2026-05-28 Commissie Bestuur concept

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt hoe legitiem die raden zijn als zij niet meer jaarlijks contact hebben met hun achterban. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) zegt dat niet alleen middels vergaderingen contact gehouden kan worden, hij ziet dat breder. De wijk- en dorpsbudgetten zijn belangrijk hierbij. Juist kleine initiatieven maken een groot verschil in de leefbaarheid van een buurt of dorp. Ook grotere initiatieven moeten kunnen blijven rekenen op ondersteuning. Sommige maatschappelijke opgaven worden steeds zwaarder zoals de jeugdzorg. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of er meer capaciteit op het stadhuis vrijgespeeld kan worden als dorps- en wijkraden minder aangestuurd worden en er meer eigen regie komt. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) zegt dat dat zeker zou kunnen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is benieuwd naar de plannen en voorstellen hierover. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) zegt dat dit meer is zoals hij het graag ziet. Een andere zwaardere opgave is de veiligheid en handhaving waar inwoners overlast ervaren. Grote evenementen en volksfeesten: de balans tussen leefbaarheid en kosten moet goed bewaakt blijven worden want die kosten lopen stevig op. Hij ziet een belangrijke taak voor het nieuwe college en kijkt daar met vertrouwen naar uit. Mevrouw Lipman (CDA) vraagt wanneer de raad vindt dat er genoeg in de algemene reserve zit.

Wordt in het bestuursakkoord voorgesteld om voor lastenverlichting te gaan of bekeken waar de inwoners tegemoetgekomen kunnen worden? Zij wil zeker kijken waar die lastenverlichting het beste toegepast kan worden. De gemeente is geen bedrijf en moet echt dingen doen voor de inwoners. De lasten in het algemeen voor de burger stijgen en er is een hoge inflatie geweest; wat doe je dan terug voor je inwoners? Bepaalde projecten gaan niet door door oplopende kosten, zoals de Lage Diezebrug; zijn de risico's van die projecten wel voldoende in beeld geweest of is er iets anders te zien? En wat wordt hiervan geleerd? Lopen andere projecten in de stad wel goed of zijn ook daarbij budgetten niet goed ingecalculeerd? En hoe is dat terug te vinden in de stukken? De heer Van Hattem (PVV) zegt dat ook het CDA bij de plannen van de Lage Diezebrug was betrokken. Het verloop van de aanbesteding daarvan is weinig vreugdevol; misschien moet dit 17

project heroverwogen worden en gekeken worden naar alternatieven zoals het behoud van de huidige brug. Wellicht is dat financieel wel interessant. Mevrouw Lipman (CDA) staat nog steeds positief tegenover de Lage Diezebrug maar zij vraagt zich wel af tegen welke prijs. De voorzitter merkt op dat de Lage Diezebrug in de commissie Omgeving wordt besproken. De heer Van Hattem (PVV) zal zijn punt betrekken bij de plenaire raadsbehandeling. De heer Liebregts (50PLUS) zegt dat de gemeente er financieel sterk voor staat, in tijden dat veel gemeenten worstelen. Een overschot is niet automatisch een succes; dat resultaat is onder andere ontstaan door een gebrek aan personeel of niet volledig uitgevoerde investeringen. Wat is blijven liggen: verbetering in dienstverlening, veiligheid in openbare ruimte, mobiliteitsprojecten lopen vertraging op. Het gaat niet alleen over geld, het gaat ook over de uitvoeringskracht van de overheid. Wanneer komt het punt dat doorschuiven niet meer incidenteel is maar een signaal dat de gemeente meer ambitie heeft dan uitvoeringskracht? Inwoners merken als eerste wanneer uitvoering achterblijft. Inwoners hebben vooral behoefte aan een gemeente die doet wat zij zegt, die bereikbaar is en betrouwbaar. Zeker ouderen merken dat als eerste.

Hoe gaat het college voorkomen dat personeelstekorten structureel leiden tot uitgestelde uitvoering? Blijft de dienstverlening voldoende toegankelijk voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn? Veiligheid mag niet het slachtoffer worden. Reserves zijn geen doel op zich. Een sterke gemeente herken je niet aan de hoogte van de reserves maar aan wat inwoners merken in hun straat of dorp of centrum. Actualisatie van de begroting: in 2026 moet juist vooruitgekeken worden naar nieuwe ontwikkelingen, nieuwe financiële onzekerheden en hoe de ambities uitvoerbaar gehouden kunnen worden. De gemeente probeert financieel wendbaar te blijven; dat is verstandig. Dit jaar komt er geen voorjaarsnota terwijl de raad nu al wordt gevraagd technische uitgangspunten voor de Begroting 2027 vast te stellen. De meicirculaire komt pas in juni of juli dus er is nog onzekerheid over de financiële ruimte voor gemeenten. De heer Van Hattem (PVV) ziet veel terug in deze begroting waar weinig mee gedaan kan worden maar waar wel veel geld aan uitgegeven wordt. Accountantscontrole: de belangrijkste boodschap gaat over de nieuwe gebiedsontwikkelingen en de stagnatie van uitgifte van gronden. Die worden toegeschreven aan onzekerheden in het kader van de stikstofproblematiek en de netcongestie.

