2025-10-27 Commissie Bestuur concept

in de mensen: verenigingen, vrijwilligers, ondernemers en bewoners die zich inzetten voor hun wijk en dorp. Hij staat voor een dichtbij, betrokken en betrouwbaar bestuur met hart voor de gemeenschap. Een gezonde omgeving waarin iedereen mee kan doen, met maatwerk per dorp of wijk. Er moet breed geïnvesteerd worden in zorg, in bouwen, mobiliteit en leefbaarheid in de wijken en dorpen. Natuurlijk zijn er punten die verbeterd kunnen worden. Rijksmiddelen lopen terug terwijl de opgaven groot blijven, zoals in het Sociaal Domein is te zien. Er is stabiliteit nodig om goed samen te werken met lokale partners. Het subsidiebeleid dient daartoe structureler en voorspelbaarder gemaakt te worden. Meerjarige afspraken geven organisaties de ruimte om vooruit te plannen. Ook in de sport is die voorspelbaarheid nodig. De verdeling van accommodaties staat onder druk waardoor niet alle verenigingen voldoende terechtkunnen. Sporten moet voor iedereen mogelijk blijven. Hij ziet graag dat de eerder aangenomen motie van Rosmalens Belang wordt gecontinueerd. Hij komt hier in de commissie Sociaal op terug. Hij vraagt aandacht voor de staat van de fietspaden. De onderhoudsachterstand is zichtbaar; ook hier komt hij in de commissie op terug. De organisatie is in ontwikkeling en dat gaat niet zonder roddels. Hij ziet een organisatie die wil leren en kritisch naar zichzelf kijkt.

Dat vraagt lef en doorzettingsvermogen; een cultuurverandering is immers geen sprint maar een marathon. Hij spreekt zijn waardering uit aan iedereen die hieraan bijdraagt. Hij verzoekt het college de raad hier actief in mee te nemen, ook bij tussenstappen en dilemma's onderweg. Ook hij heeft een ochtend met de boa's meegelopen en constateert ook dat dat een gemotiveerde club professionals is. Ook naast hun diensten zijn zij vaak betrokken bij hun werk. Zij voelen zich beperkt in hun middelen en er moet kritisch gekeken worden naar hoe zij hun werk veilig kunnen uitvoeren. Het omgaan met verwarde personen blijkt ook een flinke uitdaging voor de boa's. Hij wil ervoor waken dat het gevoel ontstaat van het erbij doen. Nieuwe collega's vers van de opleiding moeten nog extra gecoacht worden om zich het vak eigen te maken, daar moet rekening mee gehouden worden. Mevrouw Hernández (50PLUS) wil een toekomstbestendige gemeente waarin voldoende geïnvesteerd wordt in de mens, beweging en zorg dus niet alleen in stenen. Investeringen daarin blijven ondergefinancierd. Het geld verdwijnt in stenen en prestigeprojecten zoals het Design Museum en het station. Investeren in mensen is veel harder nodig. Het is essentieel dat de inwoners zich veilig voelen in hun eigen stad. De boa's verdienen een betere ondersteuning om hun werk beter te kunnen doen.

Zij stelt voor twee extra boa's aan te stellen want meer capaciteit betekent ook meer zichtbaarheid. Ook in noodsituaties moeten inwoners beschermd worden en weerbaar worden gemaakt. Dit kan door duidelijke schuilplekken aan te wijzen en basislevensmiddelen op te slaan. Regelmatig moeten noodsituaties geoefend worden op scholen, ziekenhuizen en andere instellingen. Basisvoorzieningen in Den Bosch zijn vaak goed bedoeld maar onvoldoende toegankelijk. Veel inwoners weten de weg ernaartoe niet te vinden. Zij pleit voor een laagdrempelige aanpak. Het wegnemen van drempels is essentieel. De hoogte van het sociaal minimum moet voldoende zijn om armoede te voorkomen en maatschappelijk te kunnen functioneren. Niemand moet hoeven kiezen tussen eten, verwarming of zorg. Dat is voor veel ouderen wel realiteit. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat er grote zorgen zijn in Den Bosch met name in de stad over de veiligheid. Er worden posters geplakt door Defend Nederland en het is groter dan ooit tevoren. Zij starten woensdag bij het Wilhelminaplein, doorlopen de hele stad en eindigen op het Wilhelminaplein. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft hier bij de rondvraag een vraag over en wellicht kan de heer Gersjes daarbij aanhaken. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wil zijn betoog afmaken en dit nu extra aanhalen.

Wat gaat de burgemeester doen om de zorgen hieromtrent weg te nemen? En wat als er van de route afgeweken wordt? De begroting wekt de indruk van een financieel gezonde gemeente. Het overschot in het ravijnjaar 2026 wordt gepresenteerd als bewijs van goed bestuur. Achter die financiële schone schijn schuilt een kwetsbaarheid die de toekomst van de stad in gevaar brengt. De begroting presenteert voornamelijk kortetermijnoplossingen en symbolische acties in plaats van duurzame en inclusieve beleidsvoering. De fundering, de publieke dienstverlening, 18

