b2 Ruimtelijke Onderbouwing Zonnepark Kerkdekske V5_1

als die gevolgen onvoldoende kunnen worden beperkt, die activiteit achterwege te laten voor zover dat redelijkerwijs van diegene kan worden gevraagd.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 27

De realisatie van voorliggend plan heeft geen negatieve effecten op het kwaliteit van het grondwater. Een zonnepark wordt niet gezien als een stedelijke ontwikkeling en is ook geen milieubelastende activiteit waarbij schadelijke stoffen worden gebruikt. Enkel in de bekabeling wordt koper toegepast, maar dit is door de mantels van de kabels niet uitloogbaar in de bodem.

Afbeelding 17: Uitsnede kaart Instructieregels gemeenten: basiskaart Landelijk gebied

Het plangebied is in de Interim Omgevingsverordening aangewezen als Landelijk gebied. Artikel 3.41 schrijft het volgende voor met betrekking tot zelfstandige opstellingen van zonnepanelen: Artikel 3.41 zonneparken in landelijk gebied Lid 1. Binnen Landelijk gebied is nieuwvestiging mogelijk van zelfstandige opstellingen van zonnepanelen om te kunnen voldoen aan de doelstellingen voor het opwekken van duurzame energie als: a. uit onderzoek blijkt dat de aanleg van het zonnepark noodzakelijk is omdat in onvoldoende mate voorzien kan worden in de behoefte voor duurzame energie: 1. door de ontwikkeling van andere vormen van duurzame energie; 2. binnen Stedelijk gebied; 3. door meervoudig ruimtegebruik in Landelijk gebied of binnen bestaand ruimtebeslag op bouwpercelen; en 4. op gronden aansluitend op Stedelijk gebied. b. de nieuwvestiging past in het onderzoek naar geschikte locaties voor zelfstandige opstellingen van zonnepanelen, gelet op zorgvuldig ruimtegebruik en omgevingskwaliteit ; c. de ontwikkeling qua omvang inpasbaar is in de omgeving; d. de ontwikkeling een maatschappelijke meerwaarde geeft; e. de ontwikkeling op regionaal niveau is afgestemd met omliggende gemeenten en de netwerkbeheerder, gelet op de ontwikkeling van overige duurzame energie initiatieven in de omgeving. Lid 2. De maatschappelijke meerwaarde wordt onderbouwd vanuit de volgende criteria: a.

de mate van meervoudig ruimtegebruik; b. de maatregelen die getroffen worden om de impact op de omgeving te beperken; c. de bijdrage die wordt geleverd aan andere maatschappelijke doelen.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 28

Lid 3. Er kan uitsluitend toepassing gegeven worden aan het eerste lid met een omgevingsvergunning waarbij door toepassing te geven aan artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 2 of 3, Wet algemene bepalingen omgevingsrecht wordt afgeweken van een bestemmingsplan, waarbij aan de omgevingsvergunning in ieder geval de volgende voorwaarden worden verbonden: a. de omgevingsvergunning geldt voor een bepaalde termijn, die ten hoogste 25 jaar bedraagt; b. na het verstrijken van de termijn wordt de vóór de verlening van de omgevingsvergunning bestaande toestand hersteld en wordt de opstelling voor zonne-energie verwijderd; c. voor het gestelde onder b. wordt financiële zekerheid geste De voorgenomen ontwikkeling past binnen de ambities van de provincie Noord-Brabant. De randvoorwaarden die de provincie stelt worden in acht genomen door de initiatiefnemer. De voorgenomen ontwikkeling past binnen de ambities van de provincie Noord-Brabant. De randvoorwaarden die de provincie stelt worden in acht genomen door de initiatiefnemer. Lid 1. Nieuwvestiging van zelfstandige opstellingen a. De gemeente ’s-Hertogenbosch geeft aan zich in te zetten om te komen tot een duurzame energievoorziening. De ‘Visie Energielandschap’ is de uitwerking van de ambities van de RES Noordoost Brabant in ruimtelijk beleid en stelt voorwaarden aan locaties voor zonnevelden.

Zoals gesteld in de ‘Visie Energielandschap’ is er binnen de gemeente ’s-Hertogenbosch niet voldoende ruimte om de volledige energiebehoefte binnen het stedelijk gebied en/of op daken te vervullen. Derhalve is het noodzakelijk om grondgebonden zonneparken te ontwikkelen om de gestelde doelen te behalen. Om de ontwikkeling van zonneparken ruimtelijk te kunnen sturen zijn er zoekgebieden aangewezen waar een zonnepark onder voorwaarden mogelijk is b. In de RES Noordoost Brabant en de gemeentelijke Visie Energielandschap en Selectieleidraad Zonnevelden worden zoekgebieden en aanvullende criteria gesteld voor mogelijke locaties voor het opwekken van zonne-energie. Voor zon-op-land initiatieven wordt in eerste instantie ingezet op locaties die aansluiten op grootschalige infrastructuur of aansluiten op het stedelijke gebied. De locatie van voorliggend plan is direct tegen de A59 gelegen en sluit daarmee aan op het beleid van de gemeente ’s-Hertogenbosch. c. Voorliggend plan voorziet niet enkel in het opwekken van elektriciteit uit zonne-energie. De landschappelijke inpassing (zie paragraaf 2.4) maakt de oude structuren van het landschap zichtbaar en draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit.

In samenhang met de landschappelijke inpassing worden ook de natuurlijke kwaliteiten in het plangebied versterkt door het aanleggen van natuurvriendelijke oevers, kruidenrijk grasland, een vogel akker en de aanleg van een nieuw onverhard wandelpad. d. Voorliggend plan betreft een zonnepark met een relatief beperkte omvang van 6,33 hectare, in het landschappelijk inpassingsplan (zie paragraaf 2.4) is rekening gehouden met de schaal- en karakteristieken van het landschap. e. Maatschappelijke meerwaarde wordt gecreëerd door het bieden van mogelijkheden van financiële participatie (zie paragraaf 2.3.6). f. Er is reeds overeenstemming met de netbeheerder over aansluiting van het zonnepark op het net, netcapaciteit is zodoende geen belemmering voor de realisatie van voorliggend plan. Lid 2. De maatschappelijke meerwaarde wordt onderbouwd vanuit de volgende criteria: a. Voorliggend plan voorziet in meervoudig ruimtegebruik in de vorm van het ontwikkelen in nieuwe natuurwaarden binnen het plangebied zoals natuurlijke oevers langs de Kleine Weteringen, kruidenrijk grasland en een vogelakker. Dit zorgt voor een impuls voor de biodiversiteit voor zowel planten als diverse diersoorten. b.

Door de beperkte omvang, het beperkte aantal omwonenden, ligging tegen de A59 en de gedegen landschappelijke inpassing (zie paragraaf 2.4) heeft het zonnepark op deze locatie weinig impact en draagt het bij aan de ruimtelijke kwaliteit.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 29

c.

Initiatiefnemers bieden diverse mogelijkheden voor (financiële)participatie, zie paragraaf 2.3.6.

Lid 3. Er kan uitsluitend toepassing gegeven worden aan het eerste lid met een omgevingsvergunning waarbij door toepassing te geven aan artikel 2.12, eerste lid, onderdeel a, onder 2 of 3, Wet algemene bepalingen omgevingsrecht wordt afgeweken van een bestemmingsplan, waarbij aan de omgevingsvergunning in ieder geval de volgende voorwaarden worden verbonden: a. De looptijd van het zonnepark bedraagt 25 jaar, dit is contractueel overeengekomen met de grondeigenaren en noodzakelijk voor een rendabele exploitatie van het zonnepark. b. Na verstrijken van de looptijd zal, zoals is vastgelegd met de grondeigenaar, het terrein in oorspronkelijke staat worden terug gebracht. c. Hiervoor wordt een overeenkomst afgesloten tussen gemeente ’s-Hertogenbosch en initiatiefnemer.

