bijlage 1 Aanvalsplan 's-Hertogenbosch schuldenvrij 2026 en verder

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij Aanvalsplan ’s-Hertogenbosch Schuldenvrij 2026 en verder

Samen bereik je meer

Voorwoord We leven in een tijd waarin maatschappelijke en economische veranderingen elkaar snel opvolgen. De stijgende kosten voor energie, boodschappen en huur raken inwoners ook in ’s-Hertogenbosch. Voor veel mensen betekent dit onzekerheid, soms zelfs uitzichtloosheid, als het gaat om hun financiële situatie. Het kan iedereen overkomen: je verliest je baan, je relatie loopt stuk of je wordt ziek. Soms verandert je leven in korte tijd, en dat kan ook grote gevolgen hebben voor je geldzaken. Juist in deze tijd, waarin we allemaal behoefte hebben aan stabiliteit en zekerheden, voelen we als gemeente de verantwoordelijkheid om onze schulddienstverlening verder te versterken. De opgave is groot, maar onze ambitie ook. We blijven onszelf uitdagen: wat vandaag goed werkt, moet morgen nog beter kunnen, altijd met oog voor de mens achter de schulden. Als gemeente ‘s-Hertogenbosch staan we er gelukkig niet alleen voor. Samen met de VNG brengen we het geluid van gemeenten bij het Rijk onder de aandacht. In mijn rol als voorzitter van de VNG-commissie Participatie, Schuldhulpverlening en Integratie onderhandel ik namens gemeenten met het Rijk over wat er nodig is om inwoners goed te

ondersteunen. Die gezamenlijke stem is onmisbaar, zeker nu. Tegelijkertijd werken we in onze eigen gemeente nauw samen met lokale organisaties, ervaringsdeskundigen en vrijwilligers. Zij kennen de wijken, de mensen, en weten wat écht nodig is. Die samenwerking is essentieel om blijvend verschil te maken. Niet alleen lokaal maar ook landelijk. Wat ik lokaal zie en hoor neem ik mee naar Den Haag – en omgekeerd neem ik waardevolle inzichten weer mee terug naar ’s-Hertogenbosch. Want: samen bereik je meer.

vraagt. Een van de grootste uitdagingen in de schulddienstverlening is het tijdig bereiken van mensen. Juist wanneer schulden beginnen te groeien, vinden veel mensen het moeilijk om hulp te vragen en dat maakt het des te lastiger om hen op tijd te bereiken. Met dit beleidsplan zetten we een volgende stap: naar een sterke, toegankelijke en toekomstbestendige schuld­ dienstverlening waarin we inwoners op tijd, goed en menswaardig ondersteunen.

Onze aanpak schulddienstverlening staat stevig. In ‘s-Hertogenbosch hebben we vroeg ingezet op saneringskredieten en het bieden van financiële rust. Met de Bossche Aanpak Budgetbeheer (BAB), werken we vraaggericht, mensgericht en met de blik vooruit. Die aanpak valt op: collega-gemeenten weten ons te vinden voor werkbezoeken en inspiratie. Ook uit onderzoek dat we lieten uitvoeren blijkt dat inwoners positief zijn over onze dienstverlening en de mensgerichte aanpak waarderen. Tegelijkertijd zijn we er nog niet. Schuldenproblematiek blijft een weerbarstig vraagstuk dat continu aandacht en samenwerking

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 2

Marianne van der Sloot Wethouder armoede en schulden, gemeente ‘s-Hertogenbosch

Wat staat er in dit document? Samenvatting

pag.

4

1. Inleiding

pag.

6

Deel 1 kaders en ontwikkelingen schulddienstverlening

pag.

9

2. Gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid

pag.

10

3. Feiten en cijfers armoede- en schulden

pag.

16

4. Landelijke ontwikkelingen en inzichten

pag.

17

Deel 2 beleidskader

pag.

20

5. Onze Ambitie

pag.

21

6. Wat we willen bereiken en hoe we dat meten

pag.

25

7. Zo gaan we het doen

pag.

28

Bijlage 1 Verder bouwen op de Basisdienstverlening

pag.

32

Bijlage 2 Financieel beeld

pag.

46

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 3

Samenvatting

Hoe werken we bij schulddienstverlening? Samen bereik je meer: samen met inwoners en partners werken we toe naar financiële zelfredzaamheid. We werken vanuit deze visie:

Hoeveel mensen hebben te maken met armoede en schulden in onze gemeente? Bron: monitor armoede en schulden

6.570

Huishoudens (8,5%) hebben geregistreerde problematische schulden (2024).

9.000 Huishoudens hebben een inkomen tot 120% sociaal minimum.

Met partners doen wat nodig is

Dat is iets minder dan landelijk (8,9%).

Vertrouwen geven

Een inclusieve gemeente

Waarvan ongeveer 6.400 eenper soonshuishoudens 900 eenoudergezinnen 2.400 minderjarige kinderen Inwoners voelen zich gesteund De meest genoemde gevolgen van schulden zijn stress en weinig leuke dingen kunnen doen.

Eerlijke kansen voor iedereen Inwoners hebben regie over hun leven

Naast bovenstaande elementen, streven we er ook naar om volledig te voldoen aan de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. ’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 4

Wat is onze ambitie? Onze overkoepelende doelstelling is het vergroten van de financiële zelf­ redzaamheid van onze gemeenschap.

Welke extra stappen gaan we zetten? Om onze doelen te behalen, zetten we in op het versterken van onze dienstverlening. We bouwen voort op wat goed werkt én verbeteren waar dat nodig is.

Dit zijn de belangrijkste maatregelen die we de komende periode nemen bovenop de bestaande dienstverlening:

voor Daarbij hebben we ng drie schulddienst verleni opgaven: • Eerder erbij om : erger te voorkomen

toegang door laagdrempelige tie. voorkomen we escala

• Inwoner s met lden zijn problematische schu zo snel mogelijk schulden(zorg)vrij. • Inwoner s stromen d uit duur zaam uit: blijven de schulden.

Laagdrempelige toegang We onderzoeken aanvullende locaties en communicatie­kanalen. We verbeteren het proces van vroegsignalering om het bereik en de effectiviteit ervan te vergroten. Aansluiten bij de inwoner We richten onze communicatie op moeilijk bereikbare doelgroepen. We breiden onze kennis en netwerk rondom ondernemers uit. Ook trainen we consulenten in doelgroep­ gericht werken. Snelle hulp We brengen onze doorlooptijden terug door interne processen te verbeteren en spelen actief in op landelijke ontwikkelingen, zoals wetswijzigingen en landelijke schulden­ overzichten. Zo simpel mogelijk We versimpelen onze aanpak waar mogelijk door gerichte inzet van ondersteuners en extra training ‘begrijpelijke taal’ voor consulenten.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 5

Goede begeleiding Met een systematische methodiek zetten we nog meer in op begeleiding waarbij iedereen in de schulddienstverlening een begeleidings­plan krijgt. We breiden de nazorg uit tot een toekomsttraject op maat. Samenwerking met partners We versterken de samenwerking met keten­ partners, schuldeisers, bewindvoerders en vrijwilligers. We werken met partners zoveel mogelijk vanuit één gezamenlijk begeleidingsplan en we organiseren partnerbijeenkomsten om elkaar beter te leren kennen. Meten en verbeteren We bereiden ons (verder) voor op aansluiting bij Data Delen Armoede en Schulden (DDAS). We versterken onze eigen dataverzameling, zodat we kunnen blijven verbeteren op basis van cijfers en inzichten.

1. Inleiding De gevolgen van het hebben van schulden kunnen maar moeilijk overschat worden. Problematische schulden kunnen leiden tot stress, fysieke en mentale gezondheidsproblemen, gevoelens van schaamte, uitsluiting en eenzaamheid. Het tegengaan van schuldenproblematiek is niet alleen een kwestie van het voorkomen en verzachten van menselijk leed, maar ook van het tegengaan van hoge maatschappelijke kosten1. Voorkomen is beter dan genezen, maar het aantal mensen met problematische schulden in Nederland, en ’s-Hertogenbosch, blijft hoog. De wettelijke taak die gemeenten hebben voor het uitvoeren van schuldhulpverlening, is complex vanwege knelpunten in de schuldenketen. Bij het ontstaan, invorderen en oplossen van schulden zijn veel verschillende partijen betrokken2. Bovendien hangt deze taak sterk samen andere gemeentelijke taken zoals het uitvoeren van de Participatiewet en armoedebeleid en met rijkstaken zoals het vaststellen van het sociaal minimum.