de burgerparticipatie en leefbaarheid van alle inwoners brokkelen af. De focus op digitalisering van de publieke dienstverlening gedreven door het streven naar efficiency is een gevaarlijke, eenzijdige benadering. Het negeert de groeiende digitale kloof. Niet alle Bosschenaren zijn digitaal vaardig of hebben toegang tot de benodigde technologie. Door fysieke loketten af te bouwen, worden groepen in Den Bosch uitgesloten. Publieke dienstverlening behoort voor iedereen toegankelijk te zijn. De praktijk leert dat de invloed van wijk- en dorpsbesturen vaak minimaal is en hun adviezen kunnen eenvoudig naast zich neergelegd worden. Investeren daarin is weggegooid geld zolang hun adviezen niet meegenomen worden. Het creëert een schijn van participatie en dat leidt tot frustratie en cynisme bij de betrokken burgers. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt wat de heer Gersjes ziet aan taken en invloed voor wijk- en bestuursraden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat er vaste bedragen zijn voor wijk- en dorpsbudgetten. Zij hebben geen invloed want de Bewonersadviesgroep (BAG) en de wijkmanager bepalen of bepaalde voorstellen doorgaan. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de BAG-gelden er voor en door de bewoners zelf zijn. Dorpsraden praten over andere zaken. De heer Gersjes haalt die twee door elkaar.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) herhaalt dat invloed van wijk- en dorpsraden in Den Bosch minimaal is. Het economisch perspectief: de brede binnenstad dreigt de binnenstad te transformeren in een speeltuin voor toeristen en consumenten ten koste van de leefbaarheid voor bewoners. De onderliggende problemen worden niet aangepakt. De begroting spreekt over extra toezicht voor handhaving en zwerfafval. Dat zijn incidentele ingrepen op structurele problemen. De gemeente is te veel gericht op symptoombestrijding en mist een robuust preventief systeem. De financiële kwetsbaarheid maskeert gemiste kansen. Er is een overschot in de begroting maar de gemeente blijft kwetsbaar door de afhankelijkheid van landelijke gelden. De begroting schiet tekort in het presenteren van duurzame oplossingen. De gemeente mist de kans om structurele langetermijninvesteringen te doen. Mevrouw Welten (VVD) hoort de heer Gersjes zeggen dat er niets gedaan wordt. Er zijn recent 400 boetes uitgedeeld om het zwerfafval op te lossen. De Afvalstoffendienst wordt verbeterd. Leest de heer Gersjes die stukken niet? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) weet exact hoe het allemaal in elkaar steekt; hij heeft veel vragen gesteld. 400 bekeuringen is heel weinig. Er moet meer ingezet worden op het bestrijden van het zwerfafval en het onderhoud in de gemeente, dat moet worden opgeplust.

Mevrouw Welten (VVD) vraagt wat de heer Gersjes daarmee bedoelt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat er meer inzet moet komen. Van de 48 boa's zijn er twee of vier die kijken naar het beboeten van afvaldumpingen. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat daar twee extra boa's voor ingezet zijn. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt dat veel te weinig. De bestaande boa's zouden een keer van domein 1 naar domein 2 moeten switchen. Deze begroting is geen visiedocument maar een reeks incidentele maatregelen en structurele kwetsbaarheden worden genegeerd. Een gemiste kans. De begroting houdt de schijn van een sterke stad op en laat fundamentele problemen ongemoeid. De onzekerheden rond de rijksgelden na 2026 en structurele tekorten op diverse beleidsterreinen: waarom kiest het college voor een afwachtende houding in plaats van investeren in duurzame oplossingen? De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat de heer Gersjes zelf concreet voorstelt aan wijzigingsvoorstellen. 19

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat er nog een aantal commissievergaderingen aankomt. Hij zal voor het armoedebeleid meer geld in de begroting zoeken. De huishoudelijke hulp wordt gekort, daar komt hij op terug evenals op de huizenmarkt. Al die thema's komen terug. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wat de heer Gersjes gaat voorstellen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zal kijken waar ruimte zit. Hij is het met de SP eens: weer € 10 miljoen in een Structuurfonds stoppen terwijl dat eigenlijk in andere zaken binnen de gemeente gestopt moet worden waar een achterstand is, waarom? De speling is minimaal. De heer Van Hattem (PVV) heeft recent als enige tegen de nieuwe WMO-verordening gestemd juist vanwege het feit dat de huishoudelijke hulp wordt teruggebracht. Waarom is de heer Gersjes toen niet in opstand gekomen? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) kan zich niet herinneren tegen die verordening te hebben gestemd. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de heer Gersjes juist voor die verordening heeft gestemd. Waarom? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat dat hetzelfde is als dat je voor de begroting stemt terwijl je het met veel punten niet eens bent. Met het punt van de huishoudelijke hulp is hij het niet eens. De heer Van Hattem (PVV) meent dat de heer Gersjes toen aan de rem had moeten trekken toen de raad daar de kans voor had.

Jammer dat de heer Gersjes hier nu pas mee komt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat nu de financiële middelen bekend zijn en dat altijd nog kan. De heer Roovers (SP) heeft niet in zijn bijdrage aangeven dat hij tegen € 10 miljoen in het Structuurfonds is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt het jammer dat er niet wat meer ruimte is voor de oppositie om meer zaken voor elkaar te krijgen. Mevrouw Lipman (CDA) zegt dat het goed is even stil te staan bij wat is bereikt in deze periode en wat de gemeente nog wil realiseren. De afgelopen jaren zijn er belangrijke financiële keuzes gemaakt. Het ravijnjaar is afgewend en dat geeft rust waarin ruimte ontstaat om keuzes te maken voor de langere termijn. Investeringen in cultuur en erfgoed zijn geen luxe maar een uitdrukking van de verbondenheid met elkaar en met onze geschiedenis. De herontwikkeling van het Theater aan de Parade, het Groot Tuighuis en het Kruithuis is meer dan een stapel stenen. Het zijn plekken van ontmoeting. De onderzoeken naar de Groote Stroom en FC Den Bosch zijn waardevol. Zij komt terug op een onderzoek naar de petanquevereniging. Kunnen de vestingwerken meer zichtbaar gemaakt worden? Een stad die haar geschiedenis eert, bouwt aan vertrouwen in de toekomst. De beloofde groene opwaardering van het gebied van de driehoek dient een plek te krijgen, conform de aangenomen motie.

Het is goed te participeren met de gemeenschap want de gemeenschap heeft goede ideeën. Participatie was ook beoogd met het Binnenstadsfonds, dat mist zij. Hier komt zij op terug. De financiële ruimte die ontstaat, is welkom maar vraagt ook om het maken van zorgvuldige keuzes en het stellen van prioriteiten. Hoe verhouden de ambities zich tot de realiteit? Ook met de informatie uit de risicoparagraaf blijft die afweging lastig. Hoe is de onderliggende classificatie tot stand gekomen en wat betekent die, ook voor de prioritering? De impact van Brainport zet de voorzieningen en de woningmarkt onder druk. Zij pleit voor een integrale benadering van de groei van Den Bosch. Die groei moet in balans zijn met de leefbaarheid en behoud van de plek. Dit vraagt om een duidelijke visie en rol 20