Afbeelding 18: Uitsnede kaart Stedelijke ontwikkeling en erfgoed (Bron: Ruimtelijkeplannen.nl)

Artikel 3.43 Afwijkende regels Verstedelijking afweegbaar In afwijking van Artikel 3.42 Duurzame stedelijke ontwikkeling, eerste lid, kan een bestemmingsplan, ter plaatse van Verstedelijking afweegbaar voorzien in de nieuwvestiging van een duurzame stedelijke ontwikkeling als: a. binnen Stedelijk Gebied feitelijk of vanuit kwalitatieve overwegingen onvoldoende ruimte beschikbaar is; b. transformatie van cultuurhistorisch waardevol of geschikt leegstaand vastgoed niet tot de mogelijkheden behoort; c. de ontwikkeling past binnen de regionale afspraken, bedoeld in afdeling 5.4 Regionaal samenwerken; d. de stedenbouwkundige- en landschappelijke inrichting rekening houdt met de omgevingskwaliteit en structuren in het gebied en de naaste omgeving waaronder een duurzame afronding van het Stedelijk Gebied. Het meest westelijke perceel van het plangebied is gelegen binnen het gebied wat is aangewezen als ‘Verstedelijking afweegbaar’. Een zonnepark geldt echter niet als een stedelijke ontwikkeling 4. Het landschappelijke inpassingsplan voorziet in een kwaliteitsimpuls voor de gemeente en houdt tevens rekening met de structuren van het gebied en de naaste omgeving.

4

ECLI:NL:RVS:2019:178

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 30

3.3.3 Conclusie provinciaal beleid Voorliggend plan is passend binnen het provinciaal beleid. Het plan voorziet in een bijdrage aan de energietransitie op een wijze die tevens bijdraagt aan opgaven op het gebied van onder andere klimaatadaptatie, biodiversiteit. Het plangebied sluit aan op het stedelijk gebied en draagt bij aan de ruimtelijke kwaliteit.

3.4 Regionaal beleid 3.4.1 Regionale Energie Strategie Noordoost-Brabant De gemeente ’s-Hertogenbosch maakt deelt uit van de energie regio Noordoost-Brabant. In de regio Noordoost-Brabant werken de gemeenten Bernheze, Boekel, Boxmeer, Boxtel, Cuijck, Grave, ’s-Hertogenbosch, Landerd, Meierijstad, Mill en Sint Hubert, Oss, Sint Anthonis, Sint-Michielsgestel, Uden en Vught, de waterschappen Aa en Maas en De Dommel en de provincie Noord-Brabant samen aan de regionale uitwerking van het Klimaatakkoord. In de RES Noordoost-Brabant worden zoekgebieden voor wind- en zonne-energie aangewezen en worden handreikingen aan gemeenten gegeven om te helpen bij het maken van keuzes. De opgave voor de opwekking van duurzame energie in de regio Noordoost-Brabant t/m 2030 is het realiseren van 5,8 petajoule (PJ) (1,6 TWh) duurzaam opgewekte elektriciteit uit wind- en zonne-energie (grootschalige opwekking en zon-op-dak) en overige technieken zoals biomassa. Deze opgave is vervolgens opgesplitst in de bijdrage van de gemeenten die samen de regio Noordoost-Brabant vormen. Voor ’s-Hertogenbosch ligt de opgave voor 2030 op het opwekken van 0,35 TWh. Hiervan is reeds 0,05 TWh gerealiseerd, zit er nog 0,06 TWh ‘in de pijplijn’ en ligt er een resterende opgave van 0,3 TWh.

Afbeelding 19: Uitsnede kaart zoekgebieden zon RES Noordoost-Brabant

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 31

In de RES is een overwegingskader gegeven als handreiking aan de gemeenten. Dit overwegingskader helpt de gemeenten bij het maken van beleidsmatige keuzes op het gebied van duurzame energie. Het overwegingskader bestaat uit vijf pijlers: 1. Potentie: theoretische potentie op basis van techniek en wet- en regelgeving voor warmte en elektriciteit. 2. Landschap: behoud en versterking van belangrijke landschappelijke waarden en beleving en betekenis van de leefomgeving voor mens en dier. 3. Maatschappelijke kosten en baten: de effecten van de energietransitie uitgedrukt in ‘harde data’ (geld of andere kwantiteiten) gecombineerd met ‘zachte data’ (maatschappelijke effecten, leefbaarheid en kwaliteit). 4. Koppelkansen: gebiedsgerichte aanpak van kansen en knelpunten met andere (regionale – en lokale) opgaven, zoals landbouwtransitie, natuurlijkontwikkeling, goed waterbeheer en klimaatadaptatie. Het gaat om ruimtebeslag en het effectief benutten hiervan. 5. Maatschappelijke acceptatie: het gaat om het betrekken van inwoners, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties, waardoor de verandering in de leefomgeving door de energietransitie geaccepteerd wordt. De energietransitie heeft grote invloed heeft op de beleving van het landschap en de leefomgeving. De RES gaat daarom ook in op de ruimtelijke aspecten die energietransitie met zich mee brengt.

Bij het maken van keuzes zijn een fijne leefomgeving en zorgvuldig ruimtegebruik centrale uitgangspunten. Er moet gezocht worden naar mogelijkheden om de energietransitie te combineren met andere opgaven zoals klimaatadaptatie en het versterken van de biodiversiteit. Voor een efficiënt ruimtegebruik en behoud van de landschappelijke kwaliteit, ook na 2030, geeft de RES de volgende uitgangspunten: • Zorg voor regionale differentiatie door clustering: concentreren en leeghouden. Voor zon is de zonneladder NOB van toepassing. • Sluit natuurgebieden (Natura 2000, Natuur Netwerk Brabant) en bestaande bossen uit voor zonneweiden en windturbines. • Combineer en verbind opgaven: zie de energietransitie als onderdeel van een gebiedsopgave. • Gebruik de beschikbare ruimte meervoudig en efficiënt. • Zet energietransitie in als hefboom voor kwaliteitsverbetering van het gebied. • Beschouw de RES als een ontwerpopgave. • Sluit aan bij en/of ontwerp met gebiedsspecifieke kenmerken. • Sluit aan bij de landbouwkundige structuren. • Kies een passende plaatsingsstrategie (inpassing, aanpassing of transformatie). • Wees zorgvuldig met cultuurhistorisch waardevolle elementen en structuren. • Wees voorzichtig met de ondergrond en het watersysteem. • Zorg voor draagvlak onder de bevolking.

In de Zonneladder (zie hieronder) wordt een prioriteit van 1 (hoogste prioriteit) tot 5 (laagste prioriteit) gegeven voor (mogelijke) locatie voor zonneparken. Dit is een belangrijk instrument voor het maken van keuze met betrekking tot locaties voor het opwekken van zonne-energie.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 32

ZONNELADDER: 1. Daken, constructies en infrastructuur • daken, overkappingen, parkeerplaatsen • op infrastructurele werken (geluidsschermen e.d.) • verwerkt in infrastructurele werken 2. Onbenutte gronden in de bebouwde omgeving • onbenutte bouwlocaties, braakliggende terreinen • industriële waterbassins 3. Terreinen in landelijke gebied niet zijnde landbouwgrond of natuur • vliegvelden, defensieterreinen, waterzuiveringsterreinen • binnenwateren 4. Terreinen aangrenzend aan de bebouwde omgeving • randen van industrie-en haventerreinen • stads- en dorpsranden 5. Landbouwgrond in landelijk gebied • voorkeur voor gronden met een verbeteringsaanleiding, meervoudig ruimtegebruik Afbeelding 20: Zonneladder Noordoost-Brabant

Tot slot sluit de RES Noordoost-Brabant aan bij de afspraken uit het Klimaatakkoord dat bij grootschalige zonen wind projecten (> 15 kWp) er sprake moet zijn van minimaal 50% eigenaarschap. Hierdoor worden niet alleen de lasten gedeeld, maar ook de lusten. Dit komt draagvlak voor grootschalige initiatieven ten goede. Relatie met voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan is passend binnen de uitgangspunten van de RES Noordoost-Brabant. Het plan voorziet in de opwekking van duurzame energie en levert daarmee een bijdrage aan de ambities van de RES, daarnaast is er sprake van meervoudig ruimtegebruik door het realiseren van nieuwe natuur binnen het zonnepark. Het plangebied is gelegen in een door de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch vastgesteld zoekgebied voor zon-opland (zie afbeelding 8). Voor de realisatie van het zonnepark zal gebruik worden gemaakt van agrarische gronden. Deze gronden zijn echter pal aan de A59 gelegen. Doordat er voor de realisatie van het zonnepark gebruik wordt gemaakt van agrarische grond staat de locatie op trede 5 van de zonneladder. Het plan voorziet echter in meervoudig ruimtegebruik in de vorm van natuurontwikkeling in de vorm van natuurvriendelijke oevers met nieuwe poelen, mantel-zoomvegetatie, struweelhagen en kruidenrijk grasland.

