2026-02-09 Commissie Bedrijvigheid concept aangepast

De gemeente heeft een zorgplicht voor de inwoners. Ze kunnen niet aan de ene kant constateren dat steeds meer kinderen, maar ook volwassenen met overgewicht kampen, en dat tegelijkertijd in de publieke ruimte reclame wordt toegestaan voor ongezonde voeding. De gezondheid van de inwoners van Den Bosch gaat niet alleen over individuele keuzes, maar ook over de leefomgeving. Mensen zien 4000 tot 5000 reclames per dag. Het is niet meer mogelijk om daar bewust een keuze in te maken. De reclame die overal zichtbaar is die kies je dus ook niet. En daarom heeft de gemeente wat de fractie van De Bossche Groenen betreft een verantwoordelijkheid. De APV biedt de mogelijkheid om het op een dergelijke manier te regelen. De rechter heeft geoordeeld dat het kan en dat het mag. Dat was geen oppervlakkig oordeel, maar een zeer uitgebreide uitspraak waar geen hoger beroep op is gevolgd. Diverse gemeenten gingen hen al voor. Dit soort veranderingen begint juist wel lokaal. Dat zagen ze eerder bij het vuurwerk. Lokale keuzes zetten een landelijke beweging in gang en deze maatregel heeft effect. Het haalt ongezonde prikkels weg uit de publieke ruimte en dat heeft wel degelijk effect. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vond het een boeiend debat.

Wat PvdD betreft is het een hele simpele keuze: steun je klimaatbeleid en gezondheidsbeleid, dan pak je de invloed die je hebt en maak je hiermee een duidelijk punt. Ze komt met de andere indieners in een later stadium terug op dit onderwerp. 11.

Discussienota Toekomstbomen De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) noemt het aantal bomen dat echt oud kan worden zeldzaam. In de binnenstad staan nog maar een handvol bomen van 130 jaar en ouder. Dat zijn niet zomaar bomen. Het zijn ecologische ankerpunten, cultuurhistorisch erfgoed en herkenningspunten in de stad. Tegelijk zien ze dat juist deze bomen steeds zwaarder onder druk staan. Klimaatverandering, verdichting van de stad, kabels, leidingen. Tot meerdere malen toe gaat de straten open. Evenementen en herinrichtingen zorgen ervoor dat bomen gemiddeld nog maar dertig tot vijftig jaar oud worden. Als er niets wordt gedaan, verdwijnen monumentale bomen structureel uit het stadsbeeld. Daarom stelt de fractie voor om expliciet beleid te maken voor toekomstbomen. Dat zijn bomen waarvan ze nu al bewust besluiten: deze boom mag groot worden, die mag oud worden en die mag blijven staan. Dat betekent voldoende bovengrondse en ondergrondse ruimte, een soort keuze die past bij klimaatverandering en bescherming bij toekomstige herinrichting. Een boom die monumentaal kan worden heeft ongeveer 100 kuub goede groeiruimte nodig. Dat regel je niet achteraf, maar dat vraagt een tijdige keuze aan de voorkant van plannen. Nieuwe data en kaartlagen maken het inmiddels mogelijk om slimme realistische keuzes te maken. Dus waar kan een boom oud worden en waar niet.

Dat helpt om ambitie en uitvoerbaarheid bij elkaar te brengen. Daarom 16

legt de frctie deze commissie vijf concrete vragen voor. En de kern is eigenlijk heel simpel. Zien ze de noodzaak van dit verhaal? Willen ze locaties echt reserveren? En zijn ze bereid het college te vragen dit vast te leggen in het nieuwe Beheerplan Openbare Ruimte? Ze zien echt een mooie kans om juist deze toekomstbomen niet alleen beleidsmatig, maar ook zichtbaar te verankeren in de binnenstad, de wijken en de dorpen. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) respecteert de zorg voor het behoud van bomen en het belang van groen voor de toekomstige generatie. Tegelijkertijd is de fractie ook terughoudend met het vastleggen van vergaande en langdurige beleidskaders rond toekomstbomen want niet alles kan vooruit gezien worden. Er moet ook ruimte worden gehouden voor andere maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw, bereikbaarheid, veiligheid of andere voorzieningen. Soms is het dan ook onvermijdelijk dat een boom moet wijken voor een ander algemeen belang. De fractie pleit voor zorgvuldig planten, goede afwegingen en verantwoord beheer, maar zou wel graag flexibiliteit willen zien. Hij ziet mogelijkheden bij nieuwbouwwijken. Mevrouw Klerks (Volt) noemt een boom het meest duurzame dat bekend is. Gemiddeld wordt een boom maar dertig tot vijftig jaar oud. Alleen de eigen inheemse soorten hebben zo'n 40 tot 75 jaar nodig om überhaupt volwassen te worden.