Een van de grootste gebiedsontwikkelingen is Heesch West; is dat nog wel van deze tijd? De accountant constateert ook dat subsidieontwikkelingen onvoldoende onderbouwd zijn in de subsidiedossiers. Tevens wordt geconstateerd dat subsidieaanvragen te laat worden ingediend maar toch verleend worden. Hoe kan dat? Er is een overschot van € 17,8 miljoen dus er is te veel geld gevraagd van de inwoners; ozb, parkeertarieven. Die heffingen kunnen wat hem betreft omlaag, zo ook de afvalstoffenheffing. De heer Liebregts (50PLUS) vraagt of de heer Van Hattem het met hem eens is dat die € 17,8 miljoen te maken heeft met vooruitgeschoven kosten en afspraken die nog nagekomen moeten worden. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het college de keuze heeft gemaakt de ozb met 10% te verhogen aan het begin van de collegeperiode terwijl daar geen acute aanleiding toe was. Het was alleen bedoeld om meer geld uit te kunnen geven. En als je dat geld dan vervolgens niet eens fatsoenlijk weg kunt zetten dan ben je eigenlijk bezig met het kaalplukken van de portemonnees van de burgers. Hij geeft dat geld liever terug aan de burgers, ondernemers en zaken waar de economie echt bij draait en niet aan overheidsconsumptie als meer ambtenaren. De € 1,8 miljoen voor de bestemmingsreserve woningbouw: dat is leuk maar liever niet wegzetten bij de jaarrekening maar meenemen in het normale begrotingsproces.

Er wordt gerefereerd aan de onzekerheid over de herverdeling van het Gemeentefonds. In het onderzoek van de Raad voor het Openbaar Bestuur staat dat medebewindstaken vaak niet duidelijk zijn en de rijksoverheid weigert een overzicht daarvan te geven. Hebben zij die taken wel duidelijk in 18

beeld? 16% van de inwoners ervaart vaak overlast van rondhangende jongeren in hun buurt en dat is vanaf 2023 gestegen van 13% naar 16%. En dan komt er straks de AMV-locatie Engelen misschien nog bovenop, maar hopelijk niet. Die zou voor meer overlast kunnen zorgen gelet op ervaringen rond AMV'ers. Zuidoost kent veel drugsgerelateerde criminaliteit en die wijk kampt al met zoveel. Is de druk op sommige wijken niet bovengemiddeld hoog? Als afval naast containers al een vorm van overlast is, waarom doet het college er dan niet meer aan om dat te bestrijden? 20% van de omgevingsvergunningaanvragen worden niet binnen de termijn behandeld; de doorlooptijd loopt verder op ondanks alle extra ambtenaren. Hoe gaat het college die doorlooptijd omlaagbrengen? Reactie college Wethouder Craste zegt dat 2025 met een positief resultaat van € 17,8 miljoen wordt afgesloten en zoals afgesproken bij de begroting worden geen voorstellen voor nieuw beleid gedaan. Met het oog op de recente verkiezingen wordt gekozen voor een terughoudende lijn, met uitzondering van de middelen die bedoeld zijn voor de woningbouwopgave. Het resterende resultaat wordt toegevoegd aan de algemene reserve en zoals in het overdrachtsdocument staat, wordt € 32 miljoen aan incidenteel nieuw beleid mogelijk. Er is inderdaad een groter overschot in de reserve dan eigenlijk nodig is.

De nieuwe raad kan hier in het bestuursakkoord uitspraken over doen en nieuw beleid vaststellen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat die € 31 miljoen eenmalig geld is dus dat zullen ook eenmalige projecten moeten zijn. Wethouder Craste zegt dat dat klopt. Een groot deel van het overschot betreft rijksbijdragen die pas later in het jaar ontvangen zijn. Die krijg je niet allemaal meer weggezet. Er zijn ook andere redenen maar er kan ook niet vooruitgelopen worden op wat de gemeente verwacht van de septembercirculaire dus dat dat geld alvast wordt uitgegeven. Het college is behoudend met risico's. In de brief van 21 mei jl. staat dat het inderdaad niet wenselijk is een groot overschot te hebben. Daar zijn regels voor en als er middelen over zijn, kunnen die in het Structuurfonds opgenomen worden of er wordt nieuw beleid voor gecreëerd in de voorjaarsnota, maar die is er dit jaar niet vanwege een nieuwe raad. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat die rijksbijdrage niet de enige reden is. Het is ook het doorschuiven van geplande investeringen. Hoe denkt de wethouder daarover? Wethouder Craste is het daarmee eens. Wat je voorstelt om te gaan doen, wil je ook uitvoeren. 2% van de begroting wordt niet uitgegeven en dat betreft in dit geval inderdaad miljoenen.

