b3 Bijlageboek_RO_Zonnepark_Roodebrug

Omgeving Iedere zonnepark heeft impact op verschillende partijen (stakeholders) in de omgeving of daarbuiten. Als eerste is een inventarisatie gemaakt van de stakeholders bij de zonneparken. Dit levert de volgende groepen op: 1) Gemeente 's-Hertogenbosch 2) Landeigenaar 3) Omwonenden 4) Lokale energiecoöperatie 5) Netbeheerder

Gemeente ’s-Hertogenbosch Met de gemeente is meerdere keren contact geweest over de voortgang van het proces van de verdere ontwikkeling van de zonneparken. Op 4 November 2021 is er een overleg geweest met ambtenaren van de gemeente over de inrichting van de 3 geselecteerde zonneparken. Ook is een vierde niet geselecteerd zonnepark van DEM Brabant besproken. Dit laatste park wordt op dit moment niet verder ontwikkeld. In deze vergadering is ook een locatie bezoek besproken. Het locatiebezoek is op 15 November 2021 gehouden. Naar aanleiding van deze twee overleggen met de gemeente is een gespreksverslag gemaakt, welke is teruggekoppeld naar de gemeente. De mail met de terugkoppeling staat hieronder. Het volledige gespreksverslag is bijgevoegd in bijlage 1.

From: "XXXXXX XXXXXXXXXX" <XXXXXX.XXXXXXXXXX@bluebearenergy.com> To: j.vanmil@s-hertogenbosch.nl; i.mulders@s-hertogenbosch.nl Cc: "Yanniek V Nistelrooij" <XXXXXXvn73@gmail.com>; "brendan.williams@bluebearenergy.com" <brendan.williams@bluebearenergy.com> Sent: 16/11/2021 12:19:34 Subject: locatiebezoek zonnepark DEM Brabant / besprekingsverslag 4 nov 2021 / nieuwe layout Zonnepark De Oude Zomerdijk Beste Jan en Imke, Goed om gister op locatie de projecten bekeken te hebben. En leuk om nader kennis gemaakt te hebben. Bijgevoegd nog het besprekingsverslag van het overleg van 4 november 2021 met daarin de tekening van de aangepaste lay-out van Zonnepark De Oude Zomerdijk. Goed om te horen dat jullie de aanpassingen daarin met struweelhagen en kruidenrijk grasland en poelen voor de knoflookpad kunnen waarderen. Helaas dat Marco Renes van Brabants Landschap er niet bij kon zijn. We spraken af dat jullie de zonneparken met Marco Renes gaan bespreken. Indien gewenst, sluiten wij bij dat overleg aan. En anders horen we graag de uitkomsten.

2

Aandachtspunt is nog dat oude schuurtje bij Zonnepark Kerkdekske. Ik begreep van Jan dat dit schuurtje niet zomaar opgeruimd mag worden omdat dit een broedgelegenheid voor de uil is. Graag horen we of we dit schuurtje alsnog moeten laten staan. Met vriendelijke groeten, XXXXXX XXXX - DEM Brabant

Figuur 1: Locatie bezoek met gemeente bij ZP Roode Brug

Landeigenaren De landeigenaren zijn in het begin van de ontwikkeling intensief betrokken geweest. Op dit moment verschilt de betrokkenheid per landeigenaar bij de verdere uitwerking per landeigenaar. De landeigenaren hebben de mogelijkheid om te participeren. Of ze dit ook gaan doen, hebben ze op dit moment niet definitief besloten. De uiteindelijke business case zal een belangrijke reden zijn om dit wel of niet te doen.

Omwonenden DEM Brabant heeft tot doel gehad contact te krijgen met omwonenden zodat ideeën geïnventariseerd kunnen worden voor de inrichting van de plannen en de wensen voor participatie te inventariseren. Hiervoor is contact gezocht met omwonenden die dicht bij de zonneparken wonen. Aangezien het hier gaat om zonneparken met een beperkte omvang die weinig impact hebben op de weide omgeving, is contact gezocht met die omwonenden die dichtbij het park wonen of direct uitzicht op een park kunnen krijgen. In onderstaande figuur staan zijn de huizen aangeduid die zijn uitgekozen.

3

Figuur 2: Benaderde omwonenden Zonnepark Roode Brug

Op 30 september 2021 is een eerste brief naar de omwonenden gestuurd om hen te informeren over de ontwikkeling van het zonnepark en hen uit te nodigen om mee te denken. We hebben geprobeerd dit enigszins persoonlijk te houden om de drempel zo laag mogelijk te maken om daadwerkelijk contact te zoeken. De brief staat in Bijlage 1. Op deze brief is geen response gekomen.

Strekking eerste brief: Beste bewoner, DEM Brabant heeft meegedaan aan een uitvraag voor zonneprojecten in gemeente 's-Hertogenbosch en Zonnepark Roode Brug is positief beoordeeld. De haalbaarheid wordt verder onderzocht en uw mening wordt gevraagd. Het gaat om een eerste conceptplan en er is nog geen sprake van vergunningsprocedures. De gemeente benadrukt het belang van gesprekken met omwonenden, maatschappelijke meerwaarde en lokaal eigenaarschap. Neem contact op om samen na te denken over de invulling van het zonnepark. Op 30 november 2022 is een brief gestuurd om mensen uit te nodigen voor een bijeenkomst/informatieavond over het toekomstige zonnepark. De brief hiervoor staat in bijlage 2

4

Strekking tweede brief: U ontvangt deze brief omdat u in de buurt woont van een toekomstig zonnepark, ontwikkeld door Duurzame Energiemaatschappij Brabant. Na het verder uitwerken van diverse vraagstukken willen wij een vergunningsaanvraag indienen. Eerst willen we echter in gesprek met bewoners. We nodigen u uit om mee te denken en organiseren een bijeenkomst op 12, 14 of 15 december om 19:00 uur. Als u geïnteresseerd bent, mail uw voorkeursdatum naar bijeenkomst@dem-brabant.nl. We informeren u via mail over de exacte tijd en plaats. Omdat er een foutief kaartje in de laatste brief voor de zonnepark Roode Brug was afgedrukt, is een derde brief gestuurd met een correctie en wederom de uitnodiging voor een informatiebijeenkomst. Op de tweede brief zijn een beperkt aantal reacties gekomen. Omdat er weinig reacties waren is besloten om geen bijeenkomst in een zaaltje te organiseren, maar in plaats daarvan contact te zoeken met degene die gereageerd hebben en een afspraak bij hen thuis te maken. Hiervoor is per mail onderstaand bericht gestuurd: Geachte XXX Dankjewel voor de aanmelding voor de informatieavond over het zonnepark Roode Brug. Omdat er slechts enkele aanmeldingen zijn, vinden wij het niet zinvol om een algemene bijeenkomst in een zaal te houden. We willen wel graag in gesprek met u gaan.

Daarom willen we voorstellen om een persoonlijk gesprek te hebben, waarbij wij bij u langs kunnen komen. U heeft aangegeven een voorkeur te hebben voor een bijeenkomst op woensdag of vrijdag. Wij zouden graag bij u langs komen op vrijdag 16 december om 20:30uur, mocht dit niet kunnen dan kunnen we ook dinsdag 20 december om 20:30uur afspreken. Mocht dit niet passen, wilt u dan even reageren waarbij u ook een telefoonnummer doorgeeft waarop we u kunnen bereiken, dan kijken we telefonisch even of we een ander moment kunnen vinden. Wij ontvangen graag een bevestiging met wat voor u het beste past. Met vriendelijke groet,

DEM-Brabant

Er zijn afspraken gemaakt met de omwonenden voor een keukentafel gesprek. Van deze gesprekken zijn samenvattingen gemaakt. De samenvattingen staan in bijlage 4.

