Beantwoording technische vragen jaarrekening 2025 en actualisatie begroting 2026

2.

Kunnen we de resultaten, tevens gekwantificeerd, zien van de afgelopen drie jaren op dit onderdeel?

Hoofdstuk Sport & Recreatie (p 474-475) Energiekosten sportaccommodaties

1. De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft zich eind 2024 formeel aangemeld bij Tennet om deel te nemen aan de Verkabelingsregeling. Gemeenten die zich hebben aangemeld, mogen van de regeling gebruik maken met de aangegeven bijdrage vanuit het Rijk. 2 Als de hoogspanningslijnen niet ondergronds gaan, blijft de magneetveldzone zo breed als deze nu is. Deze is bij het JBC 100 meter breed aan beide zijden van de hoogspanningslijn. Nieuwe woningen (en ook scholen) moeten buiten de magneetveldzone van een bovengrondse hoogspanningslijn worden gepland.

Sinds 1 januari 2025 wordt toezicht op de Jeugdwet en de Wmo in regionaal verband (NoordoostBrabant) uitgevoerd. De gemeente 's-Hertogenbosch heeft hiervoor de opdracht gekregen vanuit de regiogemeenten. In 2025 zijn er via een centraal ingericht meldpunt 66 signalen binnengekomen over mogelijke misstanden bij aanbieders. Al deze signalen zijn opgepakt, in behandeling en deels afgewerkt. Vanuit deze signalen zijn er 8 grote rechtmatigheidsonderzoeken gestart (waarvan 1 in bovenregionaal verband met gemeenten uit Gelderland en Overijssel). 2 van deze onderzoeken zijn inmiddels afgerond. Eén is uitgemond in een vaststellingsovereenkomst met betreffende aanbieder. De ander betreft het onderzoek naar Mare Bijzondere Zorg waarover uw raad eerder is bijgepraat. In de twee jaren vóór 2025 heeft het toezicht (toen nog lokaal) o.a. (mee)gewerkt aan onderzoeken naar verschillende zorgaanbieders. Bij drie onderzoeken heeft geleid tot concrete ingrepen. Met deze aanbieders hebben we geen overeenkomst meer.

Er is geen sprake van een stijging van energie kosten t.o.v. 2024.

1.

Hoeveel zijn de energiekosten van gemeentelijke sportaccommodaties gestegen ten opzichte van 2024?

2.

Welke accommodaties kennen de grootste exploitatietekorten?

3.

Welke verduurzamingsmaatregelen zijn uitgevoerd en welke financiële besparing hebben deze opgeleverd?

De grotere accommodaties kennen over het algemeen een hogere exploitatietekort dan kleinere accommodaties. Dit is niet alleen te wijten aan de energiekosten, maar zeker ook aan hogere kapitaallasten en onderhoudskosten. Er zijn diverse verduurzamingsmaatregelen uitgevoerd binnen de portefeuille. Per pand is een analyse gemaakt op basis van de pandeigenschappen, het energieverbruik en de meest passende verduurzamingsmaatregelen. Op basis hiervan is per pand een maatwerkpakket opgesteld. De uitgevoerde maatregelen richten zich zowel op energiebesparing als op het verbeteren van het gebruikerscomfort. Voorbeelden van verduurzamingsmaatregelen zijn: het verbeteren van de gebouwschil, zoals isolatie van daken, gevels en vloeren; het vervangen of optimaliseren van installaties, waaronder het plaatsen van energiezuinige cv-installaties en (hybride) warmtepompen; het aanbrengen van efficiëntere ventilatiesystemen voor een beter binnenklimaat; en/of het toepassen van energieopwekkende maatregelen, zoals zonnepanelen. Er is niet direct sprake van financiële besparing, omdat de verduurzamingsmaatregelen (deels) worden behandeld als rendabele investeringen. Dat wil zeggen dat de lagere energielasten die voortvloeien uit de verduurzamingsmaatregelen worden ingezet om de investeringen te bekostigen.

138

Leefbaar

Gelijke kansen op financiële redzaamheid (p 475-580) Armoedebeleid/bijzondere bijstand/minimaregelingen 1. Hoeveel huishoudens maakten in 2025 gebruik van: •

bijzondere bijstand;

•

minimaregelingen;

•

energietoeslagen;

•

schuldhulpverlening?

1. •

•

Bijzondere bijstand: In 2025 maakten 6.165 unieke inwoners gebruik van bijzondere bijstand. In totaal zijn 12.737 verstrekkingen gedaan. Minimaregelingen:  4.466 unieke volwassen inwoners maakte gebruik van de collectieve zorgverzekering minima;  2.575 inwoners maakte gebruik van de individuele inkomenstoeslag;  en ontvingen 3.903 inwoners kwijtschelding van gemeentelijke belastingen.  Deze regelingen kunnen door dezelfde inwoners gecombineerd worden gebruikt, waardoor de aantallen niet bij elkaar kunnen worden opgeteld tot één totaal.

2.

Hoe heeft het gebruik van deze regelingen zich ontwikkeld in de afgelopen vijf jaren?

3.

Hoeveel inwoners die recht hebben op minimaregelingen maken daar naar schatting géén gebruik van (nietgebruik)?

4.

Welke concrete maatregelen zijn in 2025 genomen om niet-gebruik van armoederegelingen terug te dringen?

5.

Hoeveel kinderen groeien in ’sHertogenbosch op in huishoudens onder de armoedegrens en hoe heeft dit aantal zich ontwikkeld sinds 2022?

6.

Welk deel van de armoedemiddelen gaat naar uitvoeringskosten versus directe ondersteuning aan inwoners?

•

•

Energietoeslag: In 2025 is geen energietoeslag verstrekt, omdat hiervoor geen wettelijke grondslag en daarmee geen opdracht vanuit het Rijk meer bestond. Inwoners met een laag inkomen en hoge energiekosten konden in plaats daarvan een beroep doen op het landelijke Noodfonds Energie. Schuldhulpverlening: Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG) vormt de toegang tot schulddienstverlening; ongeveer 2.500 inwoners maakten van EHBG gebruik. Dit is exclusief sociaal raadslieden. Via vroegsignalering zijn 6.234 signalen van betalingsachterstanden ontvangen en opgevolgd. In 2025 maakten 1.896 inwoners gebruik van schulddienstverlening. Daarbij hebben 666 intakes plaatsgevonden.

Bij de interpretatie van deze cijfers is van belang dat wordt gerekend met inwoners en niet met huishoudens. Daarnaast kan één inwoner of huishouden gebruik maken van meerdere regelingen, waardoor dubbeltellingen niet zijn uit te sluiten.

