2022-09-22 Commissie Bestuur concept

Commissie BESTUUR Conceptverslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

22 september 2022 Raadzaal

mw. J.M.C. van Gool drs. W. Amesz mw. M. Craste BC, J.J.M. Gersjes, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. A. Hernández, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen-van den Eerenbeemt, E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, ing. J.P. Verhoef BEd, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen drs. J.M.L.N. Mikkers, P. Slikker

Afwezig:

J.J.E.L. van Creij, F.G.F. van Genugten, mw. drs. J. Hendrickx, J.A.B. Huibers

Verslaglegging:

DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom. Er zijn afmeldingen ontvangen van mevrouw Hendrickx en de heer Huibers. De heer Van Genugten wordt vervangen door de heer Ploegmakers en de heer Van Creij door de heer Verhoef.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter geeft aan dat de discussienotitie 'Humane opvang vluchtelingen' na het publiceren van de agenda is binnengekomen en dat volgens het Reglement van Orde de commissie dan aan het begin van de vergadering beslist of die dit agendapunt wil behandelen of voor de volgende vergadering wil agenderen. Alle fracties behalve de PVV willen deze discussienotitie vanavond behandelen. De heer Van Silfhout (Volt) stelt voor om de twee discussienotities om te draaien omdat de ene gaat over asielopvang en de andere breder is. De heer Roovers (SP) ging ervanuit dat beide discussienotities tegelijk worden behandeld. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het verstandig om beide notities samen te behandelen, maar hij wil wel dat de vragen in de discussienotitie van Leefbaar 's-Hertogenbosch een-op-een worden beantwoord. De voorzitter ziet een meerderheid voor het voorstel om de agendapunten 8 en 9 gezamenlijk te behandelen. De heer Van Hattem (PVV) gaat er dan wel vanuit dat de spreektijden langer zijn. De heer Van Silfhout (Volt) gaat akkoord met dit voorstel, maar hij weet dat de indiener van de laatste motie daar geen voorstander van was. De voorzitter stelt vast dat beide discussienotities tegelijkertijd worden behandeld. Ze stelt ook voor om agendapunt 6 en 7 gezamenlijk te behandelen. De commissie gaat hiermee akkoord.

Mevrouw Welten (VVD) vraagt om ook hier coulant te zijn met de spreektijd. De agenda wordt vastgesteld.

1

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 30 juni 2022 Het verslag van de commissie Bestuur van 30 juni 2022 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat de lijst van openstaande moties is gewijzigd. Het college stelt voor om de motie 'Meer vrouwen op straat' als afgedaan te beschouwen. De commissie gaat daarmee akkoord. Daarmee zijn de lijst met toezeggingen en de lijst met openstaande moties opnieuw vastgesteld. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) leest aan het eind van 'de stand van zaken Herinrichten terrassen binnenstad': "Hoewel corona ons nog niet heeft verlaten, zullen we dit jaar naast extra terrasruimte toch de nieuwe terrasregels oppakken. Dit in samenspraak met de sector en belanghebbenden. Daarmee is ambtelijk inmiddels een eerste start gemaakt". Hij hoort graag van het college hoe scherp die planning is omdat nogal wat ondernemers de afgelopen maanden wat meer ruimte voor de terrassen wilden. Portefeuillehouder Mikkers heeft gesprekken met horecaondernemers gevoerd en hij hoopt hier eind 2022 of in januari 2023 met de raad over te spreken.

Raadsvoorstellen 5.

Fractieverantwoording 2021-2022 Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad.

6. 7.

Integraal veiligheidsplan 's-Hertogenbosch 2023-2026 Concept-Regionaal veiligheidsplan RVP 2023-2026 De heer Van Hattem (PVV) vindt veiligheid een van de belangrijkste speerpunten, maar hij ziet het Integraal veiligheidsplan en het Regionaal veiligheidsplan als een papieren werkelijkheid waarin met veel wollige beleidstaal wordt geschetst dat er allerlei ontwikkelingen zijn en mogelijkheden worden verkend. De gemiddelde burger kan uit deze stukken echter niet opmaken wat dit betekent voor de veiligheid in zijn of haar buurt omdat er vooral algemeenheden in staan waarop de raad niet erg strak kan sturen. Hij had graag wat concretere plannen gezien waarmee de raad de komende vier jaar echt aan zet is en de burgemeester scherp kan houden op dit beleid. Er staat dat er focus is op een aantal prioritaire thema's en de PVV mist daarbij de veiligheid in de wijken en buurten. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft monitoring in alle wijken van Den Bosch gezien en hij begrijpt daarom niet waarom de heer Van Hattem zegt dat er in de wijken niets gebeurt. De heer Van Hattem (PVV) zei dat veiligheid in de wijken niet als prioritair thema is opgenomen.

De heer Van den Kerkhof (D66) had bij het lezen van dit stuk in eerste instantie dezelfde reactie als de heer Van Hattem, maar in het Integraal veiligheidsplan wordt expliciet gekozen voor focus op veiligheid en wat uit de veiligheidsscans kwam – wat de inwoners echt ervaren als overlast zoals overlast van verkeer, zwerfafval en overlast van jongeren – wordt opgepakt in de leefbaarheidssfeer. Hij is het er daarom niet mee eens dat veiligheid geen prioriteit is. Hij vraagt of de heer Van Hattem het er wel mee eens is dat het essentieel is om in het veiligheidsbeleid focus aan te brengen om de komende vier jaar succes te kunnen boeken. De heer Van Hattem (PVV) vindt het prima om focus aan te brengen en hij vindt dat veiligheid in wijken en buurten een van die focuspunten moet zijn. De heer Van den Kerkhof (D66) vraagt of de heer Van Hattem wil dat dit in dit plan landt of dat het buiten dit plan een prioriteit moet zijn. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de raad weinig andere mogelijkheden heeft om hierop te sturen dan bij het Integrale veiligheidsplan en het Regionale veiligheidsplan. Als veiligheid in wijken en buurten op de eerste plaats staat dan moet dat een prioritair thema zijn. Er zitten ook elementen hiervan in ander beleid, zoals jongerenoverlast, maar er moet door alle lagen heen geprikt worden om dit te vinden. Er waren aanslagen in de Maaspoort en er zijn zelfs 2