Dit zorgt voor een impuls van de biodiversiteit en betere verbinding met omliggende NNB natuurgebieden en levert een bijdrage aan de klimaatadaptatie door meer ruimte te bieden voor waterberging. De situering langs een grote verkeersader als een snelweg zorgt voor een geclusterde verstoring van het landschap, wat uiteindelijk als minder hinderlijk wordt ervaren dan een verspreide verstoring Zodoende sluit voorliggend plan aan op de uitgangspunten van de RES.

3.4.2 Conclusie regionaal beleid Het plan is passend binnen het beleid van de Regionale Energie Strategie Noordoost-Brabant. Het initiatief voorziet in de opwekking van elektriciteit uit zonne-energie op agrarische grond. Er wordt binnen het plan tevens gewerkt aan opgaven op het gebied van klimaatadaptatie en biodiversiteit. Maatschappelijke meerwaarde wordt verkregen door het versterken van het bestaande wandelpad. Door de ligging tegen stedelijk gebied en langs de A59 en de landschappelijke inpassing blijft de impact op de omgeving beperkt.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 33

3.5 Gemeentelijk beleid In deze paragraaf zal worden ingegaan op het relevante (ruimtelijke) beleid van de gemeente ’sHertogenbosch, zoals dit is vastgelegd in beleidsstukken als de structuurvisie of omgevingsvisie en andere relevante nota’s op het gebied van landschap, energie en duurzaamheid. De regelgeving voortkomend uit het vigerende bestemmingsplan wordt buiten beschouwing gelaten. In paragraaf 1.3 is reeds het planologische regime aan bod gekomen. Op het moment van indienen van voorliggende aanvraag was de Ruimtelijke Structuurvisie “Stad tussen Stromen” (vastgesteld 28 januari 2014) van toepassing. Deze visie onderkent het belang van de energietransitie. Het opwekken van duurzame energie uit wind en zon wordt hierbij genoemd, maar zonder verdere uitwerking. In het kader van voorliggend plan is nadere toetsing aan de Ruimtelijke Structuurvisie derhalve niet van toegevoegde waarde.

3.5.1 Visie Energielandschap Op 7 juli 2020 is de structuurvisie ‘Visie Energielandschap’ vastgesteld door de gemeente ’s-Hertogenbosch. In deze visie is het beleid uitgewerkt om te komen tot een energie neutrale gemeente in 2050. Vanwege de grote ruimtelijke impact van zonnevelden en windmolens is er een speciale visie opgesteld die in gaat op de ruimtelijke aspecten van de energietransitie in het buitengebied van ’s-Hertogenbosch. Vanwege het diverse karakter van het buitengebied wordt er in de visie onderscheid gemaakt in meerdere deelgebieden.

Afbeelding 21: Deelgebieden Visie Energielandschap

In de Visie Energielandschap komt de zonneladder terug in enigszins versimpelde vorm met drie treden. De zonneladder stelt in de Visie Energielandschap voor om: 1. Eerst daken in te zetten voor zonnepanelen; 2. Vervolgens ruimte in stedelijk gebied en langs infrastructuur te benutten; 3. Pas als laatste over te gaan tot het plaatsen van zonnevelden in het buitengebied.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 34

Relatie met voorgenomen ontwikkeling Het plangebied is gelegen in het deelgebied Hooge Heide, door de A59 opgedeeld in Hooge Heide Noord en Hooge Heide Zuid. Hooge Heide is het landelijk gebied op de dekzandrug tussen Rosmalen, Nuland en Berlicum. Het is een overwegend droog gebied, maar wordt dooraderd door waterlopen als de Grote Wetering en Kleine Wetering. Hooge Heide Noord is gelegen op de flank van de dekzandrug, Hooge Heide Zuid is gelegen óp de dekzandrug. Dit gebied omvat naast bossen en natuurgebieden ook een aanzienlijk areaal jonge heideontginning; het overwegen open agrarisch landschap rond Vinkel, waar ook het plangebied is gelegen. Hooge Heide kent een afwisselend landschap van bos, heide, stuifzanden en open agrarisch gebied. Hier kunnen zonnevelden onder voorwaarden worden ingepast. De eventuele ontwikkeling van zonnevelden dient integraal worden benaderd. Hierbij kan worden gedacht aan: • Het versterken van de ruimtelijke structuur van het mozaïeklandschap door het aanplanten van houtwallen en houtsingels; • De recreatieve gebruiksmogelijkheden te verruimen door de aanleg van wandelpaden; • De ecologische kwaliteit te versterken door het toevoegen van nieuwe milieucondities zoals het realiseren van ecologische verbindingen of het toevoegen van een paddenpoel, en; • Rekening houden met en/of versterken van cultuurhistorische waarden.

Voorliggend plan voorziet met de landschappelijke inpassing met bomenrijen met knotwilgen in versterking van de ruimtelijke structuur. Eveneens zorgen het kruidenrijke grasland, natuurvriendelijke oevers en de vogelakker voor verbetering van de ecologische kwaliteit / biodiversiteit en worden er nieuwe milieucondities toegevoegd. De historische verkavelingsstructuur wordt terug gebracht in het landschap en de historische structuur van het Kerkdekske blijft behouden. De recreatieve waarde van het Kerkdekske blijft eveneens behouden en daarnaast wordt er een nieuw onverhard wandelpad langs de oostzijde van het zonnepark toegevoegd om het maken van een ommetje te stimuleren. Met in acht name van het voorgaande kan gesteld worden dat voorliggend initiatief passend is binnen de Visie Energielandschap.

3.5.2 Selectieleidraad Zonnevelden Als uitwerking van de Visie Energielandschap en in samenhang met de Regionale Energie Strategie heeft de gemeente ’s-Hertogenbosch de Selectieleidraad Zonnevelden eerste tranche 100 hectare opgesteld. Aan de hand van deze leidraad kunnen de initiatieven voor de invulling van de ambities voor het opwekken van elektriciteit uit zonne-energie worden geselecteerd. De eisen uit de leidraad hebben betrekking op een integrale ruimtelijke visie waarin de ruimtelijke kwaliteit en landschappelijke inpassing, een goed woon- en leefklimaat en maatschappelijke meerwaarde worden aangetoond. Voortkomend uit het uitvoeringsprogramma van de Visie Energielandschap krijgen initiatieven voor zonnevelden op plassen en zonnevelden langs snelwegen voorrang. Wanneer er niet voldoende dergelijke initiatieven zijn komen plannen in aanmerking voor zonneparken langs andere grootschalige infrastructuurlijnen (bijv. spoorwegen), aansluitend op stedelijk gebied en als laatste zonneparken in kleinschalige landschappen. Daarnaast dienen initiatieven financieel en technisch haalbaar zijn. Gezien de krapte op het elektriciteitsnet dient hierover advies worden ingewonnen bij Enexis en/of Tennet. Daarnaast dient ieder plan minimaal 50% lokaal eigendom te garanderen.

Relatie met voorgenomen ontwikkeling Voorliggend plan voorziet in de realisatie van een zonneveld met een gedegen landschappelijke inpassing op een locatie aansluitend op grootschalige infrastructuurlijnen, de A59, en aansluitend op het stedelijke gebied ten noorden van de A59. De ruimtelijke kwaliteit krijgt een impuls door het terugbrengen van de verdwenen verkavelingsstructuur. De laanstructuur van het Kerkdekske blijft bestaan en door het creëren van openheid aan beide zijden er van wordt deze sterker in het landschap neergezet. Daarnaast voorziet het plan in het

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 35

toevoegen van ecologische kwaliteiten in de vorm van bomenrijen, kruidenrijk grasland, natuurvriendelijke oevers en een vogelakker. Tevens wordt er een nieuw recreatief wandelpad aangelegd ter uitbreiding van de recreatieve mogelijkheden. Lokaal eigendom wordt bereikt door het initiatief onder te brengen in een besloten vennootschap waarbij lokale participanten vanaf het begin, maar ook op een later moment, kunnen deelnemen in het eigendom. Het streven is dat er uiteindelijk sprake is van 75% lokaal eigendom van participanten en omwonenden.

