A. Brief 14 april 2021 - Begroting 2022 en Jaarstukken 2020 - GGD Hart voor Brabant
Tekst van het document
• De GGD heeft zich voor veel maatschappelijke partners in de zorg-, welzijns- en onderwijssector bewezen als professionele partner en adviseur ten aanzien van infectiepreventie. We ondezoeken hoe de behoefte aan deze ondersteuning zich na de coronapandemie ontwikkelt, om hierop met ons plusaanbod zo adequaat mogelijk aan te sluiten. • In samenwerking met vijf GGD’en uit Brabant, Zeeland en Limburg stellen we het TBC REC-Zuid in. GGD Hart voor Brabant is penvoerder. Mogelijk leiden de volgende (innovatie-)projecten in 2021 tot nieuwe diensten/activiteiten in 2022: • In het project De Groene Plaatsmaker wordt een aanpak ontwikkeld om samen met jongeren de leefomgeving groener en gezonder in te richten.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
16
1.3 GEZONDHEIDSBEVORDERING EN LEEFSTIJL Gezondheidsbevordering richt zich op het verbeteren van gezondheid om zo de ziektelast te beperken en de noodzaak tot zwaardere hulp te voorkomen. Het voorkomen van ziekte en gezondheidsbeperkingen bespaart leed, problemen en ook kosten. Bevordering van gezondheid kan door een gezondere leefstijl, maar ook door de inrichting van een gezonde omgeving en door participatie en sociaal welbevinden. Bij het bevorderen van een gezonde leefstijl zijn veel partijen betrokken, zoals scholen, sportclubs en welzijnsinstellingen. Het gaat onder andere over het tegengaan van roken, het promoten van gezonde voeding en gezond bewegen, alcohol- en drugspreventie en depressiepreventie. We monitoren de gezondheid in de gemeente en/of wijk, signaleren risico’s en adviseren gemeenten, scholen en partners hierover. Naast adviseur, zijn we soms ook coördinator of uitvoerder, afhankelijk van wat de gemeente of opdrachtgever nodig vindt. Gezond leven met corona Het gedachtegoed van Machteld Huber over Positieve Gezondheid wordt steeds meer gemeengoed in het domein van de publieke gezondheid. Ook de GGD adopteerde dit gedachtegoed in zijn beleidsvisie. De coronacrisis heeft echter pijnlijk zichtbaar gemaakt hoe ingewikkeld het is om dit gedachtegoed ook in tijden van crisis leidend te laten zijn.
Er bestaan grote maatschappelijke zorgen over de negatieve impact van de coronamaatregelen op de leefstijl van de Nederlanders. Ook de GGD signaleert deze ontwikkeling in de gezondheids monitors; bijvoorbeeld de mate waarin onze inwoners ongezond eten, minder bewegen, last hebben van stress, psychosociale klachten ervaren en de mate waarin zij alcohol en tabak gebruiken. Het virus raakt mensen met een verstoord immuunsysteem door overgewicht en andere chronische aandoeningen (zoals diabetes en hart- en vaatziekten) het hardst. Deze gezondheidsproblemen zien we veel meer bij inwoners met een lagere sociaal economische status en andere kwetsbaren. Het risico dat hierdoor bestaande gezondheidsverschillen groter worden, is substantieel. De GGD monitort de effecten van de coronacrisis op de gezondheid in onze regio. We signaleren waar gezondheidsrisico’s als gevolg van de indringende overheidsmaatregelen zijn ontstaan en zijn toegenomen. We verzamelen die informatie, geven voorlichting en adviseren over de neveneffecten van de coronacrisis op de publieke gezondheid. Dat doen we als adviseur, coördinator of uitvoerder samen met gemeenten, scholen en partners.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
17
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
2020
Het percentage scholen met het vignet Gezonde school
26%
30%
Prognose 2022
Toelichting
Wat willen we bereiken? Een deel van de taken komt voort uit landelijk beleid. In aanvulling daarop staan in onze beleidsvisie als ambities:
U mag van ons verwachten dat we werken aan de drie speerpunten uit het Nationaal Preventieakkoord; roken, overgewicht en alcoholgebruik. De GGD zet zich er, samen met de gemeente als regievoerder, voor in dat: •
het aantal mensen met overgewicht daalt in plaats van stijgt;
•
in 2040 jongeren niet meer roken;
•
jongeren en zwangere vrouwen geen alcohol drinken;
•
iedereen zich veel bewuster is van de risico’s van alcohol.
We hebben hierbij speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Mensen met een lage opleiding en een laag inkomen zijn in onze samenleving slechter af als het om gezondheid gaat. Ze roken meer, hebben vaker overgewicht, bewegen minder en eten ongezonder. Deze problemen maken deel uit van bredere achterliggende problemen, zoals schulden, armoede of werkeloosheid.
We bieden de gemeenten vanuit ons basispakket diverse keuzemogelijkheden om de gezond
Wat gaan we verder ontwikkelen? heid van hun inwoners te bevorderen. In de verdere ontwikkeling daarvan wordt veel maatwerk toegepast. Mede op basis van onze monitors bespreken we wat nodig is en zetten dat in.
Het preventieakkoord wordt vertaald naar (nieuw) lokaal of regionaal beleid. We initiëren, regisseren en organiseren duurzame, gezondheidsbevorderende activiteiten en onderbouwde interventies om de gezonde keus de makkelijke keus te maken. In de gemeentelijke coalitieakkoorden vragen gemeenten ook onze aandacht voor de volgende doelgroepen: jeugd, kwetsbare gezinnen, volwassenen met een lage opleiding en een laag inkomen, ouderen en statushouders.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
18
Nieuwe activiteiten • Onder de noemer ‘Gezond leven met Corona’ ontwikkelen en ontplooien we een aantal gerichte activiteiten, met als doel informatie te verzamelen, voorlichting te geven en beleidsadvies te geven over de neveneffecten van de coronacrisis op onze publieke gezondheid. Het betreft in beginsel werkzaamheden die de GGD vanuit zijn basispakket toch al uitvoert, maar dan gebundeld en specifiek gericht op de gezondheidsschade die veroorzaakt wordt door COVID-19 en de indringende overheidsmaatregelen inclusief de gevolgen daarvan. Deze inzet richt zich nadrukkelijk ook op de meest kwetsbare bewoners van ons werkgebied. • In 2020 presenteerde de staatssecretaris van VWS samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten de nieuwe Landelijke Nota Gezondheidsbeleid 2020 – 2024. Verbeteren van gezondheid in de fysieke- en sociale leefomgeving, verminderen van gezondheidsachterstanden, verlagen van de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongvolwassenen en bijdragen aan vitaal ouder worden. Dat zijn vier gezondheidsvraagstukken waar het Rijk en gemeenten mee aan de slag gaan de komende jaren. Wij ondersteunen desgewenst met kennis en expertise, data en beleidsadvies de totstandkoming van de lokale en regionale nota’s in ons werkgebied. (Programmatische) vernieuwing Iedereen, van jong tot oud, kan in zijn leven verzeild raken in een kwetsbare situatie.
Daarenboven zijn we op bepaalde momenten in ons leven per definitie meer kwetsbaar. De ene persoon kan heel goed zelf met die kwetsbaarheid omgaan. De ander heeft daar hulp bij nodig. Om het aantal gezonde levensjaren van onze inwoners te verhogen, vragen zowel kinderen en jongeren als volwassenen aandacht. Daarbij zetten we onze kennis en expertise in om gezondheidsverschillen te verkleinen en bieden we mensen in kwetsbare situaties kansen om zo gezond mogelijk te blijven. Vanuit een doorlopende lijn jeugd-volwassenen-ouderen signaleren we vroegtijdig kwetsbare situaties op regionaal, gemeentelijk en wijkniveau. Wij zijn hierbij de verbindende schakel tussen de zorg-, de sociaal maatschappelijke en de veiligheidsketen. Anders dan bij jeugd zijn er bij volwassenen in kwetsbare situaties bij signalering al vaak meerdere partijen in het netwerk actief. Daarom onderzoeken we samen met onze gemeenten en partners op welke momenten de GGD aan zet is. We onderzoeken en inventariseren in 2021 potentiële situaties en momenten van kwetsbaarheid, met bijzondere aandacht voor díe kwetsbare situaties waar met op preventie gerichte interventies veel gezondheidswinst is te realiseren. We brengen samen met onze gemeenten en partners in beeld welke rol de GGD hier met preventieve volwassengezondheidszorg kan spelen, vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid.