van het college. De Bossche Pas en de nieuwe locatie van de Voedselbank zijn voorbeelden voor mensen in kwetsbare posities zonder hen te stigmatiseren. Armoedebestrijding blijft hard nodig evenals inzetten op weerbaarheid. Dat ligt vaak buiten bereik van inwoners. Hoe gaat de gemeente daarmee om? Veiligheid raakt eenieder. Onveilige plekken moeten veiliger worden en het is zoeken naar oplossingen. Dat kan bijvoorbeeld door toevoeging van verlichting, gebruikmaken van innovatie en door te luisteren naar inwoners. Zij is benieuwd naar de voorstellen van de PvdA. Het inrichten van schoolzones of flexibele camera's kan helpen. Is het mogelijk meer flexibele camera's in te zetten bijvoorbeeld waar te hard gereden wordt? De bereikbaarheid is van groot belang voor de inwoners en ook voor mantelzorgers. De Hinthamerdriehoek: het SDS-systeem lijkt zijn vruchten af te werpen in de avonden. Zij kijkt uit naar de evaluatie en wellicht kan dit breder getrokken worden. Er moet gebouwd worden aan een stad waar ruimte is voor groei, ambitie en ontmoeting en waarin omgekeken wordt naar elkaar. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) ziet ook dat de gemeente er goed voorstaat. Veiligheid, betrouwbaarheid en verdeling van de lusten en lasten in de stad verdienen meer aandacht.

Een vrouw die werd lastiggevallen door jongeren op het station werd niet geholpen want, werd haar gezegd, 'we doen niets, we werken de-escalerend, we willen geen escalatie op het station'. Kan de burgemeester dit uitleggen? Er is een mooie groenstrook aangelegd door het midden van de straat bij De Groot maar op het bankje in het groen zitten geen toeristen maar zwervers die hun rust zoeken. Dat beeld is normaal geworden en dat kan en mag niet. Op de muren van de Wilhelminabrug zitten mensen te drinken, te roken en te gebruiken. Er staan busjes van politie en handhaving. Is dit het visitekaartje dat Den Bosch wil meegeven? Wat is er nodig om dit te veranderen? Waarom is de entree van de stad zo'n kwetsbare plek geworden? Voor de brug heeft de Stationsweg voorrang, na de brug het verkeer van rechts. Een simpel bord aan de voorrangsweg zou veel duidelijkheid geven. Bij de Jumbo verderop wordt de sfeer schimmiger. Bedelaars hebben een vaste plek, er wordt gedeald en geschreeuwd. Daartussen staat een pinautomaat en die is vaak vies. Is dat wel een veilige plek om te pinnen? Het gevoel van onveiligheid groeit in de stad. Zij staat voor betrouwbaarheid van bestuur. Het statiegeld in de horeca: de horeca maakt volgens haar winst op een eerder genomen besluit in overleg met de horeca.

Bij inlevering van zijn beker van € 1 krijgt een bezoeker € 0,50 terug, € 0,25 gaat naar de ondernemer en de andere € 0,25 is wisselgeld voor de stad. Tegen de afspraken in hebben Bossche ondernemers afgezien van het doneren van het statiegeld tijdens Koningsdag. Waar is dat geld gebleven? De horeca moet zich aan de afspraken houden. Overlast door festiviteiten: wiens feest is het carnaval eigenlijk? Een volksfeest of een feest voor en door de horeca? Inwoners dragen de lasten, winkels moeten dicht terwijl steeds geroepen wordt: koop lokaal. Bewoners vluchten de stad uit vanwege overlast. Voor oudere bewoners betekent carnaval vaak vijf dagen huisarrest. Het bestuur van de gemeente moet betrouwbaar zijn en betrokken bij de bewoners. Ontwikkel een app waardoor bewoners kunnen meedenken en stemmen, een poll per wijk of straat, zodat mensen direct invloed hebben op plannen in hun eigen buurt. De afstand tussen burger en bestuur wordt hiermee verkleind. Cijfers zijn belangrijk maar het gevoel in de stad maakt Den Bosch ook Den Bosch. Leefbaarheid is meer dan alleen stenen en asfalt. Een wendbare stad vraagt om participatie van bewoners en de voorgestelde app kan hierbij helpen. Mevrouw Korver (GroenLinks) vindt het belangrijk dat geïnvesteerd blijft worden in de toekomst voor mens en natuur.

Het is goed dat er een sluitende meerjarenbegroting voorligt waarin wendbaar begroten meer vorm krijgt, het Structuurfonds wordt aangevuld en investeringen mogelijk worden gemaakt en nadrukkelijk aandacht is voor cofinanciering en samenwerking. Zij is voor het fonds voor verduurzaming; dat is een uitstekende investering. De woonlasten voor woningeigenaren stijgen met 2% en voor huurders met bijna 4%; dit kan zij niet uitleggen. Er is veel geïnvesteerd in mens en natuur de afgelopen periode, gelukkig blijft dat zo. Zij is blij met extra geld voor inclusie en gelijkwaardigheid. Zij is benieuwd naar het onderzoek over het slavernijverleden. Natuurversterkend ontwikkelen is een goede aanpak. Zij kijkt uit naar de participatievisie en het voorstel over opwek van duurzame energie via zonnevelden die nog in deze periode worden verwacht. Door samenwerking is de Klimaat Impact Analyse vastgesteld, het Integraal Huisvestingsplan, een mooie investering in verduurzaming van de schoolgebouwen en wat is 21

bereikt voor grafrust voor onbepaalde tijd? Zij kijkt uit naar het voorstel daarover. De afgelopen tijd heeft zij ook aandacht gevraagd voor buurtvoedselbossen. Minder blij is zij met de vorderingen op het gebied van mobiliteit. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of GroenLinks meer weet dan de rest van de raad inzake grafrust voor onbepaalde tijd. In hoeverre wordt dit buiten de begroting geregeld? Mevrouw Korver (GroenLinks) heeft een aantal maanden geleden een voorstel gezien. Het college heeft toegezegd daar in deze periode op terug te komen dus dat verwacht zij binnenkort. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de grafrechten onderdeel zijn van de belastingvoorstellen die vandaag voorliggen. Daar zit niets bij over dit onderwerp. Dit kan niet buiten de begroting om geregeld worden. Mevrouw Korver (GroenLinks) verwacht nog steeds dat dit onderwerp binnenkort komt. Mobiliteit duurt vaak langer in de uitvoering maar op dit terrein is te weinig gebeurd ondanks de goede voornemens in het bestuursakkoord. Op het klimaatneutraal zijn en wat er moet gebeuren op het gebied van mobiliteit komt zij in de andere commissies terug. Veiligheid is al vaker genoemd, ook zij vindt het belangrijk daar investeringen in te doen. Veiligheid voor vrouwen en mensen uit de regenbooggemeenschap is een groot issue.

