A. Brief 14 april 2021 - Begroting 2022 en Jaarstukken 2020 - GGD Hart voor Brabant
Tekst van het document
Geachte dames en heren (griffiers),
Hierbij stuur ik u namens ons dagelijks bestuur de brief en bijlagen over de begroting 2022 en de jaarstukken 2020 van de GGD Hart voor Brabant. Ook dit jaar versturen we de bijlagen alleen per mail, dat zijn: 1. Zienswijzen gemeenten op de kadernota 2022 GGD Hart voor Brabant. 2. Behandeling zienswijzen gemeenteraden op Kadernota 2022. 3. Samen gezond vooruit - (ontwerp)begroting 2022 GGD Hart voor Brabant. 4. Gezondheid in tijden van crisis - jaarstukken 2020 GGD Hart voor Brabant. 5. Accountantsverslag 2020 GGD Hart voor Brabant. Een papieren versie van de brief (zonder bijlagen), volgt zo snel mogelijk.
Zienswijze begroting Met het toesturen van de begroting voldoen we ruimschoots aan de wettelijke termijn die voorschrijft dat we onze begroting met de gemeenteraden moeten delen uiterlijk 8 weken vóór de vaststelling door het algemeen bestuur. Dat gebeurt namelijk op 8 juli 2021. Zienswijzen die we ontvangen vóór 18 juni kunnen we nog verwerken in een overzicht bij de vergaderset, zoals we die op 18 juni versturen naar de leden van het algemeen bestuur. Zienswijzen die we ontvangen tot 6 juli verwerken we in een actueel overzicht, dat we op 8 juli tijdens de vergadering van ons algemeen bestuur uitreiken. Deze mail stuur ik – na verzending – ook door naar de ambtenaren volksgezondheid, voor hun traject langs de Colleges van B&W.
Mocht u naar aanleiding van deze email nog vragen hebben, mail dan naar directiesecretariaat@ggdhvb.nl
Bart Maassen Directiesecretaris
Pettelaarpark 10 5216 PD, 's-Hertogenbosch Postbus 3024, 5003 DA Tilburg www.ggdhvb.nl
b.maassen@ggdhvb.nl Aanwezig op: ma t/m vr 088 368 6433 06 53 21 73 58
Kadernota 2022 – zienswijzen gemeenten1 Gemeente
Zienswijze, samengevat2
Bernheze
Positieve zienswijze, met het verzoek om met de begroting rekenschap te geven van de financiële zware tijden die de gemeente tegemoet ziet. Het “trap op trap af” -principe is daarbij wat de gemeente betreft het uitgangspunt.
Boekel
1. De volgende zienswijze te geven op de kadernota 2022 GGD Hart voor Brabant: a.
In te stemmen met de kadernota 2022 GGD Hart voor Brabant;
b.
In te stemmen met de hogere inwonersbijdrage;
c.
De wens uit te spreken om de betalingen aan de GGD over 12 termijnen te spreiden.
Boxmeer
Geen zienswijze.
Boxtel
De gemeenteraad: •
Spreekt zijn waardering uit voor de bijdrage die de GGD levert in de coronacrisis en vraagt de GGD zijn lijn voort te zetten om het reguliere gezondheidswerk zo min mogelijk te belasten, zodat dit werk doorgang kan vinden.
•
Vraagt de GGD om in zijn wijkwerk actief in te zetten op het grootste gezondheidspotentieel in de aandachtswijken om gezondheidsverschillen zo veel mogelijk te verkleinen.
•
Vraagt de GGD een verbreding van zijn focus naar volwassenen en ouderen, niet ten koste te laten gaan van het creëren van gezondheidskansen voor de jeugd.
•
Vraagt de GGD om t.b.v. de innovatieve projecten criteria voor innovatie te benoemen.
Cuijk
Positieve zienswijze
Dongen
De gemeenteraad: •
Kan instemmen met de inhoudelijke koers van de Kadernota 2022 van de GGD Hart voor Brabant;
1 2
Ontvangen tot 23 maart 2021 Zienswijze van de raad of zienswijze van het college van B&W als de GGD (nog) geen zienswijze van de college ontving
1
•
Kan niet stemmen met de voorgenomen indexering van de inwonerbijdrage 2022 en roept GGD Hart voor Brabant op om de prijsinflatie binnen de begroting op te vangen zodat deze niet leidt tot verhoging van de inwonerbijdrage.
Gilze en Rijen
Commissie: 1. Aangeven geen bezwaar te hebben op de inhoudelijke koers van de voorjaars/kadernota 2022 van de GGD HvB door hierop geen zienswijze in te dienen. 2. Aangeven geen bezwaar te hebben op de prognose voor de gemeentelijke bijdrage GGD Hart voor Brabant voor 2022.
Goirle Grave
Geen zienswijze.
Heusden
De gemeenteraad stemt in met de kadernota 2022 ‘Preventie, weerstand, veerkracht’ van de GGD Hart voor Brabant en dit als zienswijze kenbaar te maken (hamerstuk, 30 maart 2021).
Hilvarenbeek
De gemeenteraad: Gaat akkoord met de kadernota, dient geen zienswijze in en brengt complimenten over aan de GGD.
Landerd
Positieve zienswijze.
Loon op Zand
De gemeenteraad: 1. Heeft ingestemd met de inhoudelijke koers van de kadernota 2022 van de GGD Hart voor Brabant getiteld Preventie, weerstand, veerkracht. 2. De prognose voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD HvB meeneemt bij de gemeentelijke kadernota en meerjarenbegroting voor 2022; 3. De kosten voor het extra contactmoment jeugdgezondheidszorg en de MenACWY-vaccinatie voor 2021 opneemt in Berap I (dat is onze bestuursrapportage waarin we financiële afwijkingen moeten melden) en deze kosten vanaf 2022 structureel te verwerken in de gemeentelijke meerjarenbegroting.
Meierijstad
College: Het college heeft kennis genomen van de kadernota 2022 GGD Hart voor Brabant. Daarnaast besluit het college de kadernota door te sturen naar de raad met het advies om geen zienswijze in te dienen.’
Mill en Sint Hubert
Positieve zienswijze.
Oisterwijk
College: De gemeenteraad van Oisterwijk wil haar waardering uitspreken over de wijze van aanpak van de coronacrisis door 2
de GGD. Verder staat de gemeenteraad positief tegenover de inhoudelijke koers van de voorjaarsnota / kadernota 2022 en kan zij zich vinden in de prognose van de gemeentelijke bijdrage die enkel verhoogt wordt met indexering. Oss
Unaniem aangenomen.
’s-Hertogenbosch
De gemeenteraad: •
Spreekt zijn waardering uit voor de bijdrage die de GGD levert in de coronacrisis en vraagt de GGD zijn lijn voort te zetten om het reguliere gezondheidswerk zo min mogelijk te belasten, zodat dit werk doorgang kan vinden.
•
Vraagt de GGD om in zijn wijkwerk actief in te zetten op het grootste gezondheidspotentieel in de aandachtswijken om gezondheidsverschillen zo veel mogelijk te verkleinen.
•
Vindt het mooi dat de GGD zijn gezondheidswerk wil verbreden naar volwassenen en ouderen, maar vraagt de GGD dit niet ten koste te laten gaan van het creëren van gezondheidskansen voor de jeugd. Ook voor het verkleinen van gezondheidsverschillen is juist deze focus op jeugd belangrijk.
•
Verzoekt bij gezondheidsbevordering en leefstijl voor de diverse doelgroepen naast de genoemde onderwerpen: roken, voeding en bewegen, alcohol en depressie nadrukkelijk aandacht voor het gebruik van drugs door jongeren.
•
De gemeenteraad heeft het college de opdracht gegeven een bezuiniging door te voeren op alle gemeenschappelijke regelingen. Zodra er meer duidelijkheid bestaat over deze voorgenomen bezuiniging, gaat de gemeente in gesprek en bekijkt wat dit betekent voor de dienstverlening van de GGD.
Sint Anthonis
De gemeenteraad: •
Spreekt zijn waardering uit voor de inzet van de GGD in de coronacrisis en toont begrip voor het gegeven dat de ontwikkelambities van het afgelopen jaar als ook voor dit jaar fors bijgesteld zijn;
•
Onderschrijft het belang van aandacht voor leefstijl, preventie en gezondheid en spoort de GGD aan om zijn goede naamsbekendheid en het vertrouwen dat het publiek in hem stelt optimaal in te zetten ten goede van de publieke gezondheid. Zeker ten behoeve van jongeren en mensen met een lage sociaal economische status;
3
•
Vraagt net als de nota gezondheidsbeleid 2020-2024 aandacht voor gezondheidsachterstanden bij mensen met een lage sociaal economische schade, zeker nu er door aanhoudende coronamaatregelen nog grotere gezondheidsachterstanden en nieuwe gezondheidsrisico’s te verwachten zijn.