Dit kan in 2022 leiden tot nieuwe diensten op het gebied van monitoring, signalering en advies. Mogelijk leiden de volgende (innovatie-)projecten in 2021 tot nieuwe diensten/activiteiten in 2022: • In het innovatieproject ‘Voel je beter met BEP’ wordt een app ontwikkeld waarmee klassieke muziek kan worden ingezet om de (mentale) gezondheid van inwoners te verbeteren. • In het innovatieproject ‘Drugs, wat doet het met jou?’ (voorheen: denormalisering van drugsgebruik) onderzoeken we wanneer, door wie, hoe vaak en met welke maatschappelijke effecten welke drugs worden gebruikt. Op basis hiervan ontwikkelen we een toolbox met diverse interventies om middelengebruik tegen te gaan.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
19
1.4 MONITOREN, SIGNALEREN EN ADVIES Een gezonde regio vraagt om goed zicht op gezondheid. Met behulp van onderzoek en data kunnen inwoners, partners en gemeenten onderbouwde en gezonde keuzes maken om het maximale uit hun leven te halen. Het verwerven van inzicht in de gezondheidssituatie van de bevolking is een wettelijke taak die bij de GGD is belegd. De GGD heeft veel informatie in huis, vooral over de jeugdigen tot 18 jaar, vanwege de jeugd gezondheidszorg (zie paragraaf 1.1). We bieden alle jeugdigen preventieve zorg op onze consultatie bureaus of op scholen (onderzoek, advies en vaccinaties). Hierdoor hebben we unieke en betrouwbare informatie over de gezondheid en het welzijn van de jeugd in ons werkgebied. Ook voeren alle Nederlandse GGD’en om de vier jaar een (wettelijke) gezondheidsmonitor uit, elk jaar bij een andere leeftijdsgroep: kinderen, jongeren, volwassenen en ouderen. We zoeken naar nieuwe manieren om meer en beter inzicht te krijgen. Daarbij maken we gebruik van nieuwe technieken en combineren we onze data met die van andere organisaties, waaronder gemeenten. Daarnaast voeren we steeds meer onderzoeken “op maat” uit: concrete opdrachten, voor diverse opdrachtgevers. Dit leidt tot nieuwe inzichten in gezondheid, per gemeente en zelfs per wijk of school.
De gemeente kan met onze data beter onderbouwde keuzes maken voor de preventie en de publieke gezondheid. We stellen kennis over gezondheid en gezonde kansen altijd en overal beschikbaar. Extra gezondheidsonderzoek naar COVID-19 Naast onderzoeken naar de oorzaken en effecten van COVID-19 en onderzoeken in het kader van academische werkplaatsen, zal de GGD ook deelnemen aan een integrale brede gezondheids monitor COVID-19. Hiertoe is in 2021 een propositie aangeboden aan het ministerie van VWS, door het RIVM, Nivel en GGD GHOR Nederland. Deze propositie vloeit voort uit de wettelijke taak die de GGD’en hebben vanuit de Wet publieke gezondheid, om bij rampen en incidenten door middel van gezondheidsonderzoek (GOR) de gezondheidstoestand van inwoners in kaart te brengen. De bedoeling is om middels een brede gezondheidsmonitor de fysieke en mentale gezondheids effecten van de coronacrisis in kaart te brengen en op basis hiervan de minister en gemeente besturen te adviseren. Hiertoe wordt de grote hoeveelheid aan veelal losstaande coronagerelateerde onderzoeken die onlangs van start zijn gegaan gebundeld en gekoppeld aan de reguliere gezondheidsmonitors, zoals de Gezondheidsmonitor Jeugd, de Gezondheidsmonitor Volwassen & Ouderen en ook de Nivel Zorgregistraties.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
20
Ten tijde van het schrijven van deze begroting heeft het ministerie van VWS zijn voornemen kenbaar gemaakt om het onderzoek te financieren. De minister heeft ZonMw gevraagd om het opdrachtgeverschap op zich te nemen, waarmee de GOR brede monitor een deelprogramma GOR zal worden binnen ZonMw. De totale omvang van de subsidie en het deel daarvan dat ten goede komt van GGD Hart voor Brabant zijn echter nog niet bekend.
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
2020
Prognose 2022
Toelichting
Gezondheidsmonitor:
•
Aantal tabellenboeken
0
25
20
•
Aantal gemeenteschetsen
0
25
20
•
Aantal wijkschetsen
0
103
100
Aantal overgewichtsprofielen
25
25
20
Aantal leden dat het gezondheidspanel telt
3.362
7.763
9.000
Aantal opgeleverde thematische schetsen
4
6
4
Aantal schoolschetsen VO
62
38
60
-
3
4
Aantal gemeenten waar aanvullend BrOS product is opgeleverd (bijvoorbeeld gebiedsprofiel)
Wat willen we bereiken? Het merendeel van deze taken is wettelijk bepaald. In aanvulling daarop staat in onze beleidsvisie als ambitie: U mag van ons verwachten dat we: ontwikkelingen en trends in gezondheid en ziekte signaleren;
•
ons (vraaggericht) onderzoek combineren met data van anderen;
•
ondersteunen bij het interpreteren van de inzichten die we daaruit halen;
•
mensen stimuleren informatie te benutten om hun gezondheid en leefomgeving
•
te verbeteren; de privacy van onze inwoners en het beroepsgeheim hierbij garanderen;
•
In 2023 hebben we actuele gezondheidsinformatie via interactieve dashboards.
•
De gemeente kan met onze data beter onderbouwde keuzes maken voor de preventieve en publieke gezondheid.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
21
Wat gaan we verder ontwikkelen? Nieuwe activiteiten • We voeren in het kader van onze taak Gezondheidsonderzoek bij Rampen (GOR) een extra jongvolwassenen monitor een extra ouderen en volwassenen monitor uit. (programmatische) vernieuwing • GGD Hart voor Brabant heeft een gedegen eigen onderzoeksapparaat, dat bovendien verstevigd wordt door tal van samenwerkingen met academische werkplaatsen en andere onderzoeksinstituten. We stellen ons ten doel om dit onderzoeksapparaat op zo’n manier in te zetten, dat het in combinatie met de kennis en kunde van onze professionals en in goed overleg met onze klanten leidt tot de meest effectieve dienstverlening (evidence-based practice). In 2021 ontwikkelen we hierop een visie, die ons in 2022 in staat stelt om de ons beschikbare onderzoeksinstrumenten te evalueren, opnieuw te richten en af te stellen. Mogelijk leiden de volgende (innovatie)projecten in 2021 tot nieuwe diensten/activiteiten in 2022: • In het innovatieproject ‘Tinder je gezondheid’ wordt een app (à la Tinder) ontwikkeld om de gezondheid van jongvolwassenen te monitoren en in beeld te brengen.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
22
1.5 TOEZICHT HOUDEN De GGD houdt voor de gemeenten toezicht op de uitvoering van de Wet kinderopvang. De toezichthouders voeren jaarlijks inspecties uit bij alle kinderdagverblijven, buitenschoolse opvang en gastouderbureaus. Daarnaast inspecteren we jaarlijks ongeveer 10% van de gastouders. De gemeenten bepalen de grootte van de steekproef, waarbij 5% als wettelijk minimum geldt. Alle nieuw te openen locaties inspecteren we volgens het ‘Streng aan de poort’ principe. Onze bevindingen leggen we vast in inspectierapporten. Deze worden gepubliceerd op de website van de rijksoverheid. De besluitvorming over de handhaving ligt bij de gemeenten. We constateren in het toezicht op de kinderopvang een trend van verharding en juridisering in de relatie tussen kinderopvanginstelling, gemeenten en de GGD als toezichthouder. Het doel dat wij nastreven met ons toezicht, is een doorlopende kwaliteitsverbetering van de kinderopvang. De geschetste ontwikkelingen in de relatie tussen betrokkenen kan belemmerend werken voor die beoogde kwaliteitsverbetering. Wmo-toezicht (plustaak) We bieden het toezicht aan op instellingen die maatschappelijke ondersteuning bieden (plustaak). In 2015 is met de nieuwe Wet maatschappelijk ondersteuning het toezicht een verantwoordelijkheid geworden voor gemeenten. De Wmo-toezichtsfunctie is nog sterk in ontwikkeling.