Mexicaanse drugskartels actief in Den Bosch en ondermijning is een groot onderwerp waarop stevig moet worden doorgepakt. In dat kader wil hij dat er weer buurtinterventieteams komen die echt breed in de wijken kunnen ingrijpen. Er is wel een biketeam, maar dat werkt meer op basis van signalen en hij ziet liever een algemeen breed team. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) weet dat er in Den Haag een interventieteam was dat twee jaar heeft gefunctioneerd en € 100 miljoen heeft gekost dat is gestopt omdat men van elkaar niet wist wie wat moest doen. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat dit jaren geleden in Den Bosch vrij succesvol was, maar dat dit door bezuinigingen en herprioritering is afgeschaft. Dat iets in Den Haag niet goed gaat, wil niet zeggen dat het ook in Den Bosch niet kan. Er is samenwerking op de aanpak van ondermijning in B5-verband en daarin gaan ook al jaren vele miljoenen om, maar de effecten daarvan zijn niet altijd even goed zichtbaar. Met een buurtinterventieteam kunnen veel grotere slagen worden gemaakt. Maatschappelijke onrust is wel een prioritair thema met begrippen als radicalisering zonder daarbij te benoemen waar het probleem zit. Bij radicalisering gaat het over problemen met de radicale islam, maar bij radicale moskeeën en predikers wordt weggekeken en er worden zelfs subsidies aan gegeven.

De heer Kabbouti (PvdA) vraagt of de PVV ook bekend is met andere vormen van radicalisering. De heer Van Hattem (PVV) kent Extinction Rebellion die autobanden wegsteekt en branden sticht. De heer Kabbouti (PvdA) vindt dat radicalisering in de breedte moet worden aangepakt. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het probleem van islamradicalisering in deze breedte wordt verdoezeld en zelfs gestimuleerd door subsidie te geven aan het netwerk 'Met elkaar Bosschenaar' dat activiteiten organiseert in een Turkse moskee die onder direct gezag van de Turkse Staat staat. De PVV wil daar direct mee stoppen. De heer Kabbouti (PvdA) concludeert dat de PVV geen antwoord wil geven en daarmee dat soort problematiek eigenlijk onder het tapijt schuift, terwijl die wel heel hard roept radicalisering te willen aanpakken. Dat vindt hij beschamend. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) vraagt geen actiegroepen ten onrechte te beschuldigen. De heer Van Hattem (PVV) wil eerst het tegendeel zien. Bij een brand bij een autobedrijf in Nuland werden logo's van Extinction Rebellion aangetroffen en de politie sluit ook niet uit dat die groep met deze brand te maken had. Hij wil dat de gemeente dit soort activiteiten tegengaat. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) vraagt de heer Van Hattem geen beschuldigingen richting groepen mensen uit te spreken.

De heer Van Hattem (PVV) wil dat de gemeente een organisatie die zich met dit soort zaken bezighoudt op geen enkele manier faciliteert. De ambities voor 2026 zijn nogal schraal. Hij leest in de stukken ook over mensenhandel en de focus moet ook liggen op de migratiestromen, die moeten niet verder worden aangemoedigd, maar de asielinvasie wordt weer aan alle kanten gefaciliteerd, daarmee wordt mensenhandel bevorderd. Mevrouw Welten (VVD) vindt het jammer dat de PVV de discussie in zijn eigen richting draait, terwijl het nu gaat over het Integraal veiligheidsplan. Ze ziet dit als verkiezingsprogrammaretoriek. De heer Van Hattem (PVV) draagt inderdaad zijn verkiezingsprogramma uit, daarvoor is hij gekozen. Zijn kiezers willen een veilig 's-Hertogenbosch en hij geeft aan dat de ambities te schraal zijn en benoemt punten die beter en anders moeten. Bijvoorbeeld uit rapportages van Europol 3

blijkt dat er rond de migratieketen veel signalen over mensenhandel zijn en hij wil mensenhandelaren niet belonen door asielopvang te stimuleren, maar dat juist af te remmen. Hij wil achter de politiemensen gaan staan die bij de rellen bij de wedstrijd tussen FC Den Bosch en TOP Oss mishandeld zijn. Uit de rapporten blijkt ook dat de overlast van rondhangende jongeren de afgelopen jaren is gestegen en hij wil echt iets doen om die overlast terug te dringen en dat kan alleen door repressieve handhaving. Daarnaast moet een succesvol concept dat overlast kan voorkomen, zoals De Poort, blijven. Er moet meer blauw op straat en meer recherchecapaciteit komen en hij vraagt de burgemeester om te proberen zo veel mogelijk blauw naar Oost-Brabant te halen. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) begrijpt dat er focus moet worden aangebracht, maar geweld is niet alleen tegen mensen gericht, ook dierenmishandeling is een groot probleem, en ze vraagt of ook partners op het gebied van dierenwelzijn zoals de dierenbescherming en LID hierbij kunnen worden betrokken. De heer Kabbouti (PvdA) vraagt of er koppelingen zijn tussen dierenwelzijn en het welzijn van mensen thuis.

Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) zegt dat in het Regionaal veiligheidsplan expliciet staat dat de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling extra aandacht, focus en inzet vraagt van alle partijen in het veiligheidsdomein en het zorgdomein. In de cirkel van geweld zitten ook huisdieren en bij een koppeling tussen dierenmishandeling en mensenmishandeling is er een dubbele signalering wat ook voor extra veiligheid van mensen kan zorgen. De heer Roovers (SP) staat achter de prioritering op inhoudelijke thema's, maar als hij mensen naar veiligheid vraagt dan zeggen ze vaak dat ze niet voldoende politie in de buurt zien. Het gaat dus niet zozeer over inhoudelijke thema's, maar meer over de zichtbaarheid, aanspreekbaarheid en toegankelijkheid van veiligheid en hij vraagt zich af of dat volledig in het Integraal veiligheidsplan thuishoort. Het hoort ook in een bredere discussie over het terugtrekken van voorzieningen en de overheid in buitenwijken en dorpen. Hij hoort graag hoe de portefeuillehouder dit ziet. Hij gaat akkoord met het voorstel. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt veiligheid een belangrijk thema en de voorliggende plannen te algemeen. In sommige wijken bestaat overlast van jongeren en dat wordt gemeld, maar daar wordt vaak niets mee gedaan waardoor het niet meer wordt gemeld.