Samen bereik je meer Het armoede- en schuldenbeleid van onze gemeente rust op een stevig fundament. Met het beleidskader Armoede en Schulden in 2014 is de eerste stap gezet richting het vroeg signaleren van schulden, de aanval op de bureaucratie en een nog sterker verankerde samenwerking. Met de stappen die we toen hebben gezet kwam de basis écht op orde. Vanaf 2022 hebben we met het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij verder gebouwd op deze basis, met als doel de effectieve ondersteuning van inwoners die leven in armoede, of schulden hebben, of allebei. Met het Bestuursakkoord 2022-2026 zijn nog eens aanvullende stappen gezet om de schulddienstverlening door te ontwikkelen, bijvoorbeeld door invoering van de Jongeren Perspectief Aanpak. Met het beleidsplan dat voor u ligt vervolgen we onze gekozen route. De sluitende keten schulddienstverlening, zoals omschreven in het Aanvalsplan 2022, blijft onverminderd van kracht. In dit beleidsplan brengen we aanvullingen en verbeteringen aan, gebaseerd op de landelijke afspraken voor de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening3. Om onze ambities te behalen, werken we vanuit het principe ‘samen bereik je meer’. Daarmee bedoelen we dat we samen met partners én inwoners werken aan financiële zelfredzaamheid. IBO problematische schulden (2024). Naar een beter werkende schuldenketen. IBO problematische schulden (2024).

Naar een beter werkende schuldenketen. 3 Elementen basisdienstverlening | VNG 1 2

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 6

Wettelijk kader De Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) verplicht gemeenten om ten minste elke vier jaar een beleidsplan te laten vaststellen door de gemeenteraad. Dit beleidsplan geeft richting aan de integrale schuldhulpverlening aan inwoners. In het stuk dient in ieder geval het volgende te worden opgenomen: • welke resultaten beoogd worden; • welke maatregelen genomen worden om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd; • hoe samenwerking met schuldeisers wordt vormgegeven; • het maximaal aantal weken dat de gemeente nastreeft met betrekking tot de wachttijd voor het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld; • hoe schulddienstverlening voor gezinnen met inwonende kinderen wordt vormgegeven. Voor u ligt het plan waarmee gemeente ’s-Hertogenbosch invulling geeft aan deze wettelijke verplichting. Het document richt zich dus uitdrukkelijk op de schulddienstverlening. Omdat armoede en schulden nauw met elkaar verbonden zijn, geven we in de paragraaf Lokale inkomensondersteuning de belangrijkste ontwikkelingen weer op het thema armoede.

Totstandkoming Aanvalsplan Voor de totstandkoming van dit Aanvalsplan, hebben we input gevraagd van ervaringsdeskundigen en maatschappelijke partners. We vragen ervaringsdeskundigen regelmatig naar hun ervaring.

Dit doen we onder andere door middel van het tweejaarlijks klanttevreden­ heidsonderzoek4. Ook vragen we inwoners van ’s-Hertogenbosch, middels het zogenaamde inwonerpanel, tweejaarlijks naar hun geldzorgen en of zij de weg weten te vinden naar onze dienstverlening. Het klanttevredenheidsonderzoek en inwonerpanel vormen, samen met data van het CBS, de basis voor de Monitor Armoede en Schulden5. In het volgende hoofdstuk vatten we de belangrijkste resultaten samen. Specifiek voor het nieuwe Aanvalsplan hebben we ervoor gekozen om dieper in te gaan op de ervaringen van inwoners met schulddienstverlening. Daarom hebben we maatschappelijk adviesbureau Purpose gevraagd onderzoek te doen naar de vraag: ‘In hoeverre sluit de (schuld)dienstverlening van de gemeente ’s-Hertogenbosch aan op de wensen en behoeften van inwoners met schulden? En welke verbeterpunten zijn er?’. Het doel van het onderzoek was om vanuit het perspectief van de hulpvrager een nog beter beeld te krijgen van de schulddienstverlening van de gemeente, om dit waar mogelijk verder te verbeteren. In april 2025 organiseerden we tenslotte een bijeenkomst met maatschappelijke partners. Tijdens deze drukbezochte bijeenkomst zijn alle deelnemers gevraagd om inbreng te leveren voor het beleidskader.

Tijdens ronde tafelsessies gaven partners hun visie op hoe we de drempel kunnen verlagen voor inwoners, hoe we de samenwerking rondom schulddienstverlening kunnen versterken en wat er nodig is om toekomstbestendig samen te werken in het brede netwerk armoede en schulden. Deze waardevolle inzichten uit het maatschappelijk middenveld zijn meegenomen in de totstandkoming van dit beleidskader. 4 5

Klanttevredenheidsonderzoek Hulp bij Geldzaken 2025 Monitor Armoede en Schulden 2025

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 7

Leeswijzer We focussen ons met dit Aanvalsplan op de hoofdlijnen: onze ambitie en gewenste resultaten. Hiermee willen we de raad de mogelijkheid bieden om haar kaderstellende rol te kunnen vervullen. Allereerst zullen we in deel 1 (kaders en ontwikkelingen schulddienstverlening) de context schetsen waarin schulddienstverlening wordt ingericht. In hoofdstuk 2 wordt de onze aanpak schulddienstverlening en de lokale inkomensondersteuning toegelicht. In hoofdstuk 3 geven we de belangrijkste feiten en cijfers van armoede en schulden in ’s-Hertogenbosch weer. Vervolgens worden landelijke ontwikkelingen en inzichten geschetst in hoofdstuk 4. Daarna volgt in deel 2 (het beleidskader) de kern van dit Aanvalsplan. In hoofdstuk 5 leggen we uit welke ambitie we hebben en op welke elementen onze visie gestoeld is: aan de hand van welke principes richten wij onze dienstverlening in? In hoofdstuk 6 vertalen we dit door naar concrete doelstellingen en laten we zien hoe we hierop monitoren. Tot slot vatten we in hoofdstuk 7 samen hoe we het gaan aanpakken. Als bijlage 1 bij dit Aanvalsplan voegen we een uitwerking toe van de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. Daarin wordt per element aangegeven in hoeverre we daar al aan voldoen en wat vervolgstappen zijn.

In bijlage 2 laten we zien welke kosten gemoeid gaan met de uitvoering van schulddienstverlening en de maatregelen uit dit Aanvalsplan.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 8

Deel 1

Kaders en ontwikkelingen schulddienstverlening

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 9

2. Gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid In dit Aanvalsplan richten we ons op schulddienstverlening. Omdat armoede- en schulden nauw met elkaar verbonden zijn, schetsen we in dit hoofdstuk de keten schulddienstverlening én de belangrijkste ontwikkelingen als het gaat om de lokale inkomensondersteuning.

Onze aanpak schulddienstverlening in het kort

Stabilisatie

Eerste Hulp bij Geldzaken

Budget­begeleiding

Schuld­ regelen

Bewind­ voering

Nazorg

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 10

Eerste Hulp bij Geldzaken Inwoners met vragen over geldzaken of sociaaljuridische zaken kunnen terecht bij EHBG. Dit is dé laagdrempelige toegang voor schulddienstverlening in de gemeente ’s-Hertogenbosch. In veel gevallen kunnen inwoners direct worden geholpen met informatie en advies, zoals voor het doen van een voorzieningencheck en het aanvragen van toeslagen. EHBG hanteert de volgende uitgangspunten: • Inwoners kunnen dagelijks terecht • Inwoners kunnen terecht met of zonder afspraak • Op aanvraag is een afspraak in de avond mogelijk • Inwoners hebben meteen persoonlijk contact met een deskundige • Waar mogelijk komen we meteen in actie, samen met de inwoner • Iedereen kan terecht • We houden rekening met digitale vaardigheden en laaggeletterdheid EHBG is de spil als het gaat om preventie en vroegsignalering. Onze focus ligt daarbij op het vroeg ontdekken en aanpakken van financiële problemen. EHBG krijgt een melding van zorgverzekeraars, woningcorporaties en water- en energiemaatschappijen als hun klant of huurder een betalingsachterstand heeft. EHBG consulenten proberen vervolgens met de inwoner in contact te komen en bieden hulp en ondersteuning aan. Per 1 januari 2021 is de gemeente wettelijk verplicht om aan elk signaal opvolging te geven. Door middel van een prioriteitenschema wordt per signaal gekeken welke actie gepast is om met een inwoner in contact te komen.