3.5.3 Verordening Bomen, Water en Groen ’s-Hertogenbosch 2021 In de verordening Bomen, Water en Groen (door de raad vastgesteld 9 maart 2021) bevat regels over activiteiten in de fysieke leefomgeving met betrekking tot het vellen van houtopstanden, het lozen van gronden hemelwater en het verplicht realiseren van groen in het geval van verhardingstoename. De realisatie van een zonnepark wordt ook gezien als toename van verharding, waardoor de groennorm van toepassing is. Artikel 4.15 Verbod op het lozen van hemelwater 1 Het is verboden om bij het realiseren van nieuwe verharding of het vernieuwen van bestaande verharding hemelwater te lozen op de riolering of openbaar terrein. 2 De perceeleigenaar heeft de verplichting het hemelwater op eigen terrein te verwerken, waarvoor geldt dat: a. bij het realiseren van nieuwe verharding of het vernieuwen van bestaande verharding met een oppervlakte van 500 m² of meer, de te realiseren hemelwatervoorziening minimaal 60 mm per m² toename verhard oppervlak of vernieuwing bestaand verhard oppervlak kan verwerken; b. bij het realiseren van nieuwe verharding of het vernieuwen van bestaande verharding met een oppervlakte van minder dan 500 m², de te realiseren hemelwatervoorziening minimaal 10 mm per m² toename verhard oppervlak of vernieuwing bestaand verhard oppervlak kan verwerken.

Deze verplichting geldt niet indien voor de betreffende oppervlakte aan nieuwe verharding of vernieuwde bestaande verharding, een groen dak wordt gerealiseerd met een minimale bergingscapaciteit van 25 mm per m². 3. In afwijking van het tweede lid geldt dat indien een perceel is aangesloten op drukriolering de eigenaar van het betreffende perceel de verplichting heeft het hemelwater volledig op eigen terrein te verwerken. 4. Indien voor het realiseren van nieuwe verharding of het vernieuwen van bestaande verharding een vergunning voor een andere activiteit is benodigd, worden bij de aanvraag voor die vergunning de volgende gegevens en bescheiden verstrekt: a. een berekening van de wateropgave; b. een situatietekening van de hemelwatervoorziening. 5. De hiervoor bedoelde hemelwatervoorziening dient uiterlijk 10 weken na het gereedkomen van de nieuwe verharding of vernieuwde bestaande verharding gerealiseerd te zijn. Aansluiting van de hemelwatervoorziening op gemeentelijke voorzieningen, zoals straatkolken, leidingen en de openbare weg, dienen volgens de eisen van het college als beheerder te worden uitgevoerd. Artikel 4.17 Kwaliteit te lozen hemelwater Het is verboden het afstromende hemelwater als bedoeld in artikel 4.15 te verontreinigen door het afspoelen of uitlogen van gebruikte bouwmaterialen of geloosde stoffen.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 36

Artikel 4.20 Groennorm 1. Het is verboden meer dan 500 m2 nieuwe verharding te realiseren zonder daarbij te voldoen aan de groennorm die geldt voor een bepaald gebied, zoals opgenomen op de Groenkaart in bijlage 3 van deze Verordening, en te voldoen aan de minimale kwalitatieve biodiversiteitscore, zoals opgenomen in bijlage 4b van deze Verordening. 2. De groennorm wordt ingevuld aan de hand van de kwantitatieve groenscore, zoals opgenomen in bijlage 4a van deze Verordening. De kwalitatieve biodiversiteitsscore wordt bepaald aan de hand van bijlage 4b van deze Verordening. 3. Het college is bevoegd de kwantitatieve groenscore en de kwalitatieve biodiversiteitscore, zoals opgenomen op de in bijlage 4a en bijlage 4b bij deze Verordening te wijzigen. Artikel 4.21 Ontheffing groennorm 1. Het college kan op aanvraag ontheffing verlenen van het verbod als bedoeld in artikel 4.20 indien redelijkerwijs niet kan worden voldaan aan de groennorm of de minimaal te behalen kwalitatieve biodiversiteitscore. 2. Bij de aanvraag om een ontheffing geeft de aanvrager een overzicht van de redenen waarom niet aan de groennorm of de minimale kwalitatieve biodiversiteitscore kan worden voldaan. 3. Aan de te verlenen ontheffing kunnen voorschriften worden verbonden. Deze voorschriften kunnen onder meer betrekking hebben op het voldoen van een geldelijke bijdrage.

Relatie met voorgenomen ontwikkeling Ten aanzien van de afvoer van hemelwater voldoet het zonnepark aan de regels zoals gesteld in artikel 4.15 van de verordening Bomen, Water en Groen. Hemelwater wordt niet afgevoerd op de riolering of openbaar terrein. Onder de opstellingen met panelen blijf het voor hemelwater mogelijk om te infiltreren in de bodem. De benodigde onderhoudspaden worden uitgevoerd in halfverharding en deze worden eveneens niet aangesloten op de riolering. Binnen het zonnepark worden geen uitloogbare materialen toegepast of stoffen gebruikt die het hemelwater kunnen verontreinigen. Hiermee wordt aan de regels van artikel 4.17 van de verordening voldaan. Het scoresysteem van de Verordening Bomen, Water en Groen voorziet niet in een systematiek voor zonnevelden waarbij sprake is van meervoudig ruimtegebruik. Hierdoor kan redelijkerwijs niet aan de groennorm worden voldaan. Derhalve zal ontheffing van de groennorm worden aangevraagd. Hiervoor dient aangetoond te worden dat het plan wel bijdraagt aan de doelen van de verordening. Zoals in hoofdstuk 2.4 reeds is beschreven zal er samen met de realisatie van het zonnepark ook worden gewerkt aan landschappelijke en natuurlijke waarden. Rond de panelen zal kruidenrijk grasland worden gerealiseerd, worden nieuwe bomenrijen geplant en worden natuurvriendelijke oevers aangelegd.

Van het totale oppervlak van 6,3 hectare zal 2,46 hectare worden benut voor het plaatsen van opstellingen met panelen. De overige 3,85 hectare wordt natuurlijk ingericht. De licht op bodem opstelling in combinatie met een mengsel van grassoorten, met daarin ook soorten die goed tegen schaduw kunnen, zal in korte tijd zorgen voor een stevige begroeiing onder de opstellingen met panelen. Ook kan door de openingen tussen de panelen water goed verspreid over het plangebied infiltreren. Hiermee achten wij het aangetoond dat voorliggend plan in voldoende mate bijdraagt aan de doelen van de Verordening Bomen, Water en Groen.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 37

3.5.4 Duurzaamheidsnota De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch heeft in mei 2019 de duurzaamheidsnota ‘Samenwerken aan een duurzaam ’s-Hertogenbosch’ vastgesteld. Deze nota bevat ambities richting 2050 op het vlak van duurzaamheid, verdeeld over 4 thema’s, te weten; 1. Gezonde, groene en klimaatbestendige gemeente; ’s-Hertogenbosch groen en klimaatbestendig in 2050 We gaan voor een vitale bodem en ondergrond, met een goede balans tussen benutten en beschermen We willen voldoen aan de luchtkwaliteitseisen van de WHO Het geluidsniveau van weg- en railverkeer, bedrijvigheid, horeca en evenementen is beheersbaar 2. Co2-neutrale gemeente In 2050 is ’s-Hertogenbosch CO2 – neutraal In 2050 zijn de kringlopen in de landbouw gesloten In 2050 is ’s-Hertogenbosch CO2 – neutraal 3. Waardebehoud van grondstoffen In 2050 benutten we maximaal de waarde van grondstoffen In 2030 gebruiken we 50% minder primaire grondstoffen dan nu In 2050 is al ons afval grondstof voor de productieketen. 4. Duurzame mobiliteit In 2050 is al het vervoer schoon, slim en veilig Bij alle plannen dient aan de hand van de hierboven genoemde thema’s te worden beschreven op welke wijze het aspect duurzaamheid is meegenomen in het plan.

Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Gezonde, groene en klimaatbestendige stad Het zonnepark levert een bijdrage aan een gezonde, groene en klimaatbestendige stad door het vergroten van de biodiversiteit door onder meer de aanplant van knotwilgen en de realisatie van een vogelakker en de realisatie van natuurvriendelijke oevers langs de Kleine Wetering. De aanleg van een nieuw wandelpad nodigt uit tot het maken van ommetjes, wat een positief effect op de gezondheid heeft. Energie- en Co2-neutrale gemeente Met de realisatie van het zonnepark wordt er door het opwekken van elektriciteit uit zonne-energie een bijdrage geleverd aan de ambitie om energie- en Co2-neutraal te zijn in 2050. Waardebehoud grondstoffen Het zonnepark wordt na de looptijd volledig ontmanteld. Door het toepassen van een schroef- of slagpalenfundering is ontmanteling eenvoudig. De restmaterialen (staal, kabels, technische installaties en panelen) worden volgens de dan geldende technieken hergebruikt en gerecycled. Duurzame mobiliteit Onder meer de groei van het aantal elektrische auto’s zal ook de vraag naar elektriciteit toenemen, waarvoor, bij voorkeur, ook duurzaam opgewekte elektriciteit beschikbaar is.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 38

3.5.5 Conclusie gemeentelijk beleid Het initiatief voor zonnepark Kerkdekske is passend binnen het gemeentelijk beleid. Het plangebied is gelegen langs infrastructuur (A59) en voorziet naast opwekking van duurzame energie ook in een impuls van de ruimtelijke kwaliteit, biodiversiteit, recreatieve mogelijkheden en biedt maatschappelijke meerwaarde in de vorm van lokaal eigendom. Ook draagt het plan bij aan de duurzaamheidsambities van de gemeente ’sHertogenbosch.

3.6 Conclusie Voorliggend plan is passend binnen het beleid van het Rijk, de provincie Noord-Brabant en de gemeente ’sHertogenbosch.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 39

4 Waardentoets 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt de impact van de ontwikkeling van het zonnepark Kerkdekske op de verschillende waarden beschreven. Hieronder vallen flora en fauna, cultuurhistorie en water. Er wordt beschreven wat er is onderzocht en welke resultaten hieruit zijn gekomen. Vervolgens wordt hieruit een conclusie getrokken met betrekking tot de ontwikkeling.

4.2 Natuurwaarden Voortkomend uit de Wet natuurbescherming dient er rekening te worden gehouden met de verplichtingen op het gebied van soorten- en gebiedsbescherming. Ook spelen eventueel verplichtingen met betrekking tot het Natuurnetwerk Nederland (NNN). De voorgenomen ontwikkeling is door een ecoloog van Eelerwoude getoetst aan de Wet natuurbescherming en het NNN-beleid, zie bijlage 5 voor het separate rapport. De Wet natuurbescherming bestaat uit drie onderdelen: de bescherming van soorten, de bescherming van gebieden en de bescherming van houtopstanden. De kern van het natuurbeleid wordt gevormd door het Natuurnetwerk Nederland, dat een samenhangend netwerk vormt van natuurgebieden. De provincies zijn het bevoegd gezag. Alleen in een aantal situaties, zoals bij ruimtelijke ingrepen waarmee grote nationale belangen zijn gemoeid, is het Rijk het bevoegd gezag.

4.2.1 Soortenbescherming Het uitgangspunt bij het onderdeel soortenbescherming is dat geen schade mag worden toegebracht aan beschermde dieren of planten. De wet kent een drietal beschermingsregimes; beschermingsregime soorten Vogelrichtlijn, beschermingsregime soorten Habitatrichtlijn en beschermingsregime “andere soorten”. Elk beschermingsregime heeft zijn eigen verbodsbepalingen. Voor ieder ruimtelijk plan of ruimtelijke ontwikkeling is het verplicht om te toetsen of deze kan leiden tot overtreding van de betreffende verbodsbepalingen. Wanneer sprake is of kan zijn van een overtreding, dan dient er onderzocht te worden of een vrijstelling geldt. Indien er geen vrijstelling geldt, kan het aanvragen van een ontheffing noodzakelijk zijn. Soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt De ontwikkeling zal naar verwachting leiden tot een beperkt verlies van leefgebied van een aantal beschermde soorten waarvoor een provinciale vrijstelling geldt. Het betreft soorten als haas en enkele algemene muizensoorten zoals al veldmuis. De ingreep heeft geen invloed op de gunstige staat van instandhouding van deze soorten omdat er sprake is van een tijdelijke, en plaatselijke verstoring, voldoende leefgebied aanwezig blijft en het relatief algemene soorten betreft.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 40

Soorten waarvoor geen provinciale vrijstelling geldt Met de volgende soorten en/of soortgroepen dient rekening te worden gehouden. Broedvogels Voor alle beschermde inheemse (ook algemeen voorkomende) vogelsoorten geldt een verbod op handelingen die opzettelijk nesten, rustplaatsen en eieren vernielen of beschadigen, als ook op het wegnemen van nesten van vogels. Daarnaast is het verboden vogels opzettelijk te storen, tenzij de storing niet van wezenlijke invloed is op de staat van instandhouding van de desbetreffende vogelsoort. In veel situaties kan dit voorkomen worden door verstorende werkzaamheden buiten het broedseizoen5 uit te voeren. Ook in dit geval volstaat deze maatregel. Algemene zorgplicht In de Wet natuurbescherming is in artikel 1.11 een omschrijving opgenomen over de algemene zorgplicht. Deze zorgplicht houdt in dat iedereen ‘voldoende zorg’ in acht neemt voor alle in het wild levende dieren en planten, dus ook niet-beschermde soorten, en hun directe leefomgeving. Dit is een algemene verantwoordelijkheid die voor iedereen geldt. Het betekent bijvoorbeeld dat er niet onnodig dieren en planten worden gedood, wanneer daar redelijkerwijs een andere oplossing voor is. Zoals bijvoorbeeld de dieren verplaatsen naar een ander gebied.

4.2.2 Gebiedsbescherming Met het onderdeel gebiedsbescherming worden binnen de Wet natuurbescherming de Natura 2000-gebieden beschermd. Natura 2000 is een samenhangend netwerk van natuurgebieden in Europa. Natura 2000 bestaat uit gebieden die zijn aangewezen in het kader van de Europese Vogelrichtlijn (79/409/EEG) en gebieden die zijn aangemeld op grond van de Europese Habitatrichtlijn (92/43/EEG). Voor alle gebieden gelden instandhoudingsdoelstellingen. De kern van de bescherming is dat deze instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar mogen worden gebracht. Activiteiten mogen geen negatieve effecten hebben op de waarden waarvoor het gebied is aangewezen. Voor activiteiten of projecten die schadelijk zijn voor de beschermde natuur geldt een vergunningplicht. Hierdoor is in Nederland een zorgvuldige afweging gegarandeerd bij projecten die gevolgen kunnen hebben voor natuurgebieden. Het plangebied is niet gelegen in beschermd natuurgebied. Gezien de aard en schaal van de ontwikkeling en de tussengelegen afstand tussen het gebied en Natura 2000 of NNB zijn er geen negatieve effecten te verwachten. Omdat er sprake zal zijn van het gebruik van motorvoertuigen met stikstofemissies tijdens de aanlegfase kunnen effecten qua stikstofdepositie niet op voorhand worden uitgesloten.

Om aan te tonen dat de ontwikkeling niet leidt tot stikstofdepositie op daarvoor gevoelige Natura 2000-gebieden, is een stikstofberekening benodigd. Deze stikstofberekening is separaat bijgevoegd bij voorliggende aanvraag (bijlage 5). De conclusie uit deze stikstofberekening is dat de significante negatieve effecten op voorhand zijn uit te sluiten, waarmee een vergunning in het kader van de Wet natuurbescherming niet aan de orde is en de ontwikkeling uitvoerbaar wordt geacht.