De wijkagenten krijgen die meldingen dan niet meer en rijden niet meer door de wijken. In bepaalde wijken wordt gedeald en er is bijvoorbeeld ook overlast bij voetbalkooien. Als hier meer op wordt gehandhaafd zal de leefbaarheid van de wijken vooral 's avonds beter worden. Ook loslopende honden vormen een probleem en ze vraagt hier meer aandacht aan te besteden door handhaving of door meer borden te plaatsen waarop staat dat honden aan de lijn moeten. De aanpak van onder andere het dumpen van afval en drugs dealen is lastig, maar samenwerking loont en ze wil met verenigingen, buurtbewoners en wijkmanagers spreken om de wijken veiliger te maken. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of mevrouw Hernández ook weet dat de politie en de BOA's te weinig capaciteit hebben. Mevrouw Hernández (50PLUS) denkt dat deze partijen het momenteel niet alleen aankunnen, en daarom roept ze op tot samenwerking. In haar wijk willen bewoners en verenigingen helpen en gaan mensen 's avonds in kleine groepjes de straat op om te checken of alles in orde is. Mevrouw Welten (VVD) is voor focus en scherpe keuzes maken en zeker vanwege de soms magere capaciteit is efficiëntie geboden. Het is wel van belang dat de burger kan blijven rekenen op hulp bij ongelukken, dat de hulpdiensten 24 uur per dag beschikbaar zijn en dat de aanrijtijden naar Nuland en Vinkel kloppen.

Er moet een goede balans tussen preventie en repressie zijn en aanvallen op hulpdiensten moeten hard worden aangepakt. Wat de VVD betreft, moeten de kosten van handhaving waar mogelijk op de daders worden verhaald. Ze wil het beleid vertalen naar concrete acties en minder vertraagtaal en herhalingen in de stukken waardoor alleen maar verwarring ontstaat. Het veiligheidsbeleid wordt in tweejarige uitvoeringsplannen omgezet in concrete acties en ze adviseert hier ook capaciteit aan te koppelen omdat er veel druk is op de capaciteit. De VVD pleit voor meer inzet voor sociale veiligheid voor mensen die 4

zijn wie ze willen zijn, discriminatie en geweld tegen onder andere LHBTI'ers moet stevig worden aangepakt en aangifte doen moet veel gemakkelijker worden en niet alleen via een app kunnen. Uit de wijkscans blijkt dat verkeersoverlast, jeugdoverlast en zwerfafval op dit moment de grootste ergernissen zijn en daarom moet daar in eerste instantie naar worden gekeken. De heer Van Hattem (PVV) wil juist vanwege de feiten die in de wijken worden aangegeven dat inzet op veiligheid in de wijken prioriteit heeft. Mevrouw Welten (VVD) wil samen met wijkbewoners de veiligheidsscans vertalen in concrete aanpakplannen en de wijkbewoners bewust maken van wat ze zelf bewust of onbewust veroorzaken. Uit onderzoek blijkt dat 80% van de verkeersoverlast wordt veroorzaakt door wijkbewoners en als zij elkaar daarop aanspreken verlicht dat de taak van de handhavers. De VVD is voor een wijkagent die de bewoners kent en met hen samenwerkt om het gevoel van veiligheid te vergroten. Daarnaast moeten ook BOA's zichtbaar zijn en daarom komt er tot 2025 een pilot met twee leefbaarheids-BOA's die zich specifiek richten op zwerfafval. De intensivering van het onderhoud van de openbare ruimte zal ook bijdragen aan de leefbaarheid. Jeugdoverlast betreft een beperkte groep en de jeugd mag ook in hun wijk vertoeven.

De VVD wil daarom wifi op de hangplekken, zodat de jongeren zich met hun apparaten kunnen vermaken. Mevrouw Hernández (50PLUS) is het ermee eens dat iedereen recht op een plek in de stad heeft, maar er moet wel worden gehandhaafd als er overlast is. Mevrouw Welten (VVD) vindt ook dat overlast stevig moet worden aangepakt en dat niet alleen de jongeren maar ook de ouders daarop moeten worden aangesproken. Er moet intensief met de burgers over ondermijning worden gecommuniceerd: hoe kan dat worden herkend? De VVD heeft samen met de coalitiepartners ervoor gepleit om hiervoor structureel twee extra BOA's in te zetten. De VVD wil ook dat de BOA's beschikken over een stroomstootwapen, een wapenstok en/of pepperspray om zich optimaal kunnen verdedigen. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de VVD de BOA's onderdeel wil maken van het geweldsmonopolie. Mevrouw Welten (VVD) vindt dat wat zwaar aangezet, maar ze vindt wel dat handhavers zichzelf moeten kunnen verdedigen. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of dat betekent dat dan de verkeerde mensen naar gevaarlijke situaties worden gestuurd en BOA's in situaties komen waar de politie eigenlijk zou moeten optreden. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat dit BOA's soms gewoon overkomt en dan is het belangrijk dat ze zich kunnen verdedigen.

Het IVP gaat uit van de capaciteit en het Regionaal veiligheidsplan van de veiligheidsopdracht waarbij capaciteit wordt gezocht. Ze vraagt hierop een toelichting van de portefeuillehouder. In het stuk staat dat er mogelijk extra budget nodig is voor nieuwe activiteiten, de VVD vindt veiligheid erg belangrijk en wil graag kijken of daar indien nodig extra middelen voor kunnen worden vrijgemaakt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt vast dat er de afgelopen jaren een positieve ontwikkeling was op het gebied van inbraken en autodiefstallen, maar een negatieve ontwikkeling als het gaat om overlast in de wijken. Er wordt in Den Bosch werk gemaakt van fraude met betaalproducten, online handel en identiteitsfraude, maar hij leest weinig over het antwoord hierop. In met name stadswijken zoals Maaspoort, Oost en Kruiskamp/Schutskamp is sprake van groeiende intimiderende overlast door alcohol en drugs en van verwarde personen. De politie en woningbouwcorporaties ervaren meer mensen met psychische klachten en ernstige incidenten. Enkele honderden mensen die vijf tot zes jaar geleden in GGZ-instellingen woonden, wonen nu in de wijken en daar moet wel begeleiding bij zijn omdat deze mensen extreem kwetsbaar zijn.