Gemeenten hebben het toezicht bij calamiteiten en geweldsincidenten belegd bij de GGD. Daarnaast zijn er op verzoek andere vormen van toezicht mogelijk, zoals (proactief) kwaliteitstoezicht en signaalgestuurd toezicht. Bijvoorbeeld bij een nieuwe aanbieder, in de vorm van een algemeen kwaliteitsonderzoek of een onderzoek naar aanleiding van klachten of signalen.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
23
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
2020
Prognose 2022
Aantal besteedde uren voor risico-gestuurde inspecties kinderopvang (jaarlijkse onderzoeken)
2.005
676
1.036
Aantal besteedde uren overige inspecties kinderopvang (OVR; ONR; NO; incidentele onderzoeken)
488
668
720
Aantal onderzoeken na incidenten
6
15
25
Aantal kwaliteitsonderzoeken
2
1
2
Aantal calamiteitenmeldingen
24
34
50
Toelichting
Toezicht Kinderopvang
Wmo-toezicht
Wat willen we bereiken? Een deel van onze taken is wettelijk bepaald. Binnen dat kader hebben wij de ambitie om onze toezichtsactiviteiten zo te ontplooien dat ze:
•
Bijdragen aan het verhogen van de kwaliteit van de kinderopvang en de kwaliteit van de Wmo-ondersteuning aan cliënten;
•
Voldoen aan de 6 kenmerken van de beroepsvereniging toezichthouders: selectief, slagvaardig, samenwerkend, onafhankelijk, transparant en professioneel;
•
Vertrekken vanuit vertrouwen en zo doelmatig mogelijk worden ingezet.
Wat gaan we verder ontwikkelen? Nieuwe activiteiten
•
Uit ervaring weten we dat het aantal calamiteiten dat door Wmo-instellingen gemeld wordt, laag is. Toezichthouders helpen gemeenten contractpartners te stimuleren om calamiteiten te melden, door bijvoorbeeld samen met gemeenten risico-indicatoren op te stellen en onder de aandacht te brengen. Desgevraagd kan dit ook in 2022 leiden dit tot nieuwe activiteiten.
•
De toezichthouders bieden proactief ondersteuning aan gemeenten die zoekende zijn naar de passende inrichting van het Wmo-toezicht, zowel in praktisch uitvoerende zin als kennis en ervaring bij onderwerpen zoals de openbaarmaking van rapporten en het gebruik van het toetsingskader.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
24
(Programmatische) vernieuwing We ontwikkelen in 2021 in samenwerking met onze gemeenten en de kinderopvanginstellingen een nieuw perspectief op toezicht, waarbij meer ruimte is voor dialoog en focus op kwaliteits verbetering. We zoeken onder de noemer ‘Waarderend toezicht’ naar een nieuwe manier om in gezamenlijkheid te zorgen voor een veilige en verantwoorde kinderopvang en de daarvoor benodigde kwaliteitsontwikkeling; de houders, toezichthouders en gemeenten, allen vanuit hun eigen positie en verantwoordelijkheden. De kwaliteitseisen kinderopvang zoals vastgelegd in de wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) blijven hierin leidend. We hebben de ambitie dat deze regionale ontwikkeling richtinggevend zal zijn voor de landelijke inrichting van het toezicht op de kinderopvang. ‘Waarderend toezicht’ leidt in 2022 mogelijk tot nieuwe activiteiten.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
25
1.6 PUBLIEKE GEZONDHEID BIJ RAMPEN EN CRISES Rampen, incidenten en crises hebben grote gevolgen. De directeur publieke gezondheid is dan vanuit de GHOR verantwoordelijk voor de coördinatie van de geneeskundige hulpverlening in de regio. De GGD heeft een wettelijke taak in de rampenopvang en crisisbeheersing en is verantwoordelijk voor vier processen: • Infectieziektebestrijding (IZB): bij infectieziekte-uitbraken, zoals COVID-19 of Influenza A H1N1 waarbij een massavaccinatie werd georganiseerd, of bij een uitbraak van Q-koorts. • Medische Milieukunde (MMK): zoals bij een ontploffing of bij een brand waarbij gevaarlijke stoffen vrijkomen. • Psychosociale hulpverlening (PsHI): coördinatie van de psychosociale hulpverlening, bijvoorbeeld bij opvang van slachtoffers na een ramp, bij gezinsdrama’s of zedenzaken. • Gezondheidsonderzoek bij rampen (GOR): bij een crisis waarbij behoefte is aan advies over of inzet van een gezondheidsonderzoek. We adviseren en ondersteunen gemeenten en scholen ook bij kleinere incidenten en bij zedenzaken. Dit zijn vaak schokkende gebeurtenissen die veel onrust veroorzaken. Daarnaast onderzoekt de forensisch arts bij onnatuurlijk overlijden en – voor politie en justitie – bij straf-/ zedenzaken en bij letsel door bijvoorbeeld geweld of kindermishandeling.
Evaluatie Wet veiligheidsregio’s De Wet veiligheidsregio’s (Wvr) is geëvalueerd, waarbij de doeltreffendheid en de effecten van de wet en onderliggende regelgeving in de praktijk zijn onderzocht. Centraal stond de vraag of de huidige wet bruikbaar is in het licht van actuele en toekomstige dreigingen, maatschappelijke ontwikkelingen en ontwikkelingen in de crisisbeheersing in het algemeen. De crisisbeheersing rondom COVID-19 is betrokken bij deze wetsevaluatie. Het ligt in de lijn der verwachting dat ook de Wet publieke gezondheid zal worden geëvalueerd. De (landelijke) aansturing van infectiecrises zal onderdeel uitmaken van deze evaluatie. Wij zetten ons in om de conclusies en aanbevelingen uit die evaluaties over de rol van de GGD’en en de GHOR in de crisisaanpak, in relatie tot de lokale en regionale publieke gezondheidszorg en de rol van de GGD daarin, onderdeel te maken van het maatschappelijke debat.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
26
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
2020
Prognose 2022
Aard en aantal incidenten met dreigende maatschappelijke onrust die door de GGD zijn ondersteund
23
13
17
Aantal malen dat een PSHi-coördinatieteam bijeen is geroepen
7
6
7
Aantal oefenmomenten en trainingen
14
6
14
Toelichting
Wat willen we bereiken? In onze beleidsvisie staat als ambitie: De GGD werkt aan een sterk netwerk in zorg en veiligheid om gezondheidsschade te voorkomen. We stimuleren onze partners tot het nemen van proactieve maatregelen en we investeren in omgevingsgericht handelen en het opbouwen van een breed netwerk. Dit doen we bijvoorbeeld door het benutten van innovatie, technologie en ICT voor de crisisbestrijding. Wat gaan we verder ontwikkelen? •
Verder optimaliseren van de samenwerking tussen de GGD en de GHOR;
•
Opvolging geven aan de uitkomsten van de evaluatie Wet veiligheidsregio’s.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
27
1.7 OPENBARE GEESTELIJKE GEZONDHEIDSZORG Ontwikkelingen in de maatschappij volgen elkaar in steeds hoger tempo op, met ingrijpende gevolgen. De aandacht voor mensen die het daardoor niet altijd zelf redden, neemt toe. Gemeenten werken aan een integrale aanpak met aandacht voor gezondheid en veiligheid. Van instellingen wordt gevraagd om over de eigen grenzen heen te kijken, in het belang van de kwetsbare mens. Dat geldt ook voor de GGD. De openbare geestelijke gezondheidszorg (oggz) richt zich op de sociaal kwetsbare mensen die zorg en/of hulp nodig hebben, maar die niet zoeken of krijgen. Bijvoorbeeld daklozen, mensen met verward gedrag, kwetsbare (jong)volwassenen, eenzame ouderen, vluchtelingen en arrestanten of ex-gevangenen. De samenleving verwacht dat de overheid hen een vangnet biedt. We proberen er aan bij te dragen dat zij niet tussen de wal en schip geraken. Preventieve gezondheidszorg richt zich op het tijdig signaleren van (somatische en psychische) risico’s, het agenderen van kansen op verbetering en het stimuleren en faciliteren van samenwerking met partners, wijkteams en politie. Waar nodig geleiden we door naar de juiste zorg. De meeste inzet van de GGD valt buiten het basispakket en is een plustaak. Steeds meer gemeenten doen een beroep op onze verpleegkundige of de wijk-GGD’er. Zij zijn aanwezig in de wijk en gaan er op af als er problemen zijn.