Een actie kan zijn: het versturen van een brief of een sms, telefonisch contact of een huisbezoek. Het doel van de vroegsignalering is dat gemeenten mensen met schulden tijdig in beeld krijgen en actief schuldhulp kunnen aanbieden.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 11

Voordat ik mijn eerste afspraak had, dacht ik: zij gaan me vast boos aankijken, mij veroordelen. Daar was ik wel een beetje bang voor. maar dat deden ze echt niet. Inwoner over EHBG

Stabilisatie

Toen de regeling eenmaal rond was, voelde het alsof ik een tweede kans kreeg. Ik ben zo blij dat ik heb doorgezet.

Als er sprake is van schulden, nodigen we inwoners uit voor een intake bij schulddienstverlening. De wettelijke termijn hiervoor is dat het intakegesprek binnen vier weken plaatsvindt, in ’s-Hertogenbosch hanteren we een streeftermijn van twee weken. Het doel van de intake is het toetsen van de zelfredzaamheid en het vaststellen van de omvang van het probleem. Op basis daarvan ontwikkelen we een Plan van Aanpak. Stabilisatie is bedoeld om rust te brengen in de thuissituatie en de inkomsten en uitgaven weer in balans te brengen. In de stabilisatiefase bieden we de begeleiding die nodig is, wordt ervoor gezorgd dat inwoners hun vaste lasten weer gaan betalen en zicht krijgen op hun schulden. Ook werken we samen met ketenpartners om de juiste begeleiding te kunnen bieden.

Inwoner over schulddienstverlening

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 12

Schuldregelen Als de schuld niet kan worden opgelost middels herfinanciering of betalingsregelingen, wordt er toegewerkt naar een minnelijke schuldregeling van de totale schuldenlast. Een minnelijke schuldregeling is een vrijwillige afspraak (zonder tussenkomst van een rechter) tussen iemand met schulden en alle schuldeisers, om de schulden af te lossen. De gemeente helpt hierbij, via een schuldhulpverlener die samen met de inwoner een voorstel maakt. Een schuldregeling duurt 18 maanden (tot juli 2023 was dit 36 maanden). In de meeste gevallen wordt de schuld geregeld met een saneringskrediet. Daarmee wordt de totale schuldenlast in één keer afgekocht tegen finale kwijting, op basis van betaling van een percentage van de totale schuldenlast. De schuldenaar is in één keer van al zijn schuldeisers af en hij heeft nog maar één schuldeiser: de gemeente als kredietverlener. Als er sprake is van een wettelijke traject of dwangakkoord, bieden we daarbij begeleiding. Een dwangakkoord wordt gebruikt als één of enkele schuldeisers niet akkoord gaan met een minnelijk schuldregeling. De gemeente kan dan via de rechter vragen om die schuldeisers toch te dwingen mee te werken.

Budgetbegeleiding In 2022 is de Bossche Aanpak Budgetbeheer (BAB) geïmplementeerd. BAB is een nieuwe methodische aanpak waarmee inwoners vanaf de eerste dag worden begeleid naar duurzame zelfstandigheid om zelf hun financiën beheren. De budgetbegeleider ontvangt (meestal) het inkomen en verzorgt de noodzakelijke betalingen, zodat geen nieuwe schulden ontstaan. Er is continu zicht op de vaardigheden die een klant nodig heeft om zelfredzaam te zijn. Er ligt zoveel mogelijk autonomie bij de inwoner zelf en er zijn tools beschikbaar om aan de competenties te werken met de budgetbegeleider.

gestelde niet meer zelfstandig beslissen over zijn financiën. De bewindvoerder beslist daarover, zolang dat gaat, in overleg met de betrokkene. De bewindvoerder gaat ook over het beheer van de goederen, denk bijvoorbeeld aan de aanschaf van een auto. Vanaf januari 2021 heeft de gemeente een eigen bewindvoerderskantoor. Een bewindvoerder wordt door de rechter aangewezen, waarbij de inwoner een voorkeur mag aangeven voor een bewindvoerder.

Bewindvoering

Het doel van nazorg is het voorkomen van terugval, dus ervoor zorgen dat inwoners niet opnieuw met problematische schulden te maken krijgen. Welke vorm van nazorg aansluit bij de behoefte, verschilt per klant. Nazorg kan worden ingezet tijdens het (aflopen van) het schuldentraject waarbij inwoners worden begeleid om vaardigheden aan te leren of te verbeteren.

Beschermingsbewind is het behartigen van de financiële belangen van mensen die dat door hun lichamelijke of geestelijke toestand of vanwege problematische schulden (tijdelijk) niet zelf kunnen. Als beschermingsbewind is ingesteld door de rechter, mag de onder bewind

Nazorg

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 13

In principe natuurlijk niet leuk, maar ik ben er wel blij mee dat ik geholpen word. Inwoner over bewindvoering

Lokale inkomensondersteuning Preventie en tegengaan niet-gebruik

Sociaal Raadslieden

Preventie is onderdeel van de schuldenketen. Vanuit de opgave ‘eerder erbij om erger te voorkomen’ en het motto ‘voorkomen is beter dan genezen’, zetten we via EHBG breed in op preventie van het ontstaan van schulden6. Consulenten en Sociaal Raadslieden vormen het team van deskundigen bij EHBG en helpen bij alles rondom geldzaken. Samen met de inwoner maken zij een overzicht van inkomsten en uitgaven, waarbij er specifiek gekeken wordt of er recht bestaat op gemeentelijke regelingen. Door mensen te ondersteunen via bijvoorbeeld de bijzondere bijstand op het moment dat inwoners voor onvoorziene uitgaven komen te staan, kunnen we in bepaalde gevallen een dreigende schuldensituatie voorkomen.

Als officieel toeslagenservicepunt vanuit Dienst Toeslagen hebben de Sociaal Raadslieden een speciale rol in het tegengaan van niet-gebruik. Ze bieden ondersteuning en helpen inwoners met het aanvragen en wijzigen van de huur-, zorg en kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Zo ondersteunen ze kwetsbare inwoners die de weg naar de regelingen en voorzieningen waar zij recht op hebben niet (meer) weten te vinden. Vanuit een onafhankelijke positie zorgen Sociaal Raadslieden ook voor laagdrempelige toegang tot rechtshulp. Ze bieden ondersteuning op bijna alle rechtsgebieden, inkomensregelingen, belastingzaken. Ze kunnen inwoners helpen met het bellen naar instanties, indienen van bezwaar, schrijven van brieven en het doen van aanvragen voor verschillende regelingen. Met een eigen telefoonnummer, inloopspreekuren op zeven wijkpleinen en op locatie Weener XL zorgen zij voor sociaaljuridische hulp die dichtbij te vinden is.

Ons socialezekerheidsstelsel bestaat uit een grote hoeveelheid van wetten met een veelvoud aan onderliggende regelingen, tegemoetkomingen en landelijke toeslagen. Dit maakt het aanbod van deze regelingen voor inwoners vaak ondoorzichtig en de mate van bewijslast verschilt. In het voorkomen van schulden is het van belang dat inwoners gebruik maken van de inkomensondersteunende voorzieningen waar ze recht op hebben. In onze dienstverlening zetten we daarom maximaal in op het tegengaan van niet-gebruik.