•
Wil de GGD sterken in de opvattingen en ambities in de voorliggende kadernota, en wil daarnaast aangeven dat de GGD wat hem betreft een flinke schep extra ambities en ook financiële middelen mag toevoegen aan het nieuwe beleid.
Sint-Michielsgestel
De gemeenteraad: •
Spreekt zijn waardering uit voor de bijdrage die de GGD levert in de coronacrisis en vraagt de GGD hun lijn voort te zetten om het reguliere gezondheidswerk zo min mogelijk te belasten, zodat dit werk doorgang kan vinden.
•
Vraagt de GGD om in hun wijkwerk actief in te zetten op het grootste gezondheidspotentieel in de aandachtswijken om gezondheidsverschillen zo veel mogelijk te verkleinen.
•
Vraagt om de verbreding van de focus naar volwassenen en ouderen niet ten koste te laten gaan van het creëren van gezondheidskansen voor de jeugd. Ook voor het verkleinen van gezondheidsverschillen is juist deze focus op jeugd belangrijk.
•
In de afgelopen jaren zijn er, mede door een structurele investering, succesvolle innovatieve projecten gerealiseerd. Deze investering zet de gemeente graag voort in echt vernieuwende projecten, waarbij de GGD gevraagd wordt om criteria voor innovatie te benoemen.
Tilburg
De gemeenteraad geeft aan: 1. Geen bezwaar te hebben op de inhoudelijke koers van de voorjaars/kadernota 2022 van de GGD HvB door hierop geen zienswijze in te dienen. 2. Geen bezwaar te hebben op de prognose voor de gemeentelijke bijdrage GGD Hart voor Brabant voor 2022.
Uden
Positieve zienswijze: •
GGD geeft blijk van inzicht in de soms verstrekkende gevolgen van deze pandemie en zich realiseert dat het van grote invloed is of kan zijn op haar takenpakket en invulling van verantwoordelijkheden.
4
•
Verheugd te lezen dat de aandacht voor kwetsbaren in de maatschappij op onverkorte aandacht mag rekenen.
•
benieuwd naar de financiële gevolgen van deze pandemie en wat de overheveling van het rijksvaccinatie pakket betekent voor de hoogte van de eigen bijdrage per inwoner.
•
Mocht er nog ruimte zijn om al in 2021 te beginnen met de actualisatie van het basispakket, dan zouden wij dat waarderen als die ruimte ook genomen wordt.
Vught
De gemeenteraad geeft een positieve zienswijze met de volgende opmerkingen/aandachtspunten: •
Waardering voor de grote inspanning die de GGD levert in de coronacrisis en de wijze waarop hij het reguliere werk zoveel mogelijk door laat gaan.
•
Verzoek om er alles aan te doen om eventuele gevolgen van het datalek te voorkomen danwel te beperken. Het gaat dan niet alleen om financiële gevolgen, maar ook om het vertrouwen dat inwoners moeten kunnen hebben in de wijze waarop bij een test met hun gegevens wordt omgegaan.
Waalwijk
5
Behandeling zienswijzen gemeenteraden op Kadernota 2022 In het eerste kwartaal van 2021 verzochten wij de gemeenteraden van onze deelnemende gemeenteraden om een zienswijze uit te brengen op de Kadernota 2022 – Preventie, weerstand, veerkracht. Op die manier stellen we gemeenten in staat om vroegtijdig invloed uit te oefenen op het beleid voor 2022. In deze notitie geven wij een toelichting op de manier waarop wij de ingebrachte zienswijzen hebben betrokken bij het opstellen van de begroting 2022. Complimenten en waardering Boxtel, Hilvarenbeek, Oisterwijk, ’s-Hertogenbosch, Sint Anthonis, Sint-Michielsgestel, Vught U brengt via uw zienswijze complimenten over voor de inzet van de GGD tijdens de COVID-19 pandemie, toont begrip voor het gegeven dat de GGD zich genoodzaakt ziet om ontwikkelambities bij te stellen als gevolg hiervan en/of verzoekt de GGD om het reguliere gezondheidswerk zo min mogelijk te belasten, zodat dit werk doorgang kan vinden. Wij bedanken u hartelijk voor deze complimenten en waardering, die belangrijk zijn voor de veerkracht en moraal van onze GGD’ers. Zij worden immers elke dag ook geconfronteerd met kritische berichtgeving in de media. De crisis duurt lang en de organisatie levert voortdurend een topprestatie.
De activiteiten die de GGD onderneemt in het kader van de beheersing en bestrijding van het coronavirus, zijn ondergebracht in een apart programma dat grotendeels bemenst wordt door tijdelijke externe krachten. De aansturing van sommige deelprojecten en de facilitering van het programma (personeelsdiensten, ICT-ondersteuning, financiën, etc.) gebeurt om verschillende redenen wel door medewerkers uit de reguliere GGD-organisatie. Dit maakt dat sommige bedrijfsbrede ontwikkelambities worden opgeschort, al naar gelang de organisatie ze wel of niet kan oppakken. Het reguliere werk van de GGD gaat, al dan niet in aangepaste vorm, zoveel als mogelijk door, voor zover de coronamaatregelen dat toestaan (1,5 meter afstand, avondklok, etc.). Het algemeen bestuur krijgt iedere vergadering een overzicht van het beleid omtrent reguliere dienstverlening en de voortgang van strategische programma’s en projecten. Indexering inwonerbijdrage Bernheze, Dongen, ‘s-Hertogenbosch U roept de GGD op om de inwonerbijdrage niet te indexeren of daarin terughoudend te zijn (en te onderzoeken hoeveel bespaard kan worden) of u vraagt het bestuur om rekenschap te geven van de financiële zware tijden die uw gemeente tegemoetziet, bijvoorbeeld door te begroten conform het ‘trap op trap af’ principe. In zijn aard is de exploitatie van de GGD in zijn geheel loon- en prijsgevoelig.
Daarom staan wij een consistente indexeringssystematiek voor, die is gebaseerd op 1
objectieve maatstaven en bronnen en die vrij is van beleidsmatige keuzes. Om die reden handhaven wij te allen tijde de indexeringssystematiek als vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling en drukken wij eventuele bezuinigingen op de inwonerbijdrage uit in een taakstelling. In de begroting van 2022 is geen taakstellende bezuiniging opgenomen. De coronacrisis heeft te meer het belang van de publieke gezondheidszorg duidelijk gemaakt. De precieze gezondheidseffecten van zowel het virus als de maatregelen die het Rijk trof ter bestrijding daarvan, zijn nog niet duidelijk. Dat onze GGD in 2022 een belangrijke rol zal spelen bij het in kaart brengen van die effecten en bij de advisering, ontwikkeling en uitvoering van interventies is al wel duidelijk. Inzet wijkwerk op grootste gezondheidspotentieel in aandachtswijken Boxtel, ’s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel U vraagt de GGD om het wijkwerk actief in te zetten op het grootste gezondheidspotentieel in de aandachtswijken, om gezondheidsverschillen zo veel mogelijk te verkleinen. Een belangrijke pijler onder onze aanpak is het inzicht dat de Brabantse OmgevingScan (BrOS) ons biedt. In verschillende van onze interventies zitten risicobeoordelingen, waarmee we onze aandacht concentreren op die inwoners of gezinnen die dit behoeven. Voorbeelden daarvan zijn de OGGZ en ook het prenatale huisbezoek.
