2024-11-25 Commissie Bedrijvigheid concept

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat zijn opmerking voornamelijk ging over dat die drie uitgangspunten vooral voor alle beleid wordt aangehouden. Zou het niet veel efficiënter zijn om mee te gaan met de provincie over het warmtenet in plaats van het zelf uit te vinden? Wethouder Van der Geld is hier ook bij betrokken, hij doet dit in nauwe afstemming met de provincie. Afgesproken is met de provincie en Enexis om lokaal te beginnen en geprobeerd wordt dit straks in een provinciaal of Enexis-breed warmtenet vast te klikken. Duidelijkheid en consistent is ook geen open deur. In de energietransitie is er vaak last van jojobeleid. Dit is nu ook te zien met de hybride warmtepomp, het is verplicht, dan weer niet, over vier jaar doen we het toch weer wel. Inwoners worden daar gek van. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) had waterstof aangestipt maar alleen als dat op nationaal niveau wordt uitgerold. Hij neemt aan dat het college dat dan zal omarmen. Wethouder Van der Geld antwoordt bevestigend. Hier moet wel kostenefficiënt naar gekeken worden want het rijk zegt nu ook dat als waterstof wordt uitgerold dat bedoeld is voor de industrie en de zware mobiliteit dus niet voor de bebouwde omgeving. De heer Kouwenberg (Rosmalens Belang) vraagt of dat bij zou kunnen dragen aan een klimaatneutraal 2045.

Voor heel Nederland wel, aldus wethouder Van der Geld, maar slechts zeer beperkt voor de bebouwde omgeving en de mobiliteit op gemeentelijke wegen. Hij verbindt zich niet aan één techniek. Het college staat open voor innovatie maar daar moeten we ons niet blind op staren 16

en er moeten nu wel stappen gezet worden want de tijd gaat snel. Het realiseren van een aardgasvrije wijk duurt bijvoorbeeld acht jaar. De heer Van Hasselt (SP) vraagt hoe de wethouder aankijkt tegen het zelf opwekken van warmte als gemeente. Wethouder Van der Geld zegt dat dat best zou kunnen. Hij kan zich voorstellen dat een warmtebedrijf straks functioneert net als Enexis. Dat is in publieke handen, provincies en gemeenten zijn daar eigenaar van. Een aparte organisatie zorgt ervoor dat dat bedrijf efficiënt wordt geleid. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of er nog geen resultaten zijn van aardgasvrije wijken. Wethouder Van der Geld zegt dat die er wel zijn. Hij noemt als voorbeeld Het Zand, daar is de gemeente een heel eind op weg met de businesscase. Die was samen met inwoners bedacht maar was te duur voor de inwoners, vandaar dat voor een andere oplossing is gekozen. Die lijkt haalbaar. De raad wordt hierover geïnformeerd als dit meer in kannen en kruiken is. De gemeente is van plan ook bij De Groote Wielen Noordoosthoek zo'n netwerk aan te leggen. De heer Van Hasselt (SP) vraagt of de wethouder genoeg bronnen ziet om de stad van warmte te voorzien zonder dat straks veelvuldig gebruikgemaakt wordt van warmtepompen.

Hoe neemt de gemeente hier regie op? Wethouder Van der Geld zegt dat het er vooralsnog op lijkt dat er onvoldoende duurzame warmtebronnen in Den Bosch zijn om heel Den Bosch van warmte te voorzien. Een deel van Den Bosch is aangewezen op warmtepompen. De gemeente helpt de inwoners door hier zo duidelijk mogelijk over te zijn. Voor wat betreft de collectieve netten is het college nu aan de slag met het gemeentelijk warmtebedrijf. De heer Van Hasselt (SP) vraagt of de wethouder zich ervan bewust is dat zijn antwoord bij veel partijen vragen oproepen over de realiteit van zo'n plan als Den Bosch afhankelijk blijft van warmtepompen. Wethouder Van der Geld begrijpt dat, vandaar dat hij de raad vraagt hoe de raad aankijkt tegen de aanwijzingsbevoegdheid. Als je inwoners perspectief kan bieden bijvoorbeeld met isolatieaanpak en een wijk geschikt lijkt om all electric oplossingen te nemen kan een wijk aangewezen worden om van het aardgas af te gaan. Richting gewoon ge-DREVEN zegt hij dat niet elke vijf jaar het roer om zou kunnen. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) houdt niet van jojo-beleid, maar hij stelt voor met duidelijke doelen te beginnen en dan te bekijken waar verder mee wordt gegaan. Hij mist in de KIA wat gedaan moet worden met opgewekte energie. Daar zijn verschillende mogelijkheden voor. Windmolens worden steeds vaker stil gezet omdat deze te veel energie opwekken.

