen. Dit bedrag is bedoeld
jaarrekeningoverschotten in het Structuurfonds.
voor doorontwikkeling van het museum op de huidige plek. Voor een aantrekkelijke invulling van de Citadelpoort – met ruimte voor
We verwachten in 2027 dat het college hierop duidelijke
ontmoeting, creativiteit en maatschappelijke activiteiten – gaan we uit
voorstellen voorlegt aan de gemeenteraad.
van een publiek-private samenwerking. In lijn met onze ambities voor de binnenstad, gaan we verkennen hoe we het terugbrengen van het aantal parkeerplaatsen voor bezoekers compenseren met een extra parkeervoorziening aan de binnenstadsring. We voegen dit toe aan het Structuurfonds als blijkt dat dit niet rendabel is vanuit de parkeerexploitatie en het voldoet aan de criteria van het Structuurfonds.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
81
07 - Financiën
Heffingen en lasten We investeren deze periode in goed leven nu én in de toekomst.
◦ Heffingen, tarieven en leges houden we kostendekkend.
Met oog op een groei naar 200.000 inwoners. Dat vraagt om flinke investeringen. We kiezen voor de volgende maatregelen op het vlak van heffingen en lasten: ◦ Vanaf 2027 verhogen we eenmalig de OZB voor niet-woningen met 4%.
◦ Zoals gebruikelijk, passen we jaarlijks een inflatiecorrectie toe op onze tarieven. ◦ In onze afvalheffing gaan we werken met diftar. Om bij te dragen aan onze doelen rond ‘van afval naar grondstof’.
◦ Vanaf 2028 verhogen we eenmalig de parkeertarieven voor bezoekers met 5%. ◦ We kiezen voor rust en duidelijkheid door het recent vastgestelde systeem voor de toeristenbelasting aan te houden als uitgangspunt. Voor verblijf in vakantiehuizen voegen we een plafond toe voor de toeristenbelasting per nacht, ongeacht het aantal personen. Daarmee maken we het aantrekkelijker voor gezinnen en grotere gezelschappen om langere tijd in onze gemeente te verblijven. We vragen het college om dit plafond uit te werken.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
82
07 - Financiën
Meerjarenbeeld Bij de totstandkoming van dit bestuursakkoord zijn wij uitgegaan van
We zijn ons ervan bewust, dat het onzeker is hoe groot onze bijdrage
een financiële ruimte van structureel € 5,5 miljoen1. Om de ambities
uit het Gemeentefonds de komende jaren zal zijn. Met een effect van
uit dit bestuursakkoord mogelijk te maken, voegen we € 3 miljoen aan
een herverdeling van het Gemeentefonds houden we pas rekening
extra ruimte toe in 2027 en 2028 en € 4 miljoen daarna. We streven
als hier meer zekerheid over is. We stellen op basis van de komende
ernaar deze extra ruimte mogelijk te maken door ombuigingen en
meicirculaire de definitieve financiële ruimte in de begroting 2027 vast.
eventuele extra rijksmiddelen. We gaan dus zelf kritisch kijken naar
Op basis van de jaarrekening 2025 is de benodigde omvang van onze
kostenbesparing en oud-voor-nieuw. Het ‘nieuw’ hebben we bepaald
algemene reserve bepaald. Hieruit blijkt een stand, die ruim
in dit bestuursakkoord. Het ‘oud’ gaan we ook in beeld brengen.
€ 31 miljoen hoger is dan de streefwaarde. Uit de screening van
We zoeken nadrukkelijk ook naar nieuwe en innovatieve
de reserves en voorzieningen blijkt aanvullend nog een beschikbare
mogelijkheden, bijvoorbeeld met AI en nieuwe ict-instrumenten,
ruimte van € 0,7 miljoen. Deze € 32 miljoen zetten wij in voor
om taken efficiënter uit te voeren. We stellen hiervoor een incidenteel
incidenteel nieuw beleid in deze bestuursperiode2.
bedrag beschikbaar, waarmee we uiteindelijk structurele besparingen willen realiseren.
Onderstaand zijn onze ambities vertaald, passend binnen deze indicatieve structurele en incidentiële ruimte.