6

Zie voor meer informatie over preventie ‘Stand van Zaken: eerder erbij om erger te voorkomen’, bijlage bij raadsinformatiebrief inzicht in ontwikkelingen (kinder)armoede en schulden (2024).

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 14

Eenvoudiger maken voor inwoners

‘s-Hertogenbosch tegen Armoede

Bij het tegengaan van niet-gebruik vereenvoudigen we waar mogelijk beleid en aanvraagprocessen van onze inkomensondersteunende regelingen, zoals bijzondere bijstand. Ook met de Bossche Pas zetten we in op eenvoud en gemak. Via een zo eenvoudig mogelijk aanvraagproces bieden wij inwoners met een laag inkomen de Bossche Pas met daarop een Meedoen-tegoed voor zichzelf en een tegoed voor sport en cultuur voor hun kinderen. Specifiek voor gezinnen met kinderen gaan we na hoe we met de Bossche Pas de samenwerking kunnen versterken met maatschappelijke organisaties als Stichting Leergeld en de Kleding- en speelgoedbank, zodat gezinnen met hun pas ook toegang krijgen tot de ondersteuning van deze organisaties.

In ons contact met inwoners wijzen we niet alleen op alle landelijke en gemeentelijke voorzieningen, maar ook op particuliere initiatieven. Deze initiatieven zijn verenigd binnen het STA (‘s-Hertogenbosch tegen Armoede) en staan overzichtelijk gepresenteerd op de website van STA7. Wij streven naar zo’n duidelijk mogelijk overzicht van partijen die actief zijn op het gebied van armoede en schulden. Inwoners zijn erbij gebaat dat het een duidelijk en overzichtelijk veld is zonder veel dubbelingen en overlap.

Omdat wij als gemeente momenteel vaak gebonden zijn aan beperkte wettelijke ruimte volgen wij aandachtig de ontwikkelingen in het overheidsbrede programma Vereenvoudiging Inkomensondersteuning voor Mensen (VIM), die verdere vereenvoudiging op termijn mogelijk moet maken. 7

www.sta.nl

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 15

3. Feiten en cijfers armoede- en schulden Elke twee jaar worden in de Monitor Armoede en Schulden de feiten en cijfers rondom armoede en schulden in ’s-Hertogenbosch in kaart gebracht. In dit hoofdstuk geven we een overzicht van de belangrijkste cijfers. Voor meer details en ontwikkelingen in de tijd kunt u de Monitor Armoede en Schulden raadplegen.

2,9%

2% heeft grote moeite met rondkomen (2025)

8,5%

3,1%

Heeft geregistreerde problematische schulden (6.570 huishoudens8, 2024). Dat is iets minder dan het landelijk gemiddelde van 8,9%

Is het landelijk gemiddelde dat onder de armoedegrens leeft (voorlopige cijfers 2023)

9.000 huishoudens hebben een inkomen tot 120% sociaal minimum, waarvan ongeveer

Wijken met meer dan gemiddeld aandeel huishoudens met een laag inkomen (gemiddeld 4,2%, 2022)

6.400 eenpersoonshuishoudens

Noord 6,0%

West 5,3%

Graafsepoort 5,6%

Muntel / Vliert 5,2%

Binnenstad 5,6%

Zuidoost 4,8%

900 eenoudergezinnen 2.400 minderjarige kinderen

15% heeft enige moeite met rondkomen (2025)

Van de huishoudens leeft onder de armoedegrens (voorlopige cijfers 2023)

De meest genoemde gevolgen van schulden zijn stress en weinig leuke dingen kunnen doen.

Maatschappelijke participatie van minima blijft op veel punten achter op niet-minima. Zo vinden zij vaker dat ze te weinig sociale contacten hebben, sporten ze minder en bezoeken zij minder vaak culturele voorstellingen of activiteiten dan niet-minima.

De statistische definitie van problematische schulden van het CBS komt niet overeen met de definitie van problematische schulden zoals deze in de praktijk gehanteerd wordt en juridisch geldt (IBO, 2024). Deze praktische invulling van de NVVK betekent dat een schuldensituatie als problematisch wordt gezien wanneer een inwoner niet in staat is om binnen 36 maanden alle opeisbare vorderingen te betalen. Vaak is er sprake van meerdere schuldeisers en een hoge schuld. Van de huishoudens met problematische schulden volgens de definitie van het CBS heeft meer dan de helft van de huishoudens slechts één schuldeiser. Ook kan de openstaande schuld relatief laag zijn. De cijfers die in dit hoofdstuk zijn gepresenteerd zijn dus vooral indicatief en kunnen bijvoorbeeld niet worden gebruikt om te bepalen welk deel van de inwoners wordt bereikt met schuldhulpverlening. 8

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 16

4. Landelijke ontwikkelingen en inzichten Verkorting schuldregeling en borgen bestaansminimum Als gemeente kunnen wij de schuldhulp­verlening niet alleen vormgeven en uitvoeren. De inrichting en effectiviteit van onze lokale inzet is in belangrijke mate afhankelijk van landelijke beleidsontwikkelingen en wet- en regelgeving. Landelijke maatregelen vereisen aanpassingen aan onze werkwijze en aan de samenwerking met ketenpartners (bijvoorbeeld woningcorporaties, welzijnswerk, vrijwilligersorganisaties). Daarnaast zijn overkoepelende landelijke afspraken met schuldeisers en structurele financiering vanuit het Rijk van groot belang voor een succesvolle lokale aanpak van schulden. Alleen door gezamenlijke inspanningen van gemeenten, rijksoverheid, maatschappelijke organisaties en schuldeisers kunnen we duurzame oplossingen bieden voor inwoners met financiële problemen. In dit hoofdstuk worden de belangrijkste recente landelijke ontwikkelingen en inzichten rondom schuldhulpverlening beschreven.

In de afgelopen jaren hebben gemeenten samen met de rijksoverheid en landelijke partners zoals NVVK (de branchevereniging voor schuldhulp en financiële dienstverlening), belangrijke stappen gezet om de schulddienstverlening toegankelijker en effectiever te maken. Een van de meest ingrijpende veranderingen is de verkorting van de schuldsaneringstermijn van 36 naar 18 maanden, vanaf juli 2023. De gedachte is dat door het verkorten van de looptijd deze stressvolle periode minder lang duurt waardoor eventuele psychische klachten kunnen worden verminderd of voorkomen. Deze maatregel heeft als doel om mensen met problematische schulden sneller perspectief te bieden. Daarnaast is, als gevolg van een wijziging van de Gedragscode Schuldhulpverlening van de NVVK, vanaf juli 2024 het Vrij te laten bedrag (Vtlb) het uitgangspunt voor het berekenen van de afloscapaciteit bij een schuldregeling. Dat betekent dat we beter rekening houden met de specifieke financiële situatie van de inwoner, bijvoorbeeld

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 17

als het gaat om woonlasten of alimentatie. De wijziging is van belang omdat we hiermee het bestaansminimum borgen van inwoners in een schuldregeling. Dit komt er in bepaalde gevallen op neer dat de schuld van inwoners zonder afloscapaciteit wordt kwijtgescholden, een zogenaamd ‘nulaanbod’. Het aanbod aan schuldeisers bedraagt dan €0. NVVK leden (meer dan 90% van de gemeenten, inclusief de gemeente ’s-Hertogenbosch) zijn gebonden aan deze wijziging. Als gevolg van bovenstaande wijzigingen zien we momenteel dat het moeilijker is geworden om tot een akkoord te komen met schuldeisers. Schuldeisers zien minder van hun geld terug en stellen meer vragen rondom arbeidscapaciteit en begeleiding, omdat zij willen voorkomen dat mensen opnieuw in de schulden terecht komen. Inwoners moeten vaker de gang naar de rechter lopen om tot een schuldregeling te komen: het aantal dwangakkoorden en wettelijke schuldsaneringstrajecten is hoog. Een dwangakkoord wordt aangevraagd bij de rechter als een voorstel

in de schuldregeling wordt geweigerd door één of meerdere schuldeisers. De rechter beslist dan of de schuldeiser mee moet werken aan een het minnelijk traject. Een aanvraag voor een Wsnp- traject (Wet schuldsanering natuurlijke personen) wordt ingediend als een minnelijk schuldregeltraject mislukt omdat er bijvoorbeeld meerdere schuldeisers weigeren. Als gevolg van het oplopende aantal dwangakkoorden en wettelijke schuldsaneringstrajecten is de doorlooptijd tot een inwoner schuldenzorgvrij is, toegenomen. Ook vraagt het veel capaciteit van de consulenten, vanwege de voorbereiding van de stukken voor de zittingen en de bijbehorende begeleiding van inwoners. Mogelijk is dit een tijdelijk effect dat gaandeweg zal afzwakken en verdwijnen.