Dat doen ze niet alleen in het belang van de kwetsbare medemens, maar ook voor de omwonenden die overlast ervaren en om de politie te ontlasten. Het doel is om ervoor te zorgen dat een persoon met verward gedrag snel – waar mogelijk nog dezelfde dag – de benodigde zorg krijgt, zodat escalatie stopt. Zo voorkomen we dat iemand in de cel of in (kostbare) zware zorg beland.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
28
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
2020
Prognose 2022
Aantal cliënten van team OGGZ
1268
1496
15505
7 van 25
10 van 19
Aantal gemeenten dat Wijk-GGD inzet (plustaak)
Toelichting
We verwachten een toenemende vraag
Dak en thuislozen:
•
Screening
28
56
605
•
Spreekuur
27
51
605
Aantal woningvervuilingen (hoarding)
44
46
455
Aantal onverzekerden in beeld
412
484
5405
Wat willen we bereiken? In onze beleidsvisie staat de volgende ambitie: We dragen bij aan preventie op het snijvlak van zorg-welzijn-veiligheid. We sporen tijdig de mensen op die hulp nodig hebben, maar hier zelf niet om vragen of nog niet in beeld zijn. Daardoor is zwaardere zorg niet nodig en verbetert hun kwaliteit van leven. De GGD richt zicht daarbij op preventie. Wat gaan we verder ontwikkelen? (Programmatische) vernieuwing In 2021 en 2022 verbeteren we de aanpak Verwarde Personen, door de positionering van de Wijk-GGD (plustaak) te verstevigen. Hierbij maken we gebruik maken van de inzichten, conclusies en aanbevelingen uit de evaluatie van het landelijke actieprogramma ‘mensen met Verward Gedrag’.
5
Stijging verwacht als gevolg van COVID-19
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
29
1.8 DE BEHEERSING EN BESTRIJDING VAN HET CORONAVIRUS In december 2019 dook in de Chinese miljoenenstad Wuhan een nog onbekend virus op. De ziekte werd geïdentificeerd als COVID-19. De veroorzaker is SARS-CoV-2, een voor de mens nieuw coronavirus, vermoedelijk afkomstig uit een dierlijke gastheer. COVID-19 is begin 2020 officieel toegevoegd aan de groep A-infectieziekten. Op grond van de Wet publieke gezondheid (Wpg) geldt voor A-infectieziekten dat de uitvoering van de bestrijding van dit virus aan de GGD is opgedragen onder regie van de minister van VWS. Op 27 februari 2020 wordt in de het werkgebied van GGD Hart voor Brabant bij de eerste Nederlandse patiënt een COVID-19 besmetting vastgesteld. Op grond van de Wet publieke gezondheid is de GGD namens de deelnemende gemeenten belast met de bron- en contactopsporing bij vastgestelde gevallen van COVID-19 en andere in de wet vastgelegde infectieziekten. De minister van VWS gaf de Nederlandse GGD’en per 1 juni 2020 bovendien de opdracht tot het grootschalig testen van de inwoners in hun werkgebied op besmettingen met het virus. In de piek van de eerste besmettingsgolf in het voorjaar van 2020 werd door 196 GGD-mede werkers uitvoering gegeven aan het testen, bron- en contactonderzoek en telefonische informatie voorziening.
Zij legden daarvoor tijdelijk hun reguliere werkzaamheden neer, conform het continuïteitsplan dat het kader vormt voor het stilleggen van reguliere werkzaamheden in tijden van crisis. Om na de eerste golf, binnen de mogelijkheden van de landelijke coronamaatregelen, onze reguliere werkzaamheden zo goed als mogelijk weer op te kunnen starten, namen we medio 2020 ruim 500 nieuwe, tijdelijke collega’s aan. We leidden hen op en werkten hen in, om in een programma-organisatie aan de slag te gaan met de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Financiering van activiteiten gerelateerd aan de coronacrisis De GGD kan alle directe en indirecte gevolgkosten van de Coronacrisis die in 2020 en in 2021 zijn gemaakt, declareren bij het ministerie van VWS. Daarom zijn er voor onze rol in de beheersing en bestrijding van het coronavirus geen directe financiële gevolgen die drukken op de exploitatie. Het is nog onzeker wát de effecten zijn op publieke gezondheid als de coronacrisis is beslecht, maar dát ze er in meer of minder mate zullen zijn staat vast. Mogelijk vraagt dit ook om een structurele aanpassing van een aantal van onze taken op het vlak van gezondheidsbescherming en -bevordering, waarmee dit wel financiële gevolgen heeft die drukken op de exploitatie.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
30
Waarborgen van innovatie, best practices en procesoptimalisaties In de programma-organisatie is uitvoering gegeven aan de voortdurend wijzigende opdrachten van de minister van VWS, uiteindelijk op vijf taakgebieden: 1.
Testen
2. Bron- en contactonderzoek 3. Informatie-, datamanagement & surveillance 4. Doelgroepgerichte advisering en beleidsontwikkeling 5. Vaccinatie Binnen deze taakgebieden hadden tal van innovaties plaats en zijn reguliere werkprocessen rondom bijvoorbeeld testen, bron- en contactonderzoek, advisering en beleidsontwikkeling, monitoring en onderzoek, vaccinatie, kwaliteitsbeleid, privacybeleid en databeveiliging verder ontwikkeld en geprofessionaliseerd. Het programma zal worden ontbonden wanneer de crisis is beslecht, of zoveel eerder als de reguliere GGD-organisatie de eventuele na-ijlende effecten van de pandemie zelf kan opvangen, zonder dat dit ten koste gaat van onze normale dienstverlening en voor zover de GGD in de betreffende periode nog belast is met de uitvoering. Voordat het programma wordt ontbonden, krijgt het de opdracht om alle innovaties, best practices en procesoptimalisaties naar de reguliere organisatie te brengen.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
31
2. FINANCIËN
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
32
2. FINANCIËN Gemeentelijke bijdrage 2022 De gemeentelijke bijdrage is voor het basispakket van de GGD. In dit pakket zit een uniform deel en een deel voor lokale accenten (zie ook paragraaf 1). Plustaken voert de GGD tegen betaling uit naast het basispakket, als gemeenten, instellingen of klanten daarvoor kiezen. De gemeentelijke bijdrage 2022 is gelijk aan de geïndexeerde bijdrage van 2021. De impact van de invoering van het prenataal huisbezoek kwetsbare zwangeren en de financiering van de MenACWY-vaccinatie via het gemeentefonds op de gemeentelijke bijdrage 2022, is ten tijde van het schrijven van deze begroting nog niet bekend. Gemeentelijke bijdrage basispakket vastgestelde begroting 2021
€ 34,09
Prenataal huisbezoek kwetsbare zwangeren
PM
MenACWY-vaccinatie
PM
Gemeentelijke bijdrage basispakket 2021, per inwoner Indexering 2022 Gemeentelijke bijdrage basispakket 2022, per inwoner
€ 34,09 € 0,81 € 34,90
Indexering 2022 Voor de indexering van de gemeentelijke bijdrage volgt de GGD de indexeringssystematiek van de gemeente Tilburg, conform de afspraken hieromtrent in de gemeenschappelijke regeling. Jaarlijks voorspelt zij de loon- en prijsstijgingen op basis van cijfers van het Centraal Planbureau en corrigeert ze voor de werkelijke ontwikkeling in de twee voorgaande jaren6. De indexering van onze inwonersbijdrage en tarieven, met inbegrip van de toegepaste correctie op de twee voorgaande jaren, reflecteert de reële stijging van lonen en prijzen. In zijn aard is de exploitatie van de GGD in zijn geheel loon- en prijsgevoelig. Daarom staan wij een consistente indexeringssystematiek voor, die is gebaseerd op objectieve maatstaven en bronnen en die vrij zijn van beleidsmatige keuzes. Dit leidt voor 2022 tot een indexering van 2,39%. Zie voor de berekening bijlage 3. Herindeling gemeenten Per 1 januari 2022 zullen de gemeenten Boxmeer, Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis samengaan in de nieuwe gemeente Land van Cuijk en de gemeenten Landerd en Uden in de nieuwe gemeente Maashorst. Omdat al deze gemeenten deelnemen in de gemeenschappelijke regeling van de GGD, is deze wijziging voor de GGD budgettair neutraal. In bijlage 2 wordt in de toelichting inzichtelijk gemaakt wat de impact is van de herindelingen.