5

Tabel 1: verzonden brieven aantal verzonden brieven Eerste brief uitnodiging Tweede brief uitnodiging Derde brief (correctie v. Roode Brug, De Vinkenvelden)

Datum 30-sep-21 30-nov-22 6-dec-22

Roode Brug 35 35 35

Tabel 2: ontvangen reacties per zonnepark Ontvangen reacties Eerste brief uitnodiging Tweede/derde brief uitnodiging

Roode Brug 0 1

Tabel 3: Correspondentie met de omgeving Eerste brief uitnodiging Tweede brief uitnodiging Derde brief (correctie v. Roode Brug, De Vinkenvelden) Overleg omwonende Roode Brug

30 sep 21 30 nov 22 06 dec 22 20 dec 22

Daarnaast is er verschillende keren overleg geweest met landschapsarchitect, ecoloog en archeoloog van de gemeente

Lokale energiecoöperatie Er is op dit moment nog geen lokale energie coöperatie die zich gemeld heeft. Er is wel een stichting opgericht die zich wil inzetten voor de sociale aspecten van Windpark Den Bosch. We gaan als de tijdlijnen voor de realisatie duidelijker zijn in gesprek met deze stichting of zij een vergelijkbare rol willen spelen voor dit zonnepark.

Netbeheerder Er zijn verschillende gesprekken geweest met netbeheerder Enexis over de aansluiting van de zonneparken. Er zijn verschillende technische mogelijkheden doorlopen, hetgeen uiteindelijk geleid heeft tot een ondertekende offerte voor de aansluiting. De eerste betalingen voor de aansluiting zijn inmiddels ook gedaan. Daarmee zijn de aansluitingen voor de zonneparken veiliggesteld.

6

Bijlage 1: Gespreksverslag overleg met gemeente op 4 November 2021

7

Besprekingsverslag gemeente ’s-Hertogenbosch – DEM Brabant Datum: 4 november 2021, van 11:30u tot 13:00u Locatie: gemeentekantoor’s-Hertogenbosch Aanwezig (gemeente ’s-Hertogenbosch, project manager zonnevelden) (gemeente ’s-Hertogenbosch, stedebouwkundige) (gemeente ’s-Hertogenbosch, juridisch medewerker) (mede-initiatiefnemer DEM Brabant) (mede-initiatiefnemer DEM Brabant) Status zonnepark DEM Brabant DEM Brabant heeft vier aanvragen voor zonneparken ingediend. Zonnepark De Vinkenvelden, Zonnepark Kerkdekske en Zonnepark Roode Brug hebben op 23 september 2021 een positief selectiebesluit ontvangen. Zonnepark De Oude Zomerdijk heeft een negatief selectiebesluit ontvangen. Informatie delen Vraag van DEM Brabant is of de informatie die met andere initiatiefnemers met een positieve beoordeling gedeeld wordt, ook met DEM Brabant gedeeld kan worden. In het bijzonder is hier gesproken over de planning van de aanvragen en de operationele looptijd van de zonneparken (30 jaar ipv 25 jaar). De gemeente geeft aan deze informatie te zullen delen. Dit is efficiënt en zo hebben alle initiatiefnemers dezelfde informatie. Reserveringsovereenkomst Vraag van de gemeente of de reserveringsovereenkomst al bestudeerd is en of dat daar nog opmerkingen over zijn. De reserveringsovereenkomst is nog niet bestudeerd.

Overleg Brabants Landschap De inpassing van de zonnevelden is tot stand gekomen in nauw overleg met Brabants Landschap. DEM Brabant wil eventueel op punten van de plannen afwijken, als het Brabants Landschap zich is de voorgestelde aanpassingen kan vinden. Afgesproken wordt dat er een locatiebezoek gepland wordt waarbij de gemeente, Brabants Landschap en DEM Brabant aanwezig zijn. Zo kunnen de wensen van de verschillende partijen naast elkaar gelegd worden en kan er een gewogen beslissing gemaakt worden. XXX zal de agenda’s zsm naast elkaar leggen en een datum prikken. Start- en eindpunt is bij XXXXXX thuis (XXXXX XX, XXXX XX, Nuland). Vanuit de gemeente wordt de aanwezigheid van Jan van Mil (ecoloog) en Imke Mulders voorgesteld. Proces DEM Brabant heeft ondertussen 167 persoonlijk brieven gepost met informatie over de zonneparken. Hier zijn tot nu toe 3 reacties op terug ontvangen. De respons is tot nu met 2% zeer beperkt te noemen. DEM Brabant treedt in overleg met de mensen die een reactie gegeven hebben. De reacties zijn vooral in de vorm van verduidelijkende vragen die gesteld worden. Wanneer de aanvraag verder is voorbereid, wordt wederom uitgebreid contact opgenomen met de omgeving. Bespreekpunten per zonnepark Tijdens het overleg zijn de verschillende projecten per project op de beamer gezet en besproken.

1) Zonnepark Kerkdekske a) Vervallen schuurtje moet worden opgeruimd. DEM Brabant zorgt hiervoor. b) Het zicht vanuit de buren aan de zuidoostzijde van het project, wordt door middel van hagen ontnomen. De gemeente acht dit net als DEM Brabant wenselijk. c) Het heeft de voorkeur van de gemeente om in noordzuid richting de struweelhagen robuust aan te zetten. Daarbij merkt DEM Brabant op de hagen met nummer 1,3 en 5 niet te hoog kunnen worden (max 1,5m), vanwege de schaduwwerking op de toegepaste noordzuid opstelling. Voor diverse soorten struweelvogels is een lagere haag een uitstekende biotoop.

8

d) Haag nr 5 kan eventueel op grond van de gemeente (thans ingetekend als vogelakker) geplaatst worden, waardoor er wel een hogere haag geplaatst kan worden. e) Wens van de gemeente om aan de noordzijde van het zonnepark een natuurlijke oever en talud aan te brengen. Hierdoor vergroot de waterbergingscapaciteit van de sloot terwijl flora en fauna tegelijkertijd van een natuurlijkere oever profiteren (zie blauw gestippelde lijn op tekening). Het hek rondom het zonnepark moet bij een natuurlijke over de sloot in lopen. Het ontwerp kan hierop worden aangepast. Deze sloot is van het waterschap. Eventuele aanpassingen moeten met het waterschap gesproken worden. f) De gemeente ziet het oude looppad via het Kerkdekske met haar mooie oude eiken wellicht beter geaccentueerd door aan beide zijden van het Kerkdekske meer ruimte vrij te laten (zie verticale roze lijnen op tekening). Dit is alleen mogelijk als de haag (nr 5) richting westen verschuift. Op de vrijkomende ruimte kunnen dan (aan de oostzijde van de haag nr 5 en op gemeentegrond) de panelen geplaatst worden die dan ten westen van het Kerkdekske komen te vervallen. Het is de vraag of dit een wijziging van ondergeschikt belang is. Bovendien moeten er dan panelen op gemeentegrond geplaatst worden. Dit is iets wat – gezien de tender – wellicht niet wenselijk is. DEM Brabant is hier geen voorstander van.

De gemeente zoekt uit in hoeverre er zaken wel of niet mogelijk zijn op gemeentegrond. g) De oorspronkelijke verkaveling wordt in het ingediende voorstel weer zichtbaar gemaakt door de verkavelingslijnen in de panelen (paneelopstelling) terug te laten komen. Deze toevoeging wordt door de gemeente niet gewaardeerd. Het voorstel van de gemeente is om een gelijkmatige verdeling in de panelen aan te brengen. De blokken van Kerkdekske komen er beter uit te zien als de tussenruimtes weggelaten worden. Het ontwerp kan hierop worden aangepast. 2) Zonnepark Roode Brug a) Het heeft de voorkeur van de gemeente om in noordzuid richting de struweelhagen robuust aan te zetten. Daarbij merkt DEM Brabant op de haag met nummer 1 niet te hoog kan worden (max 1,5m), vanwege de schaduwwerking op de toegepaste noordzuid opstelling. Haag nr 1 kan overigens ook aangelegd worden op het aangrenzende perceel. b) Blauw omcirkeld op de tekening is een deel van de haag welke juist niet robuust aangezet moet worden omdat dit afbreuk doet aan de oostzuid richting van de struweelhagen. Het voorstel is om dit op te lossen door een bijvoorbeeld een kleine gevlochten heg. Deze heg is niet hoog, maar blokkeert wel het zicht vanaf de snelweg op een natuurlijke manier. c) Roze omcirkeld op de tekening zijn nog een aantal eiken waar de gemeente nog de vraag heeft of deze zover moeten doorlopen.

