Bijlage 1 Berenschot second opinion plan en raming 2025 2028 18032025

Dat hangt wel samen met teruggang van (onder meer maatschappelijke) projecten. In 2024 waren de personele en algemene kosten € 570k hoger dan in Zichtlijnen was voorzien. De personele kosten en inhuur worden, na een herstructurering in 2025, flink lager geraamd. Het is voor ons de vraag of de reductie van personeel haalbaar is, mede gezien de beoogde hogere omzet in horeca en verhuur. In het plan wordt slechts beperkt inzicht gegeven in de toekomstige personele formatie en de gevolgen van de herstructurering voor de medewerkers. De algemene kosten pakken hoger uit, ook de komende jaren, wat te verklaren is doordat de werkelijke bedrijfsvoering nu pas in zicht komt en de directie er al doende steeds meer grip op krijgt.

Theater aan de Parade

22/24

In 2024 waren totale huisvestingslasten ongeveer zoals in Zichtlijnen was voorzien. Dit komt doordat er maar 10 maanden huur in rekening zijn gebracht. Energie en OZB zijn onvermijdelijk en veel hoger. Diverse operationele en onderhoudslasten die wel beïnvloedbaar zijn, zijn in 2024 nog laag gehouden of verplaatst naar algemene kosten en daarbij mogelijk doorgeschoven. De totale huisvestingslasten in 2025 en verder zijn € 604k hoger, en dat is verklaarbaar en onvermijdelijk, gegeven de nieuwe demarcatieafspraken, de werkelijke kosten en de verplichtingen. De horeca was in 2024 verlieslatend, als personeelskosten worden meegerekend. De potentie van de horeca moet zich nog gaan bewijzen de komende jaren. Ramingen gaan uit van hogere opbrengsten en lagere personeelskosten. Een andere inzet op daghoreca is nog niet in het plan uitgewerkt Toekomstige keuzes om meer vrijwilligers in te zetten of de horeca uit te besteden zijn nog niet uitgewerkt. Dit lijken ons niet per se realistische keuzes. Verhuur kan ook meer gaan opleveren. In de ramingen staan alleen hogere marges op de kale verhuurprijs. De bijbehorende baten en lasten worden verder niet gespecificeerd.

Uit onze vergelijking met andere theaters blijkt dat het Theater aan de Parade in elk geval in totaal een veel hogere kostenstructuur heeft, die niet alleen te verklaren is doordat wordt vergeleken met cijfers van andere theaters over 2023. Naast hoge huisvestingslasten als gevolg van de nieuwbouw heeft het theater nu een hoge personeelsbegroting. De beoogde herstructurering van het personeel gericht op een meer passende en bedrijfsmatige operatie is in dat licht niet vreemd. Uit onze analyse van de gehele bedrijfsvoering aan de hand van ons Iglo-model blijkt dat de lasten voor deel A, de voorziening (huisvesting en beheersorganisatie) sterk toenemen. De tot nog toe beschikbare subsidie is in de ramingen niet toereikend om deze lasten te dekken. In de ramingen wordt een verhoging voorzien van de exploitatiesubsidie, en die is hiermee te rechtvaardigen. De lasten van de kerntaken (deel B) zijn ook in toekomst veel hoger dan de baten, ondanks de hoge dekkingsgraad op de basisprogrammering. Ook hiervoor is een deel subsidie nodig. Commerciële activiteiten (deel C) leverden in 2024 verlies op maar gaan in de ramingen beter renderen. Daarbij is er wel gerekend met veel lagere personele inzet. Dat maakt het hogere rendement onzeker.

De in de ramingen opgenomen aanvullende incidentele steun helpt om in de komende periode de organisatie te herstructureren en klaar te stomen voor een meer succesvolle exploitatie. Het uitgangspunt voor de gemeente zoals neergelegd in het raadsvoorstel ‘Beschikbaarstelling krediet realisatie vernieuwbouw Theater aan de Parade’ uit 2018, wat impliceert dat de gemeentelijke subsidie voor het nieuwe theater niet mag stijgen, is onhoudbaar gebleken. Sinds 2018 is de wereld ingrijpend veranderd, wat zich in elk geval heeft vertaald naar veel hogere kosten voor bedrijfsvoering. De consumentenprijsindex bijvoorbeeld steeg sedertdien met ruim 25%. Kosten voor personeel, energie en onderhoud zijn in die periode nog veel sterker gestegen. Dit maakt een verhoging van de structurele exploitatiesubsidie noodzakelijk.