In de brief over wendbaar begroten staat ook dat er beter gekeken moet worden naar investeringen die de gemeente doet en of het reëel is die in dit jaar uit te geven of dat daar een betere planning voor gemaakt moet worden. Dat wil het college doen met onder andere wendbaar begroten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat op tal van belangrijke vraagstukken de gemeente ook zou moeten laten zien dat geld niet het issue is om te kunnen leveren. Noopt dit overschot niet tot een stuk reflectie? Dat geld houdt de gemeente over en moeten er geen andere keuzes worden gemaakt? Wethouder Craste meent dat overschotten altijd moeten leiden tot reflecties. Sommige dingen kunnen niet uitgevoerd worden omdat er een arbeidsmarktprobleem is of er wordt tegen de netcongestie of stikstof aan gelopen. Bij de actualisatie van de begroting wordt ook aangegeven wat niet door kan gaan en wordt voorgesteld wat daar wel voor zou kunnen. Dat zou zij meer willen doen en over het proces van wendbaar begroten is een aantal nieuwe regels vastgesteld. Het gaat dan om indicatoren en het reëler plannen van investeringen en incidentele budgetten nog maar drie jaar vasthouden in plaats van langer. De septembercirculaire is niet altijd te voorspellen.

19

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) merkt ten aanzien van de septembercirculaire op dat er ook gemeenten zijn die met een rekentool werken zodat vroeger in beeld komt wat er in het najaar wordt ontvangen. Zou dat ook iets voor Den Bosch zijn? Wethouder Craste weet dat er rekentools voor zijn maar schat op een eigen manier de risico's in. Omdat de gemeente in een gezonde financiële situatie verkeert, kan de gemeente best wat risico lopen maar vooruitlopen op een septembercirculaire terwijl er dan misschien wel een nieuw kabinet zit, vindt zij te ver gaan. Richting de heer Schuurmans zegt zij dat een verbetering van de indicatoren zeker mogelijk is en dat is ook een aandachtspunt. De organisatie kijkt hier zorgvuldig naar en neemt de raad daarin mee. Systematiek van het Structuurfonds: het is een politieke keuze om eventuele overschotten in het Structuurfonds op te nemen. Raadsbreed leeft de discussie of niet een keer over die systematiek gesproken moet worden. Het is aan de nieuwe raad daarover in gesprek te gaan. De heer Van Hattem (PVV) herhaalt zijn vragen over de accountantscontrole, gebiedsontwikkeling en subsidiebeschikkingen. Wethouder Craste merkt op dat die vragen bij andere collegeleden horen. Wethouder Geers zegt dat het coalitieakkoord standaard een initiatiefvoorstel van de raad is. Het college bepaalt dus niet waar het geld naartoe gaat.

De digitale dienstverlening blijft de gemeente verbeteren, zowel qua wijze van aanbieden als qua inhoud. Het gaat hierbij om de gastvrijheid die Den Bosch wil laten zien. Als iemand zich meldt bij de balie en hoort dat de aanvraag van een paspoort lang duurt dan is dat al zo vanaf 2014. In week 7 is de raad geïnformeerd dat er dit jaar 21.000 extra aanvragen voor identiteitsbewijzen komen en de locatie Rosmalen wordt hier onder andere voor ingezet, met extra personeel. Degenen die een identiteitsbewijs aanvragen, krijgen keurig een brief thuis met wat zij kunnen doen en de melding dat het drukker wordt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of er ook meer avondopenstellingen kunnen komen. Wethouder Geers weet niet of daar een analyse van is gemaakt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) neemt aan dat deze problematiek ook voor andere steden geldt. Waar zit het verschil? Wethouder Geers ziet dat dit probleem ook bij veel andere gemeenten speelt en dus ook in Den Bosch, maar er worden maatregelen voor getroffen. Omgevingsvergunningen: enerzijds zijn de kleinere aanvragen steeds complexer geworden vanwege nieuwe wetgeving en tegelijkertijd is er een te hoog personeelsverloop te zien. Geprobeerd wordt die termijn te verkorten en de procedures te versimpelen en ervoor te zorgen dat niet voor alles een vergunning nodig is.

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het adagium van de Omgevingswet juist was dat het allemaal eenvoudiger en minder complex zou worden om vergunningen aan te vragen en te verstrekken. Ligt het probleem nu bij de wijze waarop het rijk dit bij gemeenten heeft neergelegd of bij de interne organisatie? Wethouder Geers zegt dat dat enerzijds te maken heeft met het systeem van aanvragen en daarnaast is op een aantal thema's geen jurisprudentie en is het nog zoeken. Het vraagt een andere werkwijze van mensen en dat kost af en toe tijd. Hij ziet een aantal opstartproblemen die bij zo'n grote nieuwe wet niet onverwachts zijn.