In de actualiteit van de coronacrisis zien we dat net als bij andere crises de zwakste groepen gemiddeld hard worden geraakt. Er is in Nederland sociale ongelijkheid en die wordt door de coronacrisis alleen maar versterkt. Er is een groei zichtbaar van problemen zoals armoede, onderwijsachterstanden, werkloosheid en criminaliteit. Door de coronacrisis kan een tweedeling ontstaan in de maatschappij tussen mensen die de crisis goed hebben doorstaan en mensen die schade hebben opgelopen (bijvoorbeeld financieel of met betrekking tot hun fysieke of mentale gezondheid). Het is belangrijk dat er naar de samenleving als geheel wordt gekeken in relatie tot de corona-aanpak. Inmiddels zijn er de eerste landelijke initiatieven met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen bijvoorbeeld in het recente Flankerend Beleid. In onze begroting besteden we aandacht aan dit gegeven onder de noemer ‘Gezond leven met corona’. Ten aanzien van het gezondheidsverschil weten we inmiddels dat dit verschil niet één oorzaak kent maar gelegen is in verschillen in bestaanszekerheid (werk en inkomen), onderwijs en wonen. Dit sluit aan bij het concept van Positieve Gezondheid waaruit wij werken. In 2021 creëren we inzicht in kwetsbare groepen, of mensen in kwetsbare situaties die mogelijk extra aandacht behoeven.
In een eventuele vervolgopdracht van het bestuur zullen we dit vervolgens uitwerken in een aanvullende dienstverlening die dan eventueel als onderdeel van het basistakenpakket dan wel als lokaal accent of plustaak aan ons dienstenpakket kan worden toegevoegd. (zie ook ‘Verbreding focus naar volwassenen en ouderen’). Verschillende gemeenten maken met ons extra afspraken in het lokaal accent of in plustaken, om op bepaalde kwetsbare groepen, of mensen in kwetsbare situaties aanvullende afspraken te maken. Mocht ook uw gemeente hierin interesse hebben, dan nodigen we u uit om ons hier in het
2
lokaal accent en/of via plustaken opdracht toe te geven. We gaan graag in gesprek om te onderzoeken welke inzet van de GGD hierop het meest effectief kan zijn. Verbreding focus naar volwassenen en ouderen Boxtel, ’s-Hertogenbosch, Sint-Michielsgestel U vraagt de GGD om een verbreding van zijn focus naar volwassenen en ouderen niet ten koste te laten gaan van het creëren van gezondheidskansen voor de jeugd. In onze begroting 2022 nemen we op dat iedereen, van jong tot oud, in zijn leven verzeild kan raken in een kwetsbare situatie. Daarenboven zijn we op bepaalde momenten in ons leven per definitie meer kwetsbaar. De ene persoon kan heel goed zelf met die kwetsbaarheid omgaan. De ander heeft daar hulp bij nodig. Om het aantal gezonde levensjaren van onze inwoners te verhogen, vragen zowel kinderen en jongeren als volwassenen aandacht. Daarbij zetten we onze kennis en expertise in om gezondheidsverschillen te verkleinen en bieden we mensen in kwetsbare situaties kansen om zo gezond mogelijk te blijven. In 2021 onderzoeken en inventariseren we potentiële situaties en momenten van kwetsbaarheid, met bijzondere aandacht voor díe kwetsbare situaties waar met op preventie gerichte interventies veel gezondheidswinst is te realiseren.
We brengen samen met onze gemeenten en partners in beeld welke rol de GGD hier met preventieve volwassengezondheidszorg kan spelen, vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Dit kan in 2022 leiden tot nieuwe diensten op het gebied van monitoring, signalering en advies. Anders dan bij jeugd zijn er bij volwassenen in kwetsbare situaties bij signalering al vaak meerdere partijen in het netwerk actief. Daarom onderzoeken we samen met onze gemeenten en partners op welke momenten de GGD aan zet is. Nieuwe dienstverlening zal aanvullend zijn op het huidige dienstenpakket en niet ten koste gaan van andere diensten, zoals onze jeugdgezondheidszorg. Afhankelijk van besluitvorming hierover door het algemeen bestuur zal deze aangeboden worden in het basispakket, het lokaal accent of als plustaak. Innovatieve projecten Boxtel, Sint-Michielsgestel U verzoekt de GGD om criteria voor innovatie te noemen ten behoeve van de innovatieve projecten. De aanpak van innovatieve projecten is in 2019 geëvalueerd. Uit die evaluatie kwam naar voren dat het algemeen bestuur met name de voorselectie van projectvoorstellen wilde aanscherpen, om zo te kunnen sturen op het innovatieve karakter van de projecten. Hiertoe is in 2020 een nieuwe aanpak ontwikkeld die op 9 juli 2020 door het algemeen bestuur is vastgesteld.
In deze aanpak worden ingediende projecten beoordeeld volgens een ‘dragons den’ formule. Voorafgaande aan het traject worden niet zozeer criteria voor innovatie benoemd, maar het selectieproces wordt uitgevoerd door een divers samengesteld panel, dat wordt ondersteund door innovatie-experts (bijvoorbeeld Brabant DC). Het panel, met daarin enkele gemeenteambtenaren, een GGD-bestuurder en een GGD-medewerker, beoordeelt de voorstellen in een sessie met pitches door de projectleiders. De innovatie-experts werken in innovatieve omgevingen en ondersteunen de GGD bestuurder en ambtenaren met het beoordelen van het innovatieve karakter van het voorstel. De aanpak is in 2020 voor het eerst toegepast, met tevredenstellende resultaten. 3
Actualisering van het basispakket Uden U verzoekt het bestuur om de actualisering van het basispakket in 2021 weer op te pakken, als die ruimte er is. We verwachten het project niet eerder dan in de tweede helft van 2021 op te kunnen pakken, met twee redenen. Allereerst verwachten we dat de middellange termijneffecten van de coronacrisis van invloed zullen zijn op de inhoud van ons werk. Het gaat dan zowel over de gezondheidseffecten van de crisis als over de lessen die middels verschillende evaluaties getrokken zullen worden, ten aanzien van de organisatie en inrichting van ons werk. Daarenboven is de impact van de coronacrisis op onze mensen en organisatie in 2021 nog onverminderd groot. En ook een herziening van ons volledige basis-dienstverleningspakket zal daar een extra beslag op leggen.
Aandacht voor drugsgebruik door jongeren bij gezondheidsbevordering en leefstijl ’s-Hertogenbosch U verzoekt de GGD bij gezondheidsbevordering en leefstijl voor diverse doelgroepen naast de genoemde onderwerpen roken, voeding en bewegen, alcohol en depressie nadrukkelijk aandacht te hebben voor het gebruik van drugs door jongeren. De genoemde onderwerpen komen uit het nationaal preventieakkoord en staan centraal in onze beleidsvisie 2019-2023. Vanuit het programma Gezonde School geven we trainingen aan docenten op het voortgezet onderwijs op lesprogramma’s van Helder op School (Trimbos). Helder op School biedt een integrale aanpak om leerlingen of studenten bewust te maken van de gevolgen van roken, drinken, drugsgebruik en gamen, om hen zo te stimuleren dit niet of met mate te doen. Ouders worden hier ook in betrokken, maar de nadruk ligt vooral op de leerlingen / studenten zelf. Bij voorlichting op de basisscholen ligt dit anders. Hier wordt meer ingezet op het omgaan met groepsdruk, en het maken van de juiste keuze. Op de basisschool wordt (eigenlijk helemaal) niet gesproken over drugsgebruik. Het beste moment om hier over te beginnen is op latere leeftijd, dus op het voortgezet onderwijs. Daarnaast besteden wij in samenwerking met Novadic Kentron bijzondere aandacht aan alcohol- en drugspreventie.
Dat vertaalt zich in de vorm van webinars, voorlichtingsavonden en bijvoorbeeld het promoten van NIX18 tijdens Carnaval. De GGD stimuleert via zijn innovatieve projecten het project ‘Drugs, wat doet het met jou?’. Het project heeft als doel: “Het tegengaan van de normalisering van drugsgebruik onder de inwoners in de hele regio Oost-Brabant door het stellen en versterken van de norm, dat het gebruik van drugs niet normaal is.” Zoals te doen gebruikelijk bij de innovatieve projecten, zal het algemeen bestuur na afronding van het project besluiten over de mate waarin de projectresultaten leiden tot dienstverlening in ons basispakket, lokaal accent en/of plustaken.