In de bijeenkomst eind september werd een goed beeld gegeven van hoe in deze gemeente wordt gewerkt aan jeugdcriminaliteit. Zij is blij met hoe in Den Bosch wordt omgegaan met jongeren, ook als zij overlast veroorzaken of in de criminaliteit belanden. De gemeente werkt aan de fysieke en sociale veiligheid en dat beeld werd ook duidelijk en stemt haar tevreden. Dit is de eerste begroting waarin het college een voorstel doet voor complexe projecten. De Duurzame Polder en gebiedsgerichte aanpak voor De Hambaken schaart zij ook onder complexe projecten. Zij kan zich vinden in beide projecten. Van integraliteit bij gebiedsgerichte aanpak is echter nog weinig sprake en dat is juist belangrijk hierbij. In de sociale structuur zijn ook verbeteringen mogelijk. Zij komt hierop terug in de commissie Sociaal. Waar is de reserve voor het inhuren van een second opinion bij complexe projecten geland in de begroting? De wooncrisis verdient voldoende investeringen. De impact van deze crisis is groot. Goed hoe Den Bosch hiermee bezig is maar zij ziet toch mogelijkheden daar meer mee te doen en de woningvoorraad nog beter te benutten. In de commissie Omgeving komt zij hierop terug. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat vier jaar geleden er nog geen oorlog in Oekraïne was. Hij heeft enorm geworsteld met de twee petten die hij op had, als militair en als raadslid.

Hij is tot de conclusie gekomen dat hij de Bosschenaar beter dient door zijn werk bij Defensie volgend jaar volledig op te pakken. Dit is zijn laatste periode in deze raad. Op sommige terreinen zijn grote stappen te zien de afgelopen vier jaar. Een fundament van grote investeringen die later verzilverd moeten worden. Een autoluw stadscentrum, een eerste experiment met een burgerberaad. De ozb is vier jaar lang genormeerd op 2,5% stijging en nu is te zien dat je minder ozb betaalt dan vier jaar geleden. Den Bosch heeft hele lage woonlasten en dat is mooi maar dat moet niet doelmatig zijn want dan mist de gemeente veel investeringen die wel gedaan kunnen worden, bijvoorbeeld door extra structurele investeringen in het Structuurfonds te doen. Ook zou de bijstandsnorm verhoogd kunnen worden als we bereid zijn de ozb een beetje te verhogen en iets meer bijdragen te vragen van de Bosschenaren. Dan kan er ook meer groen komen in de wijk of geïnvesteerd worden in de woningcorporatie die erg onder druk staat. Daarnaast zou ook geïnvesteerd kunnen worden in het jongerenwerk. Er wordt nu vooral gefocust op de boa's in de bijdragen maar de jongerenwerkers zijn het fundament om jongeren te helpen en te voorkomen dat zij afglijden. Mevrouw Hernández (50PLUS) meent dat de boa's ook preventief werken samen met jongerenwerk.

De heer Van Silfhout (Volt) weet dat ook, maar jongerenwerk heeft een andere rol. Juist jongerenwerk zou de sleutel zijn om het geweld tegen vrouwen af te laten nemen, zo is uit 22

onderzoeken gebleken. Voorkomen moet worden dat Den Bosch straks de boot mist, door niet te investeren in de bijstandsnorm en alle doelen die ook behaald hadden kunnen worden omdat de ozb laag gehouden moet worden. Een klein beetje erbij kan echt wel. In de begroting wordt gesproken over de trots hoe het volkshuisvestingsfonds was besteed, namelijk aan startersleningen. Dat fonds is gebruikt om extra olie op het vuur van de woningmarkt te gooien; daar is dat fonds niet voor bedoeld. Auto's moeten langzamer rijden in de straten ten behoeve van fietsers en voetgangers. Er is weinig zaalruimte voor sporters en de verenigingen die er al zijn, hebben daar vooral last van. Er moeten grote zalen bij en daar kan in geïnvesteerd worden. De heer Huibers (Rosmalens Belang) merkt op dat er een evaluatie plaatsvindt over die capaciteit. Er wordt gezocht naar mogelijkheden op de hele dag in plaats van alleen in de piekuren. De heer Van Silfhout (Volt) is zich daarvan bewust en wil hier in de commissie Sociaal verder op ingaan. Het debat gaat vooral over voorzieningen. Het vertrouwen van de overheid staat onder druk. Dat is niet gek als voorzieningen steeds meer uit de wijken verdwijnen en de mensen de overheid niet meer zien in de straten. Er moet juist worden geïnvesteerd in de wijken en buurten om meer zichtbaar te zijn.

Mevrouw Welten (VVD) meent dat er juist allerlei extra voorzieningen bij komen in de wijken. De heer Van Silfhout (Volt) wijst op de afgelopen twintig jaar waarin tal van voorzieningen verdwenen zijn en noemt in dit verband bijvoorbeeld het schoolzwemmen. Mevrouw Welten (VVD) hoort ook dat het de laatste twee jaar een stuk beter is geworden volgens Volt. Als er één partij is die voor schoolzwemmen is dan is dat de VVD. Dat is voor de heer Van Silfhout (Volt) geheel nieuw. Netcongestie en stikstof: hij deelt de zorgen van het CDA. Als het rood staat bij netcongestie, zijn er dan al extra maatregelen genomen om risico's te vermijden? Of is er dan echt een probleem? De samenwerking met JADS is belangrijk. Met de investering in De Hambaken is hij blij maar er moet niet vergeten worden te investeren in al die wijken die in de toekomst dreigen af te glijden. Het lobbyregister: het is belangrijk te zien met welke externe partijen het stadsbestuur praat dus hij hoopt dat de andere partijen dit steunen. Het tweede burgerberaad is geweest. Er staan mooie plannen in. Er hebben genoeg mensen zich aangemeld. Reactie college Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er een werkgroep Carnaval is, bestaande uit (horeca)ondernemers, detaillisten, bewoners, de gemeente en hulpverlening. Een van de punten is de bereikbaarheid van iedereen tijdens carnaval.