7.2

Aanbevelingen aan het theater

Op basis van bovenstaande bevindingen die ons oordeel over het strategisch plan en de opgestelde meerjarenramingen bevatten, geven wij deze adviezen mee aan de directie van het theater: •

Werk het plan en de ramingen verder en beter uit. Het plan en de ramingen bevatten nog veel onduidelijkheden en onzekerheden. Er hoeft geen heel nieuw plan te worden gemaakt maar een aantal zaken zijn onvoldoende uitgewerkt. Dat betreft zowel de duiding van trends, als de strategische doelen, als de operationele vertaling.

•

Zet in op Public Logic. Het scenario Business Logic levert financieel mogelijk iets meer op maar niet minder risico en het beweegt verder weg van de kerntaken van het theater, waarin ruimte zou moeten zijn voor brede artistieke en maatschappelijke programmering.

Theater aan de Parade

•

23/24

Besteed meer aandacht aan personeel dan nu in het plan toegelicht en uitgewerkt is. Er is een herstructurering voorzien en er worden meer prestaties gevraagd van minder personeel. Dat gaat de druk op de organisatie opvoeren en vergt zorgvuldige leiding en sturing.

•

Overweeg het voortzetten van de succesvolle fondsenwerving. Deze private bijdragen kunnen ten goede komen aan de maatschappelijke projecten die ook bij het culturele aanbod voor de stad horen.

•

Ontwikkel een goed plan voor de verbetering van de horeca-omzet. Het zal uitdagend zijn om de omzet te verhogen en tegelijkertijd de personele inzet te verlagen. Ga niet uit van inzet van vrijwilligers. Verwacht niet dat daghoreca of verpachting meer garanties op succes bieden.

•

Het cijfermatig inzicht dat de ramingen bieden is relatief beperkt. Bijvoorbeeld het wel in beeld brengen van alle baten en lasten van projecten en verhuur geeft een beter zicht op de ontwikkeling hiervan dan alleen de marge. Dat verheldert ook de verantwoording aan de Raad van Commissarissen en de gemeente.

7.3

Aanbevelingen aan de gemeente

Onze analyses en bevindingen leiden ook tot de volgende aanbevelingen aan de gemeente, als eigenaar en aandeelhouder van het theater, tevens beleidsmaker en subsidiegever en ten slotte onze opdrachtgever voor deze second opinion: •

Het Theater aan de Parade is een van de voorbeelden van investeringen in stedelijke culturele voorzieningen waarbij de kaders die voorafgaand aan de nieuwbouw zijn meegegeven na de realisatie van de nieuwbouw niet houdbaar blijken. Het wensdenken bij zowel het theater als de gemeente over de nieuwbouw heeft de realiteitszin over de exploitatie overschaduwd. De rekening hiervoor kan niet alleen aan het theater worden gepresenteerd. De gemeente kan het beleid meer baseren op de inzichten uit de second opinions en het Rekenkameronderzoek.

•

Het theater rekent in de ramingen op een verhoging van de structurele exploitatiesubsidie met € 530k per jaar. Wij adviseren de gemeente om de jaarlijkse exploitatiesubsidie te verhogen, in elk geval als compensatie voor de hogere huisvestingslasten die voor het theater niet beïnvloedbaar zijn. De extra subsidie zou hoger kunnen worden dan de gevraagde verhoging. Alleen al de huisvestingslasten zijn immers € 600k per jaar hoger geraamd dan eerder voorzien, terwijl de subsidie (afgezien van autonome stijging en indexaties) ook nodig is voor andere gestegen kosten en nog niet eerder verhoogd is.

•

Help het theater met incidentele middelen om een herstructurering door te voeren en om de kosten van de opstartperiode van enkele jaren te overbruggen. Er kan ook aan alternatieve maatregelen worden gedacht zoals een (tijdelijke of structurele) verlaging van de huur of aanpassing van de OZB. Beide posten betreffen immers inkomsten van de gemeente die worden gedekt uit zelf verstrekte subsidie. De eigen inkomsten uit kaartverkoop, horeca en verhuur komen dan ten goede aan de kerntaken van het theater in plaats van aan kosten voor de voorziening. De gemeente kan daarmee een basis leggen voor een gezondere bedrijfsvoering op langere termijn.

Bovenstaande erkenning en steun van de gemeente geven het theater lucht en ruimte om het cultureel ondernemerschap de komende jaren waar te kunnen maken. Een gezondere financiële uitgangspositie geeft ook een nieuwe directeur een aantrekkelijker handelingsperspectief op het verder vorm en inhoud geven aan de koers van Theater aan de Parade.

Theater aan de Parade

Berenschot B.V. Van Deventerlaan 31-51, 3528 AG UTRECHT Postbus 8039, 3503 RA UTRECHT 030 2 916 916 www.berenschot.nl

24/24