4
Om tot uitdrukking te brengen dat de GGD ook inzet pleegt op preventie van drugsgebruik door jongeren, voegden we in de begroting 2022 drugspreventie toe aan de verschillende thema’s waarop wij inzetten in het kader van gezondheidsbevordering en leefstijl. Als uw gemeente hier bovenop inzet verlangt van de GGD, dan nodigen we u uit om ons hier in het lokaal accent en/of via plustaken opdracht toe te geven. We gaan graag in gesprek om te onderzoeken welke inzet van de GGD hierop het meest effectief kan zijn. Aandacht voor inwoners met een lage sociaal economische status Sint Anthonis U vraagt de GGD aandacht te hebben voor gezondheidsachterstanden bij mensen met een lage sociaal economische schade, zeker nu er door aanhoudende coronamaatregelen nog grotere gezondheidsachterstanden en nieuwe gezondheidsrisico’s te verwachten zijn. U spoort de GGD aan hiertoe zijn goede naamsbekendheid en het vertrouwen dat het publiek in hem stelt optimaal in te zetten. In onze begroting 2022 nemen we op dat we onder de noemer ‘Gezond leven met Corona’ een aantal gerichte activiteiten ontwikkelen en ontplooien, met als doel om informatie te verzamelen, voorlichting te geven en beleidsadvies te geven over de neveneffecten van de coronacrisis op onze publieke gezondheid.
Het betreft in beginsel werkzaamheden die de GGD vanuit zijn basispakket toch al uitvoert, maar dan gebundeld en specifiek gericht op de gezondheidsschade die veroorzaakt wordt door COVID-19 en de indringende overheidsmaatregelen inclusief de gevolgen daarvan. Deze inzet richt zich nadrukkelijk ook op de meest kwetsbare inwoners van ons werkgebied. Daarnaast zullen we met behulp van ZonMW subsidies extra aandacht besteden aan de effecten van de coronacrisis in onze gezondheidsmonitors. Extra ambities, extra middelen Sint Anthonis U wilt de GGD sterken in de opvattingen en ambities als geschetst in de kadernota, en wil daarnaast aangeven dat de GGD wat u betreft een flinke schep extra ambities en ook financiële middelen mag toevoegen aan het nieuwe beleid. We zijn de gemeente Sint Anthonis zeer erkentelijk voor deze oproep, en ontvangen hem als een steun in de rug en een aansporing om ons ook in 2022 onverminderd in te zetten voor de publieke gezondheid in ons werkgebied. Gevolgen van de in 2021 geconstateerde datadiefstal uit landelijke coronasystemen Vught U verzoekt de GGD om er alles aan te doen om eventuele gevolgen van het datalek te voorkomen dan wel te beperken. Alle GGD’en hebben GGD GHOR Nederland gemachtigd om namens hen de afhandeling van de datadiefstal richting hun inwoners te verzorgen. Inmiddels hebben de 37 slachtoffers in ons werkgebied een brief ontvangen.
Daarnaast ontving GGD Hart voor Brabant naar aanleiding van de datadiefstal een beperkt aantal dataverwijderingsverzoeken van bezorgde inwoners. Deze behandelden wij inmiddels met grote zorgvuldigheid.
5
De datadiefstal had plaats uit landelijke systemen. Er is vooralsnog geen enkele aanwijzing om te vermoeden dat daarbij ook medewerkers van GGD Hart voor Brabant betrokken waren. Desalniettemin heeft deze datadiefstal ons opnieuw gewezen op het belang van een goede informatiebeveiliging. Daarom namen we direct in 2021 een aantal maatregelen om te verifiëren dat onze systemen veilig zijn en dat onze medewerkers doordrongen zijn van het belang van een zorgvuldig en verantwoordelijk gebruik van die systemen. In onze begroting van 2022 namen we doelstellingen op met betrekking tot informatiebeveiliging. Deze staan in beginsel op zich zelf, maar de ervaringen met de datadiefstal heeft onze aandacht en inzet hierop natuurlijk verder aangescherpt. Financiële effecten van coronacrisis Uden U geeft in uw zienswijze aan benieuwd te zijn naar de financiële gevolgen van de COVID-19 pandemie en naar de ontwikkeling van de inwonerbijdrage als gevolg van wijzigingen in het Rijksvaccinatieprogramma. Ten aanzien van de financiële gevolgen van de coronacrisis: in de compensatieregeling die GGD Hart voor Brabant samen met de andere Nederlandse GGD’en trof met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, is geregeld dat de deelnemende gemeenten niet belast worden met de enorme kosten die de GGD maakt in het kader van zijn opdracht in de beheersing en bestrijding van het Coronavirus.
Een randvoorwaarde die de minister van VWS stelt, is dat kosten die al gedekt zijn in de vastgestelde begroting niet in aanmerking komen voor vergoeding. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de kortdurende inzet van GGD medewerkers aan het begin van de coronacrisis. Dit betekent dat het deel van de gemeentelijk bijdrage per inwoner dat in theorie verbonden kan worden aan die inzet, niet kan worden terugbetaald via de compensatieregeling. Daar staat tegenover dat de kosten die de GGD maakt om uitgestelde dienstverlening in te halen, niet op de gemeenten worden verhaald, maar als specifieke meerkosten worden opgevoerd binnen de compensatieregeling met het ministerie van VWS. Ten aanzien van de gevolgen van nieuwe dienstverlening, als gevolg van wijzigingen in het RVP (en de wettelijke toevoeging van een contactmoment voor kwetsbare zwangeren in de jeugdgezondheidszorg): als bekend is gemaakt welk bedrag voor de genoemde extra activiteiten in het gemeentefonds wordt gestort, dan zal de GGD dat verdisconteren in zijn inwonerbijdrage. Voor zover dit nog in 2021 aan de orde zal zijn, gaat hiermee een begrotingswijziging gemoeid.
Die begrotingswijziging valt onder het budgetrecht van de gemeenteraden van de in de GGD deelnemende gemeenten, in die zin dat de zienswijzen van de gemeenteraden op die begrotingswijziging meegenomen moeten worden bij de vaststelling ervan door het algemeen bestuur. Voordat de begrotingswijziging ter vaststelling aan het algemeen bestuur wordt aangeboden, zal hij dus eerst voor zienswijzen aan de gemeenteraden worden voorgelegd. Ten tijde van de verzending van onze begroting 2022 aan onze gemeenteraden, was de hoogte van de toevoegingen aan het gemeentefonds nog niet bekend. Ze staan als PM post in onze begroting. Ook voor het jaar 2022 zullen we derhalve een aparte begrotingswijziging aan onze gemeenteraden voorleggen, voordat we de wijzigingen doorvoeren in onze inwonerbijdrage.
6
Betalingstermijnen Boekel U spreekt de wens uit om betalingen aan de GGD over 12 termijnen te kunnen spreiden. In artikel 19 lid 2 van de gemeenschappelijke regeling is ten aanzien van de bijdragen van gemeenten het volgende bepaald. “De gemeenten betalen de helft van deze bijdrage vóór respectievelijk 16 februari en 16 juli, behalve wanneer het algemeen bestuur anders besluit. Bij te late betaling is de wettelijke rente verschuldigd.” Om tegemoet te kunnen komen aan uw wens, zal de gemeenschappelijke regeling moeten worden aangepast. Bij de eerstvolgende wijziging van de regeling (2022, als gevolg van gemeentelijke herindelingen in ons werkgebied), onderzoeken we de mogelijkheden hiertoe.
7
SAMEN GEZOND VOORUIT
BEGROTING 2022
INHOUDSOPGAVE Inleiding
3
De GGD in een oogopslag
5
BEGROTING 1.
Programma publieke gezondheid
7
1.1 Jeugdgezondheid
10
1.2 Gezondheidsbescherming
13
1.3 Gezondheidsbevordering en leefstijl
17
1.4 Monitoren, signaleren en advies
20
1.5 Toezicht houden
23
1.6 Publieke gezondheid bij rampen en crises
26
1.7 Openbare geestelijke gezondheidszorg
28
1.8 De beheersing en bestrijding van het coronavirus
30
2.
Financiën
33
3.