2. • •

•

•

Bijzondere bijstand en minimaregelingen: dit verloop is over de afgelopen jaren stabiel. Schulddienstverlening en aanpalende ondersteuning: Het aantal inwoners dat gebruik maakt van schulddienstverlening is sinds 2021 relatief stabiel, rond de 1.900 inwoners per jaar. Wel is het aantal intakes gestegen, van 520 in 2021 naar 666 in 2025, wat kan duiden op een grotere instroom of vroegere aanmelding van inwoners met financiële problemen. Het aantal signalen vanuit de vroegsignalering schommelt de afgelopen jaren tussen de 5.400 en 6.200 per jaar. Hierbij maakt tussen de 8% en 12 % van de inwoners gebruik van het hulpaanbod. Het gebruik van Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG) is de afgelopen jaren duidelijk toegenomen. Het aantal inwoners dat zich meldt steeg van 1.394 in 2021 (twee jaar na de start) naar 2.336 in 2024 en ongeveer 2.500 in 2025. Dit is exclusief sociaal raadslieden.

3. Het niet-gebruik van minimaregelingen kunnen we niet exact vaststellen. Dit komt doordat het bij veel regelingen gaat om individuele situaties en behoeften; niet iedere inwoner die formeel in aanmerking komt, heeft ook daadwerkelijk baat bij een regeling (bijvoorbeeld bij de collectieve zorgverzekering). Op basis van recente landelijke inzichten uit de Verkenning gemeentelijk minimabeleid van het Nibud (februari 2026) kan wel een indicatie van het bereik en daarmee het niet-gebruik worden gegeven. Het geschatte bereik van verschillende regelingen ligt als volgt: • Kwijtschelding gemeentelijke belastingen: 65–75% bereik • Bijzondere bijstand: 20–30% bereik • Individuele inkomenstoeslag (IIT): 45–55% bereik • Collectieve zorgverzekering minima (CZM): 40–50% bereik • Meedoenregeling volwassenen: 30–50% bereik Deze cijfers zijn landelijke schattingen. Het daadwerkelijke niet-gebruik binnen de gemeente kan hiervan afwijken. 4. Om het bereik van participatieregelingen te vergroten is de Bossche Pas ingevoerd, waarmee inwoners eenvoudiger gebruik kunnen maken van de meedoenregeling. Bijna 6.500 inwoners uit de minimadoelgroep hebben de gratis Bossche Pas met Meedoen-tegoed ontvangen. Daarnaast zijn in 2025 verschillende concrete maatregelen genomen om het niet-gebruik van armoederegelingen terug te dringen.

Zo is de aanvraagprocedure voor bijzondere bijstand verder vereenvoudigd en zijn de aanvraagtermijnen van verschillende regelingen zoveel mogelijk gelijkgetrokken, waardoor het voor inwoners overzichtelijker en toegankelijker is geworden om een aanvraag te doen. Daarnaast is de bijzondere bijstand voor tandarts- en brillenkosten structureel opgenomen in het beleid, wat zorgt voor meer duidelijkheid en continuïteit voor inwoners. Verder blijven inwoners met geldvragen welkom bij Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG), waar zij zonder afspraak terecht kunnen. Dit laagdrempelige loket vormt een belangrijke toegang tot ondersteuning en regelingen. Om die reden is in 2025 opnieuw ingezet op

communicatiecampagnes om de bekendheid van zowel het EHBG-loket als de beschikbare regelingen onder inwoners te vergroten. 5. Volgens de meest recente cijfers van het CBS groeiden in 2024 in ’s-Hertogenbosch ongeveer 800 kinderen op in armoede, wat neerkomt op 2,7% van alle kinderen in de gemeente. In voorgaande jaren lag dit aandeel hoger: in 2023 betrof dit 2,8% en in 2022 3,9%. Daarmee is sprake van een dalende trend in het aandeel kinderen dat opgroeit in armoede sinds 2022. Bij de duiding van deze cijfers is het van belang dat deze gebaseerd zijn op de nieuwe definitie van armoede, zoals vastgesteld door het CBS. 6. Aangezien de gemeente ’s-Hertogenbosch de schulddienstverleningsketen in eigen huis uitvoert, is het personeel dat werkt voor inwoners met schulden als aparte categorie opgenomen. De uitsplitsing van de armoedemiddelen is als volgt: • Bijzondere bijstand en armoederegelingen:  € 7,3 miljoen wordt ingezet voor verstrekkingen aan inwoners;  € 1,6 miljoen wordt ingezet voor het personeel dat deze verstrekkingen regelt; • Schuldhulpverlening en ondersteuning bij geldvragen:  € 5,3 miljoen wordt ingezet voor personeel dat inwoners direct ondersteunt bij geldvragen en schuldenproblematiek;  € 1,3 miljoen wordt ingezet voor overig, ondersteunend personeel. 139

Leefbaar

Inzet en kosten opvang ontheemden/vluchtelingen 1. Wat waren in 2025 de totale gemeentelijke kosten voor opvang van vluchtelingen, ontheemden en asielzoekers? 2.

Welk deel hiervan is vergoed door het Rijk, COA of andere instanties en welk deel kwam uiteindelijk ten laste van de gemeentelijke begroting?

1.

In 2025 zijn binnen de gemeentebegroting uitgaven gedaan voor de opvang van met name Oekraïense ontheemden. Deze kosten worden volledig gedekt via de Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne, op basis waarvan gemeenten een normvergoeding per opgevangen persoon ontvangen. De totale bestedingen ten behoeve van deze regeling bedragen in 2025 € 26,8 miljoen. De opvang van asielzoekers in COA-locaties valt onder de verantwoordelijkheid van het Rijk, en wordt volledig gefinancierd via het COA en maakt geen onderdeel uit van de gemeentelijke begroting. Hoewel de directe kosten voor de opvang van vluchtelingen, ontheemden en asielzoekers niet op de gemeentelijke begroting drukken, heeft de gemeente wel een bredere opgave bij de opvang van vluchtelingen, onder meer op het gebied van leefbaarheid en het waarborgen van een veilige en menswaardige opvang. Ter dekking

3.

Hoeveel ambtelijke capaciteit (FTE) is in 2025 ingezet voor opvang en begeleiding van vluchtelingen en ontheemden?

van de kosten gelieerd aan de opvang van ontheemden, waaronder het leefbaarheidsplan en de benodigde ambtelijke capaciteit, heeft de gemeenteraad in september 2024 de reserve opvang ontheemden ingesteld. De kosten voor de opvang en begeleiding van vluchtelingen en ontheemden die hier betrekking op hebben betroffen in 2025 ca. € 1,4 mln. Deze kosten fluctueren jaarlijks en zijn afhankelijk van noodzaak en de voortgang van de uitvoering van het leefbaarheidsplan. De reserve opvang ontheemden is opgebouwd uit voordelen die zijn gerealiseerd in de eerste jaren van de Oekraïne-opvang. Per 31 december 2025 bedraagt de stand van deze reserve € 13,5 miljoen (jaarrekening 2025, p. 481).

140

Leefbaar

Beheer openbare ruimte (p 180) Kwaliteit openbare ruimte blijft achter bij doelstellingen 1.

De schaalscores voor onderhoud groen, wegen en schoonhouden blijven onder de ambities. Welke concrete oorzaken liggen hieraan ten grondslag?

2.

Hoe groot is de actuele vervangingsachterstand in de openbare ruimte in euro’s?

3.

Welke wijken of gebieden scoren het slechtst op onderhoud en schoonhouden

2. 3.