Basisdienstverlening Schuldhulpverlening In het voorjaar van 2024 werd de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening, een gezamenlijk plan om de schuldhulp in Nederland te versterken, bestuurlijk bekrachtigd9. De Basisdienstverlening Schuldhulpverlening moet leiden tot een toegankelijker hulpaanbod dat in iedere gemeente minimaal uit dezelfde elementen bestaat. De introductie van de Basisdienstverlening verkleint de verschillen tussen gemeenten en draagt bij aan een meer gelijke behandeling van inwoners met schulden, ongeacht de gemeente waarin zij wonen.

Schuldhulpverlening vormen tevens het uitgangspunt van dit beleidsplan. In de bijlage worden de elementen uitgelegd en leggen we onze dienstverlening langs de meetlat van de Basisdienstverlening.

Ook in ‘s-Hertogenbosch willen we bijdragen aan deze ontwikkeling. We zijn er dan ook trots op dat de Bossche Aanpak Budgetbeheer een bron van inspiratie was voor het ontwikkelen van de Basisdienstverlening. De afspraken over de Basisdienstverlening Basisdienstverlening schuldhulpverlening in iedere gemeente | Nieuwsbericht | Rijksoverheid.nl. Betrokken partijen: het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), de branchevereniging voor financieel hulpverleners NVVK en de vereniging van directeuren in het sociaal domein Divosa. 9

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 18

Rapport IBO Problematische Schulden en Kabinetsreactie Het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) naar problematische schulden heeft waardevolle inzichten geboden over de schuldenketen in Nederland10. Het rapport legt een aantal tekortkomingen in de schuldenketen bloot. De knelpunten hebben betrekking op zowel het ontstaan van problematische schulden, het proces van invordering én het oplossen van schulden. Het overkoepelende probleem is het gebrek aan samenhang : de schuldenketen is complex en kent veel onderlinge afhankelijkheden, die vervolgens weer de schuldenproblematiek vergroten. Om de hoge maatschappelijke kosten van problematische schulden te beteugelen is het overheidsbeleid ten aanzien van de gehele keten tot nu toe onvoldoende effectief, volgens het rapport. Waar de Basisdienstverlening gericht is op de dienstverlening van gemeenten, richt het IBO rapport zich in haar aanbevelingen met name op interventies die nodig zijn vanuit de rijksoverheid. Het rapport benadrukt de complexiteit van schuldenproblematiek en stelt één samenhangend basispakket voor, gericht op het voorkomen van schulden, het verkorten van de doorlooptijd en het vertragen van de kostenoploop. Het gaat bijvoorbeeld om een integraal schuldenoverzicht, één overheidsincasso en een collectief afbetalingsplan.

De aanbevelingen van IBO kunnen een belangrijke stap vormen richting een effectievere en efficiëntere schulddienstverlening. Hoewel het (inmiddels demissionaire) kabinet heeft aangegeven voort te bouwen op de inzichten van IBO, zijn de daarvoor beschikbaar gestelde structurele middelen bij de Voorjaarsnota 2025 van het Rijk naar incidentele middelen omgezet.In het Nationaal Programma Armoede en Schulden11, is bovendien aangegeven dat de reservering van middelen voor de uitwerking van de IBO maatregelen, vanaf 2029 vervalt. Dit heeft consequenties voor een behoorlijk aantal (rijks)maatregelen waarvoor structurele financiering nodig is, ter verbetering van de schulddienstverlening door gemeenten. Bovendien is onzeker welke keuzes een volgend kabinet zal maken en welke financiering daar aan gekoppeld zal worden.

10 11

IBO problematische schulden (2024). Naar een beter werkende schuldenketen. Nationaal Programma Armoede en Schulden, 6 juni 2025.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 19

Deel 2 Beleidskader

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 20

5. Onze Ambitie In ‘s-Hertogenbosch zijn we ambitieus als het gaat over onze schulddienstverlening. Het armoede- en schuldenbeleid is onderdeel van de sector Maatschappelijke Ontwikkeling. Het grotere doel van de verschillende beleidsprogramma’s in het sociaal domein is om de zelfredzaamheid van onze gemeenschap te vergroten. De inzet van het armoede- en schuldenbeleid is een doorvertaling daarvan: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van onze gemeenschap. Om deze strategische ambitie te verwezenlijken, werken we vanuit het principe: samen bereik je meer. Daarmee bedoelen we dat we samen met partners én inwoners werken aan financiële zelfredzaamheid. We hebben als het gaat om schulddienstverlening drie opgaven: 1. Eerder erbij om erger te voorkomen: door laagdrempelige toegang voorkomen we escalatie. 2. Inwoners met problematische schulden zijn zo snel mogelijk schulden(zorg)vrij. 3. Inwoners stromen duurzaam uit: blijvend uit de schulden. Om deze opgaven te realiseren, werken we op basis van de volgende elementen van de visie van de sector Maatschappelijke Ontwikkeling, die we hebben uitgewerkt voor schulddienstverlening (zie volgende pagina).

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 21

Een inclusieve gemeente. Onze schulddienstverlening is er voor alle inwoners met (dreigende) financiële problemen. We breiden onze expertise steeds verder uit om specifieke doelgroepen zo goed mogelijk te kunnen bedienen. Denk bijvoorbeeld aan ondernemers, mensen met een migratieachtergrond, statushouders, senioren, jongeren, dak- en thuislozen, inwoners met een verslaving of beperking en ex-gedetineerden. Zo werken we aan het voorkomen van uitval en niet-gebruik.

Vertrouwen geven. Het werk van onze schulddienstverleners draait om het samen met inwoners werken aan een gezond financieel perspectief. Die samenwerking kan alleen tot bloei komen als we uitgaan van vertrouwen. Als inwoners het gevoel hebben dat ze veel moeten bewijzen en ze wantrouwen vanuit de professional ervaren, kan dat in de weg staan van effectieve begeleiding naar financiële zelfredzaamheid. We werken daarom vanuit vertrouwen en vertalen dit naar processen. Vaak vinden inwoners het lastig om de stap te zetten naar de gemeente en hulp te vragen en accepteren. Hier zijn wij ons bewust van en we blijven zoeken naar manieren om deze drempel te verlagen.

Eerlijke kansen voor iedereen. Het aanbod van schulddienstverlening moet aansluiten bij de hulpvraag, de situatie en de vaardigheden van de inwoner. We steken de dienstverlening in vanuit het perspectief van de inwoner, dus niet vanuit het systeem of de medewerker. We werken zo simpel mogelijk. Hierbij baseren we ons op wetenschappelijk inzichten over stress-sensitief werken.

Mijn hulpverleners waren deskundig, begrijpend, en ik was niet alleen een dossier maar een mens.

Ik ben niet iemand die schulden maakt en heb me vreselijk geschaamd dat ik er toch mee opgezadeld ben. Mijn casemanager van de gemeente heeft mij verzekerd dat ik me niet hoef te schamen en juist dat heeft me zo goed gedaan en uit een depressie gehaald.

De schuldhulpverlener is echt een partner voor mij: een stabiel persoon in een continue pas. Zij blijft overal netjes achteraan gaan en houdt mij goed op de hoogte van alles. Stap voor stap kom ik er weer bovenop.