Bijzondere onderwerpen
36
3.1 Bedrijfsvoering
36
3.2 Tarieven 2022
39
3.3 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
39
3.4 Inzicht financiële status en weerbaarheid
40
3.5 Onderhoud kapitaalgoederen
41
3.6 Financiering
41
3.7 Verbonden partijen
41
3.8 Samenwerkingsverbanden
42
3.9 Lokale heffingen en grondbeleid
42
4. Het overzicht van baten en lasten
44
4.1 Uitgangspunten
44
4.2 Overzicht van baten en lasten
44
4.3 Baten
45
4.4 Lasten
45
4.5 Investeringskredieten
46
4.6 Reserves
46
4.7 Voorzieningen
47
4.8 Meerjarenraming 2022-2025
47
BIJLAGEN Bijlage 1: overzicht GGD-activiteiten
50
Bijlage 2: gemeentelijke bijdrage 2022
51
Bijlage 3: nominale ontwikkelingen
53
Bijlage 4: balans meerjarenraming 2022-2025
54
Bijlage 5: taakvelden
55
Bijlage 6: EMU-saldo
56
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
2
INLEIDING Mensen gezonde kansen bieden om alles uit hun leven te halen. Dat is ons doel. Want als mensen zich gezond voelen, helpt dit hen om mee te doen in de samenleving en alles uit het leven te halen. Dat maakt gelukkiger én zelfredzamer. We gebruiken hierbij de definitie van gezondheid van Machteld Huber (2012): “Het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.” Met dat doel voor ogen beschrijven we in deze begroting ons werk voor het volgend jaar. Rode draad hierbij zijn de taken uit de Wet Publieke Gezondheid, de basis voor ons werk. Beleidsvisie 2019 - 2023 In juli 2019 stelde het algemeen bestuur de beleidsvisie 2019-2023 vast. Deze visie is de vertaalslag van landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen, waaronder de coalitieakkoorden die na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2018 zijn opgesteld. Hij geeft inhoudelijk richting aan onze organisatie en dient daarmee als uitgangspunt voor deze begroting. Daarop aanvullend verwerken we in deze begroting de verwachte gevolgen van nieuwe inzichten en ontwikkelingen. Ontwikkelambities onder druk De COVID-19 pandemie, die in 2020 uitbrak, vraagt ten tijde van het schrijven van deze begroting (maart 2021) nog altijd een grote inzet van onze organisatie en medewerkers.
De ontwikkelambities die we formuleerden in de beleidsvisie, maar ook in onze begroting voor 2020 én onze begroting voor 2021, staan onder druk. We onderscheiden drie onderliggende oorzaken. Allereerst vergt de crisis veel van onze strategische programma- en projectmanagers. Een belangrijk deel van de vernieuwingscapaciteit die de GGD in huis heeft, wordt ingezet om adequaat te kunnen reageren op de steeds veranderende omstandigheden en de inzet die daarop van ons gevraagd wordt door de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Over de mate waarin we onze doelen bereikten in 2020, leggen we verantwoording af in onze jaarstukken. Ten tweede legt de coronapandemie een groter beslag op onze uitvoeringscapaciteit, zoals wij ook beschrijven in onze jaarstukken 2020. Aan het begin van de crisis zagen we ons genoodzaakt om medewerkers uit onze reguliere processen in te zetten voor de beheersing en bestrijding van het coronavirus. Hierdoor liepen we achterstanden op, die we ten tijde van het schrijven van deze begroting nog altijd aan het inhalen zijn.
Daarnaast is een vijftigtal medewerkers uit de reguliere organisatie permanent bezig met activiteiten die direct of indirect met corona te maken hebben, zoals infectieziektebestrijding, infectiepreventie, onderzoek, reizigersvaccinatie, de continuïteit van de acute en niet acute zorg en de gezondheidsvoorlichting aan specifieke doelgroepen. Daarnaast hebben de overheidsmaatregelen (lockdown, social distancing, avondklok) ook impact op de mate waarin en de snelheid waarmee wij ons werk kunnen doen. En het coronavirus laat ook zijn sporen na bij onze eigen medewerkers; onze collega’s strijden al ruim een jaar in de frontlinie en in de spotlights wat zorgt voor mentale belasting. De derde reden dat eerder geformuleerde ontwikkelambities onder druk staan, is de impact van de crisis op de publieke gezondheid in ons werkgebied. COVID-19 is voor veel mensen een vervelende ziekte, met een lange nasleep en in sommige gevallen zelfs overlijden of blijvende gezondheidsschade tot gevolg. Maar ook de overheidsmaatregelen die werden ingesteld om het virus te beteugelen, hebben effect op de gezondheid van onze inwoners. Dit vraagt om een heroverweging van eerder geformuleerde inhoudelijke beleidsdoelstellingen, en een accentverschuiving naar gezond leven met Corona (zie paragraaf 1.3).
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
3
Kadernota 2022 In onze Kadernota 2022 ‘Preventie, Weerstand, Veerkracht’ zetten wij op hoofdlijnen de ontwikkelingen en het beleid voor het jaar 2022 van de GGD uiteen, daarbij inbegrepen de prognose voor de gemeentelijke bijdrage voor 2022. De gemeenteraden zijn in de gelegenheid gesteld om hun zienswijze in te dienen op de Kadernota. Deze zienswijzen zijn betrokken bij het opstellen van de voorliggende begroting. Leeswijzer In paragraaf 1 leest u meer over het programma Publieke gezondheid, in zeven taakvelden. We voegden daar een achtste paragraaf aan toe, waarin we alle corona gerelateerde zaken uiteen zetten. Paragraaf 2 gaat over de gemeentelijke bijdrage voor 2022. De bijzondere (wettelijk verplichte) onderwerpen vindt u in paragraaf 3. En in paragraaf 4 is de financiële begroting voor 2022 opgenomen. Vervolg Deze begroting volgt op de kadernota 2022, waarop de gemeenteraden hun zienswijze gaven. Het algemeen bestuur stelt de begroting 2022 vast op 8 juli 2021 en neemt daarin opnieuw de zienswijzen mee van de raden. Het dagelijks bestuur van de GGD Hart voor Brabant, 8 april 2021,
T.H.I. Claassen
W.A.G. Hillenaar
secretaris voorzitter Vastgesteld in de vergadering van het algemeen bestuur van 8 juli 2021,
T.H.I. Claassen,
W.A.G. Hillenaar,
secretaris voorzitter
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
4
DE GGD IN EEN OOGOPSLAG GGD Hart voor Brabant
Oss
Mensen ruim 1 miljoen inwoners in 24 gemeenten1,
•
waarvan circa 200.000 jeugdigen
•
ruim 800 medewerkers2
•
62 consultatiebureaus, 35 locaties met
•
gezondheidsplein: Tilburg, ’s-Hertogenbosch,
Heusden
Waalwijk
Dongen
SintMichielsgestel
Vught
Loon op Zand
Landerd
’s-Hertogenbosch Bernheze
Grave Cuijk Mill en Sint Hubert
Uden Sint Anthonis
Boekel Gilze en Rijen
Uden en twee nader te bepalen locaties.
Tilburg
Boxtel
Meierijstad
Boxmeer
Oisterwijk
Goirle
Hilvarenbeek
Jeugdgezondheid
Taken jeugdgezondheid
Gezondheidsbescherming
•
gezondheidsbescherming
Gezondheidsbevordering en leefstijl
•
gezondheidsbevordering en leefstijl
Monitoren, signaleren en advies
•
monitoren, signaleren en advies
Publieke gezondheid bij rampen en crises
•
toezicht houden
Toezicht houden
•
publieke gezondheid bij rampen en crises
Openbare geestelijke gezondheidszorg
•
openbare geestelijke gezondheidszorg
Overige
•
basispakket
Geld € 65,2 miljoen
•
basispakket
€ 40,4 miljoen
•
plustaken voor gemeenten € 10,0 miljoen
•
plustaken voor anderen
Inkomsten totaal in 2022
plustaken voor anderen
€ 14,8 miljoen
Per inwoner •
plustaken voor gemeenten
gemeentelijke bijdrage 2022: € 34,90
35 30 25 20 15 10 5 0
2018
2019
2020
2021
2022
Peildatum 1 januari 2021. Op 1 januari 2022 hebben twee gemeentelijke herindelingen plaats in ons werkgebied. De gemeenten Boxmeer, Cuijk, Grave, Mill en Sint Hubert en Sint Anthonis gaan samen tot de gemeente Land van Cuijk. De gemeenten Landerd en Uden gaan samen tot de gemeente Maashorst. Daarmee bedienen we in 2022 feitelijk 19 gemeenten. 2 Exclusief tijdelijke medewerkers die in 2020 en 2021 zijn ingezet voor de beheersing en bestrijding van het coronavirus.