Zie antwoord 1. Per 31-12-2025 bedraagt de totale ambtelijke inzet voor de opvang en begeleiding van ontheemden 47,72 fte. Hiervan betreft het overgrote deel (45 fte) de uitvoeringsorganisatie van de Oekraïne-opvang, waartegenover dekking vanuit de landelijke Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne staat, en een klein restant betreft inzet binnen het brede programmateam.

1.

Uit de resultaten van het inwonerspanel blijkt dat bij het onderhoud groen vooral het minder maaien van gazons en het (ecologisch beheer) en het niet verwijderen van onkruid tussen tegels en beplanting leidt tot een lagere schaalscore (6,9 in 2025 t.o.v. 7,2 in 2023). Bij reiniging wordt de lagere schaalscore vooral veroorzaakt op de onderdelen verwijderen van herfstblad van wegen en gazons (van 6,4 in 2023 naar 6,3 in 2025). De lagere scores zijn het gevolg van keuzes in het beheer die bedoeld zijn om de biodiversiteit te bevorderen. Wij willen aandacht blijven besteden aan goede communicatie over waarom deze keuzes worden gemaakt. In het vitaliseringsfonds is eind 2025 vanuit voorgaande jaren nog een budget van ca. € 5 miljoen beschikbaar, wat nog niet geprogrammeerd is. De resultaten (schaalscore en percentage tevredenheid) uit het inwonerpanel maakt alleen onderscheid in significant boven de gemiddelde belevingswaarde en significant onder het gemiddelde. Voor onderhoud groen scoren Zuidoost, Graafsepoort en Maaspoort onder het gemiddelde. Voor reiniging scoren Graafsepoort, West, Maaspoort en Nuland onder het gemiddelde.

2. 3.

141

142

Leefbaar

Leefbaar

Toezicht & Handhaving (p 404 ev) Intensivering toezicht zwerfaval 1. Hoeveel extra controles en handhavingsacties zijn in 2025 uitgevoerd op zwerfafval en illegale dumpingen? 2.

Wat zijn de totale opbrengsten geweest uit opgelegde boetes en kostenverhaal?

3.

Hoeveel FTE was in 2025 beschikbaar voor toezicht en handhaving in de openbare ruimte?

Publieke dienstverlening (p 27) Dienstverlening en communicatie richting inwoners en ondernemers 1.

Hoe hebben de wachttijden en doorlooptijden voor inwoners en ondernemers zich in 2025 ontwikkeld bij: •

vergunningaanvragen; ??? splitsen in bouwvergunning? En andere

•

meldingen openbare ruimte;

•

telefonische dienstverlening;

1) Niet uit te drukken in extra controles 2) € 147.200 opbrengst uit acute bestuursdwang. 3) 2 fte Zie verder het antwoord op vraag 123.

1. - Omgevingsvergunningen: De meeste vergunningaanvragen (reguliere aanvragen) moeten binnen 8 weken worden behandeld. Dit kan met 6 weken worden verlengd. Door het stikstofdossier is het aantal grote projecten in 2025 afgenomen. Maar het totale aantal (concept) aanvragen is in 2025 toegenomen. Met name de kleinere ontwikkelingen (verbouwingen) zijn toegenomen. De kleine ontwikkelingen zijn steeds vaker complex. Door personele wisselingen is de doorlooptijd aan het oplopen. De toename van de werkvoorraad en werkdruk is zichtbaar bij de afdelingen Ros en VTH. In 2025 hebben we 80% van de aanvragen binnen de termijnen behandeld. -Meldingen: In 2024 zijn ongeveer 88% van alle meldingen openbare ruimte binnen de servicenorm (termijn is 2 weken) afgehandeld. In 2025 zijn ongeveer 90% van alle meldingen

• 2.

3.

balieafspraken?

Hoeveel meldingen, aanvragen of klachten zijn in 2025 niet binnen de gestelde servicenormen afgehandeld? Welke concrete maatregelen zijn in 2025 genomen om de gemeentelijke dienstverlening richting inwoners en ondernemers sneller en toegankelijker te maken?

openbare ruimte binnen de servicenorm (termijn is 2 weken) afgehandeld. Zie ook de recent verstuurde collegebrief. -Telefonische dienstverlening: 77% beantwoorden het GCC binnen 25 sec. Een verbetering tov de 68% in 2024. -Balieafspraken Burgerzaken: Midden in de reisdocumenten piek is het aantal balie afspraken hoog. Met maatregelen, doorlopende monitoring en een communicatie aanpak lukte het in 2025 goed om inwoners binnen afzienbare tijd te helpen. (Zie ook RIB febr. 2026) 2. De vraag om meldingen en aanvragen is niet duidelijk om welke meldingen en aanvragen dit gaat en kan derhalve niet worden beantwoord. Bij klachten kan dat wel. In 2025 is bij 19% van de klachten, dat is in 73 gevallen, de termijn van 6 weken overschreden. 3. Eind 2025 zijn de balies in de burgerplaza van het stadskantoor vernieuwd. Hetzelfde concept met open ronde balies en verbeteringen gerealiseerd in toegankelijkheid, privacy, geluidsdemping. Toevoeging SO/Economie: in 2025 zijn we op het gebied van ondernemersdienstverlening in samenwerking met ondernemers en onderwijspartijen gestart met een werkgroep voor verbetering van de dienstverlening.

Onderdeel van het verbetertraject zijn onder andere het aanpassen en verbeteren van de ondernemerspagina op de gemeentelijke website, het starten van een periodieke nieuwsbrief voor ondernemers en het voorbereiden van een intern traject ter verbetering van de klantreis van ondernemers. Dat laatstgenoemde traject zal binnenkort van start gaan.

143

Leefbaar

Bereikbare stad, dorpen en wijken (p 194 ev) Intensivering uitrol laadpalen in de wijken. In de jaarrekening wordt gesproken over “intensivering uitrol laadpalen in de wijken”. 1.

Hoeveel reguliere parkeerplaatsen zijn in 2025 per wijk omgezet naar parkeerplaatsen voor laadinfrastructuur?

1.

In 2025 zijn ten behoeve van laadinfrastructuur in totaal 214 reguliere parkeerplaatsen omgezet. De verdeling per wijk is als volgt: • Binnenstad: 10 parkeerplaatsen • De Groote Wielen: 28 parkeerplaatsen • Empel: 16 parkeerplaatsen • Engelen: 14 parkeerplaatsen • Graafsepoort: 18 parkeerplaatsen • Maaspoort: 20 parkeerplaatsen • Muntel/ Vliert: 12 parkeerplaatsen

2.

• • • • • • •

Wat is het effect geweest op de parkeerdruk per wijk en welke normen hanteert het college hierbij?

2.