Woningen worden niet zelden gebruikt door handelaren in coke en gestolen goed en handhavers slaan hier te weinig op aan, te vaak worden deze praktijken weggeschreven onder de noemer Overlast en aan de wijkleefbaarheidsnetwerken overgelaten; de frustratie bij de wijkwerkers hierover is enorm. De jeugd in de buurt wordt ook verleid om mee te draaien in een negatieve ontwikkeling. In het veiligheidsplan staat terecht dat er zorgen blijven omtrent 5

het thema Jeugd waar het gaat om het risico op afglijden in ondermijnende criminaliteit, drugsgebruik en handel, wapenbezit en verharding en in relatie tot overlast door jeugd. Verkeersgeweld is ook vaak gerelateerd aan deze groepen en hij hoort graag van de portefeuillehouder hoe dit verschijnsel concreet wordt gekeerd. De heer Ploegmakers (CDA) stemt in met het Integrale veiligheidsplan. Dit beleid is vastgesteld op basis van belangrijke bouwstenen waaronder de wijkscans. Fijn wonen, werken en leven in de gemeente Den Bosch is van groot belang en veiligheid en het gevoel van veiligheid zijn hier belangrijke componenten van. Ook het CDA heeft veiligheid hoog in het vaandel. In het veiligheidsplan staat nadrukkelijk dat er samen een veilige basis kan worden gecreëerd waarbij het juiste wordt gedaan om buurten, wijken en dorpen voelbaar veiliger te maken en het CDA vindt 'schoon, heel en veilig' een goed uitgangspunt. Het tegengaan van zwerfafval en overlast dragen ook bij aan een verhoging van het gevoel van veiligheid. Het CDA vraagt ook extra aandacht voor ondermijning, ook in relatie tot het mkb. Momenteel worden horecaondernemers geconfronteerd met hoge energieprijzen, hogere huren, hogere inkoopprijzen en krapte op de arbeidsmarkt waardoor de bedrijfsvoering onder druk staat.

Malafide geldschieters van buiten kunnen hierop inspelen en dat leidt tot een verlies voor de samenleving. De kans op toename van ondermijning is momenteel groot en het is goed om hier extra aandacht aan te besteden. Hij vraagt hoe de portefeuillehouder hiernaar kijkt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) concludeert dat de burgemeester aan zichzelf moet rapporteren over een zienswijze die er niet is. De heer Van den Kerkhof (D66) las dat dit gaat om de plaatsvervangend voorzitter van de eenheid Oost-Brabant. Burgemeester Mikkers is ook voorzitter van een regionaal samenwerkingsverband, waardoor er tweemaal dezelfde naam staat, maar met een andere pet. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is hiervan op de hoogte, hij bedoelt hiermee dat het moeilijk is om allerlei petten op te hebben. Als de burgemeester een drugspand in een bepaald gebied in Den Bosch sluit dan hebben de bewoners al veel langer aangegeven dat er iets niet in de haak is en hij wil hen door middel van cameratoezicht weer een gevoel van veiligheid geven. Hij hoopt dat de nacht-BOA's wat meer ruimte krijgen bij de uitvoering van hun taken en dat ze niet om 23.00 uur hoeven te stoppen. Uit de veiligheidsscans komen diverse verbeterpunten en hij wil weten hoe de voortgang is in relatie tot het Integraal veiligheidsplan.

Hardrijden, zwerfvuil en jeugdoverlast zijn grote punten die heel erg leven en hij denkt dat het veiligheidsgevoel terugkomt als de politie of de BOA's zich meer in de wijken laten zien. In alle IVP's van de afgelopen jaren krijgt het veiligheidsgevoel niet meer dan een 6,9 en dat is jammer, hij zou willen dat dit cijfer een 7,5 of een 8 wordt. De heer Kabbouti (PvdA) stemt in met het Regionaal veiligheidsplan, maar hij wil zich niet laten misleiden door het woord 'regionaal' waardoor het gevoel kan ontstaan dat het abstract is. De thema's die hierin genoemd worden, zijn precies de thema's die in de wijken en op de industrieterreinen leven. Hij wil niet op abstract niveau blijven praten, maar ook zorgen dat in de wijken bewustwording van bepaalde activiteiten landt. In het Integraal veiligheidsplan ziet hij een soortgelijke lijn met goedgevulde bouwstenen. Hij kijkt uit naar het uitvoeringsplan waarin het plan handen en voeten krijgt. Verbinding met flankerend beleid is belangrijk, dan wordt veiligheid verbonden met andere thema's in het fysieke domein waarmee samen met de burgers ook de veiligheid en het veiligheidsgevoel kunnen worden aangepakt. De uitdaging is om dit op een goede manier naar de wijken te vertalen, daar uit te leggen wat er gebeurt en wat de resultaten zijn. De heer Van Silfhout (Volt) stemt in met het Regionaal veiligheidsplan.

Bij het Integraal veiligheidsplan worstelt Volt met de prioritering. Er is focus op een aantal hoofdthema's en de vraag is wat er gebeurt met de thema's die in het vorige plan wel sterk belicht werden en nu niet meer. Betekent dit dat bijvoorbeeld verkeersveiligheid minder prioriteit krijgt? Hij vraagt of het college kan aangeven dat het niet nodig is om handhaving op bepaalde zaken af te dwingen, maar dat dit vanuit het Integraal veiligheidsplan wel wordt gedaan. Hij is blij dat digitale veiligheid een groot onderdeel van het veiligheidsplan is, maar hij mist een visie op cameratoezicht. Er worden veel Chinese camera's gebruikt en als het cameratoezicht wordt opgeschaald gaat het een keer mis. Hij ziet graag een visie op cameratoezicht in het plan. Bij bepaalde protesten wordt hard 6

opgetreden en andere protesten gaan veel vaker door, bijvoorbeeld iemand met een trekker mag meer dan iemand zonder trekker. Daardoor worden mensen in het blauw door bepaalde delen van de samenleving minder serieus genomen. Hij las dat BOA's worden bewapend en de jongerenorganisaties zijn daarvan geschrokken. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de heer Van Silfhout weet dat BOA's vanaf 1996 tot 2020 een wapenstok hadden om zichzelf te beschermen en dat dit altijd prima verliep. De heer Van Silfhout (Volt) is bang voor een glijdende schaal. Hij las vandaag dat de JOVD hier een punt van heeft gemaakt en hij vindt het interessant dat de VVD voor en de JOVD tegen bewapening van de BOA's is. De heer Verhoef (gewoon ge-DREVEN) gaat akkoord met het Regionaal veiligheidsplan met de kanttekening dat het prettig zou zijn als er meer aandacht komt voor blauw op straat. Wat betreft het Integrale veiligheidsplan wijst hij op het spanningsveld tussen preventie en repressie en hij ziet graag een prioritering waarin vooral maatschappelijke onrust aandacht krijgt. Bijvoorbeeld bij de rellen tijdens de wedstrijd tussen FC Den Bosch en TOP Oss hoort directe repressie en dat geldt ook voor rondhangende jongeren.