Vaccinatieprogramma De financiering van het vaccinatieprogramma loopt sinds 2019 via de gemeentelijke bijdrage. Als in het programma nieuwe vaccinaties worden opgenomen waarvan de financiering via het gemeentefonds loopt, dan vertalen we de uitkering van het fonds naar een bijdrage per inwoner. De maternale kinkhoestvaccinatie voor zwangere vrouwen is sinds eind 2019 opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma, maar de bekostiging ervan verloopt tot nader order van het RIVM rechtstreeks naar de GGD. De ontwikkeling van het Rijksvaccinatieprogramma staat niet stil. Er komen nieuwe vaccins op de markt, de kennis over vaccinaties neemt toe en soms komt een nieuwe infectieziekte in beeld. In de komende jaren worden er nieuwe vaccinaties aan het Rijksvaccinatieprogramma toegevoegd.
6
Loonontwikkelingen: cao mutaties, pensioenpremies en sociale lasten. Prijsontwikkelingen: pBBP.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
33
Vanaf 1 januari 2021 maakt de MenACWY-vaccinatie ook volgens de wet deel uit van het Rijksvaccinatieprogramma. Dit betekent dat de betaling van de vaccinatie van 14-jarigen per 2021 niet meer via RIVM/DVP loopt, maar via het gemeentefonds en zal derhalve een verhoging van de inwonerbijdrage tot gevolg hebben (gelijk aan de extra storting in het Gemeentefonds). De daadwerkelijke storting in het gemeentefonds zal achteraf plaatsvinden en worden bekend gemaakt in de 2021 voorjaarscirculaire van het gemeentefonds. De bijdrage voor 2021 wordt ingeregeld via een begrotingswijziging. In deze begroting zijn de financiële implicaties voor 2022 derhalve ook nog niet verwerkt. In 2022 wordt het HPV-vaccin ook beschikbaar voor jongens (nu alleen voor meisjes van 12/13 jaar), het is nog niet bekend hoe de financiering zal verlopen. Extra contactmoment in JGZ: prenataal huisbezoek bij kwetsbare zwangeren Zoals uiteen gezet in paragraaf 1.1 (‘Wat gaan we verder ontwikkelen?’), voegen we naar verwachting per 1 januari 2022 het contactmoment ‘Prenataal huisbezoek zwangere vrouwen’ toe aan ons basispakket. De financiering van dit nieuwe contactmoment verloopt via het Gemeentefonds en heeft een verhoging van de inwonerbijdrage tot gevolg (gelijk aan de extra storting in het Gemeentefonds).
Ten tijde van het schrijven van deze begroting was de omvang van de extra storting in het Gemeentefonds nog niet bekend. De financiële betekenis van dit nieuwe contactmoment voor de inwonerbijdrage, zal daarom via een begrotingswijziging worden ingeregeld. Ontwikkeling gemeentelijke
Ontwikkeling lokale accenten
bijdrage 2018-2022
in het basispakket 2018-2022
40
4,0
35
3,5
30
3,0
25
2,5
20
2,0
15
1,5
10
1,0
5
0,5
0
0,0
2018
2019
2020
2021
Bedragen x € 1 miljoen
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
2022
2018
2019
2020
2021
2022
Bedragen x € 1 miljoen
34
3. BIJZONDERE ONDERWERPEN
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
35
3. BIJZONDERE ONDERWERPEN 3.1 BEDRIJFSVOERING We sturen voortdurend op een verdere efficiëntie en effectiviteit van onze bedrijfsvoering. In 2019 richtten we daartoe een aparte sector Bedrijfsontwikkeling in, waarin alle aan onze kernactiviteiten ondersteunende processen zijn ondergebracht. We noemen de meest relevante ontwikkelingen in onze bedrijfsvoering voor 2022 in deze begroting. Arbeidsmarkt, ontwikkeling en opleiding In onze kadernota 2020 rapporteerden we voor de eerste keer over de risico’s van een krappe arbeidsmarkt ten aanzien van medisch en verpleegkundig geschoold personeel. Dit is in ons beleid voor 2022 nog altijd een belangrijk aandachtspunt. Deze krapte merken we over de gehele linie, maar in het bijzonder waar het artsen betreft. Basisartsen kiezen niet vanzelfsprekend voor de publieke gezondheidszorg. Het wordt steeds moeilijker om artsen te vinden voor jeugd gezondheidszorg, infectieziekte- en tuberculosebestrijding, forensische geneeskunde, seksuele gezondheid, medische milieukunde en reizigerszorg. Ook professionals met vakkennis op het gebied van data science zijn schaars. Het risico bestaat dat de formatie niet op orde is en dat afgesproken prestaties om die reden niet kunnen worden gerealiseerd. Inmiddels is een groot aantal stappen gezet op weg naar een toekomstbestendig beleid op dit thema.
In 2022 gaan we ons inzetten op binden en boeien, opleiding en ontwikkeling, goed werkgeverschap, diversiteit, vitaliteit, moderne arbeidsmarktcommunicatie en functiedifferentiatie. Bovendien zoeken we actief de samenwerking met de GGD’en uit Noord-Brabant, Zeeland en Limburg. Zij kampen, net als wij en vele andere zorgorganisaties in onze omgeving, met dezelfde problematiek. (Programmatische) vernieuwing We zetten in op arbeidsmarktcommunicatiebeleid met wervingscampagnes, profilering van het vak van arts Maatschappij en Gezondheid en het binding houden met bestaande en oud medewerkers, waaronder de vele artsen, verpleegkundigen en onderzoekers die tijdelijk zijn ingezet in het programma corona. We investeren in de ontwikkeling van medewerkers binnen en buiten hun vakgebied . Dit doen we onder meer door invulling te geven aan onze taak als opleidings-GGD. In 2022 zal onder andere een bijdrage worden geleverd aan de professionalisering en ontwikkeling van onze professionals door: • Inzicht in de vakbekwaamheid en investeren in training en scholing; • Het ontwikkelen van een beleid rond vakbekwaamheid, waardoor we de ontwikkeling van de vakbekwaamheid kunnen monitoren en bijsturen. Professionalisering kwaliteitsmanagement We hechten veel waarde aan de kwaliteit van onze dienstverlening.
Met behulp van de kwaliteitscertificering van HKZ (Harmonisatie Kwaliteitsbeoordeling in de Zorgsector) zorgen we voor een voortdurende verbetering van onze kwaliteit, volgens het principe van Plan, Do, Check, Act. Hiertoe hanteren we een kwaliteitsmanagementsysteem, dat vooralsnog om veel handmatige administratieve handelingen vraagt. Dit komt niet ten goede van de efficiëntie van het systeem, legt meer administratieve druk op onze primaire processen dan gewenst en is bovendien foutgevoelig.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
36
(Programmatische) vernieuwing In 2022 voeren we een digitaal kwaliteitsmanagementsysteem in. Zo bewerkstelligen we een integraal kwaliteitsmanagement, met een veel lagere administratieve belasting van onze medewerkers en een veel lagere foutmarge. Informatievoorziening , privacy en veiligheid De kwaliteit van onze dienstverlening is afhankelijk van de mate waarin medewerkers bereikbaar zijn en beschikken over de juiste middelen en de beschikbaarheid van eigentijdse, klantvriendelijke communicatievoorzieningen. De verschillende teams en afdelingen binnen onze GGD maken hiertoe in toenemende mate gebruik van een divers pallet aan digitale informatiesystemen, lokaal, regionaal en landelijk. (Programmatische) vernieuwing De snelheid van de technologische veranderingen is hoog. De impact die dat heeft ook. Als gevolg van deze digitale transformatie neemt het belang van een robuuste en wendbare organisatie van de informatievoorziening toe. Een goede informatiebeveiliging is daarbij cruciaal, dat heeft de datadiefstal uit de landelijke coronasystemen nog eens nadrukkelijk zichtbaar gemaakt. Het fundament voor de (door-)ontwikkeling van onze informatievoorziening is een heldere strategische visie met betrekking tot privacy, informatiebeveiliging en informatievoorziening.