143a

Leefbaar

Aanpak onveilige locaties op basis van risicoanalyse. Vraag: wij zouden graag de Risicoanalyse onveilge locaties willen ontvangen. Op basis waarvan tal van verkeersveiligheidsmaatregelen worden voorbereid. Zoals wij opmaken uit onderstaande passage uit het Jaarverslag. Jaarverslag 2025 p.200 Wat hebben we ervoor gedaan We hebben op een aantal wegvakken een verbetering gerealiseerd en bereiden de aanpak van twee rotondes (St. Teunislaan, Aartshertogenlaan) voor. Ook is in 2025 een start gemaakt met de herijking van de risicoanalyse ?? Gerealiseerd? Gedeeltelijk

Noord: 26 parkeerplaatsen Nuland: 10 parkeerplaatsen Rosmalen-Noord: 14 parkeerplaatsen Rosmalen-Zuid: 2 parkeerplaatsen Vinkel: 8 parkeerplaatsen West: 26 parkeerplaatsen Zuidoost: 10 parkeerplaatsen

Laadpalen worden gerealiseerd op basis van laadbehoefte en prognoses, waardoor deze met name worden geplaatst op locaties waar gebruik wordt verwacht. Het effect op de parkeerdruk wordt niet gemonitord en is daarmee niet specifiek inzichtelijk.

De herijking van de risicoanalyse is in december 2025 opgesteld door een extern bureau. De conceptversie van het rapport is ontvangen, waarbij is vastgesteld dat een aantal onderwerpen nog aangevuld en verder verfijnd moet worden. De verwachting is dat in het derde kwartaal van 2026 (Q3 2026) een uitgewerkte en geactualiseerde risicoanalyse beschikbaar is.

144

Gewoon geDREVEN

“In de onderliggende stukken komen we tegen ; als voorbeeld; Energiekosten, € 0,3 miljoen voordeel structureel De eerder toegerekende compensatie voor hogere energiekosten blijkt voor ons maatschappelijk vastgoed niet nodig te zijn. Energiekosten binnensportaccommodaties, -/- € 0,2 miljoen nadeel incidenteel De energiekosten zijn hoger dan begroot. Er wordt nog een analyse uitgevoerd in hoeverre dit (deels) een structureel karakter heeft”

Een dergelijk overzicht op pandniveau is zeer omvangrijk (i.v.m. toestemming vragen huurders en gebruikers) en daardoor op zulke korte termijn niet op te leveren.

Vraag: kan in een duidelijk overzicht duidelijk worden gemaakt van de gemeentelijke panden en hun energieverbruik 145

Gewoon geDREVEN

Werken derden (nadeel € 1,1 miljoen), De hogere uitbestedingskosten inzameling en afzet zijn nog niet volledig gedekt in externe tarieven als gevolg van de geldende contractafspraken. Dit wordt aangepakt door het opstellen van nieuwe dienstverleningsovereenkomsten. Vraag; Afgelopen jaar 1.1 mio verlies door werken voor derden, is er inzet geweest om dit te verhalen bij de gemeenten waarvoor de afvalstoffendienst werkzaam is ? Vraag; Gaat de nieuwe overeenkomst “iets” worden opgenomen dat de dienstverlening aan derdern minimaal kostendekkend moet zijn ?

Vanwege de aard van de lopende contracten is het niet mogelijk om verliezen te verhalen. Daarom wordt gewerkt aan nieuwe overeenkomsten met de regiogemeenten. De nieuwe overeenkomsten worden gebaseerd op jaarlijkse kostencalculaties die kostendekkend zijn (incl. risico-opslag).

146

Gewoon geDREVEN

Pagina 19 Daarnaast bleek dat er nog ongefactureerde werkzaamheden 2024 voor Heusden open stonden……

Werkzaamheden Taken Constructieve Veiligheid 2024 en 2025 zijn gefactureerd en betaald. Het werkproces is aangepast om vertraging te voorkomen.

Vraag, hoe kan het gebeuren dat er werkzaamheden zijn verricht en dat daarvoor geen factuur is opgesteld ? 147

Gewoon geDREVEN

Pagina 19 Het totale nadeel van € 1,7 miljoen (grotendeels verrekend met de reserve Opvang Ontheemden) is ontstaan door de volgende factoren: Leefbaarheidsplan (nadeel € 0,2 miljoen) Bij de uitvoering van het leefbaarheidsplan voor het AZC Pettelaarpark, om het AZC daar een zachte landing te geven in de omgeving, gebleken dat intensievere maatregelen nodig waren op het gebied van veiligheid en participatie/integratie dan aan de voorkant voorzien. Vraag; grotendeels verrekend met reserve opvang ontheemden, waardoor is deze reserve ontstaan ? Investering opvang Parallelweg (nadeel € 1 miljoen)

Bij besluit van de gemeenteraad van 10 september 2024 is deze reserve voor de opvang van ontheemden ingesteld. De reserve is opgebouwd uit voordelen die zijn gerealiseerd bij de opvang van Oekraïners in de eerste jaren van de oorlog en is bedoeld om uitvoeringskosten te financieren op het gebied van leefbaarheid, veilige en menswaardige opvang en de benodigde ambtelijke inzet. De oorzaak van de onveilige situatie op de Parallelweg was meerledig en betrof de aanwezigheid van asbest, loden leidingen en brandgevaarlijke elektriciteitsinstallaties. Betreffende kosten kunnen niet worden verhaald op het Rijk of het COA. We ontvangen een vergoeding van de Rijksoverheid voor de opvang van ontheemde Oekraïners. Maar de leefbaarheid rondom locaties is gemeentelijk beleid waar geen Rijksmiddelen tegenover staan. De gemeente is eigenaar van de panden op de Parallelweg en daarmee aan zet voor het renoveren van de panden. Doordat de gemeente de reserve Opvang Ontheemden heeft kunnen instellen uit de Rijksmiddelen die resteerden na de eerste jaren van opvang Oekraïne is het mogelijk geweest om deze uitgaven te doen zonder de algemene middelen aan te spreken.

Er was een investering nodig van € 1 miljoen om een acuut onveilige situatie in de opvang aan de Parallelweg op te lossen; Vraag; was de oorzaak van de onveilige situatie ? Vraag; worden deze kosten van 1.7 mio nog verhaald op het COA / landelijke overheid ? Dit als directe veroorzaker van deze extra kosten. 148

Gewoon geDREVEN

blz 20; De parkeeruitgaven zijn € 0,5 miljoen lager dan begroot. Het grootste voordeel wordt behaald op kapitaallasten (€ 0,6 miljoen) als gevolg van investeringen die naar achteren zijn verschoven.

De uitgestelde investeringen met de grootste financiële omvang zijn: − Bulkkrediet voor kwalitatieve verbeteringen/groot onderhoud parkeergarages − Bulkkrediet voor parkeerregulering (doorvoeren wijzigingen parkeerbeleid) − GSM-bereikbaarheid parkeergarages Sint-Jan en Paleiskwartier

Vraag; welke investeringen zijn uitgesteld ?

149

Gewoon geDREVEN

Deelbesluit 4 van het raadsvoorstel Jaarverslag/ jaarrekening; ➢ Het vaststellen van de definitieve budgetoverheveling van eenmalige budgetten naar boekjaar 2026 Budgetoverheveling; in de diverse programma’s lezen we dat het bedrag van 31 mio vanuit de MARAP is overgeheveld, de realisatie wijkt 3.1 mio af….