20

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt waarom er veel verloop is in het ambtelijk apparaat. Wethouder Geers zegt dat niet te weten. De raad stelt de ambities vast en het college voert uit. De organisatie en het ambtenarenapparaat moeten daar ook toe in staat zijn. Het aantal fte's is opgeplust. De samenleving wordt complexer en er moet ook naar buiten worden gegaan om in gesprek te blijven. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) gaat het om de ambtelijke organisatie die met 374 extra ambtenaren is uitgebreid in vijf jaar tijd, te weten 29% extra personeelslasten. Dat is significant en in het bedrijfsleven wordt dan gevraagd: wat krijg ik daarvoor terug? De raad echter krijgt een jaarverslag terug dat volstaat met: te weinig ambtelijke capaciteit. Wethouder Geers vindt dit wel een heel makkelijke manier waarop over de ambtelijke organisatie wordt gesproken. De medewerkers voeren wettelijke taken uit die direct impact hebben op mensen en zij nemen de tijd ook langs te gaan bij mensen voor moeilijke problematieken om het beste te doen voor de samenleving. Er zijn meer wettelijke plichten en taken naar de gemeente gekomen en dat is iets anders dan een commercieel bedrijf dat ervoor kiest welke producten het maakt. Dus als de raad vindt dat er minder ambtenaren moeten zijn dan moet daarbij ook aangegeven worden welke taken geschrapt gaan worden.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt als het ambtenarenapparaat opgeplust is en hetzelfde excuus van een te krap apparaat net zo blijft als vijf jaar geleden, dat er dan toch iets verkeerd gaat. De wethouder zegt niet tegen de raad: uw opdracht aan de ambtelijke organisatie is te veel. Wethouder Geers zegt dat het college altijd bij moties en voorstellen aangeeft of deze uitvoerbaar zijn. Opvang van Oekraïners kan niet geregeld worden en daar extra ambtelijke capaciteit op georganiseerd worden en er dan van uitgaan dat dat dan de mensen zijn die tegelijkertijd nieuwe woningbouwontwikkeling mogelijk maken. Het kost tijd om alles goed en zorgvuldig te doen en dat kost ambtelijke capaciteit. Je ziet het ook bij projecten die doorschuiven: wil je de participatie goed doen op basis van de participatieplannen dan wordt inderdaad af en toe de jaargrens overgegaan. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) had ook haar zorgen geuit over de belasting van het ambtenarenapparaat. Zij ziet de groei en opstapeling van taken. Het is wel goed als de raad meer inzicht krijgt in de formatieontwikkeling en hoe die zich verhoudt tot de programma's en externe inhuur. Daar zijn wel zorgen over. Wethouder Geers zegt dat om die reden een sociaal jaarverslag wordt opgemaakt, dat komt rond de zomer. Daar wordt meer inzicht gegeven in de ontwikkeling van de ambtelijke organisatie.

Er komt ook een norm voor inhuur. Die wordt zo laag mogelijk gehouden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder zich hier zelf ook verantwoordelijk voor voelt. Moet het college niet aangeven als het te veel wordt? Zij hoopt niet in het bestuursakkoord weer een stapeling van ambities te zien anders wordt iedereen weer teleurgesteld. Wethouder Geers zegt dat de fractie van De Bossche Groenen het niet helemaal accepteerde toen zijn collega van mobiliteit een brief stuurde over de prioriteiten binnen het mobiliteitsdomein omdat de ambtelijke capaciteit niet alles tegelijk aankon. Het college moet dat inderdaad ook aangeven. Cyberveiligheid: hier blijft aan gewerkt worden door de afdeling. Er wordt ook veel aandacht aan besteed richting inwoners. Nazorgtraject: vorige week heeft de raad daar een brief over ontvangen en hij blijft stevig in gesprek met de provincie over voorzienbaarheid. Dat is ook nodig want het gaat om veel belastinggeld.

21

De heer Schuurmans (VVD) vraagt hoe de raad verder meegenomen wordt in dit traject. Wethouder Geers zegt dat de raad jaarlijks een update krijgt via de risicoparagraaf en eens in de vijf jaar wordt er een actualisatie gedaan. Tegelijkertijd wordt bekeken hoe de risico's zoveel mogelijk verkleind kunnen worden. Als er wijzigingen zijn die het budgetrecht van de raad raken dan zal het college de raad daarover in stelling brengen. Heesch West is van deze tijd maar hier kan in de commissie Bedrijvigheid uitgebreid over gesproken worden. Er moet met een energy hub gewerkt worden en daar worden stappen voor gezet. Over stikstof heeft het college aangegeven dat de meest actuele jurisprudentie hierbij betrokken is en dat is volgens het college voldoende maar dit ligt nu bij de Raad van State om te bepalen of dat ook klopt. Er is nog steeds grote behoefte bij het bedrijfsleven aan het uitgeven van grotere kavels. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er elk jaar bijgeplust moest worden voor de volksfeesten. Dat wil het college niet meer dus de kosten van de volksfeesten zijn inzichtelijk gemaakt. Dat is de basis straks voor het nieuwe evenementenbeleid waar de raad keuzes in kan maken. Subsidies: de opmerking van de accountant was terecht maar die ging meer over de termijnbetalingen van de subsidies en hoe dat geregeld was.