Dit ook gezien het feit dan er op het naburige perceel aan de noordoostzijde geen eiken staan. Verder naar het oosten staan langs dezelfde weg wel weer eiken. d) De oorspronkelijke verkaveling wordt in het ingediende voorstel weer zichtbaar gemaakt door de verkavelingslijnen in de panelen (paneelopstelling) terug te laten komen. Deze toevoeging wordt door de gemeente niet gewaardeerd. Het voorstel van de gemeente is om een gelijkmatige verdeling in de panelen aan te brengen. Ook hier de vraag om een mooi gelijkmatig beeld te laten ontstaan. Het ontwerp kan hierop worden aangepast. e) Voor dit project geldt dat er afstemming is met IX zon over participatiemogelijkheden en het proces. 3) Zonnepark De Vinkenvelden a) Besproken is dat de thans (niet legale) crossbaan opgeruimd wordt en dat op die locatie er ruimte komt voor de knoflookpad. De knoflookpad verdraagt wandelaars (met name wandelaars met honden) erg slecht. Vandaar dat dit gebied wat afgelegen ligt. b) Het project is afgestemd met enkele omwonenden. Een buurman van de Kruisstraat heeft zich gemeld en heeft verder geen vragen of opmerkingen omdat het project op redelijk grote afstand van zijn woning is. c) De elementen voor de knoflookpadden zijn afgestemd met Brabants Landschap. d) Een naburig initiatief heeft bewust gemeentegrond ingetekend. Dit project is niet positief beoordeeld.

Het is nu de vraag hoe gemeentegrond eventueel wel of niet meegenomen kan worden in een concurrerend plan als dat plan niet door de selectie gekomen is. Het meenemen van gemeentegrond mag in zo’n geval niet van doorslaggevende betekenis zijn bij de beoordeling van het project.

9

4) Zonnepark De Oude Zomerdijk a) Dit project is voor de gemeente iets te groot. Over een maximale grootte van zonneparken is in het beleid niets gezegd. Er wordt volgens de gemeente een te grote niet onderbroken oppervlakte aan zonnepanelen ingetekend. Het gebied biedt echter de kans om aan te stuiten bij de oude verkavelingsstructuur met haar oude (verdwenen) houtwallen. Het idee is om een oplossing te zoeken door toepassing van nieuwe struweelhagen. Hiervoor wordt het project als het ware opgeknipt in kleinere deelprojecten. Deze nieuwe hagen mogen af en toe onderbroken worden. Ook wordt het zeer gewaardeerd als er tussen twee hagen nog een perceel is waar geen panelen komen. Hieronder is op tekening een en ander samengevat. b) Tussenruimtes tussen de panelen wordt in principe niet op prijs gesteld. Een gelijkmatige verdeling van de panelen wordt wel belangrijk geacht c) Omdat de ruimtelijke inpassing afwijkt van de oorspronkelijke aanvraag, is overleg met Brabants Landschap ook hiervoor essentieel. Dit overleg kan tegelijk met de overleggen voor de andere projecten plaatsvinden Opvolging XXX maakt afspraak voor locatiebezoek.

10

Bijlage 2: Eerste brief

11

12

13

Bijlage 3: Tweede/Derde brief

14

15

16

17

Bijlage 4: Samenvatting gesprek Zonnepark Roode Brug

18

Gespreksverslag bijeenkomst Zonnepark Roode Brug - Manager Naastliggend bedrijf

Datum: ma 19 december Aanw: Manager XXXXXXXXXX, XXXXXXXXXX, XXXXXXXXXX (zonnepark)

XXXXXXXXXX en XXXXXXXXXX zijn op 19 december 2022 langs geweest bij Manager. Er is eerst gesproken over het rechttrekken van een hoekje tussen de twee percelen grond. Manager had eerder gebeld met XXXXXX over dit hoekje, maar begreep dat het niet eenvoudig zou worden om het te veranderen. XXXXXX geeft aan dat DEM Brabant niet de eigenaar is van de grond, maar deze onder contract heeft bij de grondeigenaar. XXXXXX geeft aan dat DEM Brabant 3 tenders heeft gewonnen in de gemeente Den Bosch. Het nadeel aan een tender ten opzichte van een onafhankelijke ontwikkeling is dat de indiening maar beperkt aangepast kan worden. DEM Brabant is samen met een landschapsarchitect van de gemeente op de locatie geweest. Deze vond het juist geen goed idee om het perceel recht te trekken. XXXXXX wijst er ook op dat stadsarcheoloog het belangrijk vinden dat er geen panelen komen waar vroeger kadastrale grenzen waren. Er wordt gesproken over het groen en de beplanting rond de zonnepanelen. XXXXXX legt uit dat er een akkerrand met gemengde haag komt en dat er ook een hekwerk komt. Manager vraagt zich af of het hekwerk gecamoufleerd kan worden en of de panelen toegankelijk zijn voor iedereen. XXXXXX legt uit dat er een hekwerk van ongeveer 2 meter komt en dat het aan de binnenkant van de haag komt te staan. Manager vraagt waar de stroom naartoe gaat en of het mogelijk is om stroom af te nemen.

XXXXXX legt uit dat de stroom naar het net gaat en dat de afnemer nog niet bekend is. Het is mogelijk om stroom af te nemen, maar er moet wel rekening gehouden worden met de hoeveelheid stroom die geproduceerd wordt en de hoeveelheid stroom die afgenomen wordt. Er zal daarbij rekening gehouden moeten worden met het profiel van de opwek en de afname. Het is eenvoudiger om groencertificaten af te nemen omdat het profiel dan geen rol speelt. XXXXXX stelt voor om te kijken naar groencertificaten en geeft aan dat voor afname van stroom het nodig is om het profiel en de jaarlijkse afname te delen. Manager zal dit gaan uitzoeken. Manager vraagt of er een contractpersoon binnen de gemeente is en of het mogelijk is om het hoekje rechttrekken. XXXXXX geeft aan dat zij het project met de landschapsarchitect van de gemeente hebben bekeken en dat deze wil dat dit deel van de vormgeving van het perceel zo blijft. In afronding wordt een en ander herhaalt. Er wordt ook gesproken over zelf een zonnepark te beginnen. Manager zal gaan denken over afname van stroom. XXXXXX geeft de nummers en adviseert XXXXX te noemen als contactpersoon bij de gemeente. In een later stadium kunnen we het verbruiksprofiel bekijken en kijken hoe het past bij de opwek van energie. Sowieso is het mogelijk om groencertificaten van het zonnepark af te nemen.

19

Bijlage 4 – Communicatieplan

Zonnepark Roode Brug | Eelerwoude | 63

Communicatieplan 17 april 2023 /v1.1

Inhoudsopgave 1. Inleiding

2

2. Communicatiedoelen

3

3. Doelgroepen in de communicatie

4

4. Randvoorwaarden

5

5. Communicatiestrategie en kernboodschap

6

6. Mijlpalen, middelen en communicatiematrix

9

6.1 Mijlpalen

9

6.2 Communicatiemiddelen

9

6.2.1. ontwikkelingsfase

9

6.2.2 bouwfase

11

6.2.3 uitvoeringsfase

12

6.3 Communicatiematrix

13

7. Planning

15

Bijlagen

16

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 1

1. Inleiding Na maanden van voorbereiding dient de Duurzame Energiemaatschappij Brabant bv (DEM Brabant) binnenkort de vergunningsaanvragen in voor drie zonneparken in de gemeente ‘s-Hertogenbosch. DEM Brabant dient de aanvragen voor omgevingsvergunningen in voor zonnepark De Vinkenvelden, zonnepark Kerkdekske en zonnepark Roode Brug. De plangebieden van deze zonneparken hebben gezamenlijk een grootte van 14,65 hectaren (resp. 4,57, 6,31 en 3,77 ha). Hiervan wordt totaal ca 6,28 hectaren (ca 42%) gebruikt voor de plaatsing van zonnepanelen (resp. 1,90, 2,46 en 1,92 ha). En daardoor blijft ca 58% van het plangebierd beschikbaar voor landschappelijke inpassing. De zonneparken kunnen de eerste helft van 2025 de eerste elektriciteit producern. Jaarlijks wekken de zonneparken dan gezamenlijk ca 13,2 GWh (resp. 4,0, 5,2 en 4,0 MWh) aan duurzame energie op. Dat is genoeg om zo’n 13.000 burgers (oftewel ca. 6.200 Bossche huishoudens) van groene stroom te voorzien. De zonneparken leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de lokale energietransitie. De zonneparken De Vinkenvelden, Kerkdekske en Roode Brug zijn een initiatief van DEM Brabant in samenwerking met verschillende lokale landeigenaren. Zij willen de energietransitie vorm geven door een zonnepark op hun veldkavels te realiseren.