Bijvoorbeeld in Rosmalen gingen mensen uit de wijk met een groep jongeren in gesprek om hen duidelijk te maken dat het niet goed is om hier met een auto met een open kofferbak te gaan staan, zo veel lawaai te maken en te blowen. De politie heeft daar geen tijd voor, maar zou wel moeten optreden. De heer Van den Kerkhof (D66) constateert dat de veiligheidscijfers in Den Bosch al jaren verbeteren, maar dat de inwoners dat niet altijd zo ervaren. Er is begonnen met het in beeld brengen van hoe dit komt. Uit de wijkveiligheidsscans blijkt dat het gevoel van veiligheid met name wordt beïnvloed door zichtbare overlast van verkeer, zwerfafval en jongeren en daar wordt zowel repressief als preventief goed op ingezet. D66 staat achter de keuze om uit te gaan van leefbaarheid en te focussen op thema's in het veiligheidsdomein die wellicht niet zo zichtbaar zijn, maar die wel erg ontwrichtend werken en die de democratie ondermijnen. D66 staat daarom volledig achter de prioriteiten op het gebied van ondermijnende criminaliteit, digitale veiligheid en maatschappelijke onrust, met name de radicalisering en polarisatie.

D66 onderschrijft deze prioriteiten ook omdat ze aansluiten bij de prioriteiten van de veiligheidspartners in de regio, de politie, het Openbaar Ministerie en alle andere partners in de veiligheidsketen, maar dat neemt niet weg dat ook met preferentie veel kan worden voorkomen. Het vorige veiligheidsplan was heel breed waardoor het na vier jaar vervaagde en hij hoopt dat nu over vier jaar daadwerkelijk stappen zijn gezet op deze prioriteiten. Daarvoor zijn actieplannen nodig en hij hoopte dat de raad daarin actief wordt meegenomen. In het Integraal veiligheidsbeleid moeten bepaalde groepen niet tussen de wal en het schip vallen omdat ze nu geen prioriteit zijn, met name de groep jongeren die al eens een straf hebben uitgezeten en een tweede of een derde kans krijgen. Zij staan nu niet meer in het Integraal veiligheidsplan, maar zij moeten wel nazorg krijgen om te voorkomen dat ze in herhaling vallen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt het nodig om over veiligheid te spreken, maar hij realiseert zich dat de burgers zich momenteel meer zorgen maken over onder andere hun energierekening en woningbouw. Hij brengt zijn complimenten over aan de mensen die het beleid uitvoeren, vooral de politie en de bestuurders die daar aan het roer staan omdat zij resultaat hebben geboekt.

Enkele jaren geleden ging het vooral over woninginbraken en autodiefstallen en die cijfers zijn gedaald, nu zijn er andere zorgen. De jeugd van enkele jaren geleden zorgde voor andere problemen dan de huidige jeugd en over vijf jaar zullen er weer andere zorgen zijn. Jaren geleden werden overlastgevende jongeren in het veiligheidshuis in beeld gebracht en kregen daar begeleiding en hij vraagt of zo'n systeem nog steeds bestaat. De politie moet het doen, maar als bijvoorbeeld de boeren staken dan worden alle politiemensen daarvoor ingezet en deze capaciteit is dan niet meer beschikbaar voor andere zaken. Omdat er in 2018 ook rellen bij de wedstrijd tussen FC Den Bosch en TOP Oss waren, stelt hij voor daar geen politiecapaciteit voor in te zetten, maar deze wedstrijd de volgende keer zonder publiek te laten spelen. Ook in dat soort zaken kan een oplossing zitten. De heer Van den Kerkhof (D66) vraagt of de heer Van der Krabben pleit voor een leeg stadion bij de volgende wedstrijd van FC Den Bosch.

7

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) stelde voor om de volgende wedstrijd in Den Bosch tussen FC Den Bosch en TOP Oss zonder publiek te laten spelen. Er is steeds meer online oplichting en hij vraagt wat hier lokaal aan kan worden gedaan. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) kan zich vinden in de gekozen thema's ondermijning, maatschappelijke onrust en digitale veiligheid, maar hij vindt het wel een grote uitdaging om daarnaast voldoende oog te blijven houden voor de thema's die de Bossche burgers belangrijk vinden, verkeer, zwerfafval en jongerenoverlast. Die leefbaarheidsvraagstukken bepalen in hoge mate het subjectieve veiligheidsgevoel van de burgers. Veilig uitgaan is in tegenstelling tot in het vorige IVP geen prioriteit meer maar dat behoeft wel aandacht, zeker in verband met de ervaringen van leden van de LHBTI+-gemeenschap in Den Bosch. Het IVP is niet goed leesbaar en GroenLinks denkt dat een werkbezoek aan de politie van Den Bosch erg verhelderend kan zijn. Reactie college Portefeuillehouder Mikkers wil een werkbezoek aan de politie in de werkplanning opnemen omdat hij denkt dat het goed is om met de politie te spreken over de geluiden die de raad hoort. Hij hoorde in de bijdragen betrokkenheid bij veilige wijken en buurten en hoe daarmee wordt omgegaan met respect voor degenen die het moeten doen.