Dat was niet goed in een verordening beschreven, vandaar dat de accountant daar een opmerking over heeft gemaakt. Bij de herijking van de subsidie wordt die opmerking meegenomen. De heer Van Hattem (PVV) las in het stuk van de accountant dat het ging om aanvragen die buiten de termijnen waren gedaan. Dat is iets anders. Die regels zijn er niet voor niets. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat als iemand een dag te laat is omdat er toevallig net gewisseld is van penningmeester dan niet wordt gezegd 'u krijgt het niet want het is buiten de termijn'. Er wordt gehandeld in de geest van de we, dat is ook belangrijk, zeker bij subsidie aan verenigingen waar mensen en vele vrijwilligers met een goede intentie de zaak oppakken. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat andere verenigingen daar wel nadeel van kunnen ondervinden. Hij roept het college op hier wel scherp op te zijn want het zal niet alleen om kleine verenigingen gaan maar ook om grote subsidieaanvragen. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat het om een zeer beperkt aantal overtredingen gaat die niet voldoende onderbouwd waren. Overzicht medebewindstaken: de Raad voor het Openbaar Bestuur heeft een mooi rapport uitgebracht waarin deze aangegeven worden en wat ze betekenen voor de gemeentelijke overheden. De VNG is net als hij heel enthousiast over dat rapport en de minister hopelijk ook.

De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat de minister niet enthousiast is over dat overzicht. Kan binnen dit huis helder worden gemaakt wat de medebewindstaken precies zijn en hoe dat gerelateerd is aan de SPUK-middelen? Dat kan de positie van Den Bosch richting het rijk sterker maken. Het kan ook heel behulpzaam zijn richting VNG. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat de suggestie van mevrouw Hendrickx niet gevolgd zal worden want dat kost capaciteit en dat is capaciteit waarvan hij vindt dat niet de gemeente Den Bosch die in moet zetten. Wel kan hij aan de VNG vragen dit verder uit te werken. Veiligheid: hij vindt het bijzonder dat de heer Kagie zeer stellige uitspraken doet over de wijken en de input van wijkprofessionals. Een paar maanden geleden was hier een goede bijeenkomst met alle wijkprofessionals over hoe met jongeren omgegaan wordt. De heer Kagie was daar ook bij. Hij zou willen dat hij de resultaten van die input kon meten maar hij kan niet meten of een jongere op het goede pad is gebleven of niet. De vraag is of er vertrouwen is in het team en de aanpak en daarom is een paar maanden geleden met de raad een expertsessie gehouden om te laten zien met welke bezieling de medewerkers met die jongeren aan de slag zijn. De heer Kagie was daar toen heel enthousiast over. Hij wil best nog zo'n bijeenkomst organiseren.

22

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat hier iets misgaat want de woorden die de portefeuillehouder hier gebruikt, heeft hij helemaal niet gebruikt. Hij heeft alleen gezien dat een aantal wijken de afgelopen jaren in het rood zijn gegaan en de overlastmeldingen over jongeren significant zijn toegenomen. Hij was zelf overigens niet bij de expertmeeting en dus ook niet enthousiast daarover. Hij begrijpt dat dat niet allemaal meetbaar is maar waarom vindt hij niet terug in het verslag hoe die professionals door de wijken heengaan en met welke frequentie? Welke doelen worden daarmee bereikt? Dat is nergens terug te vinden. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat ook niet inzichtelijk te maken is. Hij wil wijkprofessionals die bij de mensen aankloppen en soms bij werkgevers en docenten, om ervoor te zorgen dat de jongeren niet op het verkeerde pad komen. Bij de een betekent dat wat meer inzet, bij de ander wat minder. De vraag is of zij de juiste jongeren zien en daar de goede activiteit op zetten. Dat is allemaal uitgelegd. Als de heer Kagie daar niet was dan was de heer Kagie sr. er wel want die had het ook aangevraagd. Het gaat over de wijze van aanpak en die was precies zoals hier in de raad is afgesproken. De heer Kagie leest dat ook dit vraagstuk lijdt onder capaciteitsdruk, ook van de handhavers.

Waar zit de meeste schaarste aan capaciteit? Portefeuillehouder Mikkers antwoordt dat dat bij de ouders ligt. Als die er dichter op zouden zitten dan zou er minder beroep gedaan hoeven te worden op de wijkprofessionals en alle instanties. De heer Van Hattem (PVV) zegt ten aanzien van de openbare orde en veiligheid dat er iets meer inzicht verwacht mag worden over wat er speelt in wijken. Is er een uitspraak te doen over de mate van inzet van jeugd-boa's in bepaalde wijken? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat allemaal in de presentatie van september jl. teruggekomen is. Kennelijk is er behoefte aan weer zo'n bijeenkomst maar hij hoopt wel dat iedereen dan komt. De heer Kagie meent dat er een verplichting is in het jaarverslag duidelijk te maken wat er wordt gedaan op dit punt en wat de effectiviteit ervan is. Er moet voor gezorgd worden dat het door de jaren heen verbetert en als dat niet gebeurt dan moet aangegeven worden waarom dat niet is gelukt. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat ook in het jaarverslag staat. Uitgelegd is wat de verschillende taakvelden betekenen. Er is aangegeven wat er ingezet wordt, wat er nodig is aan boa's om de wijk dekkend te maken dus hij geeft voldoende inzicht gedurende het jaar. Overigens kunnen altijd vragen aan de betrokkenen gesteld worden.