Coffeeshops: afspraak is dat per 1 november 2027 de coffeeshops verplaatst zijn. Daarvoor zullen er in 2026 besluiten genomen moeten worden over de nieuwe locatie. Hij verwacht voor het einde van het jaar met een brief te kunnen komen. Weerbaarheid is een belangrijk thema. Er komt een brief van het college met het plan voor de komende maanden. In januari komt dit op de agenda. Veiligheid: morgen wordt in het college een brief van het college vastgesteld over de veiligheid van vrouwen tijdens het uitgaan. Hij is erg geschrokken van de cijfers en het is belangrijk dat hier een aanpak voor komt, evenals voor agressie achter de voordeur en onveilige plekken in de stad. Hij wil hierover het gesprek aangaan met de raad, hulpverleners, politie en horeca. Jeugd: er zijn twee mensen extra aangenomen voor de opvolging. Die opvolging zit niet in de repressie maar in de coaching van bijvoorbeeld ouders en toeleiding naar werk. Hij houdt de raad op de hoogte. Handhaving fatbikes: ook hij vindt dit een drama worden. Politie doet haar best maar het is dweilen met de kraan open. Er zou landelijke wetgeving moeten komen over de vormgeving van fatbikes. Met verschillende gemeenten is hij bezig om hier landelijk druk op uit te oefenen. De politie-inzet waar de PVV op doelt, was nodig bij de actie van een paar weken geleden.

Naar aanleiding van de bestorming en agressiviteit die geuit werd op sociale media heeft hij daar met de driehoek toe besloten. Een veilige wijk is niet alleen taak van de politie maar ook van jeugdhulpverlening et cetera. Dat loopt volgens hem goed. 23

De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de veiligheid in wijken opgeschaald kan worden met politie-inzet. Portefeuillehouder Mikkers vindt het ook vervelend dat zo'n actie van een paar weken geleden zoveel politiecapaciteit kost. De actie op 29 oktober a.s. kost ook weer veel capaciteit. Het plan inzake de wijkagenten is het dichtfietsen van het tekort dat er nu al is op het gebied van wijkagenten. Er is veel meer nodig. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoeveel wijkagenten Den Bosch tekortkomt. Portefeuillehouder Mikkers vindt dat een lastige vraag. Een wijkagent is nooit alleen een wijkagent want die zit ook in de noodhulp. Den Bosch voldoet aan de norm van 1 op de 5000 maar effectief voldoet Den Bosch daar niet aan omdat zij meer taken verrichten. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt hoeveel Den Bosch tekortkomt als volgens commissaris Knol dieper de wijk in gegaan moet worden. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er dan ongeveer veertig mensen te kort zijn. Die claim kan hij niet neerleggen. Boa's zijn geen vervanging van de politie. Hij wil niet dat zij in een geweldspositie komen. Hij wil dat zij beschermd worden om hun werk te kunnen doen maar niet dat zij de politie vervangen. Anders zegt het rijk straks: u hebt veel boa's en dan hollen we de functie van de politie uit en worden de taken van de boa's vergroot.

Wel moeten de boa's hun werk goed kunnen doen. Hij begrijpt dat veel mensen geïnspireerd zijn geraakt door een keer mee te lopen met de boa's. Het nieuwe boa-bestel geeft wat extra mogelijkheden maar dat is een voorstel, daar komt hij nog op. Boa's hebben een beperkte taak bij verwarde personen; dat is een taak voor de politie. Het is aan de raad om de boa-capaciteit uit te breiden. Mevrouw Hernández (50PLUS) zegt dat de boa's hebben aangegeven extra capaciteit nodig te hebben omdat zij extra uren draaien. Zij heeft om twee extra boa's gevraagd maar dat ziet zij hier niet terug. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat met meer boa's meer gedaan kan worden maar die afweging moet de raad maken. Op basis van het beleidsplan en de uitgangspunten die daarbij gehanteerd worden, is het niet een claim die hij nu neerlegt. Mevrouw Welten (VVD) meent dat het aantal boa's in Den Bosch flink onder het landelijk gemiddelde ligt. Hoe komt dat? De boa's worden wel met dezelfde dingen als de politie geconfronteerd, hoe wordt daarmee omgegaan? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat de reden is waarom de secretaris-generaal van Justitie en Veiligheid in Den Bosch is geweest om uitleg te geven en te laten zien waar boa's mee geconfronteerd worden. Het voorstel inzake de boa's moet nog door de Kamers. Er is geen gemiddelde met betrekking tot boa's.

In elke gemeente zitten andere boa's met andere taken. Rotterdam heeft er 400 maar er zijn ook gemeenten met 40.000 inwoners en twee boa's. Veiligheid rondom de brug: overal waar een station is, zal hetzelfde verhaal gelden. Geprobeerd wordt die situaties te beperken. Mensen die een gevoel van onveiligheid geven maar niet overlastgevend zijn, daar kan de gemeente weinig tegen doen. De heer Van Hattem (PVV) hoort de burgemeester zeggen dat hij weinig kan doen aan de fatbikes. In Helmond is een actie geweest inzake fatbikes en zijn boetes uitgedeeld. Tevens zijn er camera's opgehangen in parken waar veel overlast van fatbikes was waarna de overlast volledig is verdwenen. Aan dat soort maatregelen zou de burgemeester een voorbeeld kunnen nemen. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat soort acties hier ook zijn maar waar hij tegen aanloopt, 24

is dat niet alle problemen rondom fatbikes daarmee opgelost zijn. Er wordt veel capaciteit hierin gestopt maar de effectiviteit is beperkt. De vorige minister was helaas ook niet bereid daar keuzes in te maken. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat vaak genoeg hierop wordt ingezet en ervoor wordt gezorgd dat mensen gepakt kunnen worden als een fatbike opgevoerd is of als er asociaal mee gereden wordt. Dan krijgen mensen op een gegeven wel de prikkel om dat niet meer te doen. Portefeuillehouder Mikkers is het daarmee eens maar met de beperkte capaciteit van de politie moeten wel heel veel dingen worden gedaan. Er is jongerenproblematiek geweest, een aantal explosies, ook dat kost politiecapaciteit evenals het wijkgericht politiewerk. Er moeten keuzes gemaakt worden in de inzet van de politie en dat vindt ook hij heel vervelend. Brainport: als de gemeente geen eigen agenda heeft dan wordt de agenda voor de gemeente geschreven. Dat is cruciaal. Dat is de reden waarom met ondernemers en partijen wordt bekeken wat de kracht van Den Bosch is in de Brainportagenda. Hij wil helemaal geen latrelatie want dat betekent dat Den Bosch dan vragen moet gaan beantwoorden vanuit Eindhoven over bijvoorbeeld logistieke bedrijven die gevestigd moeten worden en een claim voor woningbouwlocaties.