Dat betekent dus dat veel bomen niet eens hun eigen potentiële volwassenheid raken. Ze is er voorstander van om geschikte locaties te vinden of te reserveren waardoor bomen volwassen kunnen worden. De heer Ploegmakers (CDA) stelt dat de stedelijke ontwikkeling nu al wordt geblokkeerd voor een periode van meer dan honderd jaar. Mevrouw Klerks (Volt) stelt dat Den Bosch een stad is met beperkte ruimte. Toch kan met creatief beleid wel degelijk een plek worden gevonden voor toekomstbomen. Dat heeft alles te maken met stedelijke planning. In de groenvoorziening en parken moeten voor de toekomst een aantal plekken worden aangewezen waarin een toekomstboom of bomen kunnen worden geplant. Dat is alleen maar positief voor de biodiversiteit. Het betekent dat beleid en afspraken gemaakt moeten worden. Dat moet worden geborgd, wellicht reeds in de nieuwe bestuursperiode. Mevrouw Hernández (50PLUS) erkent dat monumentale bomen waardevol zijn voor de ecologie en cultuur van de stad. Tegelijkertijd moet kritisch worden gekeken naar wat praktisch haalbaar is. In de binnenstad en het stedelijke gebied is de druk op ruimte groot en er moeten keuzes worden gemaakt die niet ten koste gaan van verkeer, woningen of ondernemers. Er moeten echt garanties zijn dat de bomen oud gaan worden middels ondergrondse groeiruimte en bescherming bij toekomstige herinrichtingen.

De heer Cremers (D66) steunt de lijn om aandacht te vinden voor vergroening in de stad. Drie elementen zijn belangrijk om mee te geven aan het college. Er wordt veel gekeken naar de locatiekeuze en de levensduur die genoemd is. Wat ze nog missen in de hele discussie is de soortenkeuze, vooral met het oog op klimaatverandering in de drukke stad. Mevrouw De Groot (VVD) vindt het een goede toevoeging aan de beleefbaarheid en vergroening van de openbare ruimte om toekomstbestendige bomen van goede locaties te voorzien. Gezien de vele ambities en beperkte ruimte is het wel zaak om te accepteren dat niet alles overal kan. VVD vindt het daarom goed om de mogelijkheden in beeld te brengen en de kosten en maatschappelijke baten met elkaar af te wegen. In het besluit wat geschikte plekken dan zijn, is het wat de VVD betreft goed om ook een instandhoudingstermijn op te nemen om ervoor te zorgen dat die kosten en baten ook langjarig in balans blijven. Nieuwe ambities horen wat hen betreft niet thuis in een beheerplan, dus de fractie ziet dit graag als separaat besluit en met dekking naar de raad toe komen. De link met het herdenkingsjaar is wat de VVD betreft overbodig. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt of de discussie niet te vroeg is, Op korte termijn komt er een nieuw Beheerplan Openbare Ruimte.

Is het dan niet juist het moment dat het voorstel kan worden bediscussieerd? Hij wil eerst de installatie van het nieuwe college afwachten. 17

