2026-01-12 Commissie Bedrijvigheid concept

De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) noemt als voorbeeld My Jewellery, een groot bedrijf; dat zou toch prima zijn voor de Bossche samenleving? De heer Romijn (PvdD) kent het bedrijf maar weet niet hoeveel mensen er werken. Misschien is dat de uitzondering op de regel. Lokale of regionale binding is een belangrijk onderdeel maar zeker niet het enige. Duurzaamheid, circulaire impact en sociale meerwaarde moeten meewegen wat hem betreft. Een regionale definitie is belangrijk om te voorkomen dat gemeenten elkaar gaan beconcurreren. Samenwerking met de regiogemeenten zorgt voor een eenduidig kwaliteitskader. Geen XXL-logistiek dus en de logistiek die er wel komt, moet een aantoonbaar positieve bijdrage hebben aan de CO2-reductie en de circulaire economie. De gemeente moet actief aan de slag met de juiste benutting van watergebonden bedrijfskavels. Het is hem niet helemaal duidelijk waar de (toekomstige) behoefte ligt dus dat zou eerst uitgezocht moeten worden. De gemeente zou een reducerende en toetsende rol moeten innemen, kaders stellen en kwaliteit bewaken, sturen op herstructurering en verduurzaming van bestaande terreinen als eerste. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) is het ermee eens dat lokale bedrijven zich als eerste moeten kunnen vestigen in de gemeente. Nieuwe ondernemers moeten een kans krijgen. Een ondernemer moet zich gewenst voelen op de locatiekeuze.

Als er richtlijnen zijn waar welke bedrijven komen dan is dat een win-winsituatie. Hij is voorstander van kleinschalige opslag met de lokale logistieke functie. Grootschalige logistiek vindt nu al veel plaats in omliggende 16

gemeenten en dat is prima. Watergebonden bedrijfskavels: deze zullen zeker gaan toenemen maar het zijn vaak grote bedrijven die hier gebruik van maken. Hoeveel van deze kavels passend zijn in de gemeente, zou onderzocht moeten worden. Er zijn al plannen voor De Brand 2. In het verleden is gesproken over bedrijfsmatige invulling van gebieden Hintham-Noord en het gebied tussen het Máximakanaal en de A2. Zijn die plannen al in een verder stadium? Van alle bedrijfsmatige activiteiten zit het meeste werk in kantoorruimtes, horeca, maatschappelijke voorzieningen. Deze hebben een relatief klein grondgebied. Er zou met name gericht moeten worden op kantoren en horeca. Het datagebied rond het Paleiskwartier is ook prima. Waarom zou een fitnessruimte of kantoor niet op de verdiepingen komen? Diversiteit in gebruik dus en er moet meer over gebiedsbestemmingen worden nagedacht dan over postzegelbestemmingen. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) zegt dat als schaarse ruimte wordt toegewezen dat aantoonbaar moet bijdragen aan de brede Bossche welvaart. Hij steunt het werken met duidelijke uitgiftecriteria. Lokale en regionale binding moet daarbij meegenomen worden maar niet als exclusief criterium. Ook van lokale bedrijven mag worden verwacht dat zij een stip op de horizon hebben als het gaat om maatschappelijke meerwaarde.

Hij is voor regionale afstemming mits dat niet leidt tot afvlakking; Den Bosch moet haar ambities kunnen handhaven. De heer Romijn (PvdD) vraagt de heer Van Boxmeer of lokale bedrijven bedrijven zijn die hier ooit zijn gestart of bijvoorbeeld ook een bedrijf dat gebruikmaakt van mensen die in Den Bosch wonen als arbeidskrachten. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) zegt dat de bedrijfsterreinen aangeven dat het verkeer van hun eigen werknemers een probleem is. Het is ook wel eens prettig als je met je fiets naar je werk kunt. Hij is heel terughoudend ten aanzien van XXL-logistiek. Wil Den Bosch zo'n functie eigenlijk wel dicht bij de stad hebben? Als er filevorming is rond Den Bosch dan vindt het zware bedrijfsverkeer zijn weg door de stad om naar een bedrijfsterrein aan de andere kant van de stad te komen. De bewoners van de Maastrichtseweg geven aan dat hun huizen trillen als een zware vrachtwagen langsrijdt. Watergebonden kavels: die zijn strategisch cruciaal. Hoe wordt geborgd dat die kavels ook watergebonden benut worden? Dit vraagt om ruimte voor samenwerking tussen bedrijven en dat past ook bij het clusteren van functies. De rol van de gemeente moet stimulerend en regisserend zijn op strategische plekken. Daar wil hij een stap verder in gaan: op plekken waar de rafelranden van bedrijfsterreinen direct grenzen aan de stad moet de gemeente actief positie innemen.