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de expertmeeting waar de portefeuillehouder naar verwijst een niet-openbare meeting was. Daarin werd inderdaad verteld wat hier gedaan wordt maar het is niet netjes om zaken uit een niet-openbare meeting naar buiten te brengen. Er is net gesproken over de dekking per wijk: de vraag is hoe die zich verhoudt tot de stijging van de jongerenoverlast. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat per brief is aangegeven wat er nodig is per wijk om dekkend te zijn. Landsbreed is te zien dat er een groot probleem is met jongeren die zoekende zijn naar zichzelf en hun bedoelingen. Er zijn veel psychische problemen en de mentale weerbaarheid onder jongeren is ook een groot probleem. Daar moet rekening mee gehouden worden. De combinatie tussen jongerenwerk en politie en de gesloten keten maakt dat precies bekend is welke aanpak het beste werkt bij welke jongere en die keuzes worden gemaakt samen met de jeugdtafels. Richting de heer Liebregts zegt hij dat de gemeente geen 100% veiligheid kan garanderen. Er zijn 60.000 politiemensen in Nederland, er zijn handhavers en onder jeugdzorg zijn er grote 23

problemen rondom de capaciteit. Bepaalde wijken hebben inderdaad meer handhavers dan andere en dat staat ook in het uitvoeringsplan. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of dat wijkoverzicht openbaar is. Desondanks is er sprake van een significante stijging en blijft de vraag: wat doet dit college eraan om ervoor te zorgen dat er een daling komt van de jongerenoverlast? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat in het Integrale Veiligheidsplan jeugdoverlast een van de grootste problemen was. Ten eerste de leeftijd van jongeren; jongeren van 11 jaar zijn al overlastgevend en dat was een paar jaar geleden nog niet te bedenken. Dat vraagt om een andere aanpak dan een jongere van 15. Dat was ook de reden van de jeugdtafels die er pas twee jaar zijn. Dit is allemaal uitgelegd tijdens de bijeenkomst en per brief aan de raad gemeld. Hopelijk leidt die insteek tot een daling van de jongerenoverlast. Dit is zijn grootste prioriteit ten aanzien van veiligheid op dit moment. Wethouder Slikker zegt ten aanzien van de realisatiebalans dat € 1,9 miljoen de Startbouwimpuls betreft. Er komt € 7.000 subsidie per woning binnen die binnen de rijksbetaalbaarheidsgrenzen vallen waar niet eerder middelen op binnengekomen zijn. Die middelen mogen ingezet worden bij alle woningbouwprojecten waar tekorten op zitten, op allerlei gebieden.

Het is aan de raad om te bepalen op welke wijze die middelen ingezet worden. De heer Roovers (SP) begrijpt dat er geen geld wordt uitgegeven zonder dat hier vooraf met de raad over is besproken. Wethouder Slikker zegt dat het college altijd terug bij de raad komt als er middelen uit de reserve ingezet worden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt welk risico er wordt gelopen met de verschillende impulsen die er zijn geweest, zoals de Woondeal en de verstedelijkingsafspraken, in de woningbouwprojecten waarin de gemeente geld toegezegd heeft gekregen of niet en waar vervolgens de criteria worden behaald. Wethouder Slikker zegt dat het heel simpel is: als de gemeente geld krijgt voor start van de bouw en de gemeente start niet met bouwen dan krijgt de gemeente ook geen geld. Het rijk ziet nu ook dat door netcongestie en stikstof er een vertraging in de bouw is in heel Nederland dus er vindt voortdurend gesprek plaats per project tussen het rijk en de gemeente. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat ook gezegd kan worden: de businesscase is rond dus er kan op die datum aangevangen worden. Dat lukt niet en als het rijk minder coulant is dan kan zomaar het puzzelstukje wegvallen. Dan is de businesscase ook niet af. Kan dat een woningbouwproject opnieuw vertragen? Wethouder Slikker zegt dat als er geld tekortgekomen wordt het college dan terugkomt bij de raad.