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) noemt bomen in de binnenstad het beste wapen tegen hittestress. Door locaties vast te leggen kan later worden voorkomen dat ze toekomstige bouwlocaties in de weg staan. Alle elementen die in de notitie worden genoemd kunnen worden meegenomen bij de totstandkoming van het nieuwe beheerplan. Het moet een strategische investering in groen zijn voor de komende honderd jaar. Het planten van toekomstbomen hoeft niet per se te zijn gekoppeld aan het herdenkingsjaar. De heer Peters (PvdA) is voorstander van meer groen in de openbare ruimte. Groen zorgt voor leefbare wijken, een schonere lucht en ruimte voor ontmoeting. De fractie staat dus in principe positief tegenover het aanwijzen van aantal bomen tot monumentale bomen. Uit een technische uitvraag blijkt dat de gemeente hier ook al mee bezig is. In Noord vindt samen met de werkgroep Natuur op Noord een pilot plaats en het voornemen is om in elke wijk een toekomstboom te realiseren. Het moeten plekken zijn waarvan ze zeker weten dat deze bomen over honderd jaar nog steeds kunnen staan en er geen stedelijke ontwikkelingen plaatsvinden. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) vindt bomen belangrijk. Er wordt al best veel aandacht aan bomen besteed. De directe noodzaak om locaties te identificeren voor het planten van bomen lijkt logisch maar dan moeten het ook echt monumentale speciale plekken zijn.

Ze kunnen niet iedere boom een levensduur van vijftig of honderd jaar garanderen voor ieder plan en dus is een goed beleidsplan nodig. Het is niet een noodzaak dat het herdenkingsjaar wordt gekoppeld aan dit beleid. De heer Van Griensven (PVV) stelt dat in de buitengebieden zoals Nuland nog altijd niet de monumentale bomen, zelfs na meerdere verzoeken vanuit de PVV, allemaal zijn toegevoegd aan de bomenkaart van 's-Hertogenbosch. Op dit moment is hij daarover in gesprek met de ambtenaren. Er moet een goede bomenkaart worden opgesteld en er moet gestopt worden met het vernietigen van bomen die al heel aardig op weg zijn om monumentaal te worden. Het college zou geschikte locaties in aanloop naar 2029 in kaart kunnen brengen. Expliciet reserveren is overdreven. Er kunnen namelijk altijd nieuwe inzichten zijn dat andere ontwikkelingen op locaties beter zijn. De heer Romijn (PvdD) waarschuwt voor het verlies van veel oude en waardevolle bomen in de binnenstad. En als ze willen dat toekomstige generaties ook monumentale bomen kennen, dan moeten ze vandaag keuzes maken. Dat betekent nu locaties reserveren, groeiruimte garanderen en zorgen dat bomen niet bij een eventuele volgende herinrichting sneuvelen. Het antwoord op de vragen is veelal ja. Het herdenkingsjaar hoeft niet per se aan het beleid voor toekomstbomen gekoppeld te worden.

De heer Holterman (Leefbaar 's-Hertogenbosch) noemt toekomstbomen een mooi streven, maar is er geen voorstander van om deze bomen direct als monumentaal aan te merken. Als een boom moet wijken voor een hoger doel, zoals woningbouw, dan is dat in dit kleine stukje land soms helaas noodzakelijk. Het is woningen boven bomen, maar dat sluit elkaar niet uit. De fractie is voorstander van meer bomen in de gemeente en zeker ook in het centrum. In de notitie wordt gesproken over datagedreven ondersteuning. Dat vindt de fractie een goed idee, zeker als dit kan bijdragen aan het vergroten van de efficiëntie bij grondwerkzaamheden. De heer Van Boven (SP) stelt dat groen gelukkig maakt, bomen gaan klimaatverandering tegen en helpen tegen de hittestress. De fractie kan het plan onderschrijven. De ruimte is evenwel schaars. Juist met het oog op de toekomstige stedenbouwkundige ontwikkeling zijn er nog steeds veel bomen en dus groen nodig. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) steunt de plannen voor toekomstbomen al dan niet monumentaal. De fractie stelt ook voor om te wachten op de beheerplannen om het in te richten. Het herdenkingsjaar is niet per se een ijkmoment. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) zegt er een positief gevoel aan te hebben overgehouden.

Hij gaat er nog een keer goed naar kijken en het wellicht op een ander moment aanhangig maken, eventueel in combinatie met een nieuw beheerplan. Hij duikt er nog even in en komt er dan nog op terug. 18

12.

Rondvraag en sluiting Van de rondvraag wordt geen gebruik gemaakt. De voorzitter constateert dat er geen verdere vragen zijn. Zij sluit onder dankzegging aan eenieder de vergadering om 22.12 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 1 juni 2026. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, M.A.J.T. Korver-van Weegberg

19