Er moet worden gekeken naar wat Den Bosch te bieden heeft, maar de stad moet niet worden verkocht en woningbouwprojecten weggegeven. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft eerder gehoord dat de burgemeester geen latrelatie wil. De latrelatie die Meierijstad en Venlo hebben met Eindhoven is een arrangement in gelijkwaardigheid. Hij vraagt wat er dan voor in de plaats komt in zaken doen met Eindhoven. Als de gemeente dat laat lopen en niet met Eindhoven in gesprek gaat over een agenda dan overkomt het Den Bosch. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat ook en daarom is Den Bosch een agenda aan het vormgeven met de instellingen en bedrijven in Den Bosch om daarmee de agenda helder te hebben. Hier zijn nu drie gesprekken over geweest met alle partijen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt welk resultaat uit die exercitie komt. Portefeuillehouder Mikkers vraagt wat de heer Kagie als resultaat ziet. Hij heeft net gezegd dat hij geen latrelatie wil. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt wanneer dit resulteert in zakendoen met Eindhoven. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er een aantal bouwstenen uit die gesprekken zijn gekomen. Den Bosch heeft sowieso een en ander te bieden. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Brabanthallen, de ontwikkeling van het station, de aanpak rondom het Innovatie Kwartier, de vestigingsplaats van de universiteit met betrekking tot JADS.

Het bedrijfsleven is gevraagd die agenda verder aan te vullen. Dit heeft ook te maken met de afstemming in de B7, daarin wordt bekeken hoe de kracht van Brabant versterkt kan worden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt het goed dat de burgemeester daarover in gesprek is. Als het voorstel komt, zal de raad meer grip krijgen. Noemt de burgemeester in die setting ook ontbossingen als het gaat om woningen? Is ASML bereid om ook een deel van die huisvestingsproblematiek op te lossen? Wordt met die bedrijven ook bekeken hoe commitment verkregen kan worden op de gezamenlijke uitdagingen zoals voorzieningen, infra et cetera? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er een groot verschil zit tussen de regio Eindhoven en de grootte van de bedrijven daar en de bedrijven in Den Bosch. De grootste bedrijven in Den Bosch zijn het Provinciehuis en het ziekenhuis. Dat zijn niet de instanties waaraan gevraagd wordt geld te investeren in de infrastructuur. ASML gaat 20.000 extra arbeidsplaatsen creëren en dat betekent dat zij wel een verplichting hebben. Dat is niet een vraag die nu uit het 25

bedrijfsleven van Den Bosch komt. Het is belangrijk dat er dan geen overloop vanuit Eindhoven naar Den Bosch plaatsvindt waardoor de woningen hier ook weer duurder worden. ASML investeert nu mede inwoningbouwprojecten in Eindhoven specifiek voor die doelgroep. Wil Den Bosch dat ook? Den Bosch zegt daar op voorhand geen ja tegen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat ASML een enorme druk legt op de omgeving en ook op Den Bosch. Er zijn veel ASML-medewerkers die zich hier aan het vestigen zijn. Is de burgemeester bereid naar ASML te gaan en te vragen of zij mee willen financieren aan woningbouwprojecten hier? Ook Heineken gebruikt hier nogal wat grondwater van de stad en ook daar zou mee gesproken kunnen worden. Kijkt de burgemeester breder hiernaar? Portefeuillehouder Mikkers antwoordt ontkennend. De heer El Amraoui (D66) verwijst naar de motie van de VVD die opriep tot een complementaire relatie met Eindhoven. Is dat nog steeds de strategie, dus dienstbaar zijn aan Eindhoven? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat klopt. Mevrouw Lipman (CDA) herhaalt haar vraag over verkeerscamera's. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er twee camera's op proef zijn en bekeken wordt hoe die werken. Dat wordt geëvalueerd en bekeken wordt of deze ingezet kunnen worden op andere plekken. Met de verkeerspolitie wordt hiernaar gekeken.

Overigens kunnen die niet ingezet worden op wegen waar 30 kilometer per uur gereden mag worden. De heer Huibers (Rosmalens Belang) kijkt naar de klok. De heer Roovers (SP) stelt voor het college eerst te laten antwoorden en pas daarna vragen te stellen. Dat scheelt in de tijd. De voorzitter begrijpt dat de commissie met dat voorstel instemt. Wethouder Slikker zegt ten aanzien van de participatie dat het burgerberaad is ingesteld om die participatie beter vorm te geven en een zwaarwegend advies af te kunnen geven. Het proces zal uitgewerkt worden in een visie en verordening participatie. De visie komt in december, de verordening in de nieuwe raad. Den Bosch heeft van het rijk de opgave gekregen om voor 75 AMV'ers een woonlocatie te openen. Er zijn nog geen concrete locaties in beeld. Zodra ergens een pand leeg komt te staan, denken mensen dat zij daarin komen. Hij kent die geluiden. De locatie die de PVV noemt, is niet in beeld. Als er een locatie in beeld is, komt hij hiermee terug naar de raad. Taallessen: de middelen hiervoor komen merendeels van het rijk voor inburgering, een heel klein deel uit het educatie- en beroepsonderwijs en een heel klein deel uit de Bossche taalnetwerken. Taal is belangrijk bij de integratie van toekomstige nieuwe Bosschenaren, ook op de arbeidsmarkt.