Als voorbeeld noemt hij de zuidkant van De Rietvelden waar deels verouderde bedrijfspanden staan terwijl de stad steeds dichterbij komt. De heer Altenburg-Collin (VVD) hoort dat bedrijfsterreinen opgeofferd moeten worden voor wonen terwijl de vraag naar bedrijfsterreinen hoog is. In 2040 zal er een groot tekort aan zijn. Waar moeten toekomstige bedrijven zich dan vestigen? De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) is zich daarvan bewust dus daarom zei hij eerder dat er een conflict bestaat daar waar rafelranden van industrieterreinen de stad gaan raken. Wordt prioriteit gegeven aan dat stuk bedrijfsterrein dan rijst de vraag waar de woningbouw dan naartoe moet. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) is het eens met de vier stellingen in de notitie. Lokale binding van bedrijven vindt zij heel belangrijk. Een Bosch bedrijf met Bossche wortels moet zich hier kunnen vestigen en een bedrijf uit Amsterdam mag geen voorrang krijgen. Regionale afstemming is belangrijk. Er moeten geen wezenlijke verschillen zijn met andere regiogemeenten. Logistiek is ook belangrijk; het hoort er nu eenmaal bij en is nodig. Waalwijk heeft een goed beleid voor grote logistieke dozen. Zij kijken ook naar de maatschappelijke impact die een bedrijf met zich meebrengt. De gemeente moet stimuleren en faciliteren waar mogelijk.

De heer Van Griensven (PVV) zegt dat lokale binding een positieve ingang voor vestiging kan zijn. In deze notitie wordt wel erg veel gehamerd op duurzaamheid; dat is wat hem betreft niet nodig. Regionale samenspraak: daar ziet hij niet per se iets in. Het kan nuttig zijn voor efficiënte plaatsing maar Den Bosch moet vooral soeverein blijven. Voor logistiek moet ruimte gecreëerd worden. Vooral voor XXL-logistiek zijn kwaliteitscriteria van belang. Dat heeft vooral te maken 17

met landschapsbehoud en het aantonen van economische meerwaarde. Daarbij moet zoveel mogelijk ingezet worden op eigen inwoners als werknemers en niet op arbeidsmigranten die de woningmarkt hier nog meer gaan belasten. Hij is tegen een circulaire transitie als doel op zich. Investeren in kavels kan ook een andere reden hebben dan circulariteit; dat laat hij graag aan de ondernemers zelf over. Hij wil graag vooraf een mkb-toets toegepast zien worden. Hij ziet liever dat ingezet wordt op herstructurering voor het uitgeven van nieuwe kavels. De gemeente moet niet overmatig duurzame ontwikkelingen stimuleren die uiteindelijk leiden tot meer netcongestie en geldverspilling. Watergebonden bedrijfskavels: naast logistiek gebruik moet ook rekening gehouden worden met bedrijven die water in het productieproces als koeling nodig hebben of op een andere manier van water afhankelijk zijn. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat toch toegegaan moet worden naar het meer verduurzamen van die bedrijven en ook van de omgeving van die bedrijven. Die moeten vergroend worden. De heer Van Griensven (PVV) is het daar niet per se mee eens. Als bedrijven graag willen vergroenen dan kunnen zij dat doen. Als zij zonnepanelen op het dak willen dan kunnen zij dat ook doen maar dat wil hij aan de bedrijven zelf overlaten. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat de gemeente daar toch in kan stimuleren.