De grond van de landeigenaren biedt voldoende ruimte voor drie rendabele zonneparken, de noodzakelijke natuurontwikkeling en ecologische inpassing. DEM Brabant vindt draagvlak bij de bewoners voor duurzame energie belangrijk. De initiatiefnemers willen ook dat omwonenden kunnen mee profiteren van de zonneparken. Bovenstaande partners zijn overeengekomen dat tot 75% van het zonnepark in eigendom van participanten / omwonenden komt. Als er onvoldoende belangstelling voor risicodragende participaties bestaat, dan staat DEM Brabant garant voor de financiering van het gedeelte dat niet in participatie uitgegeven wordt. Om draagvlak voor het zonnepark te realiseren, is structurele communicatie met de inwoners van Nuland, Kruisstraat, Vinkel en omgeving belangrijk. De afgelopen tijd zijn er gesprekken geweest met de buren die in de nabijheid van het initiatief wonen of daar grond hebben. Op basis van deze gesprekken zijn we samen met hen gekomen tot de inrichting van het plan. Dit communicatieplan betreft voornamelijk de aanpak in de ontwikkelingsfase: van de vergunningsprocedure tot aan de bouw van het zonnepark. Daarnaast zijn aanbevelingen opgenomen voor communicatie tijdens de bouw- en exploitatiefase. Omdat de bouw van het zonnepark naar verwachting niet eerder dan 2025 start, kan tegen die tijd een nieuw communicatieplan worden gemaakt.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 2

2. Communicatiedoelen Kwalitatief 2022-2024: ● informeren: de inwoners van Nuland, Kruisstraat, Vinkel en omgeving informeren over de zonneparken De Vinkenvelden, Kerkdekske en Roode Brug; ● draagvlak creëren: naaste buren mee laten denken over het plan en invloed geven op het ontwerp; ● draagvlak creëren: door inwoners van Nuland, Kruisstraat, Vinkel en omgeving enthousiast maken voor financiële participatie in de zonneparken; ● participanten werven voor een coöperatief aandeel in de zonneparken (via obligatielening); ● (meer) bewustwording bewerkstelligen over het belang en de voordelen van lokaal opgewekte duurzame energie. Kwantitatief 2022-2024: ● ruim 1.000 huishoudens uit Nuland, Kruisstraat, Vinkel en omgeving hebben informatie over participatie ontvangen tussen 2022-2024; ● alle inwoners van Nuland, Kruisstraat, Vinkel en omgeving hebben van 2022-2024 op meerdere momenten en via diverse communicatiekanalen kennis kunnen nemen van dit project; ● alle direct omwonenden hebben een uitnodiging ontvangen om mee te denken over en te participeren in de zonneparken.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 3

3. Doelgroepen Met de communicatie over zonneparken De Vinkenvelden, Kerkdekske en Roode Brug richten we ons op de volgende groepen: ● Inwoners van de gemeente ‘s-Hertogenbosch en omgeving. Meer specifiek: ๐ direct omwonenden (personen die aangrenzend aan de zonneparken wonen) ๐ omwonenden uit de buurt (Veedijk, Graafsebaan, Coppensdijk, Rijksweg-Zuid, Van Rijckevorselweg, Friezenstr, Kruisstr, Kruisstraatse Akkers, Vinkenveld) ๐ overige inwoners uit Nuland, Kruisstraat en Vinkel ๐ inwoners uit de gemeente ‘s-Hertogenbosch ● Maatschappelijke organisaties ๐ scholen-/educatieve instellingen in Nuland en Vinkel ๐ sport- en andere verenigingen in Nuland, Kruisstraat, Vinkel en omgeving ● Stakeholders: ๐ bestuur, de raad en de medewerkers van de gemeente ‘s-Hertogenbosch ๐ bestuur Provincie Noord-Brabant ๐ lokale energie-initiatieven: lokale cooperatie / stichting in oprichting ๐ bewoners-/belangenorganisaties: Dorpsraad Nuland (Giel vd Akker) ๐ regionale belangenorganisaties: Brabants Landschap ๐ Rijkswaterstaat ๐ Prorail ● Partners ๐ energieleverancier (nog niet bekend) ๐ panelenfabrikant (nog niet bekend) ๐ bank (nog niet bekend) ● Media ๐ Regionaal: Brabants Dagblad en Telegraaf ๐ Lokaal: De Klepel en de Echo ๐ De Klepel heeft een oplage in Nuland en Kruisstraat en De Echo in Vinkel ๐ Lokaal digitaal: http://www.thuisinhetnieuws.nl/ en https://dtvnieuws.nl/nuland

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 4

4. Randvoorwaarden Bij het opstellen van dit communicatieplan is rekening gehouden met de randvoorwaarden die de gemeente ‘s-Hertogenbosch heeft gesteld in de Selectieleidraad zonnevelden 1e tranche 100 hectare, o.a. Visie Deel A: paragraaf 4 Maatschappelijke meerwaarde en Visie Deel C: paragraaf 2 Handelingsperspectief. Deze randvoorwaarden betreffen onder andere goede (open en heldere) communicatie met omwonenden en andere betrokkenen (zoals Rijkswaterstaat, buren enz) in een vroegtijdig stadium, een inventarisatie van belanghebbenden en hun behoeften, participatie van belanghebbenden in het project (zowel in meedenken als financiële participate) en een juiste inzet van communicatiemiddelen, passend bij het doel en de doelgroep van de communicatie. De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor het binnen de kaders uitvoeren van het proces (het hoe) en voor de inhoud (het wat). De gemeente bewaakt de kaders tijdens het proces en past wanneer nodig kaders aan. Met het voorliggende plan denken wij aan deze voorwaarden tegemoet te komen.

Draagvlak Zonneparken De Vinkenvelden, Kerkdekske en Roode Brug streven naar een zo groot mogelijk draagvlak voor haar plannen. Onder draagvlak verstaan wij in dit plan dat een groot deel van de belanghebbenden het project ondersteund. Dit kan zijn door actief financieel te willen participeren. Dit kan ook zijn door gezamenlijk mee te denken hoe het project zo goed mogelijke wordt ingericht. Maar dit kan ook zijn door de projecten te accepteren zoals ze zijn. Daarom hebben wij de naaste buren voor indiening van de vergunningsaanvragen niet alleen op de hoogte gebracht, maar ook laten meedenken over de invulling van het plan. Sommige ideeën kunnen verwerkt worden, anderen niet. De meerwaarde voor het draagvlak zit hem in het proces.