Bij het azc Pettelaarpark is te zien dat een derde inmiddels betaald werk doet, een derde vrijwilligerswerk op de locatie en een derde vrijwilligerswerk in de stad. Dat aantal stijgt. Wethouder Geers zegt dat de formatie binnen de gemeente ook groeit door de besluiten die de raad neemt. Voor de zomer is de Integrale Aanpak Brede Binnenstad vastgesteld. Cultuurverandering: dat is inderdaad een marathon. In het Sociaal Jaarverslag wordt de stand van zaken aangegeven. Daarin wordt niet alleen gemeld wat goed gaat. In het proces rond JADS zijn verdachtmakingen gedaan die hij niet deelt. De raad heeft een motie aangenomen om te komen met een evaluatie en het vervolg van JADS. Tijdens de voorjaarsnota is aangekondigd dat in september de evaluatie wordt verstuurd en de financiële vertaling zit hierin. Het college vond het wel zo zuiver daar eerst een raadsinformatiebrief over te sturen en dat is gebeurd. Bij de motie van de heer Van der Krabben en bij de voorjaarsnota heeft de raad al besloten het vervolg van JADS te financieren. De afval-boa's zijn geen domein 2-boa's. Den Bosch loopt voor 26

inzake digitale inclusie en het voorkomen dat mensen buitengesloten worden. Dit jaar zou het college nog komen met een voorstel inzake financiering van de grafrechten; dat komt in december terug. Wethouder Craste zegt ten aanzien van het Structuurfonds dat alleen voor het jaar 2026 het begrotingsoverschot naar het Structuurfonds gaat. Dat zegt niets over de jaren daarna; daar moet de nieuwe raad over beslissen. De structurele bijdrage van € 9,8 miljoen stijgt wel iets maar dat is alleen de inflatiecorrectie. Over de vraag of de ambities niet te groot zijn voor het Structuurfonds zegt zij dat het hier om de middellange termijn gaat en daarmee wordt niets gezegd over de dekking en prioritering. Accountantsopdracht na 2028: hier is nog geen zicht op. De aanbesteding is gesloten en pas na 2028 wordt bekeken wat daarmee wordt gedaan. Design Museum: zij begrijpt de vragen maar het college is hard aan het werk om met een raadsvoorstel naar de raad te komen. Zij hoort dat er behoefte is daarover te spreken. In deze fase van de bestuursperiode vindt het college het niet passen om naar structurele investeringen en nieuw beleid te gaan kijken. Het college wil het financieel schoon opleveren aan de nieuwe raad. Hetzelfde geldt voor de hondenbelasting. Rood op netcongestie: de betreffende motie wordt niet afgevoerd. Er wordt een verdiepingsslag op gemaakt.

Elk project heeft een eigen context en per project afzonderlijk wordt bekeken wat eraan gedaan moet worden. Zij komt hierop terug om integraal inzicht te geven. Tweede termijn De heer Van Silfhout (Volt) vraagt wanneer die nadere uitwerking over de netcongestie komt. Er is duidelijk te zien dat er onvoldoende dekking is in het Structuurfonds voor alle projecten in de toekomst. Wethouder Craste komt terug op de vraag over de nadere uitwerking netcongestie. De dekking is altijd aan de politiek welke prioriteit waaraan gegeven wordt. Het Structuurfonds heeft inderdaad ook zijn beperkingen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) meent dat er verschil van inzicht is ten aanzien van het proces inzake JADS. Kan de raad hier alsnog een inhoudelijk debat over voeren en hier een reservering voor opnemen? Wethouder Geers zegt dat de raad altijd raadsinformatiebrieven kan agenderen en altijd in gesprek hierover kan gaan. Het frustreert niets als de raad volgende maand nog zaken hierover mee wil geven. Dit is de lijn zoals de gesprekken met partners van JADS zijn gevoerd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) herhaalt zijn vraag over het Winterfestijn. Wethouder Geers heeft dat antwoord nu niet paraat en hij stelt voor hier op 30 oktober a.s. op terug te komen. Mevrouw Welten (VVD) wil nog graag een reactie op het succes met het meldingspatroon in wijken.

De verkiezingsborden zien er erg armoedig uit, kan dat niet netter? Portefeuillehouder Mikkers zegt dat voor de zomer helder is gemaakt wat de uitkomsten zijn van de evaluatie over die andere inrichting van de meldingsbereidheid. Dat is uitgebreid naar drie andere wijken. Op basis van die evaluatie komt het college met een voorstel richting raad. Hij zal navragen wanneer dat komt. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) herhaalt haar vraag naar het wisselgeld. Portefeuillehouder Mikkers gaat niet over een initiatief van de horeca. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat als statushouders niet op komen dagen bij taallessen gemeenten daar extra kosten voor moeten maken. Is het college bereid daar consequenties aan 27

te verbinden richting statushouders in plaats van de inwoners voor de kosten te laten opdraaien? AMV-locatie: is genoemde locatie in Empel niet in beeld of alleen nu niet in beeld? Dan kan hij de inwoners geruststellen. Komen te allen tijde de locatievoorstellen terug in de raad? Gaat het voorstel inzake grafrechten onbepaalde tijd nog tot een begrotingswijziging leiden? En zo ja, waarom is dat nu dan niet in de begroting opgenomen? In hoeverre voldoet het plan van het Design Museum nog aan de kaders die de raad heeft meegegeven nu de collectie van de JK Art Foundation in het bestaande gebouw wordt ondergebracht? Wethouder Slikker zegt dat als mensen geacht worden mee te doen aan taallessen zij dan ook moeten komen. Hij zal uitvragen of het mogelijk is überhaupt iets op hen te verhalen. Er is op dit moment geen enkele locatie voor AMV'ers in beeld. Wethouder Geers zegt dat de grafrechten in de belastingvoorstellen van december worden meegenomen want hier was net iets meer tijd voor nodig. Mevrouw Craste zegt dat het voorstel over het Design Museum binnen twee weken komt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is blij dat de wethouder het goede gesprek aangaat in december. Hij komt terug met een motie over veiligheid in wijken en dorpen en de binnenstad, op de inzet van de boa's. De burgemeester klinkt wel erg defensief over de fatbikeaanpak.

Er zijn genoeg voorbeelden om de overlast tegen te gaan; ook daar komt hij op terug. Hij pleit daarnaast voor continuering van de oud voor nieuw systematiek, ook daar wil hij in de raad een uitspraak over. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) is blij te horen wat de wethouder heeft gezegd over Brainport maar zij zou ook graag zien dat bedrijven die hier winst maken en profiteren van wat de stad te bieden heeft ook een bijdrage daaraan leveren. Hoe kunnen die bedrijven meer verleid worden om daarin te investeren? Zij komt met een voorstel hierover. 10.