Deze visie vormt de basis voor de verdere professionalisering van de organisatie van onze informatievoorziening in de komende jaren. In 2022 maken we een start met de inrichting van een information security managementsysteem. In 2022 stellen we onszelf op het gebied van privacy en informatieveiligheid ten doel om de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid van alle informatie(-systemen) te waarborgen, voor een verantwoorde zorg voor onze klanten. Huisvesting We zetten in op de realisatie van onze huisvestingsvisie in 2021. In plaats van twee grotere kantoren in Den Bosch en in Tilburg (voor al onze taken en het ondersteunend personeel), verwezenlijken we vijf regionale vestigingen, naast de circa 60 kleinere locaties voor consultatiebureaus (jeugd gezondheidzorg). In deze regionale vestigingen bieden we - naast nu al jeugdgezondheidszorg - ook dienstverlening aan op het gebied van seksuele gezondheid en reizigersadvisering. Hiermee verkleinen we de afstand naar onze klanten, bieden we meer diensten aan en vergroten we onze bereikbaarheid voor onze partners. De nieuwe locatie in Den Bosch is eind 2019 in gebruik genomen. De locatie in Tilburg namen wij eind 2020 in gebruik. In Waalwijk is in 2020 een locatie geselecteerd aan de Mr. Van Coothstraat 2. Naar verwachting kunnen we het kantoor eind tweede kwartaal 2021 in gebruik nemen.
In Oss zal ons huidige kantoor in het Anton Jurgenshuis worden gerenoveerd, om te voldoen aan ons programma van eisen. Naar verwachting is deze renovatie in 2021 afgerond. De zoektocht naar de derde en laatste locatie loopt nog. Met het vaststellen van de huisvestingsvisie in november 2017 en de herhuisvestingsoperatie die daaruit volgt, wil het bestuur een structurele besparing bewerkstelligen. Naar huidige inzichten verwachten we structureel ongeveer € 450.000 per jaar te besparen. Pas na realisatie van alle vijf de locaties kunnen we de definitieve (besparings-)rekening opmaken. Op dat moment kan ook besloten worden over de aanwending van deze besparing. We verwachten dat deze besluitvorming in 2022 plaats kan hebben, waarna we de structurele inzet van deze vrijkomende middelen in de begroting van 2023 kunnen verwerken.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
37
Rechtmatigheid in jaarrekening Tot op heden geeft een externe accountant een rechtmatigheidsoordeel af bij de jaarrekening. Er is een wetswijziging in de maak, die regelt dat het bestuur zelf een rechtmatigheidsverantwoording afgeeft in de jaarstukken. De externe accountant geeft dan een controleverklaring af, met alleen een oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. Op het moment van schrijven, is de ingangsdatum van de rechtmatigheidsverantwoording nog niet definitief. Besluitvorming over de daarvoor benodigde wetswijziging is doorgeschoven naar de tweede helft van 2021. Het is onduidelijk of de wijziging met terugwerkende kracht zal worden ingevoerd per 1 januari 2021. In 2020 zijn de eerste voorbereidingen getroffen en zijn de bijbehorende besluiten door het algemeen bestuur genomen. In 2021 worden deze voorbereidingen voortgezet zodat de GGD klaar is om een rechtmatigheidsverantwoording af te geven (per boekjaar 2021 of 2022) zodra de wetswijziging heeft plaatsgevonden.
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
20207
Aantal medewerkers in dienst
619
821
Medewerkers in dienst (in FTE)
488
571
Aandeel deeltijdwerkers
83%
75%
Gemiddelde leeftijd
46
46
Aantal inhuurkrachten
120
27
Inhuurkrachten (in FTE)
72
17
Aantal stagiaires
59
31
Ziekteverzuim
5,7%
5,7%
Waarvan langdurig ziek
83%
24%
Prognose 2022
Toelichting
Personeel er organisatie
Uitstroom op initiatief van de medewerker
45
5%
6,3%
Aantal medewerkers dat op jobsafari ging
15
Het percentage medewerkers dat voldeed aan zijn scholingsverplichting
100%
Het percentage medewerkers dat BIG-geregistreerd moet zijn en is.
100%
Medewerkers kennis laten maken met de verschillende disciplines en baanmogelijkheden binnen de GGD
Kwaliteit Aantal klachten
7
135
203
Exclusief tijdelijke medewerkers, aangetrokken ten behoeve van de beheersing en bestrijding van het coronavirus.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
38
3.2 TARIEVEN 2022 Uurtarieven plustaken voor gemeenten, afgerond
2019
2020
2021
2022
60,50
62,00
63,75
65,25
schaal 7 (o.a. gezondheidsvoorlichter en videohometrainer)
70,50
72,00
74,00
75,75
schaal 8 (o.a. verpleegkundige en gvo-medewerker)
80,00
82,00
84,25
86,25
schaal 9 (o.a. toezichthouder Wet kinderopvang en hygiënist)
93,50
95,50
98,00
100,25
schaal 10 (o.a. gvo-functionaris en verpleegkundig specialist)
101,00
103,50
106,25
108,75
schaal 11 (o.a. onderzoeker en functionaris gezondheidsbeleid)
116,00
118,50
121,75
124,75
120,50
123,50
126,75
129,75
≤ schaal 6 (o.a. teamassistent en medisch technisch medewerker)
≥ schaal 12 (o.a. arts)
Het algemeen bestuur stelt deze tarieven vast, tegelijk met deze begroting. In bijzondere situaties kan de directeur gemotiveerd afwijken van deze tarieven. De tarieven voor diensten aan anderen dan gemeenten stelt de directeur in mandaat vast, op basis van landelijke en regionale afspraken en/of onderhandelingen. Bijvoorbeeld: reizigersadviezen, forensische diensten, hygiëne-inspecties, seksuele gezondheid en tuberculosebestrijding.
3.3 WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING Het weerstandvermogen laat zien hoe de GGD tegenvallers en tekorten kan opvangen, zonder dat het beleid of de uitvoering in gevaar komen. Het bestaat uit bestemmingsreserves en de algemene reserve. Bestemmingsreserves hebben een doel en vervallen als dat doel is bereikt; voor deze reserves maken we een bestedingsplan. De algemene reserve is voor het opvangen van niet voorzienbare tegenvallers. Het algemeen bestuur stelde een norm vast voor deze reserve, gebaseerd op de omzet van het basispakket en de plustaken: vanaf 2020 is de ondergrens € 1,5 miljoen en de bovengrens € 5,1 miljoen. In de navolgende tabel staan de belangrijkste financiële risico’s en hoe we daarmee omgaan: een inschatting van het bedrag en van de kans waarin een risico zich kan voordoen. De algemene reserve is met € 1,9 miljoen per ultimo 2020 groot genoeg voor het dekken van de risico’s.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
39
Risico
Risico
Kans
Maatregel
Risico na maatregel
Fluctuatie omzetvolume plustaken
752 hoog
Actief accounthouderschap
752
Stijgend ziekteverzuim
824 hoog
Afschaling niet kritieke processen en temporiseren ontwikkelambities
412
Personele mobiliteit
77 laag
Algemene reserve
77
Leegstand verhuur
13 laag
-
13
Inzet binnen programma Corona
0
Voorziening dubieuze debiteuren
0
Vraaguitval reizigersadvisering
Oninbaarheid debiteuren
1.500 hoog
9 hoog
Bezetting teams infectieziektebestrijding, infectiepreventie, tuberculosebestrijgindg en forensische geneeskunde.