Kan die opgewekte duurzame energie niet optimaler gebruikt en beter benut worden? Wethouder Van der Geld zegt dat zonnepanelen voor huishoudens en bedrijven nog steeds nuttige investeringen zijn. De terugverdientijd is nog steeds aantrekkelijk. Windmolens worden soms stil gezet maar dat is vaak om hinder te voorkomen. Netcongestie is een tijdelijk fenomeen en helaas nog niet opgelost, maar dat gaat een keer voorbij. Het lijkt hem goed ook eens met Enexis te gaan praten over wat netcongestie nu eigenlijk inhoudt. De heer Pennings (gewoon ge-DREVEN) zegt dat op zonnige dagen er meer energie over is dan nodig is. Er zijn allerlei initiatieven zoals huisbatterijen die 's avonds gebruikt zouden kunnen worden. Daar wordt te weinig op ingegaan in deze notitie. Wethouder Van der Geld zegt dat de energiebron dichtbij energieafname moet liggen. Dan zijn dat soort zaken overbrugbaar. Naar die oplossingen wordt gekeken en waar toepasbaar wordt daarvan gebruikgemaakt. Richting VVD zegt hij dat de VVD een vierde scenario aangaf en dat vindt hij interessant. Er zijn nog stappen te zetten in het eigen wagenpark en het eigen vastgoed maar het laaghangend 17

fruit is daar al wel geplukt. Dat zijn relatief kostbare investeringen maar deze zijn belangrijk in de voorbeeldfunctie. Als de commissie een bepaalde maatregel niet wil dan vraagt hij welke maatregel dan wel genomen zou moeten worden om in 2045 klimaatneutraal te kunnen worden. Richting CDA zegt hij dat de monitoring straks onderdeel is van de KIA. Er zal een periodieke herijking komen waarin bijgestuurd kan worden. Hij hoopt wel als besloten is zaken definitief in te plannen daar ook aan vastgehouden wordt, juist ook om duidelijk te blijven richting inwoners. De financiën komen ook terug in de KIA. Richting GroenLinks antwoordt hij dat het de vraag is of je bij de visie energielandschappen aankomt. Dat hangt ook af aan welke knoppen gedraaid wordt ten aanzien van de scenario's. Als je bij die visie aankomt, is het een politieke keuze wat daarin de scoop is. Je kunt zeggen: ik vind dat wij naar afstandsnormen moeten kijken, maar ook: ik kijk naar nieuwe zoeklocaties. De heer Bos (GroenLinks) zegt dat in een aantal scenario's wordt uitgegaan van 50% extra duurzame energie opwek, past dat dan nog binnen de duurzame polder? Moet die keuze gemaakt worden of hoeft dat niet? Wethouder Van der Geld zegt dat in de Duurzame Polder aan de Bossche kant niets bijgezet kan worden. Dan kom je al snel terecht bij nieuwe zoekgebieden.

De heer Bos (GroenLinks) stelt voor dat duidelijker te maken. Wethouder Van der Geld zal dat doen. De heer Van Griensven (PVV) mist in dit verhaal toch weer de kernenergie. Daar wordt nergens over gesproken in het stuk, wat is daarvan de reden? Wethouder Van der Geld is geen tegenstander van kernenergie zolang dat niet leidt tot uitstelgedrag. De PVV kan oproepen om te kijken naar een mogelijkheid in Den Bosch voor kernenergie. En kernenergie staat niet voor niets altijd dichtbij water voor de koeling dus hij denkt dat daarvoor in Den Bosch geen mogelijkheid is. De heer Van Griensven (PVV) heeft dit al vaker gehoord maar daar gaat het niet om. Kernenergie is heel goed vervoerbaar over het net dus een centrale kan heel goed in Zeeland staan. Wethouder Van der Geld meent dat dat iets anders is. Dan zeg je: ik schuif de verantwoordelijkheid van me af en in Zeeland lossen zij de problemen wel voor mij op. De gedachte is juist hoe Den Bosch zelf een oplossing kan zoeken. De heer Ploegmakers (CDA) hoort de wethouder spreken over het zoeken naar nieuwe zoekgebieden. Hij herhaalt zijn oproep voor dubbel ruimtegebruik, dat hoort hij steeds niet terug in discussies. Waarom wordt daar niet meer naar gekeken? Wethouder Van der Geld heeft niet gezegd dat er nieuwe zoekgebieden aangewezen moeten worden. De raad kan straks aangeven aan welke knoppen de gemeente gaat draaien.