Voorlopig ziet het er niet naar uit dat het uiteindelijk niet tot realisatie leidt omdat de gemeente overal in het goede gesprek met het rijk zit en voortvarend het tempo van de bouw in de gaten houdt. Er zitten voorwaarden aan subsidies en aan die voorwaarden zal ooit voldaan moeten worden, anders wordt de subsidie uiteindelijk niet verstrekt. Dat is iets anders met de Realisatiestimulans; het rijk ziet ook zelf dat afspraken over subsidie voor betaalbare woningbouw heel stringent ingeregeld waren en dat verhoudt zich niet tot de realiteit. Het is een nieuwe regeling die pas geëffectueerd wordt als er wat gerealiseerd is in het lopende jaar, vandaar dat dit bij de actualisatie wordt verwerkt. Cijfers over betrokkenheid en de wijze waarop het stadsbestuur besluiten uitlegt: enerzijds zijn er positieve stapjes te zien maar ook prille kwetsbare cijfers. De afgelopen jaren was het vertrouwen in politiek, media, bestuur, regering, colleges en gemeenteraad aan corrosie onderhevig en dat komt langzaam terug. Voor wat betreft de scherpte van indicatoren: misschien is het beter om te vragen of inwoners vinden dat de stad en de dorpen op een goede manier samen gemaakt worden. Ook bij een AMV-locatie komt er een 24

keer een moment dat naar de omgeving toe gegaan wordt en gezegd wordt: deze ontwikkeling kan mogelijk komen in uw omgeving en pas dan start de omgevingsdialoog. Bij ontwikkelingen die heftig zijn voor mensen in hun omgeving bijvoorbeeld een opvang voor mensen met psychiatrische problematiek, die verslaafd zijn of asiel is het schrikeffect net iets groter dan als er ergens woningen komen. Dat wordt echter op dezelfde manier aangevlogen, zoals met de raad is afgesproken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat wethouder Slikker over die laatste categorie eerder heeft aangegeven dat van tevoren vragen niet zoveel zin heeft want daar wordt altijd 'nee' op geantwoord door de wijken. Wethouder Slikker zegt dat eerder in de gemeente meerdere locaties voor asielopvang zijn voorgelegd aan inwoners en hij begrijpt ook dat de meeste mensen niet staan te juichen als er een opvang bij hen in de buurt komt. Echter, de taakstelling vanuit het rijk en de gemeenteraad moet serieus genomen worden. In Loosdrecht worden mensen binnen vijf dagen in noodopvang gehuisvest zonder omgevingsdialoog. Den Bosch heeft echter een heel uitgebreide procedure met zowel raad als inwoners en het college neemt dat uiterst serieus. Opvang moet er zijn voor de mensen die opgevangen worden maar ook voor de samenleving daaromheen.

De heer Van Hattem (PVV) hoort dat Zaltbommel bijvoorbeeld wel een bredere uitvraag binnen de gemeente heeft gedaan. Daar worden mensen beter betrokken. Het is ook niet een opvang voor zomaar even een korte periode, maar meteen voor vijftien jaar. Met zulk soort ontwikkelingen met tijdelijke ontheffingen op het omgevingsplan, begrijpt de wethouder dan dat mensen zich gepasseerd voelen? Wethouder Slikker zegt dat als er meerdere locaties in beeld zijn er een locatiestudie met elkaar gemaakt kan worden, maar als er maar één locatie wordt aangeboden en gevraagd wordt daar medewerking aan te verlenen dan is er een programma van eisen waaraan het college toetst. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat ook dan de wethouder had kunnen zeggen dat niet meteen voor vijftien jaar zo'n locatie aangewezen wordt. De voorzitter merkt op dat dit niet langer gaat over participatie in algemene zin of actualisatie van de begroting dus hij wil deze discussie stoppen. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de vraag is hoe met mensen wordt omgegaan bij een tijdelijke ontheffing van een omgevingsplan. Kan er niet voor gekozen worden een lichtere variant bespreekbaar te maken? Wethouder Slikker zegt dat dat debat uitgebreid met de raad gevoerd zal worden nadat eerst met de inwoners is gesproken over het leefbaarheidsplan. De heer Schuurmans (VVD) herhaalt zijn vraag over de uitvoeringskosten inburgering.

Wethouder Slikker zegt dat er rondom inburgering extra middelen beschikbaar gesteld zijn door het rijk en die vallen op dit moment weg. Hierover vinden gesprekken plaats met VNG en het rijk omdat het aantal mensen dat gebruikmaakt van inburgering nog steeds hoger is dan waar het rijk van uitgegaan is. Tweede termijn De heer Liebregts leest dat de inwoners over het algemeen tevreden zijn over de dienstverlening van de gemeente, maar slechts 15% vindt dat besluiten van het bestuur duidelijk uitgelegd worden en 28% vindt dat de gemeente luistert naar de inwoners. Die cijfers verdienen aandacht. Raad en college dienen hier alert op te blijven.

25

De heer Van Hattem (PVV) herhaalt zijn vraag over afvaldumping naast de containers. Ook hij ziet dit steeds vaker gebeuren en het is afzichtelijk om te zien. Wat is daar het afgelopen jaar aan gedaan? Wethouder Geers zegt dat dat inderdaad een langlopend thema is. Er zijn ook extra mensen nodig voor de bezwaarschriften omdat zoveel mensen worden beboet die illegaal afval storten. Er wordt gekeken naar hoe mensen alternatieven geboden kunnen worden in plaats van afval naast de container plaatsen. Daarnaast wordt er ook op gehandhaafd. Het geeft inderdaad een verrommeling van het straatbeeld en heeft ook aantrekking op ander vuil of ongedierte dat ertussen gaat zitten. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het inderdaad van belang is om ratten te voorkomen want die verspreiden ziekten. Is daar extra aandacht voor? Wethouder Geers zegt dat het sturen van mensen op hun gedrag vooropstaat en daar moet iets mee gedaan worden, om allerlei redenen en een afgeleide daarvan is de volksgezondheid. De voorzitter gaat over tot de adviesronde. De heer Roovers overweegt twee moties in te dienen. 10.