Inwoner over schulddienstverlening

Inwoner over schulddienstverlening

Inwoner over schulddienstverlening

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 22

Inwoners hebben regie over hun eigen leven. In alle dienstverlening ligt de focus op het samen met de inwoner oplossen van problemen: eigen kracht waar mogelijk, ondersteuning waar nodig. Met de geboden begeleiding kijken we naar de mogelijkheden van inwoners om binnen het eigen vermogen zelf tot actie over te gaan. Maar waar we zien dat zelfredzaamheid onder druk staat door beperkte hulpbronnen, stress en de complexiteit van het systeem, zetten we een stap extra in onze ondersteuning en hulp.

Inwoners voelen zich gesteund. We zijn er voor de inwoner. De gemeente voert regie als het gaat om schulddienstverlening. We leggen daarbij de nadruk op het begeleiden van inwoners naar financiële zelfredzaamheid. Wij loodsen inwoners zo goed mogelijk door het uitdagende landschap van financiële overzichten, weten regelgeving en belangen van schuldeisers heen. Daarbij verliezen wij de mens nooit uit het oog: we houden rekening met degene voor wie het te complex is geworden, voor wie de bestaanszekerheid in het geding is, degene die simpelweg pech had.

Ik voel mij trots, dat het mij zelf is gelukt. Met hulp van de gemeente, dat wel. Maar mijn consulent zei ook dat ik het echt zelf gedaan heb. Ze hebben mij een stukje zelfvertrouwen teruggegeven.

Ik ben in de schulden terecht gekomen door een (v)echtscheiding, waarbij mijn ex weigert om mee te betalen aan de aflossing van de schuld. Zodra ik schuldenvrij ben weer, kan ik pas verder met het oppakken van mijn leven.

Inwoner over schulddienstverlening

Inwoner over schulddienstverlening

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 23

Samen met partners doen we wat nodig is Schulden staan meestal niet op zichzelf. Daarom is een gerichte en gezamenlijke aanpak nodig voor achterliggende problematiek op andere levensgebieden. De gemeente vervult haar rol als specialist op het gebied van financiële dienstverlening en biedt een breed pakket aan. Ketenpartners bieden ondersteuning die voor een deel van de inwoners nodig is om resultaat te kunnen bereiken op het gebied van financiën. Denk aan ondersteuning gericht op gedragsregulatie (bijsturing van houding en gedrag, bijvoorbeeld vanuit maatschappelijk werk, GGZ en verslavingszorg) en/of praktische ondersteuning (op orde brengen van post, administratie en aanvragen voorzieningen). We vragen maatschappelijke partners snel door te verwijzen naar EHBG als er sprake is van financiële vragen of problemen. Zo kan de expertise van de gemeentelijke schulddienstverlening al in een vroegtijdig stadium worden ingezet om erger te voorkomen.

Voldoen aan de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening Naast bovenstaande elementen, is onze ambitie ook om volledig te voldoen aan de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. Deze landelijke afspraken hebben als doel een toegankelijker hulpaanbod dat in iedere gemeente minimaal uit dezelfde elementen bestaat. Daarmee draagt de Basisdienstverlening bij aan een meer gelijke behandeling van inwoners met schulden, ongeacht de gemeente waarin zij wonen. Onze aanpak in ‘s-Hertogenbosch is een voorbeeld geweest voor de Basisdienstverlening, waardoor we de meeste de elementen al in de praktijk brengen. Natuurlijk blijven we onze dienstverlening verbeteren. In de bijlage geven we een overzicht en in de bijlage staat meer informatie over hoe wij de Basisdienstverlening uitvoeren en wat we aanvullend gaan doen.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 24

6. Wat we willen bereiken en hoe we dat meten In dit hoofdstuk omschrijven we welke resultaten we willen bereiken op de opgaven uit het voorgaande hoofdstuk. En we omschrijven hoe we die resultaten gaan meten. Voor alle doelstellingen geldt dat we deze zo snel mogelijk, maar in ieder geval binnen de komende beleidsperiode, willen bereiken.

Doelstellingen Opgave: Eerder erbij om erger te voorkomen: door laagdrempelige toegang voorkomen we escalatie. Voor deze opgave hebben we de volgende doelstellingen: - Bij vroegsignalering ligt het aantal succesvolle contactpogingen op minimaal 20% van het totaal aantal signalen. In 2024 ontvingen we 5430 signalen en lukte het in 12% van de gevallen om in contact te komen met de inwoner. Dit willen we beter doen en minimaal op het landelijk gemiddelde van 20% (2023) bereik uitkomen. - Het aantal unieke inwoners dat EHBG (inclusief Sociaal Raadslieden) weet te vinden is minimaal 4300. Dit is het niveau van jaar 2024. Sinds de start van EHBG in 2019 hebben we de aantallen zien stijgen. Logischerwijs stopt deze stijging op een bepaald moment. We zien dat het aantal contacten bij EHBG samenhangt met ontwikkelingen in de samenleving, zoals de energiecrisis en economische ontwikkelingen. - De gemiddelde schuld waarmee inwoners zich melden bij schulddienstverlening is lager dan 35.000 euro. Tussen 2020-2023 zagen we de schuldenlast aflopen van ruim 54.000 euro tot 35.000 euro in 2023. Het afgelopen jaar hebben we dit aantal echter weer zien oplopen, mogelijk door een toenemend aantal ondernemers met hoge schulden. We brengen het niveau graag weer terug naar het laagste punt (niveau 2023).

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 25

Opgave: Inwoners met problematische schulden zijn zo snel mogelijk schulden(zorg)vrij. Voor deze opgave stellen we onszelf de volgende doelstellingen: - De doorlooptijd tot schuldenzorgvrij is korter dan 300 dagen. Dit is het niveau in 2023, toen de verkorting van het minnelijk traject is ingevoerd. Sindsdien is de doorlooptijd opgelopen. Onze ambitie is om de doorlooptijd minimaal terug te brengen naar het niveau van vóór de verkorting.

Opgave: Inwoners stromen duurzaam uit: blijvend uit de schulden. Voor deze opgave gelden de volgende doelstellingen: - Het aantal klanten dat na schulddienstverlening uit de schulden blijft, ligt hoger dan in de periode 2020-2024. We ontwikkelen momenteel een methode om dit meetbaar te maken. We sluiten hierbij zoveel mogelijk aan bij de definities van Data Delen Armoede en Schulden (DDAS). De nulmeting zullen we zodra deze beschikbaar is rapporteren aan de raad. - Meer dan 85% van de inwoners met een traject SDV geeft aan: door de hulp kan ik problemen met geldzaken in toekomst voorkomen. In het klanttevredenheidsonderzoek van 2025 geeft 73% aan het hier (helemaal) mee eens te zijn. We willen graag dat nog meer mensen aangeven dat zij door onze hulp problemen in de toekomst kunnen voorkomen. Vanwege de aanvullende inzet op begeleiding, verwachten we hier hoger op te kunnen scoren12.

Indicatoren strategische ambitie Tot slot zijn er nog enkele indicatoren die behoren tot de strategische ambitie: het vergroten van de financiële zelfredzaamheid van onze gemeenschap. Dit zijn indicatoren waar wij geen directe invloed op hebben met onze dienstverlening. Ze zijn immers van veel meer factoren afhankelijk. We formuleren er daarom geen doelstellingen op, maar rapporteren er wel op omdat het een beeld geeft van de ontwikkelingen in relatie tot de strategische ambitie.

12 Hier moet echter wel bij opgemerkt worden dat deze vraag ook wordt gesteld aan klanten die hun traject nog niet hebben afgerond. Zij hebben dus minder zicht op de resultaten van het gehele traject.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 26

Het gaat om de volgende indicatoren: • Het aandeel huishoudens met problematische schulden. • Het aandeel huishoudens dat aangeeft moeite te hebben met rondkomen. • Het aandeel huishoudens dat zich door de financiële situatie beperkt voelt om mee te kunnen doen in de maatschappij. Kanttekening Bij dit hoofdstuk zijn twee kanttekeningen van belang. Ten eerste is het niet mogelijk het bereik van schulddienstverlening te meten, in relatie tot het aantal mensen met problematische schulden. Dit heeft te maken met een verschil tussen de statistische en praktische definities (voor meer uitleg, zie Monitor Armoede en Schulden 2025). Daarnaast is het zo dat dataverzameling één van onze focusgebieden wordt de komende periode, om ervoor te zorgen dat we nog meer indicatoren kunnen raadplegen om zo nog beter te kunnen sturen.