1
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
5
1. PROGRAMMA PUBLIEKE GEZONDHEID
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
6
1. PROGRAMMA PUBLIEKE GEZONDHEID Inleiding Onze activiteiten zijn erop gericht om mensen zo gezond mogelijk te laten leven, met extra aan dacht voor kwetsbare mensen. We volgen de gezondheid in de regio en informeren de gemeente daarover. We moedigen gezond gedrag aan en beschermen inwoners tegen besmettelijke ziektes. We komen in actie als dat nodig is. Dat doen we niet alleen: we werken samen met inwoners, met gemeenten en met partners bijvoorbeeld in het onderwijs, het welzijnswerk en de gezondheidszorg. Zij kunnen daarbij rekenen op een betrokken en deskundige GGD. In iedere subparagraaf van deze paragraaf behandelen we een van onze wettelijke taakvelden. Per taakveld beschrijven we: •
wat we doen: niet limitatief maar ter illustratie van de aard van onze werkzaamheden;
• wat we meten: een set beleids- en prestatie-indicatoren over de inhoud, omvang, efficiëntie, effectiviteit en kwaliteit van ons werk; •
wat we willen bereiken: onze ambities uit de beleidsvisie of anderszins;
• wat we daarvoor dit jaar ontwikkelen: aan nieuwe activiteiten, (programmatische) vernieuwing en/of dankzij onze innovatieve projecten. In deze inleiding besteden we aandacht aan: •
het kader waarbinnen wij ons werk verrichten;
•
het gedachtegoed van Positieve Gezondheid en het effect van dit gedachtegoed op ons werk;
•
de samenstelling van onze dienstverlening;
•
de veranderprogramma’s die we instelden om de ambities uit onze beleidsvisie te realiseren.
Kader Nederland heeft een goed stelsel van publieke gezondheid: de taken die de overheid op zich neemt zonder dat inwoners daar direct om vragen. Daar ligt de basis voor ons werk: de Wet publieke gezondheid, met de gemeentelijke taken die de GGD uitvoert; meer informatie over onze taken staat in het productenboek, zie ook bijlage 1. Daarnaast zijn er nog andere wetten op grond waarvan we taken uitvoeren, zoals de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Wet kinderopvang. Verder bepalen lokaal en landelijk beleid hoe ons werk eruit ziet. In onze beleidsvisie 2019-2023 formuleerden we ambities voor onze taakvelden. De beloften die we doen: 1.
de klant centraal;
2. verbinden met het veld; 3. vernieuwen. Positieve Gezondheid Zoals ook in onze beleidsvisie uiteen gezet, gaan we in ons werk uit van het concept Positieve Gezondheid: “Het vermogen om je aan te passen en je eigen regie te voeren, in het licht van de sociale, fysieke en emotionele uitdagingen van het leven.” Dat is dus veel meer dan alleen ziekte en zorg. Het gaat over eigen regie en verantwoordelijkheid. Over veerkracht en potentie in plaats van over onvermogen. En het gaat over de omgeving waarin we leven. De impact van het gedachtegoed op ons werk is groot. Dit is te herkennen in de manier waarop wij onze data verzamelen en terugkoppelen (bijvoorbeeld met deze gemeenteschetsen). En in de wijze waarop we samenwerken met burgers en partners in bestaande en nieuwe netwerken. Dit zijn samenwerkingsverbanden van professionals en bestuurlijke netwerken (bijvoorbeeld het Zorgnetwerk Midden Brabant, het Regionaal Netwerk Positieve Gezondheid Noordelijke Maasvallei, Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
7
en de stuurgroep Positieve Gezondheid in Den Bosch). We zien dat onze gemeenten, onze keten partners en andere organisaties de definitie van Positieve Gezondheid in toenemende mate omarmen en direct of indirect gebruiken in hun werk. Dit biedt kansen voor verdere verbreding. Ook de impact op onze dienstverlening is betekenisvol. Bijvoorbeeld in de manier waarop onze professionals een triage uitvoeren, hun diagnose stellen en adviseren. Daarbij staan de behoeften van de klant centraal en werken we risicogestuurd. Met andere woorden, onze professionals achterhalen samen met de klant wat hij/zij nodig heeft om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan. Én om zo veel mogelijk eigen regie te voeren. Onze professionals volgen scholing en trainingen voor deze vernieuwende manier van werken. Zo leren zij om de inzichten van Positieve Gezondheid toe te passen in hun dagelijkse werk. In onze kadernota 2022 ‘Preventie, Weerstand, Veerkracht’ constateren we dat het ingewikkeld blijkt om dit gedachtegoed ook in tijden van crisis leidend te laten zijn. De maatregelen die de overheid in beginsel nam, waren met name gericht op de beheersing en bestrijding van het virus. De brede gezondheidsrisico’s, zoals mentaal welbevinden, sociale isolatie, het belang van structureel onderwijs voor de gezondheid, et cetera, krijgen pas in tweede instantie aandacht.
In het licht hiervan zet de GGD in op ‘Gezond leven met corona’ (zie paragraaf 1.3). Daarnaast investeren we met behulp van ZonMW subsidie in extra gezondheidsmonitors, waarin nadrukkelijk ook de effecten van de coronacrisis een plek krijgen (zie paragraaf 1.4). Onze diensten en de actualisering van het basispakket De gemeenten in Brabant-Noord en Midden-Brabant belegden hun taken op het gebied van publieke en preventieve gezondheid bij de GGD Hart voor Brabant (hierna: de GGD). Wij voeren deze taken uit in een basispakket voor alle gemeenten, bestaande uit een uniform deel en een deel voor lokale accenten. Het uniform deel voert de GGD in iedere gemeente uit; de lokale accenten kunnen per gemeente verschillen. Het gaat er daarbij niet om óf de GGD deze taken uitvoert (want dat staat in de wet). Het gaat om het hóe; voor welke groepen, voor welke thema’s en met welke methodes. Het algemeen bestuur stelt het basispakket vast. Jaarlijks passen we ons productenaanbod aan op basis van de vastgestelde begroting, de evaluatie van de innovatieve projecten, veranderende wet- en regelgeving en voortschrijdend inzicht uit de jaarstukken en bestuursvergaderingen. Dit zijn praktische aanpassingen, waarmee we lopende ontwikkelingen verwerken in onze taken. Eind 2019 heeft het bestuur besloten om in 2020 een integrale actualisering van het basispakket uit te voeren.
Het doel van dit project is om het basispakket af te stemmen op de eisen van nu en de opgaven van morgen. In verband met de coronacrisis is de actualisering van het basispakket in 2020 tijdelijk opgeschort. We verwachten het project pas in de tweede helft van 2021 weer op te kunnen pakken, om twee redenen. Allereerst verwachten we dat de middellange termijneffecten van de coronacrisis van invloed zullen zijn op de inhoud van ons werk. Het gaat dan zowel over de gezondheidseffecten van de crisis als over de lessen die middels verschillende evaluaties getrokken zullen worden, ten aanzien van de organisatie en inrichting van ons werk. Daarenboven is de impact van de coronacrisis op onze mensen en organisatie in 2021 nog onverminderd groot. En ook een herziening van ons volledige basisdienstverleningspakket zal daar een extra beslag op leggen. We verwachten de actualisering van het basispakket in de tweede helft van 2021 weer op te kunnen pakken. Hierbij betrekken we dan de langdurige effecten van de coronacrisis en de relevante evaluaties van de crisisaanpak (landelijk en regionaal). Het precieze moment waarop we de actualisering weer oppakken, is afhankelijk van de snelheid en effectiviteit van de COVID-19 vaccinatiecampagne. En van het beroep dat de minister van VWS nog op onze GGD zal doen, in het kader van de beheersing en bestrijding van het coronavirus.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
8
Meerjarige strategische programma’s Voor de uitwerking van de speerpunten in de beleidsvisie startten we met een aantal meerjarige programma’s. Ontwikkelingen die we in 2021 niet konden doorvoeren in verband met de coronacrisis, pakken we in 2022 op. Een beschrijving van de programma’s en onze ontwikkelambities op hoofdlijnen: In het programma Datagedreven Publieke Gezondheid verrijken we lokaal gezondheidsbeleid en onze advisering daaromtrent met inzichten uit analyses van onze brede dataset. Waar mogelijk koppelen we onze data aan de data van andere (onderzoeks-)instituten. Dit stelt ons in staat om op lokaal niveau de belangrijkste zorgpunten ten aanzien van de publieke gezondheid te identificeren. Zo kunnen onze gemeenten en de GGD hierop gericht beleid ontwikkelen. De Brabantse Omgevingsscan (BrOS) en Brabantscan zijn voortdurend in ontwikkeling. Door te investeren in maatwerktoepassingen vergroten we de toepasbaarheid op lokaal niveau. In het programma Multichannel klantbeleving richten we ons op het beter bedienen van de klant, onafhankelijk van tijd, plaats of kanaal (face to face, telefonisch, website, mail, app). De klant kiest zelf zijn communicatievorm, maakt zelf (online) zijn afspraken en kan bij zijn (persoonlijke) informatie. In 2022 evalueren we de resultaten van het programma en implementeren we de verbeterpunten.