Een leefbare en veilige wijk is prioriteit nummer 1 van de gemeente en niet alleen vanuit veiligheidsperspectief, maar ook vanuit het perspectief van verkeer, jongeren en leefbaarheid: hoe gaan we met elkaar om, hoe ziet de samenleving eruit en wat betekent dat voor een wijk. Als mensen zich in hun wijk prettig voelen dan veroorzaken ze geen overlast, zijn ze bereid om vrijwilligerswerk te doen, staan ze klaar voor hun buren en helpen ze mensen met het dragen van zware boodschappen. Omdat het niet alleen gaat om het veiligheidsperspectief, maar ook om de rol van de gemeente in de samenleving heeft de raad in de afgelopen maanden bijvoorbeeld het verkeersveiligheidsplan vastgesteld met daarin concrete acties, ook richting de politie en is in het bestuursakkoord afgesproken om BOA's in te zetten voor de aanpak van zwerfafval. Wat betreft de jeugd is er een integrale aanpak, waarbij het niet alleen gaat om overlast maar ook wordt gekeken hoe de jeugd onderdeel van de samenleving kan zijn: waar nodig corrigeren, maar de jeugd ook een plek geven om zich op een goede manier te kunnen ontwikkelen. De heer Van Hattem (PVV) is het ermee eens dat veiligheid de belangrijkste prioriteit is en vraagt dan ook in het Integraal veiligheidsplan op te schrijven dat dit het belangrijkste speerpunt is.

Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dat in het stuk als eerste staat dat de basis op orde moet zijn, waarbij ook de leefbaarheidsonderwerpen worden genoemd omdat die de basis van de wijkveiligheidsscans zijn. Er is niet voor niets gekeken wat er in de wijken en buurten speelt en hoe daar vorm en inhoud aan kan worden gegeven. Daar is niet alleen vanuit het veiligheidsprincipe naar gekeken, het moet een prioriteit van de totale gemeente zijn en in bijvoorbeeld het jongerenbeleid en het afvalbeleid wordt ook het veiligheidsprincipe meegenomen. Het biketeam blijft bestaan voor acties in wijken, als er bijvoorbeeld een woning wordt ontruimd. Bij illegale handel in dieren of bij verwaarloosde dieren sluit de NVWA (Nederlandse Voedsel en Waren Autoriteit) aan omdat dit soms een indicator is van wat zich achter een voordeur afspeelt. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) zegt dat bij een aangifte van dierenmishandeling waar de politie niet mee uit de voeten kan momenteel geen link naar een partner wordt gelegd en ze vraagt hoe beter die aansluiting kan worden gezocht. Portefeuillehouder Mikkers noemde de NVWA, maar er zijn veel meer partners zoals de arbeidsinspectie.

Leefbaarheidsthema's zijn breder dan alleen vanuit het veiligheidsperspectief en als de drie focuspunten niet worden aangepakt dan zit er een soort verrotting in de samenleving waardoor ook de leefbaarheid onder druk komt. Daarbij kan worden gedacht aan de aanslagen die de heer Van Hattem noemde en digitale fraude waarmee vooral ouderen worden benadeeld. Hij is teleurgesteld dat de heer Kagie zei dat de problemen worden weggelegd bij leefbaarheidsteams. Daarmee worden de leefbaarheidsteams en de verbindingsofficieren tekortgedaan. Er zijn bijvoorbeeld sinds 2,5 jaar drie zorgmariniers in dienst van de gemeente die werken op het kruisvlak tussen zorg en veiligheid en die proberen de verbinding te maken tussen zorgproblemen en veiligheid. Deze drie mensen hebben per persoon wel achttien casussen en 8

dat is veel. Deze casussen variëren van burenruzies tot culturele verschillen en verwarde personen. Hij vraagt zich af of verkeershufters onder de categorie Verkeer horen, daar gaat het meer om criminelen en die hij wil aanpakken, daar is al actie op ondernomen en dat zal het komende kwartaal nog een keer gebeuren. De actiepunten uit de wijkveiligheidsscans zijn geëvalueerd en in deze evaluaties staat precies welke acties per wijk worden ingezet. De basis op orde is de grootste prioriteit en daarna komen de veiligheidsthema's zonder onderlinge rangorde. De raad heeft een aantal jaren geleden een visie op cameratoezicht vastgesteld en in 2023 is er een evaluatie. Hij meldt het aan de raad wanneer er camera's worden opgehangen. Hij ziet BOA's ook als een HRM-taak omdat zij vaak de gastheren en gastvrouwen van de stad zijn met hun glimlach, hun mond en hun vriendelijke ogen als belangrijkste wapen, maar als werkgever wil hij deze mensen wel beschermen en hij ziet een wapenstok niet als een wapen maar als een hulpmiddel waarmee de BOA's hun werk kunnen doen. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt naar de glijdende schaal, waarbij vervolgens misschien ook pepperspray of andere zaken kunnen worden ingezet.

Portefeuillehouder Mikkers vindt dat het geweldsmonopolie bij de politie ligt, maar hij wil zijn mensen wel bescherming bieden en hij laat het aan de politiek over of er een verdere uitbreiding komt. Hij vindt nazorg voor jongeren belangrijk om hen een kans op een goede toekomst te geven. De heer Van Hattem (PVV) vraagt wat het Integraal veiligheidsplan de komende vier jaar concreet gaat betekenen voor bijvoorbeeld de overlast bij de Wilhelminabrug. Portefeuillehouder Mikkers vindt het cruciaal dat wijken veilig zijn en dat mensen zich in de gemeente Den Bosch veilig voelen. Dat betekent dat ze geen slachtoffer mogen zijn van andere mensen die het niet zou nauw met de regels nemen en daarvoor wordt door een veiligheidsbril en een leefbaarheidsbril gekeken en actie ondernomen. Dat kan betekenen dat een verkeersbord wat verzet wordt, dat een bank wel of niet wordt geplaatst omdat die overlast geeft of juist kwaliteit in de openbare ruimte brengt en dat wordt geïnvesteerd in een schone en groene omgeving voor de burgers. Dat is de leefbaarheidskant en aan de andere kant is er de veiligheidskant. Hij vindt het onverantwoord dat er grote criminelen in de stad rondlopen terwijl aan de andere kant wordt gehandhaafd op een schutting die 10 centimeter te hoog is en daarom wil hij ondermijning hard aanpakken en daar ook mensen op inzetten.