−

Vervanging camera’s op diverse plekken (o.a. parkeergarage Sint-Jan en transferium Pettelaarpark)

Eén van de bijlagen bij het Raadsvoorstel jaarstukken 2025 is ‘budgetoverheveling jaarrekening 2025’. Hierin staan de programma’s, het onderwerp en de reden van overheveling.

Onze vraag; kan in een overzicht duidelijk worden gemaakt budget/ programma ? en reden overheveling ? Nu moeten we alle 620 pagina’s van de jaarrekening doornemen om tot een overzicht te komen. 151

Gewoon geDREVEN

“Eigendombeheer”; Hekellaan 2, tijdelijke locatie Bieb, volgens jaarrekening is de begroting opgesteld met de wetenschap dat dit pand commercieel verhuurd zou gaan worden, omdat dit nu niet gebeurd is komen we 0.1 mio te kort. Onze vraag ; het was toch bij voorbaat bekend dat Hekellaan 2 niet commercieel verhuurd zou gaan worden , maar maatschappelijk ? Waarom is dit eerder niet meegenomen in de besluitvorming Bieb / Huis 073 ? Budget; is het beschikbare budget voor de verbouwing Bieb voldoende gebleken ?

De invulling van Huis73 had een tijdelijk karakter. In een latere fase is een gerichte marktuitvraag gedaan, met als doel te komen tot een duurzame, publieksgerichte en toegankelijke invulling. In deze uitvraag is onder andere als uitgangspunt gehanteerd dat het vastgoed primair een maatschappelijke bestemming heeft, met eventueel de mogelijkheid tot aanvullende commerciële activiteiten. Voor meer informatie en de laatste stand van zaken mbt huis73 verwijs ik u graag naar de recent verstuurde voortgangsrapportage naar uw raad.

152

Gewoon geDREVEN

Verduurzaming sportzaal Hambaken staat volgens jaarrekening “on hold”, Vraag; wat is de status van het aangekondigde onderzoek naar een volwaardige sporthal ?

153

Gewoon geDREVEN

Blz 271 jaarrekening. We geven uitvoering aan de detailhandelsvisie, door onder andere het versterken van de samenwerking en kwaliteit van winkelcentra en de focus op het behoud van supermarkten binnen de kleinere kernen. In 2025 werken we actief samen met de dorpsraden en supermarktorganisaties in Empel en Engelen om de lokale supermarkt te behouden en te moderniseren/uit te breiden, de campagne Koop Lokaal is met succes gelanceerd en de subsidieregeling ‘Opzetten Samenwerkingsverbanden en Collectieve Ontwikkel- en Verbeterplannen Wijkwinkel- en stadsdeelcentra' is in 2025 gestart.

Het onderzoek naar een volwaardige sporthal loopt momenteel nog, ook op de locatie Hambaken.

Het uitvoeringgeven aan de detailhandelsvisie is een continu proces waaraan we vormgeven met behulp van een o.a. een subsidieregeling, een campagne Kooplokaal en een centrummanager, dit zoals aangegeven in de jaarrekening. Deze aanpak strekt dus verder dan het behoud van supermarkten, maar maakt er wel onderdeel van. Over de locaties Engelen en Empel is er een ambtelijke werkgroep geformeerd en zijn er gesprekken met de betreffende supermarktexploitanten. Maatvoering en bevoorrading zijn hierbij belangrijke thema's. Deze gesprekken zijn mede tot stand gekomen n.a.v. door de supermarkten naar voren gebrachte wensen en ideeën. De aanpak is dus vraaggericht en behoudt zich daardoor vooralsnog tot Empel en Engelen.

Vraag; Bij het hoofdstuk staat , ja , gerealiseerd. Kan er concreet worden aangegeven wat voor inspanningen er ingezet zijn voor het behoud van de genoemde supermarkten in Empel en Engelen ? In Nuland , Vinkel en Maliskamp zijn ook supermarkten, vallen deze ook binnen deze aanpak ? Graag nadere uitleg. 154

Gewoon geDREVEN

In samenwerking met het centrummanagement wordt in Rosmalen centrum uitvoering gegeven aan het Actieplan Versterking Centrum Rosmalen.

In het centrum van Rosmalen zijn juist in de afgelopen periode belangrijke verbeterpunten gerealiseerd o.a. door de toevoeging van waterspuwers, boomverlichting en lichtsculpturen. Met het Centrummanagement Rosmalen vindt regelmatig overleg plaats.

Vraag; wat gaat er daadwerkelijk uitgevoerd worden ; 155

Gewoon geDREVEN

156

Gewoon geDREVEN

blz 490 jaarrekening; garantstelling van 2 mio voor de Duurzame polder, voor wie/ waarom is deze garantstelling geven ; Kapitaallasten Het voordeel wordt gerealiseerd doordat investeringen worden doorgeschoven naar 2026 in verband met langere levertijden, gebrek aan personele capaciteit en vertraagde aanbestedingen. Voorbeelden zijn MIRT A2, GSB aandachtsgebieden en mobiliteit binnenstad. Het voordeel bedraagt € 4,3 miljoen. Vraag; Kan concreet worden aangegeven welke werkzaamheden zijn vertraagd / reden

Het betreft hier de garantstelling voor de plankosten van de Duurzame Polder, in het geval deze niet verhaald kunnen worden op de initiatiefnemer. Denk hierbij aan het opstellen van het programma, en de daarbij behorende onderzoeken. In de bestuursovereenkomst is afgesproken dat iedere partij (gemeente 's-Hertogenbosch, gemeente Oss, provincie Noord-Brabant) ieder 1/3 van het risico draagt. Binnen de investeringsprogramma’s van Leefomgeving - Mobiliteit constateren wij dat projecten in toenemende mate worden gekenmerkt door een groeiende complexiteit en omvang. Dit vertaalt zich in langere doorlooptijden en een vertraagde realisatie van investeringen. De verlenging van doorlooptijden wordt veroorzaakt door meerdere samenhangende factoren. Allereerst zijn participatietrajecten intensiever geworden, wat leidt tot extra afstemming en besluitvormingsmomenten. Ook zien wij dat de kostenniveaus van projecten steeds vaker niet in lijn zijn met de beschikbare budgetten. Dit leidt tot aanvullende heroverwegingen, aanpassingen in scope en daarmee tot vertragingen in het aanbestedings- en gunningstraject. Verder spelen marktontwikkelingen een belangrijke rol. Zo heeft het terugtrekken van specifieke aanbieders, directe invloed op de beschikbaarheid van marktpartijen en daarmee op de voortgang van projecten.

Daarnaast is het van belang te benoemen dat investeringsprojecten, conform de geldende BBVregelgeving, pas worden geactiveerd na definitieve oplevering. Gezien de bovengenoemde factoren leidt dit ertoe dat geplande investeringen vaker doorschuiven naar latere jaren, wat zichtbaar wordt als een onderuitputting op de kapitaallasten. Ten slote is sprake van beperkte personele capaciteit, waardoor de voorbereiding en uitvoering van projecten meer tijd vraagt.

Technische vraag Actualisatie begroting 2026 Nr.

Partij

Vraag

Antwoord

1.

De Bossche Groenen

Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken.