In het programma Gezonde leefomgeving (voorheen: Strategische verbinding) sorteren we voor op de invoering van de Omgevingswet, die naar verwachting per 1 januari 2022 plaats heeft. Deze wet richt zich op de inrichting van een veilige en gezonde omgeving. Dit biedt kansen om preventie en publieke gezondheid een volwaardige plek te geven in het ruimtelijke domein. We formuleerden een visie op onze rol hierin. De uitwerking hiervan geven we in 2021 vorm aan de hand van de wensen van onze gemeenten vanuit het strategische programma ‘Gezonde leefomgeving’. De mate waarin we onze diensten aanbieden in het basispakket of als plustaak, vloeit voort uit de actualisering van het basispakket. Dit geldt ook voor de vraag hoe we activiteiten, kennis, competenties en middelen bundelen om de gevraagde dienstverlening te kunnen leveren.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
9
1.1 JEUGDGEZONDHEID Op basis van de Wet Publieke Gezondheid wordt aan alle jeugdigen tot 18 jaar een landelijk preventief gezondheidspakket aangeboden. De GGD voert deze taak uit. We bieden kinderen en hun ouders (vooral) preventieve zorg en steun om gezondheidsproblemen te voorkomen. We monitoren, signaleren, adviseren, vaccineren en verwijzen zo nodig door naar andere hulpverleners. We werken hierbij volgens de landelijke richtlijnen, waaronder het Rijksvaccinatieprogramma. Daarbij hebben we ook aandacht voor de psychosociale aspecten en de situatie thuis. Als we afwijkingen of problemen zien, bespreken we die met de ouders of verwijzen we door als dat nodig is. Bij opvoedingsvragen, -risico’s en/of -problemen kan de jeugdverpleegkundige kort ondersteuning aanbieden. We bieden preventieve zorg op maat waar nodig. Als een kind meer aandacht nodig heeft, krijgt het die ook. Deze ondersteuning bieden we ook aan statushouders. Zodra een gezin bij de gemeente is ingeschreven, worden de kinderen opgenomen in het contactschema van de JGZ. Daarnaast voeren we de publieke gezondheidszorg voor asielzoekers uit (plustaak) op de door het Centraal orgaan opvang asielzoekers (COA) aangewezen locaties binnen het werkgebied van de GGD. De kracht van een robuuste JGZ-organisatie Al onze gemeenten belegden de jeugdgezondheidszorg van 0 tot 18 jaar bij de GGD.
Tijdens de coronacrisis is duidelijk geworden, dat de betekenis hiervan voor de slagkracht van de GGD in een (infectie)crisis bijzonder groot is. GGD Hart voor Brabant werd in maart 2020 als eerste GGD geconfronteerd met een sterk toenemend aantal besmettingen in zijn werkgebied. We konden ons in die eerste fase van de crisis goed staande houden, dankzij een robuuste bezettingsgraad van jeugdartsen en jeugdverpleegkundigen. Collega’s die goed bekend zijn met crises en vaccinatiecampagnes en daardoor van doorslaggevende betekenis waren in de beginfase van de crisis. Kansrijke start Ieder kind verdient de best mogelijke start van zijn of haar leven en een optimale kans op een goede toekomst. De eerste 1000 dagen van een kind zijn cruciaal voor een goede start. De gezondheid van een kind voor, tijdens en na de geboorte blijkt een belangrijke voorspeller te zijn van problemen – zowel fysiek als mentaal – op latere leeftijd. De GGD is coalitiepartner Kansrijke start voor gemeenten die aan dit landelijke actieprogramma deelnemen (lokaal accent / plustaak).
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
10
Onderstaande tabel geeft een overzicht
Wat gaan we meten?
van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Indicator
2019
2020
Prognose 2022
235.745
224.741
235.000
Percentage jeugdigen dat de GGD bereikt
93%
87%
95%
Percentage extra onderzoek met een aanleiding
27%
27%
25%
Ambitie: kritisch zijn op inzetten extra onderzoek.
Percentage kinderen dat een huisbezoek kreeg
3%
2%
3%
Als gevolg van COVID-19 terug naar het niveau van 2019.
Percentage jeugdigen dat een doorverwijzing kreeg
14%
10%
Geen streefwaarde. We maken onderscheid tussen psychosociaal en medisch.
Aantal keer dat we de meldcode kindermishandeling gebruikten
231
181
Geen streefwaarde, we toetsen aan het nationaal gemiddelde.
Aantal scholieren waarmee we contact hadden in verband met ziekteverzuim
1.732
1.386
Aantal jeugdigen dat we vaccineerden (excl. COVID-19)
93.379
56.873
Aantal jongeren dat we screenen op depressieve klachten
763
985
• Waarvan een aanwijzing voor depressiviteit
15%
15%
Aantal contacten met jeugdigen
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
1.700
Toelichting Aantal jongeren neemt iets af. Extra contacten op indicatie als gevolg van COVID-19.
Naar verwachting netto effect van COVID-19 en extra aandacht middels het 2VO en 4VO contact moment. Geen streefwaarde te formuleren in verband met onduidelijkheid over inhaalcampagnes.
1.000 Geen streefwaarde. We verwachten een stijging.
11
Wat willen we bereiken? Het merendeel van deze taken is wettelijk bepaald. In aanvulling daarop staan in onze beleidsvisie als ambities: U mag van ons verwachten dat we werken aan: • De vier onderwerpen van de JGZ-preventieagenda: ouderschap, hechting, gezondheid en weerbaarheid. Door hier – samen met partners – stevig op in te zetten kunnen we hardnekkige problemen zoals schoolverzuim, kindermishandeling en armoede eerder signaleren en aanpakken. • In 2023 biedt de jeugdgezondheidszorg iedere jeugdige een persoonlijk ‘pakket’, waarbij we de landelijke richtlijnen vertalen in maatwerk. Bijvoorbeeld: meer of juist minder contacten met het consultatiebureau. Wat gaan we verder ontwikkelen? Nieuwe activiteiten: • We voegen het nieuwe contactmoment ‘Prenataal huisbezoek zwangere vrouwen’ toe aan ons basispakket. In verband met de Tweede Kamerverkiezingen in 2021, is de invoering van dit contactmoment uitgesteld. De nieuwe ingangsdatum is naar verwachting 1 januari 2022. • In 2022 wordt het HPV-vaccin ook beschikbaar voor jongens (2021: alleen voor meisjes van 12/13 jaar). Het vaccin beschermt hen tegen penis-, anus-, mond-, en keelkanker. Ook worden kinderen vanaf 2022 eerder gevaccineerd, namelijk in het jaar dat ze 10 jaar worden. (Programmatische) vernieuwing: In 2022 hanteren we een nieuw contactschema als basisproces, gebaseerd op klantbehoeften.
Dit doen we binnen de mogelijkheden van het landelijk professioneel kader. We voegen een aantal flexibele contactmomenten toe, die we aanbieden als de situatie van een kind of jongere daar aanleiding toe geeft. Ook kunnen we een contactmoment bijvoorbeeld verkort of digitaal aanbieden. Zo kunnen we in samenspraak met ouders bepalen hoeveel monitor- en contactmomenten nodig zijn per jeugdige. Dit maatwerk sluit altijd aan op het risicoprofiel van de jeugdige in kwestie. De laatste ontwikkelingen hieromtrent voeren we in 2021 door. Deze kwaliteitsverbetering kunnen we budgetneutraal doorvoeren, dankzij een herverdeling van aandacht, waarbij meer aandacht uitgaat naar kinderen die dit nodig hebben en jongeren op het voortgezet onderwijs. Kinderen waar het goed mee gaat, zullen we minder of korter gaan zien. Uitzondering hierop is de invoering van het prenatale contactmoment voor kwetsbare zwangere vrouwen en gezinnen. De invoering van dit contactmoment gaat gepaard met een verhoging van de inwonerbijdrage, gelijk aan de extra storting die hiervoor gedaan wordt in het Gemeentefonds (zie paragraaf 2).