Burgerparticipatie De gemeente vraagt initiatiefnemers om inwoners op zoveel mogelijk manieren te betrekken. Zij heeft daarvoor een stappenplan opgesteld. ▪

Stap 1: Maak een analyse en start vanuit de bestaande kwaliteit

▪

Stap 2: Organiseer een zorgvuldig omgevingsproces

▪

Stap 3: Maak vervolgens vanuit de analyse een ontwerp

ad Stap 1: de zonneparken hebben aansluiting gevonden bij de grote intrastructurele elementen, zoals snel- en spoorwegen en bedrijventerreinen. Innovatieve concepten zijn toegepast waarbij zoveel mogelijk rekening gehouden is met het woon- en leefklimaat van de inwoners. De zonneparken staan zo ver mogelijk van de bewoning vandaan. En binnen de zonneparken staan transformatoren zover als technische en economisch verantwoord mogelijk van de omwonenden vandaag. Meerdere schaalniveaus vormen een integraal onderdeel van het ontwerp. Gemeente ’s-Hertogenbosch heeft de zonneparken Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 5

De Vinkenvelden, Kerkdekske en Roode Brug derhalve positief beoordeeld zodat vervolgens de aanvragen verder door de initiatiefnemer voorbereid kan worden. ad Stap 2: de omwonenden van de zonneparken zijn in kaart gebracht. Hierdoor is per zonnepark een goed beeld ontstaan van het aantal omwonenden per zonnepark en de afstand van deze omwonenden tot de zonneparken. Zodoende is ook goed inzichtelijk te maken welke visuele of geluidsimpact er voor per omwonenden al dan niet een rol kunnen spelen bij de verdere ontwikkeling. De geïdentificeerde omwonenden zijn verschillende malen per brief uitgenodigd om kennis te nemen van de verschillende zonneparken. Aan de hand van het aantal reacties is er voor een persoonlijke aanpak gekozen. Daartoe hebben diverse keukentafelgesprekken met omwonenden plaant belangstellenden omwonenden. De informatieuitwisseling is per email samengevat en met betrokkenen gedeeld. ad Stap 3: Zoom vanuit de bredere omgeving in op de locatie zelf en haar landschappelijke inpassing (landschappelijke afzoming,recreatief netwerk, aansluiting op aanliggende omgeving). Denk van daaruit door naar de feitelijke inrichting van het project. (opstelling, ontsluiting, hekwerk, trafo etc). De aanvragen voor de omgevingsvergunning wordt voor ieder afzonderlijk zonnepark voorzien van een ruimtelijke onderbouwing en een ruimtelijk inpassingsplan.

5. Communicatiestrategie en kernboodschap Om de communicatiedoelen te realiseren, hanteren we de volgende aanpak: 1. Persoonlijke communicatie met direct omwonenden De zonneparken willen een goede buur zijn en onderhouden daarom persoonlijk contact met directe buurtgenoten. Het gaat hier om alle naaste buren. Dat zijn buren die naast het project wonen en met hun grond verbonden zijn aan het zonneproject. Met deze mensen zijn in de aanloopfase meerdere persoonlijke gesprekken gevoerd. Om te zorgen voor een goede verstandhouding met onze directe buren zetten we deze aanpak voort. De direct omwonenden van de zonneparken worden persoonlijk (dat kan zijn via een gesprek maar ook via email of telefoon) ingelicht over relevante ontwikkelingen. Bewoners kunnen voor uitleg of vragen altijd per mail en/of telefonisch contact met ons opnemen. Omdat wij als initiatiefnemers ook in de buurt wonen, kan dit allemaal laagdrempelig plaatsvinden. 2. Burgerparticipatie, met inzet van lokale ambassadeurs Om draagvlak voor de zonneprojecten te creëren, nodigen we belangstellenden uit om actief mee te denken over vormen van participatie in het zonnepark. We concentreren ons hier met name op de directe buren. Dat zijn de omwonenden met direct zicht op het zonneproject. We streven erna om met hen het zonneproject dusdanig vorm te geven dat zij als ambassadeur voor de zonneparken op willen treden.

De lokale ambassadeurs kunnen helpen om het Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 6

enthousiasme voor de zonneparken te vergroten. Ook kunnen ze een waardevolle bijdrage leveren bij het vormgeven van een wervingscampagne voor het coöperatieve deel van de zonneparken. 3. Actieve inzet eigen middelen en free publicity Om een breed publiek te informeren over het project zetten we actief in op communicatie via onze eigen kanalen (website, e-mail, nieuwsbrief en bijeenkomsten) en free publicity. In onze communicatie-uitingen wordt aandacht besteed aan de zonneparken. Daarnaast willen we begrip en draagvlak creëren door informatie te geven over het belang en de voordelen van lokaal opgewekte duurzame energie. Ondertussen is de homepage van het zonnepark opgericht: www.zonneprojecten-DEMBrabant.nl 4. Wervingscampagne met inzet van lokale ambassadeurs Nadat de voorwaarden voor financiële participatie in de zonneparken, in samenspraak met burgers helder zijn, starten we een campagne om deelnemers te werven. Deze campagne wordt mede vormgegeven met input van de ambassadeurs en andere stakeholders. Ook hier kunnen belangstellende burgers dus hun stem laten gelden. Voorlopige uitgangspunten van de wervingscampagne zijn: ● offline campagne, ondersteund door online communicatie ● herkenbaar, door gebruik van representatieve rolmodellen ● zichtbaar, aanwezig bij evenementen en op openbare plaatsen ● persoonlijk, aansprekend op de gemeenschapszin (samen maken we het waar).

5. Aandacht voor weerstand Bij veel duurzame energieprojecten in Nederland is er een bepaalde mate van weerstand of verzet van mensen uit de omgeving. De weerstand voor deze zonneparken kan ook in Nuland, Kruisstraat en Vinkel ontstaan. Indien zich weerstand voordoet wordt vanuit het project de volgende stappen gezet: 1) er wordt naar de bezwaarmaker geluisterd; 2) het probleem van de bezwaarmaker wordt vastgesteld: 3) er wordt uitleg gegeven wat het standpunt vanuit het project ten aanzien van het thema is; 4) er wordt actie ondernomen voor zover mogelijk en in lijn met het standpunt van het project. De zonneparken streven naar een goede relatie met omwonenden, dus ook met eventuele tegenstanders van de zonneparken. Om dit te realiseren wordt op diverse manieren contact gezocht. Met direct omwonenden is dat vooral in de vorm van persoonlijk contact. In gesprek met de betreffende mensen willen we eventuele bezwaren boven tafel brengen en gaan we op zoek naar passende (compensatie)maatregelen. Ook worden deze mensen uitgenodigd om mee te denken over de mogelijke vormen van burgerparticipatie in de zonneparken. De overige actiegroepen worden via de reguliere Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 7

communicatiekanalen van de zonneparken geïnformeerd en persoonlijke gesprekken vinden plaatst tijdens informatiebijeenkomsten of op afspraak. Indien daar behoefte aan is, wordt een tripartiet overleg met de gemeente voorgesteld.

Kernboodschap Werktitel: Zonnepark [naam zonnepark] geeft je energie. Doe mee. Voor schone, lokale energie en een goed rendement. Rondom Nuland komen mogelijk drie zonneparken (Zonnepark De Vinkenvelden, Zonnepark Kerkdekske, Zonnepark Roode Brug). De landeigenaren stellen hiervoor hun grond ter beschikking. De zonneparken krijgen een oppervlakte van ca 6,5 hectaren. Dit betekent dat er circa 13 GWh pgewekt kan worden. Hiermee krijgen 6.000 – 6.500 huishoudens groene energie. Dat is 8 a 9% van het totale huishoudelijk elektriciteitsverbruik in gemeente ‘s-Hertogenbosch. De zonneparken zijn in ontwikkeling. De direct omwonenden hebben meegepraat over de invulling van de plannen. De zonneparken komen – als daar voldoende animo voor is - voor de helft in handen van de bewoners die mee wilen investeren in deze plannen. Dit betekent dat je stroom tegen een lagere prijs ontvangt, een goed rendement ontvangt en je draagt bij aan een duurzamere wereld. Zonnepark [naam zonnepark] komt er ook voor jou. Als de panelen eenmaal geïnstalleerd zijn, levert je dat schone, lokale energie. Dat is niet alles. Ook jij kunt meedoen en mee-investeren. Voor deze investering krijg je een goed rendement én draag je bij aan een duurzamere wereld.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 8

6. Mijlpalen, middelen en communicatiematrix 6.1. Mijlpalen In januari 2022 heeft de gemeente ’s-Hertogenbosch de reserveringsovereenkomsten getekend die tot verdere ontwikkeling van de zonneparken moet leiden. Daarna aan de slag gegaan met de verdere ontwikkeling. Zo zijn de ruimtelijke onderbouwingen opgesteld en zijn de schetsontwerpen zoveel als mogelijk in lijn gebracht met de wensen van de gemeente (opmerkingen op en verdere uitgangspunten). Er hebben diverse gesprekken met duren en andere stakeholders plaatsgevonden. Verder zijn we in overleg met andere belanghebbende partijen (zoals Rijkswaterstaat). En hebben de zonneparken drie netaansluitingen bij Enexis geregeld, welke ondertussen zijn aanbetaald.