Mag de gemeente die rol niet innemen? En vergroening van bedrijfsterreinen om bijvoorbeeld verhitting tegen te gaan? De heer Van Griensven (PVV) zegt dat ondernemers dat zelf kunnen doen. De gemeente hoeft daar niet in te faciliteren. Reactie college Wethouder Ralph Geers zegt dat er grote opgaven liggen voor de bedrijfsterreinen. Er moet bijgestuurd worden om te voorkomen dat er gigantische ingrepen straks nodig zijn. De ondernemers moeten zicht blijven houden op de toekomst en zich kunnen blijven ontwikkelen. Ook hij onderschrijft het belang van mkb'ers voor de economie. Vanuit de provincie wordt gestuurd op vier regio's waarin een bedrijfsterreinenprogrammering wordt gemaakt. Dat is voor Noordoost-Brabant ook gemaakt en dat is toegevoegd aan de stukken. Dat is ergens arbitrair. Hij wil graag met de regionale definitie aan de gang over wat nu de meerwaarde en lokale binding is omdat voor een aantal ondernemers de fysieke gemeentegrenzen minder van belang zijn dan voor de raadsleden. In de regio heeft Den Bosch hoge ambities neergelegd. Noordoost-Brabant kiest voor kwaliteit boven kwantiteit. Als met de regio een definitie wordt gemaakt dan is hij niet bang dat dat een afkalving van de ambities van Den Bosch zal betekenen. Hij is voor een betere samenwerking op de bedrijfsterreinen en meer slagkracht.

De heer Altenburg-Collin (VVD) vraagt hoe de wethouder de financiering van zijn plannen ziet. Wethouder Ralph Geers vraagt wat bedoeld wordt met 'zijn plannen'. Er komt een kader voor bedrijfsterreinen en de motie van drie maanden geleden roept daar ook toe op. Er waren nog wat witte vlekken waar een uitspraak van de raad voor nodig is om die motie verder uit te kunnen werken. Het is belangrijk te weten of je als gemeente afwachtend bent of de grond opkoopt en die opnieuw gaat ontwikkelen, vandaar de vragen aan de raad. Samenwerking van ondernemers bijvoorbeeld in het kader van parkeervoorzieningen en kwaliteitsverbetering van de ruimte: daar moet een slag in gemaakt worden. De vorm is daarvoor niet leidend voor de gemeente. VNO-NCW heeft het initiatief genomen om dat via een ondernemersfonds te doen. Den Bosch heeft gezegd dat daar draagvlak voor moet zijn bij de ondernemers. De heer Cremers (D66) hoort dat het college de vorm niet wil opleggen. Hoe denkt de wethouder al die stappen dan te gaan zetten in Den Bosch bijvoorbeeld ten aanzien van bereikbaarheid en netcongestie? Wethouder Ralph Geers zegt dat dat in het beleidskader vormgegeven zal worden. De werkgeversvereniging heeft het initiatief genomen en aangegeven welke vorm zij ziet. Zij is daar actief draagvlak voor aan het bouwen. Op basis van gesprekken met ondernemers en de raad 18

kan een afweging gemaakt worden welke variant het beste is. Als er draagvlak is gevonden, kunnen die stappen gezet worden. De heer Cremers (D66) vraagt wanneer dat moment komt. Wethouder Ralph Geers kan zich voorstellen dat dat bij het kader voor bedrijfsterreinen is tenzij VNO-NCW op een eerder moment langskomt dat er voldoende draagvlak is voor een bepaald model. Revolverend fonds: afhankelijk van de rol die genomen wordt, zal ergens een financiële rol in moeten worden gespeeld. Hij voorziet een opgave in het combineren van zo'n fonds. Aan een ondernemersfonds wordt jaarlijks betaald en dat is iets anders dan een revolverend fonds waar geld terugkeert en waar met grote bedragen aan voorfinanciering wordt gedaan. Of de systematiek van een ondernemersfonds de beste vorm is, is de vraag. Mevrouw Huijbrechts (GroenLinks) zegt dat een aantal partijen voor een ondernemersfonds is. Zijn er manieren waarop de raad nog een rol kan spelen? Wethouder Ralph Geers kijkt graag mee naar een goed initiatief. Als de raad een motie indient met het verzoek nu al werk te maken van een ondernemersfonds dan zal die motie uitgevoerd worden. Hij wil de criteria aan de politiek laten en dat past het beste bij de volgende periode. Lokale binding: hij begrijpt de oproep vanuit verschillende partijen om die lokale binding zwaarwegend te laten zijn.