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
12
1.2 GEZONDHEIDSBESCHERMING Infectieziekten Mensen beschermen zichzelf tegen ziekten maar vertrouwen er ook op dat de overheid hen beschermt als er risico’s zijn op infectieziekten. Dat is een taak van de GGD. We brengen deze ziekten in beeld en voorkomen ze. Denk bijvoorbeeld aan de beheersing en bestrijding van infectieziekten zoals COVID-19, tuberculoseonderzoeken, inentingen en het spreekuur seksuele gezondheid. Ieder jaar inventariseren we samen met onze gemeenten de instellingen die te maken hebben met een verhoogd risico op infectieziekten door micro-organismen. We bespreken welke inzet wij daarop plegen. Het gaat om instellingen en activiteiten die onder verantwoordelijkheid van de gemeente vallen, en waar verder geen toezichthoudende instantie voor is. Daarnaast adviseren we (zorg-) instellingen over hygiëne en infectiepreventie en we voeren hygiëneaudits uit bij tattoo-, piercingen permanente make-up shops en asielzoekerscentra (beide plustaken). En onze adviezen helpen reizigers veilig op weg met voorlichting en vaccinaties (plustaak). Specifiek ten aanzien van de Tuberculosebestrijding is in 2016 in het Nationaal Plan Tuberculosebestrijding 2016-2020 : Op weg naar eliminatie van het RIVM al vastgesteld, dat het risicoprofiel slechts bij enkele GGD’en in Nederland zo hoog is, dat een zelfstandige tuberculosebestrijdingsorganisatie (vooralsnog) levensvatbaar is.
De aantallen patiënten en onderzoeken zijn te klein om de kwaliteit, capaciteit en het expertiseniveau te kunnen blijven waarborgen. In onderlinge samenwerking richten de 25 GGD’en vier regionale expertisecentra (REC) in. We voorzien in de toekomst soortgelijke ontwikkelingen bij de inrichting van andere gezondheidsbeschermende taken. Denk aan forensische geneeskunde, infectieziektebestrijding en infectiepreventie. Gezonde leefomgeving en milieu Bij de medische milieukunde kijken we vooral naar een gezonde en veilige leefomgeving: de invloed van het milieu op de gezondheid. We weten veel van gezondheid en lucht, geluid, bodem en straling. De GGD bouwt met inwoners en partners aan een leefomgeving waarin gezondheid wordt beschermd en bevorderd; waar het gezond wonen en werken is. We geven burgers en gemeenten adviezen, beantwoorden vragen en delen onze kennis. We adviseren bijvoorbeeld over het inrichten van een leefomgeving die uitnodigt tot gezond gedrag, over gezondheid rond veehouderijen en over een gezond klimaat in de woning. Hiermee dragen we bij aan een gezonde leefomgeving, die veilig is en uitnodigt tot bewegen.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
13
Daarnaast participeert de GGD in onderzoeken naar de relatie tussen COVID-19 en de gezonde leefomgeving. Zo onderzoekt de GGD bijvoorbeeld samen met het RIVM of mensen die eerder Q-koorts hebben gehad een verhoogde kans hebben op het krijgen van COVID-19. En of het beloop van de ziekte ernstiger is. Ook neemt de GGD deel aan een onderzoek naar de relatie tussen luchtkwaliteit en de verspreiding van COVID-19. De uitkomsten gebruiken we om onze gemeenten en partners te informeren en adviseren en om interventies zo effectief mogelijk in te zetten. Het belang van een goede lokale verankering van de infectieziektepreventie en -bestrijding De coronacrisis heeft het belang van infectiepreventie in veel sectoren hoog op de agenda gezet. Dankzij de inzet van onze deskundigen infectieziektepreventie konden we scholen, kinderopvanginstellingen, Wmo- en zorginstellingen, gemeenten en andere (maatschappelijke) partners ondersteunen en adviseren bij de toepassing van preventieve maatregelen. We verwachten dat deze hernieuwde aandacht ook in de toekomst zal blijven bestaan. De werkzaamheden van het team reizigerszorg (plusactiviteit) zijn in 2020 en 2021 door de
wereldlijke maatregelen vrijwel volledig stil komen te liggen. Onze deskundige en veerkrachtige reizigerszorgspecialisten hebben (daardoor) een belangrijke bijdrage kunnen leveren aan
de slagkracht van onze GGD in de beheersing en bestrijding van het coronavirus en in de
vaccinatiecampagne. Zodra de mogelijkheden tot reizen toenemen, pakken we onze reguliere werkzaamheden hieromtrent weer op. We stellen ons ten doel om in 2022, zo snel de reismarkt weer opstart, als betrouwbare vaccinatiespecialist voor reizigers en beroepsgroepen een vergelijkbare positie in de markt te verwerven, als dat we hadden vóórdat de COVID-19 pandemie uitbrak.
De tabel op de volgende pagina geeft een
Wat gaan we meten?
overzicht van de belangrijkste indicatoren voor onze reguliere werkzaamheden in dit taakveld. Waar mogelijk nemen we streefwaarden op voor 2022. In ons jaarverslag rapporteren we over de realisatie per indicator. Zo geven we inzicht in onze prestaties.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
14
Indicator
2019
2020
Prognose 2022
Toelichting
Aantal instellingen dat een uitbraak van een infectieziekte meldde
296
1813
4004
Meldingen van een infectieziekte
830
2743
8004
4.101
5.520
6.500
Conform de regeling Aanvullende Seksuele Gezondheidszorg (ASG)
Infectieziektebestrijding
Seksuele gezondheid Aantal soa-consulten
Aantal PREP-consulten:
•
Intake
54
71
20
Conform PrEP regeling
•
Follow up
214
714
900
Conform PrEP regeling
Aantal keuzehulpgesprekken
25
40
40
Aantal seksualiteithulpverleningsgesprekken
264
368
500
7.107
5.033
4.500
Aantal opgespoorde actieve TBC-infecties
48
29
30
Aantal opgespoorde latente TBC-infecties (drager, maar nog niet ziek)
86
56
50
TBC bestrijding Aantal uitgevoerde verrichtingen voor opsporing en behandeling TBC
Infectiepreventie Aantal inspecties bij:
•
Prostitutiebedrijven
7
0
0
•
Wmo-instellingen
2
1
1
•
Tattoo-en piercingbedrijven
79
120
130
•
AZC’s
6
1
6
•
Overige risicovormende instellingen
70
7
0
Aantal binnengekomen vragen en klachten
402
254
300
Aantal gevraagde beleidsadviezen
25
26
26
11 (+ 17 GAGS)
2 (+8 GAGS)
7
Aantal lijkschouwingen incl. euthanasie (forensische adviezen aan Officier van Justitie bij niet-natuurlijk overlijden)
650
675
675
Aantal lijkschouwingen bij euthanasie (forensische adviezen aan Officier van Justitie bij euthanasie)
389
437
437
Aantal consulten op het reizigersspreekuur
17.118
3.745
10.432
Aantal overige consulten
13.649
5.246
13.649
Gezondheid, milieu en veiligheid
Aantal gevraagde beleidsadviezen bij acute (milieu)incidenten Forensische geneeskunde
Reizigersvaccinatie (plustaak)
3
4
Exclusief COVID-19 Exclusief COVID-19. Het betreft een grove schatting. Realisatie is afhankelijk van het afschaffen van coronamaatregelen.
Begroting 2022 GGD Hart voor Brabant
15
Wat willen we bereiken? Het merendeel van deze taken is wettelijk bepaald. In aanvulling daarop staan in onze beleidsvisie als ambities: U mag van ons verwachten dat we: · de Omgevingswet en de Kernwaarden gezonde leefomgeving helpen concretiseren; · meedoen in het ontwikkelen van de omgevingsvisie van de gemeente; · ernaar streven de leefomgeving zo vorm te geven dat die het welzijn van de inwoners vergroot en dat economische, gezondheids- en sociale aspecten elkaar versterken; · bijdragen aan een veilige omgeving en gezonde landbouw en veehouderij; · in 2023 heeft gezondheid een volwaardige plek in de belangenafweging bij gemeenten. De GGD is bij gemeenten in beeld als vanzelfsprekende partner bij het inrichten van een gezonde leefomgeving. Wat gaan we verder ontwikkelen? (Programmatische) vernieuwing • We stellen ons ten doel om de lessen die we leerden tijdens de coronacrisis te gebruiken om onze slagkracht en effectiviteit in de infectieziektebestrijding verder te vergroten. Hiertoe zullen we, zo snel het verloop van de COVID-19 pandemie het toelaat, een extensieve regionale evaluatie van de crisisaanpak starten. Daarbij zoeken we de samenwerking met de veiligheidsregio’s, het GHOR-bureau, onze gemeenten en onze maatschappelijke partners en belanghouders.