6.2. Middelen In de communicatie onderscheiden we drie fasen: de ontwikkelingsfase (1), de bouwfase (2) en de uitvoerings- of exploitatiefase (3). Elke fase vraagt om een eigen communicatie-aanpak, met inzet van de meest geëigende middelen voor dat moment. Hierna volgt een overzicht van de middelen die wij per fase denken in te zetten in de communicatie met onze doelgroepen.

6.2.1 Ontwikkelingsfase 6.2.1.a Website zonnepark De website over de zonneparken wordt hét platform waar belangstellenden informatie vinden over de zonneparken. Op de website wordt algemene informatie over de projecten gegeven en nieuws gedeeld. Ook vinden bezoekers hier informatie over de participatiemogelijkheden en kunnen zij zich aanmelden om op de hoogte te blijven. Vanaf het moment dat inschrijving voor participatie in een zonnepark mogelijk wordt, zal hiervoor een inschrijfmogelijkheid op de website worden ingebouwd. Daarnaast geeft de website algemene informatie over zonneenergie en het belang ervan voor de verduurzaming van de de regio. 6.2.1.b Nieuwsbrief Belangstellenden in de zonneparken blijven op de hoogte via een (digitale) nieuwsbrief. Deze wordt twee tot drie keer per jaar verspreid onder mensen die zich hiervoor hebben aangemeld. Hier wordt voor het eerst mee begonnen in 2023. De frequentie van de nieuwsbrief wordt mede bepaald aan de hand van de ontwikkelingen en nieuws rondom het zonnepark. Op de website, bij bijeenkomsten en in andere uitingen van de zonneparken zullen mensen worden uitgenodigd om zich voor de nieuwsbrief aan te melden. Omwonenden uit de buurt zullen op deze manier op de hoogte gehouden worden.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 9

6.2.1.c Bijeenkomsten Om de band met de doelgroep te versterken en mensen te informeren de zonneparken in de ontwikkelingsfase diverse bijeenkomsten organiseren: ● In de najaar van 2022 trappen we af met keukentafelgesprekken (op locatie bij de mensen thuis). Iedereen die meer wil weten over het project kan zich aanmelden en kan hier terecht voor informatie. Indien nodig of gewenst, zijn experts aanwezig om vragen van bezoekers te beantwoorden. We sluiten een en ander kort met de gemeente. De gemeente kan dan aangeven of haar aanwezigheid wenselijk wordt geacht. Zo ja, dan is de gemeente tijdens deze bijeenkomsten aanwezig. Omwonende krijgen volop de gelegenheid om persoonlijk in gesprek te gaan met de initiatiefnemers. Ze worden actief uitgenodigd om mee te denken over participatie en kunnen zich aanmelden voor de nieuwsbrief van de zonneparken. ● Indien daar behoefte bij omwonenden voor bestaat, doen de zonneparken graag mee aan een driepartijenoverleg met de gemeente, omwonenden en initiatiefnemers. In dit overleg worden vragen beantwoord en de wensen en behoeften van omwonenden gehoord. Op basis van de uitkomst van deze activiteiten, bepalen we de vervolgstappen. 6.2.1.d Free publicity Om een brede doelgroep te bereiken, zetten we in op free publicity.

Op belangrijke (nieuwswaardige) momenten in het ontwikkelingsproces delen we persberichten en artikelen met regionale en lokale bladen, wijk- en dorpskranten, regionale en lokale radio- en TV-zenders en online media. Om specifieke doelgroepen te bereiken, zullen ook speciale persberichten en artikelen worden gedeeld met nieuwsbrieven of (vak)tijdschriften. De inhoud van deze berichten is uiteraard afgestemd op de doelgroep. Te denken valt aan berichten voor scholen of (sport)verenigingen. 6.2.1.e Sociale media (via lokale ambassadeurs) Sociale media zijn een geschikt instrument om een grote groep inwoners uit Nuland en omgeving te bereiken. Een goede inzet van sociale media kanalen vergt echter actief beheer. Ons idee is om de lokale ambassadeurs (de voorlopersgroep) in te zetten voor communicatie via sociale media. Vanuit het project leveren we content aan (nieuws en beelden) die onze ambassadeurs via hun eigen kanalen met netwerk kunnen delen. Zo werken we samen aan de informatievoorziening en dragen de ambassadeurs bij aan de naamsbekendheid van het project. Deze aanpak kan ook bijdragen aan het vertrouwen in en draagvlak voor het project. Verder delen we content en/of banners met voor onze doelgroepen relevante platforms, met het verzoek om deze te plaatsen.

Als in de praktijk om enige reden blijkt dat, naast de inzet van de ambassadeurs, behoefte is aan een eigen sociaal mediakanaal zullen we deze instellen. Gezien de doelgroepen en het potentiële bereik lijkt een bedrijfspagina op Facebook in dat geval het meest geschikt.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 10

6.2.1.f Participatiebrochure Om (potentiële) participanten te informeren over de voorwaarden van participatie in de zonneparken wordt een participatiebrochure gemaakt. De brochure komt beschikbaar via de eigen website en wordt per e-mail gedeeld met de mensen die zich inschrijven voor participatie. De brochure wordt opgesteld volgens de richtlijnen van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

6.2.2. Bouwfase Ook tijdens de bouwfase van de zonneparken wordt frequent informatie gedeeld met de diverse doelgroepen. 6.2.2.a. Website Tijdens de bouwfase wordt onze website uitgebreid met nieuws over de bouw. 6.2.2.b Maandelijkse bouwupdate (nieuwsbrief) In een speciale nieuwsbrief wordt verslag gedaan van de bouw van het zonnepark. De bouwupdate bevat nieuws, interviews met (bouw)medewerkers, foto’s en ander beeldmateriaal en aankondigingen van open dagen. 6.2.2.c Open dagen Op diverse momenten tijdens de bouw worden open dagen georganiseerd. Belangstellenden uit Nuland en omgeving kunnen een kijkje nemen bij een zonnepark in ontwikkeling, krijgen uitleg op de bouwplaats en kunnen persoonlijk vragen stellen aan de initiatiefnemers. Bij de oplevering van het zonnepark organiseren we een feestelijke opening. Participanten, partners, omwonenden, bestuurders en raadsleden ontvangen hiervoor een persoonlijke uitnodiging. Ook andere belangstellenden zijn welkom. 6.2.2.d. Bouwspreekuur Speciaal voor direct omwonenden zal tijdens de bouwfase een (maandelijks) spreekuur worden gehouden in de bouwkeet. Ook andere belangstellenden kunnen hier terecht met vragen. 6.2.2.e Meldpunt Voor vragen en/of eventuele klachten tijdens de bouwfase, wordt een telefonisch en/of digitaal meldpunt ingericht. Een optie is bijvoorbeeld om hiervoor Whatsapp for business te gebruiken.