4.2.3 Bescherming houtopstanden Er zijn in het plangebied geen bomen aanwezig. Er worden daarom ook geen bomen verwijderd uit het plangebied als gevolg van de ontwikkeling. Er is geen sprake van beschermde houtopstanden. 5 In het kader van de Wet natuurbescherming wordt voor het broedseizoen geen standaardperiode gehanteerd. Van belang

is of een broedgeval verstoord wordt, ongeacht de datum. Globaal gaat het echter om de periode van 1 maart tot 15 juli.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 41

4.3 Archeologie Aardkundige, archeologische en cultuurhistorische waarden moeten zoveel mogelijk worden behouden. Op basis van het verdrag van Malta en de wet op de archeologische monumentenzorg is het uitgangspunt gesteld om archeologisch erfgoed zoveel mogelijk ter plekke te bewaren en maatregelen te nemen om dit te bewerkstelligen. De verstoorder van de bodem is verantwoordelijk voor het behoud van de archeologische resten. Daar waar behoud ter plekke niet mogelijk is, betaalt de verstoorder het archeologisch onderzoek en de mogelijke opgravingen. Voor ruimtelijke plannen die archeologische waarden bedreigen, moeten betrokken partijen in beeld brengen welke archeologische waarden in het geding zijn. Relatie met voorgenomen ontwikkeling Het plangebied heeft in het noorden een klein deel de dubbelbestemming ‘Waarde – Archeologie hoge verwachting’ met een onderzoekplicht voor archeologische waarden voor het bouwen of uitvoeren van werkzaamheden dieper dan 0,3 meter onder het maaiveld en een oppervlakte groter dan 200 m2. In maart 2023 is door Laagland advies een bureauonderzoek uitgevoerd met als doel een archeologisch verwachtingsmodel op te stellen. Zie bijlage 6 voor het rapport van dit onderzoek. Het gebied is nooit bebouwd of bewoond geweest aangezien het hier te nat voor was.

Op basis van het onderzoek kan worden geconcludeerd dat de kans klein is dat het plangebied archeologische sporen bevat, afgezien van off-site resten. Het archeologische belang hiervan is laag. Ook kan worden gesteld dat de kans op verstoring van archeologische resten door de voorgenomen werkzaamheden zeer gering is. Er zal slechts een beperkte verstoring van de bodem plaatsvinden door graafwerkzaamheden en de funderingspalen voor de opstellingen met panelen. Op basis van het onderzoek is nader onderzoek niet aan de orde en wordt door het archeologisch bureau geadviseerd het plangebied vrij te geven. Hiermee wordt het voorgenomen initiatief uitvoerbaar geacht voor het aspect archeologie. Tot slot blijft te allen tijde de archeologische meldingsplicht van kracht. Dit betekent dat wanneer bij werkzaamheden archeologische vondsten worden aangetroffen waarvan kan worden aangenomen dat dit archeologische waardevolle vondsten betreffen, dit gemeld wordt bij het bevoegd gezag (conform de Erfgoedwet 2016, artikel 5.10 & 5.11).

4.4 Cultuurhistorie Op grond van het Besluit ruimtelijke ordening moeten, naast de in de grond aanwezige of te verwachten monumenten, ook cultuurhistorische waarden in het plangebied worden meegewogen bij een afwijkingsbesluit in het kader van de Wro.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 42

Afbeelding 22: Uitsnede Cultuurhistorische Waardenkaart Noord-Brabant (Bron: Provincie Noord-Brabant)

Relatie met voorgenomen ontwikkeling Het plangebied kent geen bebouwing van cultuurhistorische waarde, zie bovenstaande afbeelding voor een uitsnede van de Cultuurhistorische Waardenkaart van de provincie Noord-Brabant. De dijk met het laantje Het Kerkdekske (Kerkdijkje) is een landschappelijk element van cultuurhistorische waarde wat vanaf 1869 op historische kaarten is terug te vinden (zie afbeelding 22). Vanaf medio jaren ’50 eindigt het Kerkdijkje op de weg die het plangebied aan de zuidzijde begrenst (tegenwoordig Coppensdijk). In de volgende jaren wordt verdwijnt het Kerkdijkje langzaam maar zeker uit het landschap als gevolg van de schaalvergroting in de landbouw.

4.5 Water De toelichting van een omgevingsvergunning dient, conform artikel 3.1.6, lid 1 onder b van het Besluit ruimtelijke ordening, een beschrijving te bevatten van de wijze waarop in het plan rekening is gehouden met de gevolgen voor de waterhuishouding. In deze paragraaf wordt eerst ingegaan op het voor dit plan relevante waterbeleid. Vervolgens is de huidige en toekomstige waterhuishoudkundige situatie van het plangebied beoordeeld.

4.5.1 Europees beleid De Europese Kaderrichtlijn Water (2000/60/EG) is op 22 december 2000 in werking getreden en is bedoeld om in alle Europese wateren de waterkwaliteit chemisch en ecologisch verder te verbeteren. De Kaderrichtlijn Water omvat regelgeving ter bescherming van het binnenlandse oppervlaktewater, overgangswateren (waaronder estuaria worden verstaan), kustwateren en grondwater. Streefdatum voor het bereiken van gewenste waterkwaliteit was 2015. Eventueel kan er, mits goed onderbouwd, uitstel (derogatie) verleend worden tot uiteindelijk 2027. Voor het uitwerken van de doelstellingen worden er op (deel)stroomgebied

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 43

plannen opgesteld. In deze (deel) stroomgebied beheersplannen staan de ambities en maatregelen beschreven voor de verschillende (deel)stroomgebieden. Met name de ecologische ambities worden op het niveau van de deelstroomgebieden bepaald.

4.5.2 Rijksbeleid Het nationale waterbeleid is vastgelegd in het Nationaal Water Programma 2022-2027 . De drie hoofdambities uit dit programma zijn; • Een veilige en klimaatbestendige delta; • Een concurrerende, duurzame en circulaire delta, en; • Een schone en gezonde delta met hoogwaardige natuur. De genoemde ambities zijn in het programma uitgewerkt voor diverse thema’s zoals klimaatadaptatie, waterveiligheid, zoetwaterverdeling en droogte en waterkwaliteit. Ook komt de samenhang met thema’s als natuur, bodem en ondergrond, landschap en energietransitie aan bod. Dit geeft het Nationaal Waterprogramma een integraalkarakter, in lijn met de toekomstige Omgevingswet.

4.5.3 Provinciaal beleid De provincie Noord-Brabant heeft een afzonderlijk beleidsdocument voor het provinciale waterbeleid; het Regionaal Water en Bodem Programma 2022 – 2027 (RWP), een uitwerking van de provinciale omgevingsvisie voor de thema’s bodem en water.. Aan de hand van dit programma streeft de provincie naar een klimaatbestendig en veerkrachtig water- en bodemsysteem in 2050, wat bestand is tegen extremen. Het RWP zet in op een systeemgerichte aanpak. Dat wil zeggen: • Een (deel)stroomgebied benadering waarbij water en bodem, het gebruik ervan, en eventuele ingrepen in samenhang worden bekeken; • Handelen en denken vanuit het integrale perspectief van de Provinciale Omgevingsvisie: diep, rond en breed; • Meerdere doelen slim met elkaar verbinden, zoals natuurherstel, klimaatadaptatie en wateraanbod voor landbouw, natuur en stedelijk gebied, cultuurhistorie, de energietransitie, verminderen van de milieudruk en dergelijke. Waar mogelijk wordt de inhoudelijke samenhang tussen de beleidsopgaven actief versterkt door deze zo veel mogelijk te combineren in een gezamenlijke aanpak; • Behoud van de beschermende mechanismen die in het water- en bodemsysteem van nature aanwezig zijn zoals de kleilagen die het diepere grondwater beschermen tegen vervuilingen. De basis van het bodem- en waterbeleid zijn de volgende zeven handelingsprincipes: 1. Watervoorraad in balans; 2.