PM middel
Aandacht voor regionale en landelijke opschaling
PM
ICT: beveiliging en continuiteit bedrijfsvoering
PM middel
Algemene en applicatie beheersmaatregelen
PM
Indexering gemeentelijke bijdrage
PM hoog
Mutatie algemene reserve
PM
Vennootschapsbelasting
PM laag
-
PM
Totaal
3.174
1.253
bedragen x € 1.000
Een toelichting op deze posten staat in de jaarstukken 2020.
3.4 INZICHT FINANCIËLE STATUS EN WEERBAARHEID Rekening 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Netto schuldquote
2,0%
-5,4%
8,2%
Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen
2,0%
-5,4%
8,2%
Solvabiliteitsratio
20,1%
32,6%
49,5%
Structurele exploitatieruimte
-0,1%
0,0%
0,0%
•
Netto schuldquote: deze indicator brengt in beeld in hoeverre de netto schulden zich verhouden tot de totale baten (inkomsten). Hoe hoger het percentage, hoe meer externe financiering is aangetrokken om de activiteiten (investeringen) te financieren. Een laag percentage is gunstig. Onze vermogenspositie is goed, de GGD heeft een lage schuld. De GGD heeft geen verstrekte leningen, de netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen is derhalve gelijk aan de netto schuldquote.
•
Solvabiliteitsratio: dit kengetal geeft inzicht in de mate waarin de GGD in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Onder de solvabiliteitsratio wordt verstaan: het eigen vermogen als percentage van het balanstotaal. Het eigen vermogen bestaat volgens artikel 42 van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) uit de reserves (zowel de algemene reserve als de bestemmingsreserves) en het resultaat uit het overzicht van baten en lasten. Het minimum voor een gezonde ratio is 25%: deze norm halen we ruim.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
40
•
Structurele exploitatieruimte: deze indicator laat zien in hoeverre de structurele lasten gedekt worden door structurele baten. Een getal gelijk aan of groter dan 0 betekent dat de structurele baten groot genoeg zijn om de structurele lasten te dekken. In de begroting 2022 worden de structurele lasten gedekt door de structurele baten.
3.5 ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN We huren alle locaties waar de GGD zijn diensten aanbiedt. Voor deze locaties voeren we het gebruikers- en/of eigenaarsonderhoud uit. Er is een onderhoudsplan dat we jaarlijks actualiseren, op basis van een conditiemeting. Hiervoor sluiten we onderhoudscontracten af voor installaties en bouwkundige onderdelen. De GGD is eigenaar van één gebouw, dat we verhuren aan de RAV Brabant Midden-West-Noord. Verder heeft de GGD ICT-voorzieningen en medische instrumenten.
3.6 FINANCIERING Met het eigen vermogen kunnen we alle activa financieren en daardoor hoeven we geen rente te betalen. Het leidt ook tot een goede verhouding tussen het vreemd en het eigen vermogen (solvabiliteit). Kasgeldlimiet Onze gemiddelde netto-vlottende schuld in een kwartaal mag niet hoger zijn dan 8,5%. We voldoen aan deze limiet: Rekening 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
1
Vlottende schuld
23.719
1.375
8.000
2
Vlottende middelen
20.529
8.305
5.532
3
Netto vlottende schuld (+) danwel netto vlottende middelen (-)
3.190
-6.930
4.468
4
Kasgeldlimiet
7.867
5.220
5.583
5a
Ruimte onder kasgeldlimiet (4-3)
4.677
12.150
1.115
5b
Overschrijding van de kasgeldlimiet (3-4)
bedragen x € 1.000
Renterisiconorm Deze norm is niet van toepassing: er zijn geen leningen met een looptijd van meer dan een jaar.
3.7 VERBONDEN PARTIJEN De GGD heeft deze verbonden partijen:
•
de Coöperatie Toegang Tilburg U.A., voor het samenwerken aan een integrale aanpak in de gemeente Tilburg, om de inwoners te ondersteunen bij een optimale zelfredzaamheid en participatie.
•
de Coöperatie Koo U.A. voor een sterke ingang voor de inwoners en professionals in ‘s-Hertogenbosch met betrekking tot dienstverlening op het gebied van ondersteuningsbehoeften in het sociaal domein.
Een toelichting op het financiële belang, het aantal bestuursleden en de risico’s zijn opgenomen in de jaarstukken 2020.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
41
3.8 SAMENWERKINGSVERBANDEN De GGD werkt lokaal, regionaal en landelijk veel samen, bijvoorbeeld in sociale wijkteams, academische werkplaatsen, infectieziektebestrijding en andere. Hieronder lichten we de samenwerkingsverbanden toe met de grootste financiële impact. Hét Servicecentrum Hét Servicecentrum (HSC) ondersteunt de GGD bij de financiële administratie, salarisadministratie, inkoop en ICT. HSC is een samenwerkingsverband tussen GGD’en en de Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord, waarbij 47,02% van de kosten voor GGD Hart voor Brabant zijn (gebaseerd op jaarrekening 2020). We verwerken de exploitatie van HSC in onze jaarrekening. GHOR Brabant-Noord De GHOR Brabant-Noord is juridisch onderdeel van de GGD en daarom onderdeel van deze begroting. De GGD en de Veiligheidsregio Brabant-Noord sloten een overeenkomst Kosten voor gemene rekening, met daarin de verdeling van kosten en risico’s tussen de deelnemers. Hierdoor is geen sprake van btw-heffing. Van de totale kosten komt 5,1% voor rekening van de GGD en 94,9% voor rekening van de Veiligheidsregio Brabant-Noord. Team GMV (Gezondheid, milieu en veiligheid) De GGD’en in Noord-Brabant bundelen in dit team hun krachten op het gebied van de medische milieukunde. Ze verdelen de kosten op basis van het aantal inwoners. De GGD West-Brabant is penvoerder en verwerkt de exploitatie volledig in zijn jaarrekening.
Regionaal Expertise Centrum tuberculose Het bestaande Expertise Centrum tuberculose (REC) voor Zuid-Nederland krijgt nadere invulling op basis van onder andere het “Nationaal Plan Tuberculosebestrijding 2016-2020 : Op weg naar eliminatie”. Het REC is een samenwerkingsverband van de zes GGD’en in Zuid Nederland, te weten: GGD Zeeland, GGD West-Brabant, GGD Hart van Brabant, GGD Brabant Zuid-Oost, GGD Limburg Noord en GGD Zuid-Limburg. GGD Hart voor Brabant is penvoerder van het REC en heeft de intentie om per 2022 te werken met passende zorgmodellen en heldere governance structuur.
3.9 LOKALE HEFFINGEN EN GRONDBELEID Een toelichting op Lokale heffingen en Grondbeleid zijn verplichte paragrafen conform het BBV maar niet van toepassing voor de GGD.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
42
4. HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN
4. HET OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN 4.1 UITGANGSPUNTEN We baseren de ramingen voor 2022 op de volgende uitgangspunten: de gemeentelijke bijdragen op basis van de cijfers in bijlagen 2 en 3;
•
indexeringen voor prijzen en lonen volgens de indexeringssystematiek van de gemeente Tilburg;
•
actualiseren van de baten en lasten voor autonome ontwikkelingen;
•
door grote onzekerheid over de mate waarin onze taak in de beheersing en bestrijding van het
•
coronavirus nog doorloopt in 2022, die we uitvoeren in opdracht van de minister van VWS, is daar in deze begroting nog geen rekening mee gehouden. Bij kostenoverschrijdingen informeert de directeur het dagelijks bestuur via de bestuursrapportage. Daarnaast informeren we het algemeen bestuur bij significante afwijkingen.