Rondvraag en sluiting De heer Van Hattem (PVV) heeft een aantal tekstpassages meegenomen die verwijzen naar de website van onder andere Maaspoort Nieuws. Afgelopen week is er een melding verschenen van mensen uit de wijk die zich echt zorgen maken over de wijk Maaspoort en Haren, Donk en Reit aangaande onveiligheid daar. Er is daar veel onrust over. Hoe gaat het college daarmee om? Er wordt gesproken over incidenten met jongeren, overlast van fatbikes en slachtoffers van gewelddadigheden, overvallen waaronder op het Kruidvat en een beroving door vijf verdachten van vijftien jaar, in zwarte kleding, bivakmutsen en fatbikes. Een bewoonster is aangereden door een Syrische jongen op een fatbike waar zij aangifte van gedaan heeft; zij durft niet meer buiten te lopen. De groep waar die jongen bij hoort is zij weer tegengekomen bij een cafetaria. Er is nog een incident geweest op een plein met een ernstige mishandeling en een meisje dat is lastiggevallen bij de McDonald's.

Is de burgemeester bekend met die incidenten? Deelt hij de zorgen van de inwoners omtrent de toegenomen onveiligheid? Worden in deze wijken extra maatregelen genomen om veiligheid te verbeteren bijvoorbeeld door het inzetten van extra of intensievere politie en boa's in de wijk? Is de burgemeester van plan extra maatregelen te nemen tegen overlastgevende of criminele jongeren en maatregelen gericht tegen vuurwapenbezit? Kan cameratoezicht in de wijk uitgebreid worden? Er wordt vaak bij incidenten gesuggereerd dat het gaat om Syrische jongeren en asielzoekers; in hoeverre zijn die meldingen terecht en zijn er signalen bekend of dit bewoners zijn van azc's? Portefeuillehouder Mikkers vindt dat iedereen die slachtoffer is van een incident serieus genomen moet worden. Hij voelt zich verantwoordelijk voor de zorgen die mensen hebben over wat hen is aangedaan. Hij baseert zich op meldingen en feiten zoals die bij de politie bekend zijn en niet op Facebookberichten. Er komen meerdere aangiften per dag binnen en dat zijn er veel. Hij is niet op de hoogte van elke aangifte die wordt gedaan. Naar aanleiding van de vraag van de heer Van Hattem is hij een en ander nagegaan. Van sommige dingen is hij op de hoogte en andere zijn niet bekend bij de politie.

Op basis van de melding bij de politie wordt bekeken op welke manier vervolgd wordt en welke actie er vanuit politie en het openbaar ministerie wordt ingezet. Op basis van sfeerbeelden van de politie krijgt hij te horen of er veranderingen in een traject waar te nemen zijn en hoe daarmee wordt omgegaan. Vorige zomer was duidelijk dat het een bepaalde groep van Syrische jongeren was bijvoorbeeld en daar heeft hij toen direct op ingegrepen. Als er structurele zaken te zien zijn, worden er extra maatregelen genomen en anders blijft het gewoon het incident en worden de daders aangepakt zoals dat hoort. Ook naar overlastgevende groepen wordt gekeken en naar de aanpak daarvan. Als het gaat om structurele onveiligheid dan zal gekeken worden naar het inzetten van camera's. Ook privacy speelt 26

daarbij een rol. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat hier vanuit de wijk zelf wordt gemeld dat men zich grote zorgen maakt en dat er structureel iets aan de hand is. Heeft de burgemeester de indruk dat er in de wijken in noord sprake is van structurele overlast? Dat beeld bestaat bij veel inwoners. Hij heeft de berichten van Facebook aangehaald omdat daarop mensen vanuit de wijk zelf meldingen doen. De heer Schuurmans (VVD) vraagt of dit dezelfde locatie is waar enkele weken geleden vernielingen in een passage hebben plaatsgevonden. Is daar gevolg aan gegeven? En is er cameratoezicht daar? Portefeuillehouder Mikkers herhaalt dat hij reageert op basis van de aangiften en ontwikkelingen die bij de politie en de wijkprofessionals liggen, niet op basis van signalen op een Facebookpagina. Anders zou een wijk die geen Facebookpagina heeft tekortgedaan worden. Hetzelfde geldt voor de vraag van de heer Schuurmans en voor andere plekken in de stad. Het is goed om signalen met hem te delen als er zorgen zijn. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 25 juni 2026.

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, C.G.N. Soetekouw MSc

27