Er zijn ook andere zwaarwegende oproepen gedaan in deze vergadering en daar zou een keuze in gemaakt moeten worden. Het betoog van de heer Romijn over logistiek en pakjes uit het buitenland begrijpt hij niet helemaal. Hij denkt bijvoorbeeld aan Shoeby met een logistiek centrum; ook dat is een lokale ondernemer. Heineken is ook belangrijk om hier te hebben. Terughoudend, maar wel faciliterend voor lokale ondernemers. De heer Romijn (PvdD) zegt dat XXL-logistiek een containerbegrip is. In zijn bijdrage refereerde hij met name aan de grote dozenschuivers die goedkope spullen uit verre landen verstouwen. Ziet de wethouder mogelijkheden om onderscheid te maken tussen XXL-logistiek die wel en die geen waarde toevoegt aan de circulariteit? Wethouder Ralph Geers zegt dat dat breder is dan alleen circulariteit want er zijn veel ketens met een maatschappelijke meerwaarde, zoals de voedselketen. XXL-logistiek is geen vaag begrip want de provincie heeft afgekaderd wat dat is. Watergebonden kavels: met elektrisch varen wordt verkeer van de weg afgehaald en je ziet veel bulklocaties komen aan het water. Daar zit de toekomst en meerwaarde. Hoe dat precies gedaan moet worden is juridisch lastig vandaar dat ook met andere gemeenten en de provincie wordt bekeken hoe dat op een goede manier kan worden geborgd. De heer Van Griensven (PVV) heeft diezelfde vraag van de week bij I&O gesteld.

Er komt meer vervoer over water maar hoe groot is die behoefte? Is daar onderzoek naar gedaan? Volgens wethouder Ralph Geers wel, gelet op het samenwerkingsverband MCA van de provincie. Daar liggen analyses onder. Defensiespullen naar het achterland brengen kan dan ook via het water. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of er ook gekeken wordt naar logistieke leveringen in de binnenstad. Wethouder Ralph Geers zegt dat dat niet hieronder wordt verstaan en hij denkt ook dat daar nog wel wat hindernissen voor zijn. Het hangt altijd van de ondernemers zelf af en van meerdere elementen wat er mogelijk is. De heer Van Boxmeer (De Bossche Groenen) zegt dat er schaarste is in watergebonden kavels. Als meer bedrijven daar gebruik van willen maken kan de gemeente daar dan een sturende rol in spelen door bijvoorbeeld ervoor te zorgen dat meer bedrijven van die kavel gebruik kunnen maken? Wethouder Ralph Geers zegt dat je meer kunt afspreken als je zelf zo'n kavel in bezit hebt. Bij 19

de containerterminal zit veel meer achter de schermen samen en wordt veel meer de combinatie gemaakt. Ondernemers pakken ook zelf die verantwoordelijkheid. Hoe de beperkte ruimte optimaal benut kan worden, is inderdaad een vraag. De Brand 2 is voor water maar dat is een lastige als het gaat om stikstof en ecologie. Er is nog geen licht aan het einde van de tunnel. Vorig jaar heeft de raad de Omgevingsvisie vastgesteld en daarin zijn ook elementen meegegeven. Er zijn locaties, maar Heesch West is hard nodig om een goede schuifruimte te krijgen. Ook is in die visie gesproken over het ontkleuren van bedrijfsterreinen. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) meent dat sommige bedrijventerreinen ook met een lichtere categorie zouden kunnen worden bestemd waardoor je meer functies kunt clusteren en samenvoegen. Wethouder Ralph Geers zegt dat in het rapport ook wordt gesproken over de regionale afspraken en verschillende categorieën op de locaties. Juist bij die combinatie van functies is een uitgiftepatroon zichtbaar. Er zijn ook bedrijven afgehaakt omdat er bepaalde eisen werden gesteld zoals het stapelen van functies. De voorzitter constateert dat er geen vragen meer zijn. 9.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 22.11 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van 9 februari 2026. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, M.A.J.T. Korver-van Weegberg

20