De ambitie rondom de aanplant van bomen is in de afgelopen jaren doorontwikkeld tot een bredere vergroeningsopgave. Deze is vastgesteld door de raad in onder andere de Gebiedspaspoorten groen en klimaatbestendig, het raadsvoorstel groen en klimaatbestendig en het uitvoeringsprogramma Groots Vergroenen.

Wat moeten wij verstaan onder "verdubbeling aanplant bomen"? (definitie graag). Zijn dat extra bomen of valt daar ook vervanging onder?

Binnen dit actuele beleid ligt de nadruk op het structureel versterken van het groenblauwe netwerk, met een meerjarige opgave van circa 75.000 tot 100.000 extra bomen en boomvormers. Daarbij wordt niet gestuurd op een vast jaarlijks aantal, maar op realisatie in samenhang met gebiedsontwikkeling, beschikbare ruimte en integrale projecten. De eerder geformuleerde ambitie is opgegaan in de bredere vergroeningsopgave: gebiedspaspoorten en het uitvoeringsprogramma. Tot en met 2025 zijn ruim 60.000 bomen en boomvormers gerealiseerd (exclusief vervanging). De realisatie is afhankelijk van onder andere de beschikbaarheid van geschikte groeiplaatsen, de voortgang van gebiedsontwikkelingen en de mogelijkheden voor natuurontwikkeling. De kosten voor aanplant variëren van circa € 25 per jonge boom (bosplantsoen) op agrarische grond, van circa € 1.500 voor een solitaire boom (groot formaat) in een groene setting, tot circa € 4.000 per solitaire boom in verharding. Dit is exclusief eventuele kosten voor afwaardering van de grond en afhankelijk van locatie, bestemming en fysieke omstandigheden. De realisatie vindt plaats binnen de meerjarige programmering van het uitvoeringsprogramma Groots Vergroenen. Er wordt rekening gehouden met een uitval van circa 10%. Uitgevallen bomen worden vervangen; deze vervanging telt niet mee in de extra aanplant.

De monitoring vindt plaats via het gemeentelijk beheersysteem.

2.

De Bossche Groenen

Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026

Zie antwoord bij vraag 1.

en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken.

3.

4.

De Bossche Groenen

De Bossche Groenen

In welk jaar is dit beleid in werking getreden en hoeveel extra bomen (los van vervanging) zijn er vanaf dat moment geplant (jaartallen met daarbij het totaal aantal geplante bomen, opgesplitst in vervanging en extra aangeplante bomen). Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken. Wat is de huidige stand van zaken met betrekking tot het jaarlijks verdubbelen van het aan te planten bomen? (uitgewerkt in aantallen per jaartal, vervanging en extra aanplant). Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken. Waar zijn deze bomen de afgelopen jaren geplant en hoeveel moeten er nog worden geplant om de genoemde doelstelling

Zie antwoord bij vraag 1.

Zie antwoord bij vraag 1.

5.

6.

7.

De Bossche Groenen

De Bossche Groenen

De Bossche Groenen

(jaarlijkse verdubbeling aan te planten bomen) te halen? Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken. Wat zijn de kosten voor het aanplanten van een boom in de gangbare maat, inclusief voorbereiding en nazorg? Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken. Is bovengenoemd budget toereikend om de doelstelling, verdubbeling aanplant bomen, indien nodig in te lopen en dit jaar (2026) nog te halen? Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken. Wat is de uitval van bomen (die het niet redden) worden deze vervangen en zo ja, hoe tellen deze mee in de aantallen?

Zie antwoord bij vraag 1.

Zie antwoord bij vraag 1.

Zie antwoord bij vraag 1.

8.

9.

De Bossche Groenen

De Bossche Groenen

Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken. Hoe tellen herplant/compensatie bomen mee in de aantallen die u geeft? Verdubbeling aanplant bomen Deze middelen zijn voorzien in 2026 en zullen volledig worden ingezet voor aanplant van bomen - 71.000 Reserve uit te voeren werken.

Zie antwoord bij vraag 1.

Zie antwoord bij vraag 1.

Hoe bewaakt de gemeente om bij uitval als het een boom betreft uit de herplantplicht of compensatie? 10.

11.

50Plus

50Plus

Wmo actualisatie aantallen en tarieven (P. 5) Bij Wmo wordt een structurele stijging van kosten genoemd door actualisatie van aantallen en tarieven. Vraag: Welke stijging van het aantal Wmocliënten verwacht het college in de periode 20262029? Meerjarenprognose sociaal domein (P.5)

2% in 2026 en 5% per jaar in 2027 en verder.

Van de stijging van 2% en 5% (zie antwoord vorige vraag) is het aandeel stijging door vergrijzing niet specifiek te bepalen.

Er wordt gesproken over oplopende druk op het sociaal domein.

12.

50Plus

Vraag: Welke ontwikkeling van Wmo- en zorgkosten als gevolg van vergrijzing is opgenomen in de huidige meerjarenprognoses richting 2030? GALA en GLI (P. 5) Het college zet in op versterking van preventie en gezondheid. Vraag: In hoeverre worden middelen vanuit het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ingezet voor ouderen en volwassenen met overgewicht of obesitas? Kan het college daarbij aangeven: • hoeveel inwoners deelnemen aan een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI); • hoeveel daarvan 65 jaar of ouder zijn; • of de gemeente voldoende aanbod beschikbaar acht voor ouderen; • en hoe de gemeente de aansluiting ziet tussen GALA, valpreventie, bewegen en vitaal ouder worden?

Vanuit GALA is €158.491 ingezet voor de aanpak overgewicht en obesitas kinderen en volwassenen. Voor de Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI)-volwassenen worden de GALA-middelen ingezet voor coördinatiekosten om de ketenaanpak in te richten, waaronder de inzet van de gezondheidsbevorderaars van de GGD bij de leefstijlloketten. GLI-programma is een leefstijl programma voor mensen met overgewicht zoals vergoed onder de Zvw. Een goede aansluiting vanuit het brede gemeentelijk domein op het aanbod van de GLI-programma’s is namelijk belangrijk. Wij hebben geen specifieke cijfers over het aantal deelnemers aan een GLI in onze gemeente en dus ook niet naar leeftijd. Uit landelijke gegevens is bekend dat ongeveer 25% van de deelnemers aan een GLI 60 jaar of ouder is. Bewegen en valpreventie zijn in het GALA-akkoord en ook in onze uitvoering ervan, onderdeel van het thema Vitaal Ouder worden. Of de gemeente voldoende aanbod beschikbaar acht voor ouderen is een politieke vraag

13.

50Plus

Wmo-kosten (P. 14) Er wordt aangegeven dat de kosten voor Wmo structureel stijgen door complexere zorgvragen. Vraag: Welk deel van de stijgende Wmokosten wordt veroorzaakt door: • vergrijzing, • hogere tarieven, • of groei van het aantal cliënten?

14.

50Plus

Reserves Sociaal Domein (P. 14) De reserve Sociaal & Zorg daalt naar verwachting naar € 34,9 miljoen eind 2026.