6.2.3. Uitvoeringsfase Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 11

6.2.3.a website Na oplevering van het zonnepark blijft de website online. Bezoekers kunnen hier naast algemene informatie over het project, ook (realtime) de prestaties van de panelen volgen. 6.2.3.b. zonnepark-update Minimaal een keer per jaar ontvangen participanten en andere belangstellenden een nieuwsbrief, met informatie over de opbrengsten van de zonneparken en andere relevante wetenswaardigheden. 6.2.3.c jaaroverzicht Participanten die coöperatief financieel meedoen, ontvangen jaarlijks een e-mail met de financiële resultaten. Overige informatievoorziening richting participanten is afhankelijk van het participatiemodel dat wordt gekozen. 6.2.3.d jaarlijkse open dag, Vanaf de opening zullen de zonneparken indien daar belangstelling toe bestaat jaarlijks een open dag organiseren. Bezoekers kunnen een kijkje nemen in het zonnepark. 6.2.3.e zonapp Een optie die te zijner tijd onderzocht kan worden is om een zonapp te ontwikkelen voor de zonneparken. In deze zonapp kunnen participanten e.a. de resultaten per zonnepark op de voet volgen. Ook kan hiermee nieuws worden gedeeld. De zonapp maakt inzichtelijk wat de panelen opleveren en kan zo bijdragen aan het creëren van bewustwording over de bijdrage die zonneenergie kan leveren aan de lokale energietransitie. 6.2.3.f operationeel management Tijdens de uitvoeringsfase vindt er actief operationeel management plaats.

Het operationeel management heeft onder andere de taak om bereikbaar te zijn voor omwonenden of andere belangstellenden met vragen en / of opmerkingen. Buiten de weekenden om worden vragen over de functionaliteit van het zonnepark binnen 72 uur beantwoord. Voor deze service wordt een partij ingeschakeld die deze verantwoordelijkheden in een professionele setting oppakt. Een uitgewerkt plan – waar ook een klachtenregeling een onderdeel van uit zal maken – volgt zodra deze service in opdracht is gegeven. Tot nader bericht zijn de zonneparken in de operationele fase 24 uur per dag bereikbaar op telefoonnummer +31 6 41193306. Daarnaast kunnen emailberichten gestuurd worden naar ruben.berendts@bluebearenergy.com.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 12

6.3 Communicatiematrix middel

doelgroep

fase 1

naaste buren

omwonenden uit de buurt

inwoners uit Nuland e.o

participanten

stakeholders

partners

media

persoonlijke gesprekken

x

x

x

x

x

x

x

brief

x

x

x

x

website

x

x

x

x

x

nieuwsbrief

x

x

x

x

promotiemateriaal

x

x

x

x

bijeenkomsten (bij voldoende animo)

x

x

x

x

x

doel

frequentie

informeren, werven, binden en draagvlak creëren

ad hoc

informeren en werven

ad hoc

x

informeren en werven

voortdurend

x

x

informeren, werven en binden

1 keer per jaar

x

x

x

informeren en werven

eenmalig

x

x

x

informeren, werven, draagvlak en bewustwording creëren

2 keer

informeren, werven, draagvlak en bewustwording creëren

eenmalig

excursie (bij voldoende animo) free publicity (persberichten)

x

x

x

x

x

x

x

informeren en werven

media

sociale media

x

x

x

x

x

x

x

informeren, werven, draagvlak en bewustwording creëren

voortdurend

participatiebrochure

x

x

informeren en werven

eenmalig

informeren en werven

1 keer

x

video

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 13

middel

doelgroep

doel

frequentie

fase 2

naaste buren

omwonenden uit de buurt

inwoners uit Nuland e.o

participanten

stakeholders

partners

media

website

x

x

x

x

x

x

x

informeren en draagvlak behouden, bewustzijn creëren

voortdurend

bouw-update

x

x

x

x

x

x

x

informeren en draagvlak creëren

maandelijks

open dagen

x

x

x

x

x

x

x

informeren, draagvlak werven en behouden , bewustzijn creëren

1 keer

bouwspreekuur

x

x

x

informeren, draagvlak werven en binden

maandelijks

meldpunt

x

x

x

informeren, draagvlak werven

dagelijks

middel

doelgroep

doel

frequentie

fase 3

naaste buren

omwonenden uit de buurt

inwoners uit Nuland e.o

participanten

stakeholders

partners

media

website

x

x

x

x

x

x

x

informeren en draagvlak behouden, bewustzijn creëren

voortdurend

zonneparkupdate

x

x

x

x

informeren en draagvlak behouden

minimaal 1 keer per jaar

informeren en draagvlak behouden

1 keer per jaar

informeren, draagvlak behouden, bewustzijn creëren

1 keer per jaar

informeren en binden

voortdurend

jaaroverzicht

open dag

x

x

x

x

Zonapp

x

x

x

x

x

x

x

x

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 14

7. Voorlopige planning 2023

activiteit

mei - juni

persbericht indiening aanvragen omgevingsvergunning lancering homepage

september

nieuwsbrief

Verdere uitwerking van de planning is ook afhankelijk van het (vervolg)proces vanuit de gemeente. Dit vervolgstappen worden in overleg en afstemming met de gemeente ’s-Hertogenbosch genomen.

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 15

Bijlage I Feiten en cijfers over ‘s-Hertogenbosch (bron: 2023, allecijfers.nl) Inwoneraantal: 156.538 inwoners 74.792 huishoudens Geslacht man: 77.483, vrouw: 79.055 Woningsituatie 53% koopwoning (gemiddelde WOZ-waarde € 341.000), 33% huurwoning, 14% overig huur, 0% onbekend Leeftijd: 0-15 jaar: 23.401 15-25 jaar: 18.122 25-45 jaar: 42.589 45-65 jaar: 42.968 > 65 jaar: 29.458 Burgerlijke staat: 51,6% ongehuwd, 35,1% gehuwd, 8,6% gescheiden, 4,7% verweduwd Gemiddelde huishoudensgrootte: 2,1 personen

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 16

Inkomen gemiddeld: € 31.400 NB gemiddelde: € 29.265 Zetelverdeling na gemeenteraadsverkiezing 2022 D66: 6 VVD: 5 GroenLinks: 4 Rosmalens Belang: 4 CDA: 3 De Bossche Groenen: 3 PvdA: 3 Leefbaar ’s-Hertogenbosch: 2 SP: 2 PvdD: 1 Volt: 1 Bosch Belang: 1 Gewoon Gedreven: 1 PVV: 1 Voor Den Bosch: 1 50 Plus: 1 Overig: 0 Het college van gemeente ’s-Hertogenbosch bestaat uit: D66, VVD, GroenLinks, Rosmalens Belang, CDA en PvdA Relevante kernen zonneparken: Nuland, Kruisstraat, Vinkel

Communicatieplan zonneparken DEM Brabant BV © I 17 april 2023, v 1. 17

Roode Brug Inrichting zonnepark Omdat er weinig animo was in de omgeving om in gesprek te gaan over de invulling van de zonneparken, hebben we hieronder aangegeven op welke manier rekening is gehouden met de omwonenden. In het algemeen gaan gesprekken met de omgeving over zonneparken over met name de zichtbaarheid van de zonnepanelen. Daarnaast zijn er vaak zorgen over geluid en soms ook over zaken als overlast door reflectie en een enkele keer gaat het over angst voor elektromagnetische straling. Bij de ontwikkeling van de zonneparken is rekening gehouden met deze terugkerende thema’s (behalve het thema straling1). De enige mogelijke bron van geluid van een zonnepark van deze omvang komt van ventilatoren in de inverters. Er is geen sprake van grote transformatoren waardoor hiervan geen overlast verwacht kan worden. Door inverters verspreid op te stellen en altijd voldoende afstand tot woningen te houden, zal geluid geen overlast geven. In onderstaande tabel staan de maatregelen samengevat die zijn genomen om overlast te minimaliseren. In het beschreven overleg met een manager van een naastliggend bedrijf is benoemd dat er een wenst was om de oostgrens van het zonnepark recht te trekken. Echter, bij een bezoek aan de locatie met een landschapsarchitect die namens de gemeente werkt, is dit idee juist afgeraden.