Rondvraag en sluiting Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft een vraag ingediend over de mars die is gepland op de dag van de verkiezingen op 29 oktober en die zelfs langs stembureaus voert. Het lijkt alsof het college toestemming heeft gegeven voor deze intimiderende demonstratie. Op 7 oktober jl. heeft zij hier vragen over gesteld en toen is toegezegd dat rekening gehouden zou worden met de locatie van de demonstratie zodat het stemrecht niet in het geding zou komen. Of klopt de berichtgeving van de organisator niet? De gemeente is verantwoordelijk voor een veilig verloop van de verkiezingen. Het stemrecht wordt met het toestaan van deze intimiderende demonstratie aangetast. Hier heeft zij verschillende vragen over gesteld. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat afspraken zijn gemaakt met de organisatie en in de veiligheidsdriehoek zijn de tolerantiegrenzen besproken. Dat gebeurt bij alle demonstraties die aangemeld worden. Dit heeft hij ook op 7 oktober jl. gemeld. De gemeente geeft geen toestemming voor een demonstratie. Een demonstratie kan wel verboden worden om allerlei redenen of beperkingen worden opgelegd maar daar zijn hele stevige redenen voor nodig. Dat kan nooit gaan over de inhoud van een demonstratie. In dit geval is een beperking opgelegd aan de demonstratie. Die beperking is beperkt.

Er is een route uitgekozen in overleg met de gemeente die zo min mogelijk overlast geeft voor zowel verkeer als stembureaus. Die specifieke afspraken deelt de gemeente niet in verband met de veiligheid van de demonstranten en om tegendemonstraties te voorkomen. Hij begrijpt dat mensen zich zorgen maken. In de zorgen die zijn geuit, heeft hij informatie gehoord die niet bevestigd is. Dan blijft het gissen en aannames van anderen. De politie en de andere partners volgen de situatie nauwlettend, zowel online als offline. Getracht wordt de veiligheid en orde in de stad zo goed mogelijk te waarborgen. Een demonstratie wordt altijd als overlast gezien. De gemeente moet een demonstratie faciliteren binnen de mogelijkheden van de wet. Als de demonstranten zich niet aan de afspraken houden, kan de demonstratie gestopt worden. Er zijn ook demonstraties die niet aangemeld worden en die mogen tot een bepaalde hoogte gefaciliteerd worden. Er zijn dus afspraken gemaakt over de route en op welk 28

moment zij op een locatie staan om mensen toe te spreken plus waar dat wel en niet kan. Er is één locatie op de route die dichter bij een stembureau komt waar twee ingangen zijn en daar zijn extra maatregelen genomen, zodanig dat de kiezer niet beïnvloed wordt door de demonstratie. Als er discriminerende uitlatingen worden gedaan dan stopt de demonstratie ook. Hij zal de evaluatie van deze demonstratie in het openbaar delen. Een andere vraag was of ook bekend is dat deze organisatie ook op 11 november a.s. hier zal zijn. Hij heeft hier berichten over gehoord maar geen aanvraag ontvangen. Op basis van meldingen worden gepaste veiligheidsmaatregelen genomen. Er wordt met alle lokale veiligheidspartners samengewerkt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) merkt op dat het hier wel specifiek om de verkiezingsdag gaat en artikel 4 van de Grondwet moet gewaarborgd zijn. Hoe kan het dat zo'n demonstratie vlak langs de deur van een stembureau gaat? Mensen worden op die manier gehinderd in het uitvoeren van hun stemrecht. Dat intimideert mensen om naar de stembus te gaan. Hoe kan dit gelijkgetrokken worden met iedere andere demonstratie? Hoe kan het zijn dat het college geen enkele invloed hierop heeft? Zij doet nogmaals een beroep op de burgemeester in het kader van artikel 4 van de Grondwet.

De heer Roovers (SP) vraagt of het klopt dat uitingen voor een politieke partij in de buurt van een stembureau niet zijn toegestaan. Klopt het dat deze organisatie voor 29 oktober a.s. heeft gekozen omdat er dan beperkte politie- en ME-capaciteit is? De heer Van Silfhout (Volt) merkt op dat vrijwilligers van Volt de opdracht hebben gekregen niet meer in hun eentje te gaan flyeren vanwege het feit dat hun veiligheid op straat niet meer gegarandeerd kan worden, dit naar aanleiding van een aantal incidenten in Brabant. Hoe kan hun vrijheid gegarandeerd worden? De heer Van Hattem (PVV) vraagt hoe zich de woorden van de burgemeester verhouden tot de demonstraties van Extinction Rebellion bij het herhaaldelijk bezetten van een bankgebouw. Hoe consequent wordt er ingegrepen bij zulk soort demonstraties? De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) hoort van ondernemers de vraag of zij voorzorgsmaatregelen moeten nemen en de winkel dicht moeten gooien. Hoe kan die zorg worden weggenomen? Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) krijgt ook veel signalen van bezorgde inwoners die niet begrijpen hoe dit kan op verkiezingsdag. Wat kunnen mensen doen? Portefeuillehouder Mikkers kan de informatie van de heer Roovers niet duiden. Hij weet niet wat iemands intentie is. Als er echt opgeroepen wordt tot geweld dan worden er andere maatregelen en beslissingen genomen.

Als een demonstratie wordt aangemeld, kan hij alleen op basis daarvan beoordelen wat er verder mee gebeurt. Veiligheid van vrijwilligers is altijd van belang. Landelijk zijn hier ook afspraken over gemaakt. Een koppeling met andere demonstraties vindt hij niet relevant. De eigenaar van een bankgebouw moet zelf bepalen of dat huisvredebreuk is of niet. De zorgen over de binnenstad deelt hij. Hij is ook niet blij met de aanmelding van een demonstratie op 29 oktober. Over het democratische proces zijn afspraken gemaakt met de organisator en er zijn voorbereidingen getroffen door de veiligheidsdiensten en dat is wat hij kan doen. Hij hoopt op een veilige dag op 29 oktober, zowel voor de stemmers als de inwoners en ondernemers van de stad. De voorzitter sluit de vergadering om 23.28 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 27 november 2025.

29

De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, J. Kouwenberg

30