Instrumenten om te rapporteren aan de raad Purpose adviseert naar aanleiding van het kwalitatieve onderzoek naar schulddienstverlening om de ambitie te vertalen naar KPI’s en hierop te monitoren. Conform die aanbeveling hebben we hierboven doelstellingen geformuleerd. We volgen de effecten van onze aanpak nauwgezet en zullen de raad hierover met onderstaande instrumenten informeren. De raad krijgt hiermee de benodigde informatie om haar controlerende taak uit te voeren:

- Programma begroting. Bovengenoemde opgaven nemen we op in de programma begroting. Middels de reguliere P&C cyclus informeren we de raad over afwijkingen. - Zorgmonitor. De zorgmonitor geeft halfjaarlijks inzicht in het gebruik van ondersteuning en hulp in het sociaal domein. We rapporteren in de zorgmonitor over EHBG, schulddienstverlening (en bijzondere bijstand). - Monitor Armoede en Schulden. Tweejaarlijks brengen we de Monitor Armoede en Schulden uit. Hierin beschrijven we omvang en ontwikkeling van de armoedeen schuldenproblematiek in onze gemeente. Daarnaast wordt in de monitor inzicht gegeven in het gebruik van inkomensondersteunende regelingen en schulddienstverlening in gemeente ’s-Hertogenbosch. - Klanttevredenheidsonderzoek Hulp bij Geldzaken. Dit onderzoek wordt elke twee jaar uitgevoerd onder inwoners die gebruik hebben gemaakt van onze dienstverlening.

Kwaliteitsbewaking Ook naast de verantwoording aan de raad, monitoren we intern voortdurend de kwaliteit van de dienstverlening. De kwaliteitsmedewerkers toetsen de dossiers aan de hand van steekproeven. Zij kijken hierbij naar de juridische kaders en effectiviteit van de aangeboden trajecten. Kwaliteitsmedewerkers signaleren knelpunten en adviseren over verbetermogelijkheden. Ook passen de kwaliteitsmedewerkers processen gestructureerd aan volgens de Plan-Do-Check-Act cyclus. Als lid van de NVVK hebben wij het NVVK keurmerk en voldoen wij aan het Kwaliteitskader van de NVVK. Eens in de drie jaar vindt een audit plaats om te controleren of wij nog aan het Kwaliteitskader voldoen.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 27

7. Zo gaan we het doen Om onze doelen te behalen, zetten we in op het versterken van onze dienstverlening. We bouwen voort op wat goed werkt en verbeteren waar dat nodig is. Dit doen we aan de hand van de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. Hieronder staan de belangrijkste maatregelen die we de komende periode nemen bovenop de bestaande dienstverlening. Een volledig overzicht staat in de bijlage.

Laagdrempelige toegang Wat doen we al? Inwoners kunnen zonder afspraak terecht bij EHBG, fysiek, telefonisch of digitaal. Met herkenbare publiekscampagnes laten we zien dat EHBG er is voor iedereen met vragen over geld – klein of groot – en dat het heel normaal is om hulp te zoeken. Wat gaan we extra doen? • We optimaliseren het proces van vroegsignalering van schulden om zowel het bereik als de effectiviteit ervan te vergroten. • We ontzorgen statushouders om ervoor te zorgen dat zij met een schone lei kunnen beginnen. • Daarnaast onderzoeken we aanvullende contactkanalen en locaties, zoals wijkpleinen om EHBG nóg laagdrempeliger te maken. • We blijven EHBG bekend maken met publiekscampagnes en informeren ook professionals beter over onze rol als sparringpartner, zodat zij ons eerder betrekken.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 28

Aansluiten bij de inwoner

Snelle hulp

Wat doen we al? We bieden maatwerk, luisteren goed, werken cultuursensitief en helpen thuis met papieren. Jongeren krijgen via de Jongeren Perspectief Aanpak intensieve begeleiding, ondernemers krijgen maatwerk via Bbz en partners. Voor gezinnen met kinderen zijn er lokale regelingen waar we actief op wijzen. Wat gaan we extra doen? • We richten onze communicatie meer op doelgroepen die we nu minder goed bereiken, zoals jongeren, ondernemers, senioren en mensen met een migratieachtergrond. • Voor ondernemers bouwen we extra kennis op en breiden we het netwerk uit om hulp bij geldzorgen laagdrempeliger te maken. • We onderzoeken hoe we het aantal uitvallers rond de intake kunnen verminderen. • Tot slot trainen we consulenten in doelgroepgerichte signalering en begeleiding.

Wat doen we al? We werken sinds 2023 volgens de nieuwe landelijke aanpak: inwoners met een schuldregeling lossen maximaal 18 maanden af. We houden ons aan de termijnen van de NVVK en we werken er hard aan onze doorlooptijden terug te brengen. Wat gaan we extra doen? • We optimaliseren interne werkprocessen verder om de doorlooptijden te verkorten. • We spelen actief in op landelijke ontwikkelingen, zoals wetswijzigingen en landelijke maatregelen (bijvoorbeeld een schuldenoverzicht).

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 29

Zo simpel mogelijk

Goede begeleiding

Wat doen we al? We kiezen standaard voor saneringskredieten. Dit biedt rust voor inwoners en zekerheid voor schuldeisers. Ook gebruiken we het Vtlb om te zorgen dat mensen voldoende leefgeld overhouden. In 2024 zijn we gestart met een pilot waarbij een ondersteuner inwoners thuis helpt met het verzamelen van de juiste documenten voor de schulddienstverlening.

Wat doen we al? Begeleiding is een belangrijk onderdeel van onze dienstverlening. Dit is altijd een traject op maat. Inwoners worden actief betrokken bij hun eigen traject. Met de BAB werken we aan financiële zelfredzaamheid. Via Fincent (een digitaal klantportaal) hebben inwoners en hulpverleners inzicht in het traject, afspraken en doelstellingen.

Wat gaan we extra doen? • We zetten de inzet van de ondersteuner voort en onderzoeken hoe en wanneer deze ondersteuning het beste werkt voor inwoners. • Consulenten blijven getraind worden in het vertalen van complexe informatie naar begrijpelijke taal. Ook verbeteren we onze communicatie rondom afronding van het traject. • We onderzoeken de mogelijkheden om het proces eenvoudiger te maken, door de papierlast voor inwoners te verminderen.

Wat gaan we extra doen? • We zetten nog meer in op begeleiding, met een systematische intake volgens de Financieel Gezond Scan en voor iedereen in schulddienstverlening een begeleidingsplan. • Verder gaan we structureel meten hoe het staat met de kennis, vaardigheden en competenties van de inwoner om waar nodig het Plan van Aanpak aan te passen. • We gaan alle inwoners die bij ons bekend zijn begeleiden tijdens het Wsnp-traject. • Door het verminderen van administratieve lasten, creëren we ruimte binnen de huidige formatie om meer aandacht te besteden aan begeleiding. • We bouwen onze inzet op nazorg om tot een toekomsttraject, waarin we meer maatwerk bieden en met de inwoner afstemmen wat het best past bij de situatie.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 30

Samenwerking met partners Wat doen we al? We werken samen met maatschappelijke partners, schuldeisers, vrijwilligersorganisaties en bewindvoerders. We zijn aangesloten op het Schuldenknooppunt en hebben het Convenant Lokale Overheid ondertekend. Wat gaan we extra doen? • We versterken de samenwerking met maatschappelijke partners verder, onder meer door beter samen te werken vanuit één begeleidingsplan en partnerbijeenkomsten te organiseren. Door elkaars expertise beter te benutten kunnen we inwoners beter van dienst zijn. • We verstevigen de samenwerking met bewindvoerders, zodat zij inwoners sneller aanmelden bij schulddienstverlening. • We zetten ons zowel intern als extern in om schuldeisers ook bij het Schuldenknooppunt aan te laten sluiten, om zo sneller en effectiever schuldenregelingen tot stand te brengen.