1 2
Zoals ook opgenomen in het ambtelijk overdrachtsdocument voor de gemeenteraad Zoals ook opgenomen in het ambtelijk overdrachtsdocument voor de gemeenteraad
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
83
Bijlagen
Financieel overzicht - bedragen x € 1.000 1. Structureel Onderwerp
Investering
2027
2028
2029
2030
Structurele ruimte conform overdrachtsdocument nieuwe raad
5.500
5.500
5.500
5.500
Taakstelling / rijksmeevallers
3.000
3.000
4.000
4.000
OZB niet-woningen + 4%
1.400
1.400
1.400
1.400
0
1.000
1.000
1.000
9.900
10.900
11.900
11.900
Parkeertarieven +5% (bezoekersparkeren) Structurele ruimte Voorgenomen uitgaven: Investering parkeerhuis De Vliert
20.000
0
1.000
1.000
1.000
Investering vergroenen van de binnenstad (300 nieuwe bomen)
2.500
40
140
139
138
Investering integrale aanpak brede binnenstad (IABB)
3.000
0
120
119
118
Investering tijdelijke parkeervoorziening Tramkade
5.000
0
408
403
398
Investering parkeerreserveringssysteem Wolvenhoek
250
0
0
0
0
Investering dorpshuis Vinkel
5.500
0
0
0
220
Investering dorpshuis Engelen
4.200
0
0
168
166
Investering dorpshuis Empel D’n As
1.600
0
64
63
63
Investering veilige schoolroutes (+/- 30 schoollocaties)
1.500
0
60
60
60
Investering twee dubbelzijdige rotondes eenzijdig maken
700
0
28
28
28
Investering Groots Vergroenen
24.000
0
240
478
713
Verduurzamen Maatschappelijk Vastgoed
5.000
0
50
100
149
Investering Oosttribune FC Den Bosch
12.000
0
480
476
471
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
84
Bijlagen
Onderwerp
Investering
2027
2028
2029
2030
Impuls vergroening en kwaliteit openbare ruimte bij vervanging en beheer (BBOR)
n.v.t.
1.000
1.000
1.000
1.000
Inkomstenderving uitplaatsen helft bezoekersparkeerplaatsen binnenstad
n.v.t.
750
750
750
750
Verhogen grens bijzondere bijstand naar 130%
n.v.t.
212
212
212
212
Verhogen grens individuele inkomenstoeslag naar 130%
n.v.t.
850
1.150
1.150
1.150
Groenmaatregelen rond Duurzame Polder
n.v.t.
500
0
0
0
Integraal dierenwelzijnsbeleid
n.v.t.
25
25
25
25
Bijdrage investering in passende/grotere locatie dierentehuis
n.v.t.
300
0
0
0
Voortzetten Kunst op Maat
n.v.t.
117
117
117
117
Inzet op betaald werk voor asielzoekers
n.v.t.
0
143
285
285
Bosch leesoffensief
n.v.t.
0
85
85
85
Uitbreiden Rijke Schooldag
n.v.t.
600
600
600
600
MBO-agenda
n.v.t.
500
0
0
0
Ondernemersloket
n.v.t.
110
110
110
110
MKB-collegetour
n.v.t.
400
0
0
0
Structureel maken tijdelijke extra capaciteit leerplicht
n.v.t.
290
290
290
290
Organisatie twee burgerberaden in deze raadsperiode
n.v.t.
125
0
125
0
BOA's: structureel maken van de pilot afhandeling meldingen (6 fte domein 1)
n.v.t.
574
574
574
574
BOA's: structureel maken van pilot water, vuurwerk en buitengebied (6 fte domein 2 + boot)
n.v.t.
594
594
594
594
Extra capaciteit ondermijning
n.v.t.
105
105
105
105
Structureel maken tijdelijke extra capaciteit afdeling Openbare Orde en Veiligheid
n.v.t.
182
182
182
182
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
85
Bijlagen
Onderwerp
Investering
2027
2028
2029
2030
Ambtelijke capaciteit omwonendenoverleg en beleid asiel en migratie
n.v.t.
0
156
156
156
Continueren Bed-, bad-, brood-opvang
n.v.t.
0
0
121
121
Extra capaciteit inzet Europa
n.v.t.
120
120
120
120
Verhoging fractiebudget en budget communicatie raad
n.v.t.
250
250
250
250
37.500
1.500
1.500
1.500
1.500
n.v.t.
500
0
0
0
256
347
515
150
Extra voeding Structuurfonds Innovatie organisatie
Totaal structureel
NB: Voor het sociaal domein is de afspraak gemaakt om een deel van de volumegroei van het gemeentefonds te benutten voor de stijgende kosten van jeugdzorg en WMO (uitgaande van maximaal 1,5% groei). Dit legt geen beslag op bovenstaande financiële ruimte.
Bestuursakkoord gemeente ’s-Hertogenbosch 2026-2030
86
Bijlagen
2. Incidenteel Incidentele ruimte
32.000
Impuls woningbouw en verstedelijking
4.000
Onderzoeksbudget Fietsring binnenstad
100
Integrale aanpak brede binnenstad (IABB)
1.200
Herhuisvesting roeivereniging
5.000
Aanjaagbudget (reserve) voor omslag naar Lokale Teams
7.500
Voortzetten bouwdepot (ondersteunen 10-15 kwetsbare jongeren) Impuls Energietransitie Aanpak vergroenen schoolpleinen (25 schoolpleinen) Impuls cultuur Impuls levendigheid voor jongeren en studentenleven Impuls Sport