Elke druppel telt; 3. Niet alles kan overal; 4. Brabant is in staat extreme weerssituaties op te vangen; 5. Bescherming van water- en bodemkwaliteit; 6. Gebruikers zijn maximaal verantwoordelijk; 7. Circulair denken en doen.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 44

Zoals in paragraaf 3.3.2 reeds behandeld, is het plangebied gelegen binnen een als zodanig aangewezen grondwaterbeschermingsgebied. Dit maakt dat er aanvullende eisen gelden ter bescherming van grondwater en afstromend hemelwater. De initiatiefnemer is verplicht melding te doen voor het uitvoeren van activiteiten in een grondwaterbeschermingszone indien er; 1. Afstromend hemelwater van het huis/gebouw of parkeerplaats op of in de bodem wordt geloosd. 2. Sprake is van onverhard parkeren 3. Sprake is van graaf- of boorwerkzaamheden op een diepte van 3 meter of meer onder maaiveld en/of het toepassen van 5.000 m3 of meer grond of baggerspecie. In voorliggend geval is er sprake van afstromend hemelwater wat in de bodem wordt geloosd, wat een melding bij de provincie Noord-Brabant.

4.5.4 Waterschapsbeleid Het Waterschap Aa en Maas heeft in het Waterbeheerpplan de hoofdlijnen van het beleid voor de periode 2022 – 2027 uitgezet. De kernwerkzaamheden van het waterschap zijn: • Goede bescherming tegen overstromingen vanuit de Maas • Een hydrologisch en ecologisch goed functionerend watersysteem, óók in extreem droge en extreem natte tijden • Goed transport en een goede zuivering van het afvalwater in ons werkgebied Naast deze kerntaken richt het waterschap zich in de periode 2022 – 2027 onder meer op het versterken van de Maaasdijken, het vergroten van de robuustheid van het riviersysteem en het verkleinen van de veiligheidsopgave. Voorliggend plan is, voor zover relevant, passend binnen het beleid van het waterschap. Watertoets Bij ruimtelijke ontwikkelingen moet worden aangetoond dat de waterhuishouding niet negatief wordt beïnvloed door de beoogde ruimtelijke ontwikkeling. Hiervoor is de watertoets procedure ontwikkeld. Deze watertoets vormt de basis voor de planbeoordeling door het waterschap en het wateradvies. Uit de watertoets (zie bijlage 7) is naar voren gekomen dat voor de gehele ontwikkeling de normale procedure van toepassing is. Het totale plangebied is gelegen in een grondwaterbeschermingsgebied en er zijn watergangen in beheer van het waterschap aanwezig.

Waterhuishouding Voorliggend plan heeft geen negatieve invloed op de waterkwaliteit en ecologie. Op onderstaande afbeelding is een uitsnede van de Legger van het waterschap Aa en Maas te zien met daarin het plangebied aangegeven.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 45

Afbeelding 23: Uitsnede Legger Waterschap Aa en Maas

De Kleine Wetering die ten noorden van het plangebied loopt is een A-watergang met een beschermingszone van 5 meter breed ten behoeve van onderhoud. Daarnaast lopen langs de Coppendijk en langs het wandelpad (het voormalige Kerkdijke) B-watergangen, deze kennen geen beschermingszone. De beschermingszone langs de A-watergang valt buiten de percelen die het plangebied vormen en zijn derhalve geen belemmering voor voorliggend plan. Bij de aanleg van de natuurvriendelijke oevers dient hier echter wel rekening mee te worden gehouden. Vanuit het waterschap is aangegeven dat een natuurvriendelijke oever ook een wens van het waterschap is. De belangrijkste voorwaarde voor het realiseren van de natuurvriendelijke oevers langs de noordelijke rand van het zonnepark is dat er een onderhoudspad aanwezig blijft voor het uitvoeren van onderhoud aan oevers en watergang vanaf beide zijden van het water. Verder wordt er onder de zonnepanelen geen gesloten verharding aangelegd. Hierdoor kan het regenwater tussen de panelen vrij infiltreren in de bodem. Ook komt er in het gehele plangebied geen afvalwater vrij. Voorliggend plan heeft zodoende geen negatieve gevolgen voor de waterkwaliteit en door de ontwikkeling van natuur zelfs een positieve invloed op de ecologie. Het plangebied is wel gelegen in een grondwaterbeschermingsgebied (zie ook paragraaf 3.3.2.). Door o.a.

gebruik te maken van niet uitloogbare materialen heeft voorliggend plan geen negatieve gevolgen voor het grondwater. Tevens wordt er geen grondwater onttrokken. Bij Provincie Noord-Brabant wordt een melding ingediend voor voorliggende ontwikkeling in relatie tot het grondwaterbeschermingsgebied.

4.5.5 Gemeentelijk beleid Plan water en riolering De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft in haar ‘Plan water en riolering’ (augustus 2022) benoemd hoe zij om wil gaan met klimaatverandering en gevolg daarvan op de waterhuishouding. Zo beschrijft het Plan water en riolering (PWR) hoe de opgaves, van droogte en veel neerlag, komende planperiode (2023-2028) aangepakt worden voor zwel riolering als hemelwatervoorzieningen. Zo wil de gemeente komende jaren ruimte benutten voor waterberging, alsmede hemelwater zo goed mogelijk scheiden.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 46

Verordening Bomen, Water en Groen ’s-Hertogenbosch 2021 De Verordening Bomen Water en Groen van de gemeente ’s-Hertogenbosch bevat de regels voor activiteiten in de fysieke leefomgeving met betrekking tot het vellen van beschermde houtopstanden, het lozen van grond- en hemelwater en het verplicht realiseren van groen in het geval van verhardingstoename. Omdat hemelwater vrij kan infiltreren tussen de rijen met panelen geldt een zonnepark niet als verharding. Er hoeft derhalve geen aanvullende bergingsvoorziening te worden gerealiseerd. Zoals de regels uit de verordening stellen wordt het zonnepark niet aangesloten op de riolering. Regenwater wordt binnen het plangebied opgevangen en ter plekke geïnfiltreerd in de bodem. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Met voorliggend plan wordt rekening gehouden het de ambities uit het PWR. Zo wordt, zoals hierboven al is aangegeven, onder de zonnepanelen geen gesloten verharding aangelegd. Hierdoor kan het regenwater tussen de panelen vrij infiltreren in de bodem, waarmee geen sprake is van verharding. Ook komt er in het gehele plangebied geen afvalwater vrij. Bij neerslag ontstaat ruimte om water in het plangebied in de bodem te laten infiltreren. Hiermee past voorliggend plan binnen de ambities van het Plan water en riolering.

4.5.6 Conclusie Gelet op het bovenstaande kan worden geconcludeerd dat voldaan wordt aan het waterbeleid van de overheid en het waterschap en dat het aspect 'water' geen belemmering oplevert voor voorliggend plan.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 47

5 Milieuaspecten 5.1 Inleiding Bij nieuwe initiatieven dienen de ruimtelijk relevante milieuaspecten te worden onderzocht. Deze aspecten worden in dit hoofdstuk behandeld. De relevantie aspecten waar op in wordt gegaan zijn: - Bodem - Geluid - Luchtkwaliteit - Geur - Externe veiligheid - Explosieven - Bedrijven en milieuzonering - Verkeer en parkeren - Vormvrije m.e.r.-beoordeling - Leidingen - Lichtreflectie - Elektromagnetische straling

5.2 Bodem Sinds 1 januari 2008 is in het Besluit Bodemkwaliteit (Bbk) vastgelegd hoe we in Nederland omgaan met het hergebruik van schone en licht verontreinigde grond en de bescherming van de bodem. Bij de verlening van een omgevingsvergunning in afwijking van het bestemmingsplan moet worden bepaald of de aanwezige bodemkwaliteit past bij het toekomstige gebruik.