Deze wijziging is daarom niet in het uiteindelijke plan doorgevoerd. Zichtbaarheid Hoogste punt panelen Hoogte hagen rondom

Geluid Locatie inverters

Reflectie Hoek van panelen/tafels

Ideaal

Uiteindelijk

3 meter Geen haag, alleen hekwerk

1,4 meter 2 meter hoge haag

Centraal dichtmogelijk bij netaansluing (=ingang park)

Verspreid over veld, maar nooit dichter dan 50 meter van een woning

Hoek van 40 tot 50 graden

Hoek van 10 graden, zodat reflecties niet optreden

Omgevingsfonds Als aanvulling op bijlage 2 van de de ruimtelijke onderbouwing geven wij hieronder aan hoe de praktische invulling van het omgevingsfonds wordt geregeld. Wij hebben Stichting Duurzame Polder Den Bosch bereid gevonden om het omgevingsfonds te beheren. De afspraken met deze stichting zijn in een overeenkomst vastgelegd. In deze overeenkomst staat ook dat mocht een ander meer lokaal geschikt initiatief zich melden om het fonds te beheren, dan zal het beheer overgedragen worden

1

Elektromagnetische straling bestaat alleen bij hoogfrequente bronnen. Alleen bij hoge frequenties ‘laat de lading los’ van de bron. Denk aan radio of telecommunicatie. Het gaat dan over kilohertz of megahertz (duizenden of miljoenen periodes per seconde). De panelen van een zonnepark voeren stroom met 0 (nul) hertz (gelijkstroom) er is dus geen sprake van straling. De rest van het energiesysteem werkt op 50 hertz, dit is honderden malen te weinig om te kunnen ‘stralen’. Er kan wel sprake zijn van een magnetisch veld, maar dit is zeer zwak en verder niet anders dan het aard-magnetisch veld.

hieraan. Samenvattend is het volgende concreet ingevuld in de overeenkomst met Stichting Duurzame Polder Den Bosch. Stichting Duurzame Polder Den Bosch zal de verantwoordelijkheid op zich nemen voor het beheer van een omgevingsfonds specifiek voor Zonnepark Roode Brug. Het zonnepark zal jaarlijks een bijdrage van €0,50 per opgewekte megawattuur (MWh) doen aan het fonds. Met een verwachte jaarlijkse productie van ongeveer 3400 MWh, komt dit neer op een jaarlijkse bijdrage van circa €1.700. De Stichting zal een aparte bankrekening openen waarop deze bijdragen worden gestort. Een eerste bedrag zal binnen 30 dagen na de start van de exploitatie van het zonnepark worden overgemaakt, en daarna jaarlijks uiterlijk op 1 mei. Dit geld is bestemd voor het financieren van lokale milieu- en gemeenschapsprojecten die bijdragen aan milieubescherming, duurzaamheid, lokale gemeenschapsontwikkeling/bevordering van sociale cohesie, welzijn van de jeugd, energiebesparing, en educatie over duurzame energie. Deze doelen zijn in overleg met de stichting bepaald. Lokale organisaties, gemeenschappen, en individuele bewoners uit de omgeving van het zonnepark kunnen projectvoorstellen indienen. Deze voorstellen zullen worden beoordeeld door de Stichting. Om transparantie te waarborgen, zal de Stichting halfjaarlijks verslag uitbrengen over de besteding van het fonds.

Dit verslag zal worden gedeeld met zowel het zonnepark als de lokale gemeenschap. Daarnaast heeft het zonnepark het recht om inzage te vragen in de financiële administratie van het fonds. Jaarlijks zal er een openbare bijeenkomst worden georganiseerd waarin de resultaten van het fonds worden gepresenteerd en feedback van de lokale gemeenschap wordt verzameld. De overeenkomst tussen de Stichting en het zonnepark zal in werking treden zodra de omgevingsvergunning van het zonnepark onherroepelijk is geworden en zal geldig blijven voor de gehele exploitatieperiode van het zonnepark, met een maximum van 25 jaar. Indien er een lokaal initiatief ontstaat dat het beheer van het fonds wil overnemen, zullen de partijen in overleg treden om dit mogelijk te maken. De getekende overeenkomst is aan het einde van dit document bijgevoegd.

Financiële participatie Na de financial close zal het zonnepark beginnen met het uitgeven van obligaties via een AFM goed gekeurd crowdfunding platform zoals: duurzaaminvesteren.nl , zonnepanelendelen.nl of vergelijkbaar. Een verplicht onderdeel van het samenwerken met dergelijke platforms is dat er een marketingcampagne wordt opgezet om deze mogelijke investering bij omwonenden onder de aandacht te brengen. De investeringen zijn toegankelijk voor iedereen, met een laag instapbedrag, zodat zoveel mogelijk mensen kunnen deelnemen. Door deze investeringen kunnen zij profiteren van de opbrengsten die het park genereert. Door de obligaties pas na financial close uit te geven, wordt de financiële stabiliteit van het project gewaarborgd voordat er omwonenden/externe investeerders worden betrokken. Er blijven tot die tijd immers grote risico’s in het investeren in zonneparken, zoals blijkt uit verschillende zonneparekn in Nederland die in financieel zwaar weer gekomen zijn. Deze timing geeft investeerders meer vertrouwen, omdat ze weten dat de basisfinanciering al op orde is en dat het project operationeel is. Hierdoor wordt voorkomen dat mensen investeren met verkeerde verwachtingen. De investeringen via obligaties helpen om de lokale gemeenschap te betrekken.

Eigenschappen obligatielening Maximale grootte inleg

10.000 EURO

Looptijd Rente (IRR)

10 jaar 5%

Aflossing

Lineair

Omvang

50% van het eigen vermogen. Naar verwachting is dit ca. 225.000 EURO

Bijlage 5 – Toets Wet natuurbescherming Zonnepark Roode Brug

Zonnepark Roode Brug | Eelerwoude | 64

Quickscan Wet natuurbescherming Roode Brug – DEM Brabant

Opdrachtgever: DEM Brabant BV Dhr. Ruben Berendts Heidetuin 57 3994 PD Houten

Opdrachtnemer: Eelerwoude Onze vestigingen 088-1471100 info@eelerwoude.nl www.eelerwoude.nl

Projectgegevens: Projectnummer: Datum: Projectleider: Opgesteld: Gecontroleerd: Status: Versie:

204075 18-4-2023 T. Rood M. Enthoven J. Loeffen Definitief 1

© 2023 Eelerwoude Dit rapport is enkelzijdig opgemaakt.

Inhoudsopgave 1

Inleiding ................................................................................................ Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

2

Huidige situatie en ontwikkeling ................................................................................................................. 6

2.1

Huidige situatie .......................................................................................................................................6

2.2

Voorgenomen ontwikkeling ...................................................................................................................7

3

Natuurwetgeving en -beleid........................................................................................................................ 9

3.1

Inleiding ..................................................................................................................................................9

3.2

Bescherming van soorten .......................................................................................................................9

3.3

Bescherming van gebieden .....................................................................................................................9

3.4

Bescherming van houtopstanden .........................................................................................................10

3.5

Natuurnetwerk Nederland ...................................................................................................................11

3.6

Gelders Natuurnetwerk ...................................................................Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

4

Methode.................................................................................................................................................... 13

4.1

Inleiding ................................................................................................................................................13

4.2

Bureauonderzoek .................................................................................................................................13

4.3

Terreinbezoek .......................................................................................................................................13

5

Beschermde soorten ................................................................................................................................. 14

5.1

Inleiding ................................................................................................................................................14

5.2

Planten..................................................................................................................................................14

5.3

Zoogdieren ............................................................................................................................................14

5.3.1

Vleermuizen .................................................................................................................................14

5.3.2

Overige zoogdieren ......................................................................................................................14

5.4

Vogels ...................................................................................................................................................15

5.5

Reptielen...............................................................................................................................................17

5.6

Amfibieën .............................................................................................................................................17

5.7

Vissen ....................................................................................................................................................17

5.8

Ongewervelden ....................................................................................................................................18

6 6.1

Conclusie ................................................................................................................................................... 19 Beschermde soorten.............................................................................................................................19

6.1.1

Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt ....................................................................19

6.1.2

Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt ..................................................................19