Bij Wmo-begeleiding is er met name sprake van een stijgend aantal cliënten, mede door toename van complexe problematiek, zoals neurodivergente diagnoses en hogere instroom vanuit GGZ. Dit betreft o.a. een jongere doelgroep. Verder zorgt de indexering van tarieven voor toename kosten. Bij Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang zien we dat de instroom bij de Wlz-GGZ strenger wordt en dat wij in de Wmo meer cliënten, ook met een complexere hulpvraag, zien. Veroudering speelt hier een beperkte rol. Tarieven worden geïndexeerd.

In de bijlage Meerjarenprognose Sociaal Domein is een financiële tabel opgenomen met daarin de doorkijk van de reserve Sociaal & Zorgfonds. De verwachting is nu dat de reserve tot 2029 toereikend is. Tweemaal per jaar informeren wij uw raad over de actuele verwachting van de ontwikkeling van de reserve, op basis van ontwikkelingen in de zorgvraag en mogelijke wijzigingen in rijkscirculaires.

Vraag: Hoe lang is de reserve Sociaal & Zorg volgens de huidige prognoses toereikend bij de verwachte ontwikkeling van Wmoen zorgkosten? 15.

D66

Stadsmonitor (pagina 12) 2e plaatje Is Stadsmonitorer een verklaring waarom de daling zicht voortzet?

We hebben onderzocht hoe de mensen kijken naar ’s-Hertogenbosch als Cultuurstad van het Zuiden. De verklaring van de daling in verdere 2024 (!) is niet onderzocht.

16.

D66

Stadsmonitor (pagina 12) Wat voor bedoeld met ‘veel’, wat was de precieze vraagstelling?

We vragen hier naar de perceptie van de inwoners op de vraag of er veel kunst en cultuuractiviteiten plaatsvinden./ De interpretatie van ‘veel’ ligt daarmee bij de inwoner.

17.

D66

Stadsmonitor (pagina 16) 1e plaatje Is er een verklaring voor de dalende trend, en is er een bepaald ambitie/doel (bijv ‘sHertogenbosch structureel in top x)?

De afgelopen jaren laten een wisselend beeld zien. In het Economisch Perspectief Brede Binnenstad is de ambitie opgenomen dat we in de top 10 van deze index willen staan. Wel zijn (nadat deze ambitie is opgenomen) de indicatoren van woonaantrekkelijkheidsindex veranderd, wat leidt tot een lagere positie voor onze gemeente.

18.

D66

Stadsmonitor (pagina 23) 2e plaatje Daling bezoekers 2025 tov 2023, is het cijfer voor 2025 inclusief de 200.000 extra bezoekers nav 3FM Serious request? Hoe wordt de daling verklaard?

's-Hertogenbosch heeft in de afgelopen jaren – tegen de trend in – een toename aan bezoekersaantallen en – bezoeken van toeristische dagbezoekers gekend. Afgelopen jaar heeft er een daling plaatsgevonden, grotendeels in lijn met de trend die ook in veel andere steden in Nederland te zien is.

In de stadsmonitor staat dat in 2024 197.000 kW is opgewekt met zonnepanelen. Hoe ontwikkelt deze groei zich ten opzichte van de klimaatdoelstellingen richting 2045? In de stadsmonitor geeft slechts 28% van de inwoners aan dat de gemeente naar inwoners luistert. Welke concrete verbetermaatregelen worden genomen om dit vertrouwen te versterken?

De gemeente heeft zichzelf in met het vorige bestuursakkoord de opgave gesteld om in 2045 klimaatneutraal te zijn. Dit gaat primair om de CO2-uitstoot in de gebouwde omgeving (aardgas) en mobiliteit op gemeentelijke wegen (fossiele brandstoffen) en niet over de opwek van duurzame energie. Duurzame energie is een noodzakelijke stap om de energiemix te verduurzamen, maar is niet direct terug te zien in onze gemeentelijke doelstelling van klimaatneutraal 2045.

19.

Rosmalens Belang

20.

Rosmalens Belang

We gebruiken het Toeristisch Bezoek aan Steden-onderzoek van het NBTC als bron voor deze indicator. Hierbij wordt gewerkt met een groot panel dat vier keer per jaar wordt bevraagd. Door deze manier van meten kan het zo zijn dat het effect van Serious Request niet in zijn geheel zichtbaar wordt in de bezoekersaantallen.

Met het vaststellen van de participatievisie ‘Samen maken we ’s-Hertogenbosch’ op 10 maart jl. willen we ervoor zorgen dat de inbreng, betrokkenheid en expertise van onze inwoners leidt tot betere plannen, sterkere wijken en dorpen. Het luisteren naar inwoners is daarbij een belangrijk doel, waarbij we alle stemmen willen horen, ook de stemmen die zich niet vanzelfsprekend aandienen. De komende jaren zijn belangrijk om als gemeente samen met inwoners en partners stappen te zetten in deze ontwikkeling. Dat is geen kwestie van ‘een druk op de knop’ maar een langjarige beweging in de ambtelijke organisatie, met de samenleving en de raad. Deze omslag betekent niet alleen luisteren, maar inwoners waar mogelijk invloed geven op besluiten die hun leven raken. Dit is iets anders dan ‘u vraagt, wij draaien'. In een volwassen, wederkerige relatie tussen overheid en inwoners, kan de overheid soms ook uitleggen waarom iets niet wenselijk of mogelijk is. Of dat niet precies de maatregel wordt uitgevoerd die een inwoner wenst, maar dat de gemeente wel aan de slag gaat met

de behoefte die erachter ligt. Belangrijk is dat de manier waarop we als gemeente onze participatie vormgeven, voor iedereen goed te volgen is. Daarom stellen we eind van dit jaar een nieuwe participatieverordening vast. Daarin staan duidelijke regels zodat iedereen weet waar hij/zij op kan rekenen. Ten opzichte van 2023 geven iets meer inwoners aan dat de gemeente luistert naar de mening van haar inwoners. Tussen 2023 en 2025 nam dit aandeel toe van 25% naar 28%. Daarnaast geven ten opzichte van 2023 meer inwoners aan dat zij voldoende worden betrokken bij het maken van plannen van de gemeente. Tussen 2023 en 2025 nam dit aandeel toe van 20% naar 27%. 21.

Rosmalens belang

22.

Rosmalens belang

Het nieuwe meerjarenbeeld laat structureel positieve resultaten zien. Welke risico’s kunnen deze financiële ruimte alsnog onder druk zetten? Welke gevolgen kunnen we verwachten van rijksbeleid en gemeentefondsontwikkelingen voor de financiële positie van de gemeente?

We verwijzen hiervoor naar de risico’s in de paragraaf Weerstandsvermogen van de jaarrekening 2025.

We verwijzen hiervoor naar het overdrachtsdocument specifiek pagina 10. Inmiddels is er een nieuw regeerakkoord. Belangrijkste financiële impact daarvan is de korting van 1 miljard die het Rijk doorvoert op het budget voor WMO huishoudelijk hulp.

BEST EFFORT (AANGELEVERD NA DEADLINE) Nr.

Partij

Vraag

Antwoord

23.

Leefbaar

Inburgering (p 7) Leiden de inspanningen tot inburgering ook eerder in een traject naar werk, wordt dat er nadrukkelijk bij betrokken?