Meten en verbeteren Wat doen we al? We bereiden ons voor op deelname aan het landelijke systeem DDAS (Datadelen op Armoede en Schulden). Wat doen we extra? • Zodra mogelijk leveren we gegevens aan voor DDAS. • We versterken onze eigen monitoring en dataverzameling, zodat we kunnen blijven verbeteren op basis van cijfers en inzichten.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 31

Bijlage 1 Verder bouwen op de Basisdienstverlening In deze bijlage nemen we onze schulddienstverlening door vanuit het perspectief van de Basisdienstverlening Schuldhulpverlening. We laten hiermee zien hoe we onze ambitie willen waarmaken. Het figuur op pagina 33 toont de elementen van de basisdienstverlening, gestructureerd per mijlpaal. Elke mijlpaal staat voor een belangrijke stap in het traject van de inwoner. Daarnaast is aangegeven of een element direct, op middellange of lange termijn inzetbaar is. We richten ons op de elementen die direct of op middellange termijn toepasbaar zijn. Sommige onderdelen vragen nog om landelijke besluitvorming of wetswijzigingen. In deze bijlage beschrijven we per mijlpaal de bijbehorende elementen. Daarbij lichten we per element toe hoe we nu werken en welke extra stappen we zetten om beter aan te sluiten bij de uitgangspunten van de basisdienstverlening. We hebben daarbij ook aanbevelingen uit onderzoeken en de partnerbijeenkomst verwerkt. Een belangrijk thema in de Basisdienstverlening is begeleiding. Dit komt in veel elementen terug. Om te zorgen dat inwoners kwalitatief goed geholpen worden en om het risico te verkleinen dat mensen opnieuw in de schulden komen, is het van belang om uitgebreid aandacht te besteden aan begeleiding.

Begeleiding krijgt meer aandacht (ook van schuldeisers) en er is minder tijd voor, door de verkorting van de schuldregeling en het nulaanbod. Dit vergt een nieuwe kijk op hoe we de begeleiding inrichten. Daarom is begeleiding een rode draad in de Basisdienstverleningén in onze uitwerking.

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 32

Overzicht elementen Basisdienstverlening Algemeen Algemeen

zoek OpOp zoek

In beeld In beeld

In contact In contact

In gesprek In gesprek

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 33

Rust Rust enen overzicht overzicht

Plaatje compleet Plaatje compleet en perspectief

Trots Trots enen financieel financieel fit fit

Met vertrouwen Met vertrouwen dede toekomst tegemoet toekomst tegemoet

Op zoek, in beeld en in contact Het doel van deze mijlpaal is dat inwoners met financiële zorgen weten waar ze zich kunnen melden, zonder obstakels toegang krijgen tot schuldhulpverlening en direct geholpen worden. Relevante elementen Basisdienstverlening: • Zonder drempels. De aanmelding voor SHV zonder drempels voor inwoner met (problematische) schulden faciliteren (zonder veel papierwerk). • Begeleiding start direct. Het starten van begeleiding vanaf het eerste gesprek.

Zonder drempels. De aanmelding voor SHV zonder drempels voor inwoner met (problematische) schulden faciliteren (zonder veel papierwerk).

Inwoners met vragen over geld kunnen sinds 2019 zonder afspraak terecht bij EHBG. EHBG is op verschillende manieren bereikbaar: fysiek, telefonisch en digitaal. Een afspraak maken is niet nodig, maar kan wel. De locatie bij Weener XL is laagdrempelig voor inwoners die daar al moeten zijn voor een andere afspraak. We zorgen dat de drempel laag is: inwoners hoeven geen documenten

mee te nemen, ook niet voor het eerste gesprek over schulden (de intake schulddienstverlening). Als via vroegsignalering signalen binnenkomen over betalingsachterstanden, sturen we brieven of e-mails in duidelijke taal. Hierin wordt kort uitgelegd dat EHBG er is voor inwoners met vragen over geld en betalingsachterstanden. Bij meerdere signalen over betalingsachterstanden tegelijk, of bij een melding van een woningcorporatie, nemen we actief contact op: we bellen of gaan langs. Om tijd te besparen en gerichter te kunnen werken, stappen we over op een nieuw systeem voor vroegsignalering. Zo houden we meer ruimte over voor persoonlijk contact met inwoners. Ook geven we een impuls aan onze inzet op vroegsignalering, met als doel om met nog meer inwoners met betalingsachterstanden in een vroeg stadium in contact te komen. De Wet inburgering 2021 (Wi2021) stelt dat gemeenten inburgeringsplichtige statushouders in de eerste zes maanden vanaf het recht op uitkering financieel ontzorgen. Dit doen we door de essentiële vaste lasten (huur, gas, water, licht en zorgverzekering) voor de statushouder te betalen vanuit budgetbeheer. We ontzorgen zo kort mogelijk

’s-Hertogenbosch Schuldenvrij | 34

en bepalen bij de intake wat er nodig is. Omdat de vaste lasten eerder starten dan dat er inkomen (toeslagen, uitkering) binnenkomt, heeft vrijwel elke statushouder direct met schulden te maken. De budgetbegeleiders werken deze achterstanden binnen 6 maanden weg, zodat de statushouder na afronding van het ontzorgen met een schone lei kan beginnen. Hiermee investeren we om schulden te voorkomen. Naamsbekendheid van EHBG vinden we belangrijk. In onze communicatie-uitingen laten we onze proactieve aanpak en vooral ook persoonlijke benadering zien. Met de publiekscampagnes van de afgelopen jaren hebben we EHBG letterlijk een gezicht gegeven door onze consulenten op billboards te laten zien. Ook via samenwerkingen met maatschappelijke organisaties worden inwoners actief doorverwezen naar EHBG. Dat werkt: inmiddels heeft 38% van de inwoners van ’s-Hertogenbosch van EHBG gehoord – bij minima is dat zelfs 60%. We blijven werken aan onze zichtbaarheid. Met herkenbare publieks­ campagnes willen we laten zien dat EHBG er is voor iedereen met vragen over geld – klein of groot – en dat het heel normaal is om hulp te zoeken.

We gaan onze communicatie meer richten op groepen die we nu minder goed bereiken, zoals jongeren, ondernemers, senioren en mensen met een migratieachtergrond. We bouwen meer kennis op over de doelgroep ondernemers, zodat we zzp’ers en kleine ondernemers nog beter kunnen helpen. Ook gaan we professionals in de stad beter informeren over onze rol als sparringpartner, zodat zij weten dat zij ook EHBG kunnen benaderen met vragen – ook als de inwoner zelf (nog) niet langskomt. Uit het onderzoek van Purpose is naar voren gekomen dat deze mogelijkheid nog niet altijd duidelijk is voor externe hulpverleners. Optimale kennisuitwisseling en doorverwijzingen tussen partners is een uitdaging die we aandacht blijven geven. Daarnaast is uit het onderzoek van Purpose en vanuit de partnerbijeenkomst in april 2025, het advies gekomen om schulddienstverlening dichterbij, zichtbaarder en toegankelijker te organiseren. We onderzoeken of we meer digitale communicatiekanalen kunnen inzetten, omdat jongeren daarmee makkelijker contact leggen. Daarnaast kijken we hoe we op meer plekken fysiek aanwezig kunnen zijn, bijvoorbeeld op wijkpleinen of locaties van vrijwilligersorganisaties.

Samenvattend, gaan we de volgende extra stappen zetten in de komende periode: • Het proces van vroegsignalering optimaliseren om het bereik en de effectiviteit te vergroten. • Voortzetten van herkenbare publiekscampagnes. • Gerichter communiceren met moeilijk bereikbare doelgroepen. • Uitbreiden van kennis en expertise over ondernemersvraagstukken. • Professionals actiever informeren over de rol van EHBG als sparringpartner. • Onderzoeken of we meer digitale communicatiekanalen kunnen inzetten. • Mogelijkheden verkennen voor een bredere inzet van EHBG op locaties waar inwoners samenkomen, zoals wijkpleinen, maar ook door middel van samenwerking met vrijwilligersorganisaties.