4.2 OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN Het overzicht van baten en lasten: Rekening 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Omschrijving
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Baten
Lasten
Saldo
Programma Publieke gezondheid
53.533
-42.239
11.294
54.589
-42.137
12.452
56.422
-41.537
14.885
Overhead
8.215
-20.217
-12.002
8.966
-23.213
-14.247
8.837
-24.141
-15.305
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Subtotaal Programma Publieke gezondheid regulier
61.748 -62.456
-708
63.555
-65.350
-1.795
65.259 -65.679
-420
Programma Corona
30.094
-30.094
0
71.604
-71.604
0
Programma Publieke gezondheid
91.842 -92.550
-708
135.159 -136.954
-1.795
Vennootschapsbelasting
Toevoeging/onttrekking aan reserves: Programma Publieke gezondheid Gerealiseerd resultaat
1.249
-294
955
5.855
-4.059
1.795
93.091 -92.844
247
141.013
-141.013
0
0
0
0
65.259 -65.679
-420
420
0
420
65.679 -65.679
0
bedragen x € 1.000
Er is één programma (Publieke gezondheid) conform het BBV, waarop we alle baten en lasten begroten. We ramen geen bedrag voor onvoorziene baten en lasten.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
44
4.3 BATEN De specificatie van de post baten8: Rekening 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Basispakket
38.085
39.277
40.401
Plustaken gemeenten
9.534
9.788
10.022
Plustaken en overige baten derden
14.007
14.490
14.836
121
0
0
61.748
63.555
65.259
Vrijval voorzieningen Resultaat bedragen x € 1.000
De belangrijkste verschillen tussen de begrotingen 2022 en 2021:
•
hogere bijdrage basispakket, o.a. door het indexeren van de gemeentelijke bijdrage (+1,5%) en een stijging van het inwonersaantal (+0,5%); hogere opbrengsten uit plustaken door indexering van de tarieven.
•
4.4 LASTEN De specificatie van de post lasten: Rekening 2020
Begroting 2021
Begroting 2022
Personeelskosten
41.874
41.475
42.466
Overige personeelskosten
1.942
2.331
2.386
Kapitaalslasten
905
1.493
1.528
Huisvestingskosten
3.829
3.879
3.972
Overige bedrijfskosten
13.248
16.173
15.326
Dotatie voorzieningen
657
0
0
62.456
65.350
65.679
Resultaat bedragen x € 1.000
De belangrijkste verschillen tussen de begrotingen 2022 en 2021: hogere personeelskosten door indexering van de salariskosten;
•
lagere overige bedrijfskosten onder meer doordat de eenmalige kosten voor realisatie van de
•
regionale vestigingen in 2022 wegvallen.
4.5 INVESTERINGSKREDIETEN
8
Het basispakket is hier: de gemeentelijke bijdrage én het geld voor de rijksregeling Algemene seksuele gezondheid.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
45
Gronden en terreinen
0
Verwachte stand investeringskrediet eind 2022
Verwachte investeringen 2022
Verwachte kredietaanvraag 2021
Verwachte investeringen 2021
Investeringen
Investeringskredieten per 1 januari 2021
De investeringskredieten:
0
0
Bedrijfsgebouwen
1.729
-2.003
350
0
76
Inventarissen
667
-388
0
0
279
Automatiseringsapparatuur
1.838
-112
-500
-726
500
Bedrijfsauto’s
354
0
-200
0
154
Medische inventaris
588
-362
0
-27
198
Overige materiële vaste activa
39
-338
350
0
51
5.215
-3.203
0
-753
1.258
Totaal bedragen x € 1.000
De verwachte investeringen in 2021 hebben voornamelijk betrekking op de realisatie van de drie regionale vestigingen, de verwachte investeringen in 2022 betreffen enkel vervangingsinvesteringen. De kredietaanvragen 2021 betreft een herschikking tussen verschillende rubrieken.
4.6 RESERVES
Toevoeging 2022
Onttrekking 2022
Resultaat vorig boekjaar
Raming per 31-12-2022
Algemene reserve
Raming per 31-12-2021
Het geraamde verloop van de reserves staat in dit overzicht:
1.909
0
0
0
1.909
Bestemmingsreserves:
•
Reserve huisvestingsvisie
• •
0 0
0
0
0
0
Reserve dekking kapitaallasten
4.200
0
-420
0
3.780
Reserve innovatieve projecten
246
0
0
0
246
6.355
0
-420
0
5.935
Totaal bedragen x € 1.000
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
46
Ontwikkeling reserves 2018-2022
8.000 7.000 6.000 5.000 4.000 3.000 2.000 1.000 0
Algemene reserve Bestemmingsreserves
2018
2019
2020
2021
bedragen x € 1.000
De bestemmingsreserves dalen omdat we die inzetten voor de doelen waarvoor ze bestemd waren, met name door uitnutting van de reserve huisvestingsvisie voor de realisatie van de vijf regionale vestigingen. De omvang van de algemene reserve is vrij constant. Bestedingsplan reserve huisvestingvisie en reserve dekking kapitaallasten Na afronding van het huisvestingsproject wordt de reserve dekking kapitaallasten ingesteld door het restantsaldo van de reserve huisvestingsvisie te doteren aan deze reserve. Deze nieuwe bestemmingsreserve wordt als instrument ingezet om een bijdrage te leveren aan de beoogde besparing op huisvestingskosten. Bestedingsplan reserve innovatieve projecten Dit plan komt terug bij het voorstel aan het algemeen bestuur voor de innovatieve projecten 2022.
4.7 VOORZIENINGEN Het geraamde verloop van de voorzieningen staat in dit overzicht: Raming per 31-12-2021
Toevoeging 2022
Vrijval 2022
Aanwending 2022
Raming per 31-12-2022
Mobiliteitsvoorziening personeel
112
0
0
-112
0
Totaal
112
0
0
-112
0
bedragen x € 1.000
We verwachten dat we alle lopende van-werk-naar-werk trajecten in 2022 succesvol afronden, waarmee het saldo van deze voorziening in principe 0 is per jaareinde 2022.
4.8 MEERJARENRAMING 2022-2025 Voor de meerjarenraming hanteren we deze uitgangspunten: constant prijsniveau: geen indexering van opbrengsten en kosten tussen 2022 en 2025;
•
10 jaar gelijkblijvende vrijval vanuit de nieuw te vormen reserve dekking kapitaallasten;
•
geen incidentele baten en lasten.
•
Op dit moment zijn er geen andere feiten bekend die leiden tot aanpassing van de ramingen.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
47
Begroting 2022
Begroting 2023
Begroting 2024
Begroting 2025
Baten
65.259
65.259
65.259
65.259
Lasten
-65.679
-65.679
-65.679
-65.679
-420
-420
-420
-420
Toevoeging reserves
0
0
0
0
Onttrekking reserves
420
420
420
420
Toevoeging/onttrekking reserves
420
420
420
420
0
0
0
0
Programma Publieke gezondheid
Saldo van baten en lasten
Gerealiseerd resultaat bedragen x € 1.000
De geprognosticeerde balans is opgenomen in bijlage 4.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
48
BIJLAGEN
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
49
BIJLAGE 1: OVERZICHT GGD-ACTIVITEITEN Overdruk van de eerste bladzijde van het productenboek. Voor het hele productenboek, kijk hier. Bij elk product staat steeds wat de GGD doet en of dat hoort bij: het basispakket9:
•
-
de taken uit de Wet publieke gezondheid10 , aan de hand van landelijke richtlijnen, die de GGD uitvoert voor alle gemeenten; de taken waartoe het algemeen bestuur heeft besloten;
-
lokale accenten in het basispakket: gemeente en GGD overleggen over een deel van het
-
basispakket: hoe voert de GGD het uit, in welke wijken, voor welke doelgroepen, etc. Dat deel noemen we in dit productenboek: keuze. de plustaken: wil een gemeente meer dan het basispakket, dan kan zij plustaken inkopen.
•
Dat kunnen dus ook lokale accenten zijn waarvoor extra budget nodig is. •
Ook taken die anderen dan gemeenten afnemen en betalen, horen bij de plustaken.
In een schema: Activiteit
plustaak
basispakket uniform deel
lokaal accent
Individuele contacten
x
x
Samenwerken
x
Jeugdgezondheidszorg x x
Publieke gezondheidszorg asielzoekers
x
Gezondheidsbescherming Infectieziektebestrijding
x
Tuberculosebestrijding
x
x
Medische milieukunde
x
x
Technische hygiënezorg
x
x
Seksuele gezondheid
x
x
Reizigersadviezen Forensische geneeskunde
x x
x
Gezondheidsbevordering en leefstijl Preventieprogramma’s
x
x
x
x
x
Toezicht houden Inspecties kindercentra11 Toezicht Wmo
x
Monitoren, signaleren en advies Onderzoek en advies
x
x
x
Publieke gezondheid bij rampen en crises Geneeskundige hulpverlening