Ja. Wij voeren de Wet Inburgering en de Participatiewet duaal uit, waardoor we indien mogelijk direct bemiddeling naar werk inzetten naast de taallessen. Bij inburgeraars waar werk nog niet lukt, zetten wij participatie-activiteiten in, waarbij periodiek wordt gekeken of de stap naar werk mogelijk is. In vergelijking met andere 100.000+ gemeenten zien wij dat het percentage werkende statushouders vanuit de Wet Inburgering 2021 in ’s-Hertogenbosch hoger is dan gemiddeld. Het gemiddelde van 100.000+ ligt eind 2024 (meest recente cijfers) namelijk net boven de 20% en in de gemeente ’sHertogenbosch ligt dit op 32%.

24.

Leefbaar

25.

Leefbaar

26.

Leefbaar

27.

Gewoon GeDREVEN

Bijzondere Bijstand (p 8) Nadeel van 2 en 3 ton bij de verschillende onderdelen, een half miljoen. Is dit nadeel van 3 ton structureel naar verwachting en hoe gaan we dit in de meerjarenbegroting verwerken? Het Sociaal Domein ( p13) “Het meerjarenbeeld van het Sociaal Domein blijft niet sluitend, waardoor heldere keuzes nodig zijn om het stelsel (financieel) toekomstbestendig te maken.” Wanneer kunnen we voorstellen tegemoet zien over die heldere keuzes en zijn er al acties in gang gezet om de kosten beheersbaar te maken en de reserve Sociaal Domein op orde te houden? Lokale teams Een voorbereidingskrediet van 4 ton is nodig. Kan een duiding worden gegeven waar die gelden voor bestemd zijn? In Q2 wordt besluitvorming in het College verwacht, wanneer komt het Raadsvoorstel? Pagina 6 Door de vervangingsinvesteringen voor de velden bij OJC (2027 & 2029) en Wilhelmina (2029) naar voren te halen kunnen we optimaal

Het betreft hier een incidenteel tekort. Daarmee wordt dit niet in de meerjarenbegroting verwerkt.

Het college verwacht eind 2026 een besluit te kunnen nemen over toekomstbestendige hulp en ondersteuning. Op basis daarvan wordt uw raad betrokken bij de verdere uitwerking en besluitvorming. Op dit moment onderzoekt het college de haalbaarheid van diverse maatregelen in samenhang. De uitkomsten daarvan nemen we mee uiterlijk bij de begroting 2028. Daarbij is het uitgangspunt dat de voorgestelde koers bijdraagt aan het duurzaam in balans brengen van de financiën binnen het sociaal domein.

Voor de voorbereiding van de beweging naar toekomstbestendige hulp en ondersteuning verzoekt het college om een incidenteel budget van € 400.000. Deze middelen zijn bedoeld voor algemene projectkosten, waaronder projectleiding, externe advisering, diverse onderzoeken en de dekking van overige aan het project gerelateerde kosten.

Door een productiefout laten de kunstgrasvezels vroegtijdig los. De gegarandeerde levensduur wordt daardoor niet gehaald. De garantieregeling voorziet erin dat als een veld eerder vervangen moet worden dan de gegarandeerde levensduur de fabrikant het aantal jaren dat het veld minder lang meegaat vergoed. Het gaat om velden bij Emplina, Engelen, OJC en Vinkel. Het veld in Vinkel lijkt zich wel goed te houden.

gebruik maken van de garantieregeling vanuit de leverancier. De vervanging van het veld van Emplina zou plaatsvinden in 2030. Ook deze investering zou naar 2026 gehaald moeten worden om optimaal gebruik te maken van de garantieregeling.

Uitstel heeft te maken met het feit dat we niet hetzelfde veldtype (TPE infill) terug willen, maar liever overstappen op een vanuit milieuoogpunt beter type veld ( mineralfill/noninfill). Hiermee anticiperen we ook op het Europese verbod vanaf 2030 op het gebruik van SBR of TPE als infill. Het vroegtijdig vervangen van deze velden past binnen de in de begroting beschikbare middelen omdat we gebruik kunnen maken van de garantie middelen en de afschrijvingstermijn verlengen. Dit laatste is mogelijk omdat dit nieuwe type veld een langere levensduur kent.

Onze vraag; - Garantieregeling ? Kan dit nader uitgelegd worden? - Waarom voldoet het geleverde niet ? Wat is er mis mee ? - Waarom vallen geleverde velden binnen een garantieregeling ? Velden Emplina; ?? - als het garantie is , waarom dan nu uitstel ? - Wat zijn evt gemeentelijke kosten om dit eerder aan te passen ? € ??? 28.

Gewoon GeDREVEN

Afvalstoffendienst, Op basis van de interne analyse van de huidige omzet en het kostenniveau wordt een nadeel 2026 verwacht van € 2,6 miljoen. Dit is inclusief het niet behalen van de winstafdracht. graag een overzicht van de verwachte winst waarschuwing,

Het verwachte financieel nadeel ten opzichte van de begroting is gebaseerd op de situatie in 2025. Momenteel zijn we nog bezig om op detailniveau inzichtelijk te maken in welke mate de werkzaamheden per regiogemeente kostendekkend is. Door middel van kostencalculaties als basis voor afrekenen i.p.v. indexeren willen we in staat zijn om per gemeente kostendekkend te opereren vanaf 2027.

met daarin graag opgenomen de winst/ verlies verwachtingen van de gemeenten waar onze afvaldienst de werkzaamheden verricht.

29.

Gewoon GeDREVEN

Om bij vigerend rijksbeleid binnen de huidige financiële kaders te blijven, zou in de periode 20362046 het aantal beschikbare werk/ontwikkelplekken binnen Weener XL moeten worden gehalveerd. Deze onevenredige krimp leidt zonder ingrijpen, tot een forse vermindering van het aantal inwoners dat we bij Weener XL kunnen ontwikkelen middels werk. Vraag ; graag verdere uitleg en invloedsbepaling van gemeenteraad hierin ?

Uit de financiële analyse komt naar voren dat de komende 10 tot 15 jaar de financiële positie van Weener XL stabiel is. Tot ca 2035 is het daarom nog niet nodig om structurele keuzes te maken over de koers van Weener XL. Wel vragen we uw raad bij de actualisatie van de Begroting 2026 (geagendeerd op de raadsvergadering van 9 juni 2026) om in te stemmen met het ophogen van de maximale omvang van de Reserve werk- en ontwikkelbedrijf. Hiermee heeft Weener XL na die periode (financiële) ruimte om de effecten van de krimp van de werk/ontwikkelplekken te dempen en de organisatie toekomstbestendig in te richten. De voeding van de reserve wordt gerealiseerd door de verwachte positieve resultaten binnen het werkbedrijf komende ruim 10 jaar. Voor de achtergronden en meer informatie over dit proces verwijzen wij naar de door het college vastgestelde notitie Toekomstverkenning Weener XL. Hierin is een schets opgenomen van de huidige situatie, zijn de verwachte ontwikkelingen en uitdagingen op een rij gezet, is een prognosemodel opgenomen en een advies voor de toekomst.