Afbeelding 24: Uitsnede bodemkwaliteitskaart (www.bodemloket.nl)

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 48

Afbeelding 25: Uitsnede bodemkwaliteitskaart gemeente 's-Hertogenbosch (Bron: Geoportal 's-Hertogenbosch)

Relatie met voorgenomen ontwikkeling Binnen het totale plangebied zijn volgens de provinciale bodemkwaliteitskaart geen gegevens bekend (zie afbeelding 24). ). Op de gemeentelijke bodemkwaliteitskaart heeft de bodem binnen het plangebied de bodemfunctieklasse overig, zie afbeelding 25. De percelen zijn tot op heden in gebruik voor akkerbouw. Het is aannemelijk dat er ook in de niet onderzochte delen geen sprake is van bodemverontreiniging. Ook is een zonnepark is geen gevoelige functie voor bodemverontreiniging. Wat betreft het aspect bodem zijn er geen belemmeringen voor de voorgenomen ontwikkeling en is nader bodemonderzoek niet aan de orde. Daarnaast wordt rekening gehouden met de mogelijke effecten op de bodem. De zonnepanelen worden middels dunne stalen palen bevestigd met de grond. Hiervoor zijn geen funderingen benodigd. Hiervoor wordt voor het grootste deel gebruik gemaakt van recyclebare materialen en bevatten de zonnepanelen geen uitlogende materialen (zie ook paragraaf 4.5.4). Voorafgaand aan de bouwfase van het zonnepark voert de initiatiefnemer altijd een bodemonderzoek uit als nulmeting van het plangebied.

5.3 Geluid Voor de beoordeling van het onderdeel geluid moet in algemene zin aan de volgende punten worden voldaan: • De normen uit de Wet geluidhinder (Wgh) worden in acht genomen. • Bedrijven in de omgeving worden niet in hun bedrijfsvoering belemmerd. • Op en rond het plangebied blijft sprake van een aanvaardbaar woon- en leefklimaat Wet geluidhinder Per 1 januari 2007 is de gewijzigde Wgh in werking getreden. Hierin staat dat inzichtelijk moet worden gemaakt welke geluidsbronnen in het gebied aanwezig zijn en wat de geluidsbelasting is voor woningen en andere geluidsgevoelige bestemmingen zoals onderwijsgebouwen, ziekenhuizen en verpleeghuizen. Op basis van de Wgh zijn er drie geluidsbronnen waarmee bij nieuwe ruimtelijke plannen rekening gehouden dient te worden: wegverkeer-, railverkeer- en industrielawaai. Artikel 76 Wgh verplicht er toe om bij ruimtelijke ontwikkelingen die betrekking hebben op gronden binnen een geluidzone terzake van de geluidsbelasting van de gevel van geprojecteerde geluidsgevoelige bestemmingen de grenswaarden uit de Wgh in acht te nemen. De VNG heeft voor bedrijven en milieuzonering richtafstanden voorgeschreven ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. Zonnevelden met een elektrisch vermogen boven de 50 MW vallen onder de categorie elektriciteitsproduktiebedrijven.

Voor transformatorstations met een vermogen minder dan 10 MVA geldt voor het voorkomen van geluidhinder een richtafstand van 30 meter. Transformatorstations met een vermogen tot

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 49

100 MVA geldt een richtafstand van 50 meter. Dit betekent dat in voorliggend geval wordt geadviseerd om, op basis van een goede ruimtelijke ordening, een afstand van minimaal 30 meter aan te houden met geluidsgevoelige functies (zoals burgerwoningen). Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Een zonnepark is geen geluidgevoelige functie. Met de realisatie van het zonnepark worden ook geen geluidgevoelige functies aangebracht, waardoor het zonnepark zelf geen bescherming tegen geluidsoverlast vereist. In het kader van een goede ruimtelijke ordening worden de richtafstanden uit de VNG-uitgave ‘Bedrijven en milieuzonering’ aangehouden. In de VNG-uitgave 'Bedrijven en milieuzonering' valt de voorgenomen ontwikkeling onder de categorie 'elektriciteitsdistributiebedrijven met transformatorvermogen tot de 10 MVA'. Voor transformatorstations met een vermogen minder dan 10 MVA geldt een richtafstand van 30 meter voor geluid. Binnen het zonnepark worden drie transformatoren van 1,75 MVA (totaal 5,25 MVA) en een inkoopstation geplaatst. Dit betekent dat wordt geadviseerd om, op basis van een goede ruimtelijke ordening, een richtafstand van 30 meter aan te houden met geluidsgevoelige functies (zoals burgerwoningen). De dichtstbijzijnde geluidsgevoelige (woon)bestemming is gelegen aan de Van Rijckevorselweg 2A, op 30 meter van de rand van het zonnepark.

De technische installaties worden echter op een afstand van circa 110 meter geplaatst vanaf de dichtstbijzijnde woningen, waardoor er geen sprake zal zijn van geluidshinder door de installaties in het zonnepark. Een goed woon- en leefklimaat voor het aspect geluid kan worden gegarandeerd.

5.4 Luchtkwaliteit Het wettelijk kader met betrekking tot de luchtkwaliteit is sinds 2007 vastgelegd in hoofdstuk 5 van de Wet milieubeheer (Wm) en in de algemene maatregel van bestuur: ‘Niet in betekenende mate bijdragen’ (Besluit NIBM) en de ministeriële regeling NIBM (Regeling NIBM). In titel 5.2 van de Wm is het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) geregeld. In dit programma staat onder andere beschreven wanneer en hoe overschrijding van luchtkwaliteitsnormen moet worden aangepakt. In het programma wordt rekening gehouden met nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. Ontwikkelingen die binnen het programma passen hoeven niet te worden getoetst aan de luchtkwaliteitsnormen. Voor ontwikkelingen die niet in betekende mate bijdragen aan luchtverontreiniging, is geen onderzoek nodig naar de luchtkwaliteit. Relatie met de voorgenomen ontwikkeling Op grond van de NIBM-tool is een ontwikkeling ‘in betekende mate’ bij een toename van het aantal verkeersbewegingen met ruim 800 per dag (met 5% aandeel vrachtverkeer). De voorgenomen ontwikkeling betreft de realisatie van een zonnepark. De verkeersbewegingen die de ontwikkeling van een zonnepark met zich mee brengt, zijn alleen tijdens de aanlegfase merkbaar. In deze fase is er tijdelijk sprake van een grotere toename van verkeersbewegingen.

Nadat de bouw van het park is afgerond daalt het aantal verkeersbewegingen weer naar de oude situatie. Zelfs tijdens de bouwperiode blijft het aantal verkeersbewegingen ruimschoots onder de 800 per dag. Hierdoor kan de ontwikkeling als ‘niet in betekenende mate’ worden gezien. Gelet op het voorgaande wordt geconcludeerd dat de voorgenomen ontwikkeling niet significant bijdraagt aan een verslechtering van de luchtkwaliteit en nader onderzoek naar het aspect luchtkwaliteit niet noodzakelijk is.

5.5 Geur Ten aanzien van het aspect geur wordt geconcludeerd dat het zonnepark geen bron van mogelijke geuroverlast is. Tevens is het zonnepark geen geurgevoelig object wat beschermd dient te worden tegen geuroverlast van buitenaf.

Zonnepark Kerkdekske | Eelerwoude | 50

5.6 Lichtreflectie Het zonnepark bestaat onder andere uit de realisatie van pv-panelen, welke het zonlicht opvangen. Hierdoor is het mogelijk dat het zonlicht zorgt voor schittering van de pv-panelen. Indien er sprake is van schittering door de pv-panelen, dan is dat op een moment dat de zonnestralen zo erg reflecteren op de pv-panelen, dat de lichtweerkaatsing in het oog waargenomen kan worden. Voor de lichtweerkaatsing zijn twee soorten licht, welke gereflecteerd kunnen worden. Dit betreffen direct licht en diffuus licht. Direct licht wordt al meest hinderlijk ervaren, doordat het bestaat uit zonlicht welke niet weerkaatst of afgebogen wordt. Bij reflecties van direct licht kan de schittering, ondanks de beperkte kans, in een uiterst geval zorgen voor verblinding. Diffuus licht is licht dat is verstrooid, doordat het bijvoorbeeld door wolken heen schijnt. Het licht komt hierbij niet uit één plek. Verblinding door diffuus licht is zeer onwaarschijnlijk. Het licht dat weerkaats wordt heeft altijd dezelfde uitgaande hoek als ingaande hoek (zie afbeelding 24). Hierdoor zijn factoren, zoals hoogte, oriëntatie en de hellingshoek van de pv-panelen van belang voor de lichtweerkaatsing. Daarnaast zijn ook de locatie van de waarnemer en de hoogte en hoek van de zon relevant voor de lichtweerkaatsing.