Het college heeft geprobeerd om sluitende plaatjes te presenteren om tot een klimaatneutraal 2045 te komen. Als de raad bepaalde maatregelen niet wil dan hoort hij graag welke maatregelen wel. Naar andere mogelijkheden zoals dubbel ruimtegebruik wil het college zeker kijken, maar alle hoop vestigen op extra opwek is vanwege netcongestie deels valse hoop. De vraag is ook hoe je fossiele brandstoffen en CO₂-uitstoot reduceert. Het liefst wil hij op alle daken zonnepanelen maar die discussie is hier uitvoerig gevoerd. Hij gaat niet over vastgoed van een ander maar hij kan het wel stimuleren en dat deed de gemeente ook. De heer Van Griensven (PVV) vraagt of de wethouder hiermee ook doelt op zonnepanelen op de historische panden in de binnenstad. Wethouder Van der Geld zegt dat daar beleid voor is gemaakt en dat gaat best ver. Richting D66 zegt hij dat de vraag of ODBN voldoende capaciteit heeft meegenomen wordt in de uitvoerbaarheid. De nieuwe titel van scenario 3 is sympathiek.

18

De heer Romijn (PvdD) zegt dat draagvlak essentieel is. Dat ontbreekt bij een groot deel van de coalitie. Hoe gaat de wethouder straks draagvlak onder de burgers creëren? Wethouder Van der Geld wil niet wachten tot er draagvlak is, daar moet je aan werken door de uitgangspunten in de notitie te communiceren en door mensen te overtuigen van het perspectief en de kosten. Het is belangrijk duidelijk en consistent te zijn als overheid. Mevrouw Klerks (Volt) wijst op andere vormen van intensieve burgerparticipatie en de vraag hoe de gemeente de inwoners kan helpen en de inwoners de gemeente. Wethouder Van der Geld zegt dat er een platform is waarin allerlei buurtinitiatieven onder geschaard worden. Ook wordt nu gekeken naar een vorm waarbij de inwoners de aanpak van de gemeente kunnen challengen. Soms is het maatwerk per buurt. Mevrouw Klerks (Volt) zegt dat dat fantastische initiatieven zijn die zij omarmt. Ook mensen die nu nog niet bereikt worden, willen een ingang om mee te kunnen denken. Wethouder Van der Geld zegt dat je laagdrempelig wilt communiceren, met een gezicht dat men kent. Het kostenaspect is juist voor die doelgroep belangrijk. Intensieve begeleiding is tot slot ook heel belangrijk, hulp bij isoleren gebeurt bijvoorbeeld heel intensief. De heer Van Hasselt (SP) zegt dat in De Haren een aantal huizen staat dat graag verduurzaming wilde.

Zij stemden tegen de sloop van hun woningen. Wat vindt de wethouder ervan dat de corporatie daar niet aan de slag gaat met verduurzaming en deze mensen nu verplicht een hogere energierekening moeten betalen? Wethouder Van der Geld denkt dat dit debat in de commissie Omgeving gevoerd moet worden. De heer Van Hasselt (SP) wil het niet over de sloop hebben maar over renovatie en verduurzaming. De voorzitter verzoekt de discussie te beperken tot de KIA. Wethouder Van der Geld zegt dat inderdaad te zien is dat sommige inwoners tegen de straataanpak waren en andere het aanbod niet krijgen. Daar zijn gesprekken over met de corporatie. Echter, corporaties moeten net als de gemeente ook kiezen en bekijken welke mensen het het hardst nodig hebben en wat financieel verstandige maatregelen zijn. De heer Van Griensven (PVV) vindt het jammer dat de wethouder niet kiest voor kerncentrales maar wel de eigen inwoners opzadelt met windturbines in de polder. Hoe gaat het college het oplossen als mensen niet in staat zijn om elektrische voertuigen aan te schaffen? En als zij die tweedehands aanschaffen, hoe moeten elektrische auto's dan afgevoerd worden en wie gaat dat betalen? Wethouder Van der Geld denkt dat Den Haag de schouders ophaalt als hij nu zou aangeven voor kerncentrales te zijn. Daar gaat Den Haag over.

Als zero-emissie ingevoerd wordt dan zal met de raad besproken worden welk perspectief daarbij hoort. Als dat in 2035 wordt ingevoerd dan zal dat kostbaarder zijn dan in 2045. Wanneer ruim voor 2045 wordt aangekondigd dat dit eraan zit te komen kunnen mensen daarop anticiperen zodat zij dan geen benzine of diesel auto meer zullen kopen. De heer Ploegmakers (CDA) verwijst naar de uitnodiging voor het werkbezoek aan Enexis. Gezien de discussie lijkt het hem goed daar te gaan kijken, ook met het oog op de landelijke aanpak netcongestie. De voorzitter zegt dat wethouder Van der Geld dit mee zal nemen. Zij constateert dat een aantal partijen met moties zullen komen. Overige agendapunten

19

7.

Rondvraag en sluiting De voorzitter zegt dat er geen rondvragen zijn ingediend. Zij sluit onder dankzegging aan eenieder de vergadering om 21.49 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bedrijvigheid van ... De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg

20