Hij wil ook polarisatie in de samenleving minimaliseren en dat kan alleen door echt in gesprek te gaan met mensen en niet alleen te oordelen vanachter een bureau. Er is nog geen basis voor digitale veiligheid, maar het is wel bekend dat er veel slachtoffers zijn en hij wil deze mensen hiertegen beschermen. De heer Van den Kerkhof (D66) is blij dat jongeren een tweede of derde kans krijgen, maar vier jaar geleden stond nazorg in het Integraal veiligheidsplan en hij vraagt in welk beleid dit nu geborgd wordt. Portefeuillehouder Mikkers zegt het bureau Nazorg van de gemeente een standaardtraject is. Daarnaast blijft ook het veiligheidshuis bestaan. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wil weten hoe de burgemeester kijkt naar de verbeterpunten die uit de wijkscans kwamen en of er stappen zijn gezet. Portefeuillehouder Mikkers vindt het belangrijk wat de burgers vinden. Er zijn stappen gezet en hij gaat samen met de wijkmanager kijken of de ingezette acties hebben geleid tot de oplossing die de bewoners graag zien. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of de burgemeester cameratoezicht wil instellen in gebieden waar drugspanden zijn gesloten. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat zo'n pand juist wordt gesloten omdat op die locatie dan geen aanvullende maatregelen hoeven te worden genomen.

Bovendien kan hij niet zomaar cameratoezicht instellen, daar worden voorwaarden aan gesteld en deze situatie voldoet niet aan die voorwaarden.

9

De heer Van Silfhout (Volt) mist een reflectie op het anders behandelen van bepaalde groepen demonstranten. Portefeuillehouder Mikkers vindt de kwalificatie van de heer Van Silfhout een invulling. Daarmee geeft die al aan waar de spanning zit omdat hij het beoordeelt op basis van wat hij ervaart, terwijl het maar de vraag is of dat juist is. De uitvoerders moeten afwegen hoe ze ook in verband met hun eigen veiligheid een demonstratie aanpakken en de heer Van Silfhout weet niet welke randvoorwaarden er zijn meegekregen. Als een demonstratie van tevoren wordt aangevraagd en men zich aan de regels houdt, is die demonstratie toegestaan en wat dat betreft is iedere burger gelijk. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt of de eerstvolgende wedstrijd tussen FC Den Bosch en TOP Oss zonder publiek kan worden gespeeld. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat het IVP niet over dit concrete voorstel gaat. De heer Ploegmakers (CDA) heeft gevraagd of de burgemeester signalen heeft gekregen dat er malafide geldschieters in de horeca verschijnen. Portefeuillehouder Mikkers meldt zaken met betrekking tot ondermijning nooit in een openbare raadsvergadering. Tweede termijn Mevrouw Welten (VVD) is blij dat de portefeuillehouder de BOA's in bescherming neemt door hen van een wapenstok te voorzien.

Ze wil nog weten hoe het zit met de twee veiligheidsplannen; het ene plan gaat uit van de veiligheidsopdracht en het andere van de beschikbare capaciteit. Ze las dat er van 12 tot 18 september jl. maar liefst 700 mensen in de van Berckelstraat zijn bekeurd en ze is blij dat daar gehandhaafd wordt. De heer Van Hattem (PVV) las dat de gemeente ook kijkt naar het verspreiden van desinformatie en hij wil weten wat de gemeente onder desinformatie verstaat en wie daar op welke manier naar gaat kijken. Als een overheid gaat bepalen wat wel en geen desinformatie is dan komt de vrijheid van meningsuiting in gevaar. De biketeams zijn nu kleinschaliger dan tien jaar geleden toen ze grootschalige de buurt introkken, die buurt uitkamden en zowel zaken op het gebied van zorg, bijvoorbeeld verwaarloosde mensen, als malafide zaken grondig doorlichtten en aanpakten. Hij wil deze teams weer opschalen. Verder wil hij weten of de gemeente iets meer gaat doen om ervoor te zorgen dat bijvoorbeeld mensen met een homoseksuele achtergrond handin-hand op straat kunnen lopen. Hij hoorde signalen dat daar geen aangifte meer van wordt gedaan omdat die toch niet wordt opgenomen en hij wil dat de aangiftebereidheid stijgt en dat een aangifte ook serieus wordt genomen. Ten slotte wil hij weten wat er wordt gedaan om meer politie- en recherchecapaciteit naar de gemeente Den Bosch te krijgen.

Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) is blij dat de portefeuillehouder onderschrijft dat dieren ook onderdeel zijn van de cirkel van geweld en dat wordt gekeken naar geweld tegen mensen maar ook tegen dieren. Ze vraagt niet alleen de NVWA, maar ook de LID (Landelijke Inspectiedienst Dierenbescherming) bij het partneroverleg te betrekken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) geeft aan dat bijvoorbeeld achter de voormalige San Salvatorkerk panden zijn waar wordt gehandeld in gestolen goederen en drugs en waar sprake is van verloedering en verharding. Hij vraagt of er kansen zijn om daar in de komende jaren grip op te krijgen en dit te keren. Hij denk niet dat de zorgmariniers en de leefbaarheidsnetwerkers niet hun best doen, maar hij wil wel een geconcentreerde aanpak. Portefeuillehouder Mikkers geeft aan dat hij op lokaal niveau nooit de capaciteit kan overschrijden in verband met de verdeelsystematiek op regionaal niveau en daarom moet lokaal veel meer op capaciteit worden gestuurd dan op regionaal niveau. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of nooit capaciteit van een andere regio wordt gebruikt. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dit wel gebeurt, maar dat daarbij de opdrachtformulering 10

van het veiligheidsissue en niet de capaciteit de leidraad moet zijn. In antwoord op de vraag van de PVV zegt hij geen informatiepolitie te willen zijn. Op social media gaan berichten rond waardoor er in de samenleving iets is gaan broeien en die signalen moeten wel worden opgepakt als daar mogelijk onrust uit ontstaat. Het gaat meer om de analyse van het effect van die informatie, dan dat die informatie niet klopt. Hij is er helemaal voor om aangiftes serieus te nemen. Hij denkt dat het niet mogelijk is om meer politie aan te trekken omdat er in Nederland steeds minder politiemensen zijn vanwege het feit dat steeds meer politiemensen met pensioen gaan en de instroom beperkt is. Hij kent de status van de LID niet, dat gaat hij uitzoeken. Wat betreft de opmerking van de heer Kagie zegt hij niet in te gaan op een concrete situatie. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de burgemeester deze ontwikkeling in de stad herkent. Portefeuillehouder Mikkers weet dat er in de stad hotspots met bijvoorbeeld veel verwarde personen zijn. De vraag is of het goed is dat veel mensen met een rugzakje bij elkaar zitten in de kleinere en goedkopere woningen en er moet worden gekeken hoe deze mensen beter kunnen worden verspreid. De heer Van Hattem (PVV) wil beide plannen in samenhang bekijken en hij komt wellicht met een motie of een amendement.

Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) komt waarschijnlijk met een motie of een amendement op het gebied van het partneroverleg en van huiselijk geweld. De heer Van Silfhout (Volt) overweegt een motie over de wapenstok. Het Regionaal veiligheidsplan en het Integraal veiligheidsplan gaan als bespreekstuk naar de raad. De voorzitter schorst de vergadering Schorsing Overige onderwerpen ter bespreking 8. 9.

Discussienotitie 'Wat kunnen we aan als het gaat om de asielcrisis? Discussienotitie 'Humane opvang vluchtelingen' De voorzitter heropent de vergadering. Ze meldt dat mevrouw Craste bij de vergadering is aangeschoven. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het goed dat het college de raad regelmatig informeert over de opvang van vluchtelingen in Den Bosch. In de brief van 12 juli 2022 schreef het college dat Den Bosch een gastvrije stad voor de inwoners en voor asielzoekers is en duurzame, humane en uitvoerbare opvang biedt. Verder benoemt het college daarin de kern van het opvangprobleem, de huisvesting van statushouders en hij citeert: "De huisvesting van statushouders, daar zit de oplossing voor het opvangprobleem. Gezien de krappe woningmarkt ervaren wij hier ook een ingewikkelde puzzel, iedereen heeft recht op een woning en exclusieve voorrang van statushouders draagt niet bij aan het draagvlak voor hun komst. De flexwoningen zijn wat ons betreft bedoeld voor andere woningzoekenden en moeten bijdragen aan het verbeteren van de slagingskansen van inwoners op zoek naar betaalbare huurwoningen. Naast deze mogelijkheden voor flexwoningen denken we ook aan transformatie van panden". Het college vraagt hiermee in feite om richtinggevende uitspraken van de raad. Leefbaar 's-Hertogenbosch heeft de volgende vragen aan de collega's: 1.

Onderschrijft u dat de raad ook kaders vaststelt bijvoorbeeld op het gebied van spreiding, omvang en voorrangspositie op de woningmarkt? 2. Bent u het met ons eens dat we onze verantwoordelijkheid voor de opvang van asielzoekers moeten nemen als het gaat om echte vluchtelingen op zoek naar veiligheid die perspectief hebben op statushouderschap en niet voor kansloze veiligelanders? De heer Kabbouti (PvdA) vraagt welke taak Leefbaar 's-Hertogenbosch ziet in de opvang van 11

veiligelanders die in Nederland zijn. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het geen taak van de gemeente om veiligelanders op te vangen. Hij gaat verder met de vragen: 3. Deelt u onze mening dat de voorrangspositie voor statushouders bij het verkrijgen van een sociale huurwoning niet houdbaar is in tijden van woningnood? 4. Deelt het college de mening dat de gemeente 's-Hertogenbosch haar aandeel moet nemen in de extra opgave van 37.500 flexwoningen die het rijk in 2022-2024 wil realiseren? 5. Deelt het college de mening dat asielzoekers met perspectief op statushouderschap net als de Oekraïners direct aan het werk moeten kunnen, vrijwilligerswerk of betaald werk? Hij kan zich vinden in de moties, maar het college gaat over de uitvoerbaarheid en de behapbaarheid. Mevrouw Craste (D66) is geschrokken van de beelden uit Ter Apel. De raad heeft driekwart jaar geleden gezegd dat het onacceptabel is dat mensen op stoelen in het aanmeldcentrum moesten slapen en nu gaat het over honderden mensen, ook kinderen zonder ouders en zonder bescherming die buiten op het gras slapen en over een situatie waarin Artsen zonder Grenzen voor het eerst op Nederlandse bodem moest uitrukken.

Ze is trots dat D66 er elf andere partijen medemenselijk zijn en dat Den Bosch blijft staan voor de opvang van mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld, dat Den Bosch van en voor iedereen is en dat Den Bosch zijn verantwoordelijkheid neemt. Uit de cijfers en de berichten van het college blijkt dat Den Bosch dat goed doet. Het college is al driekwart jaar bezig om de vluchtelingen in Den Bosch humane opvang te bieden en er wordt samengewerkt met het rijk en het COA, waardoor de gemeente zo veel mogelijk zelf aan het stuur zit. Op dit moment worden ongeveer 1250 vluchtelingen opgevangen zonder enige incidenten op het gebied van veiligheid of overlast en de kinderen gaan naar school zoals in internationale verdragen is afgesproken. Ze complimenteert de organisatie voor de betrokkenheid van de professionals, hun harde werken en hun flexibiliteit. In de motie staat dat er voldoende opvangplekken, goede doorstroming en een heldere procedure moeten zijn.

Deze motie wordt nu ingediend omdat de wereld er anders uitziet dan driekwart jaar geleden toen het ging om 300 vluchtelingen op het Autotronterrein in Rosmalen en het nu gaat over 1250 vluchtelingen, omdat er in Nederland een schrijnende situatie is waarvoor de gemeente haar verantwoordelijkheid moet nemen en omdat het goed is dat de nieuwe raad het standpunt inneemt dat de gemeente vanuit medemenselijkheid open wil blijven staan voor vluchtelingen in Den Bosch. Bij de voorrangspositie van statushouders wat betreft woningen gaat het over 5% van de sociale huurwoningen en D66 vindt om drie redenen dat deze voorrangspositie moet blijven. Ten eerste het percentage, ten tweede de taakstelling van het rijk en ten derde omdat de integratie wordt bevorderd als mensen een woning en werk hebben. Mensen moeten zo snel mogelijk aan het werk en dat kan vrijwilligerswerk, dagbesteding of betaald werk zijn. Dit is nu vaak niet mogelijk in verband met regelgeving en hier is maatwerk voor nodig. Het is voor Oekraïners gemakkelijker om aan het werk te gaan dan voor andere statushouders en dat moet worden gelijkgetrokken. Den Bosch werkt al goed aan flexwoningen en ze hoort graag daar graag wat meer van de wethouder over.

Zij leest uit vraag 2 van discussienotitie van Leefbaar 's-Hertogenbosch dat die ook openstaat voor de opvang van mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en geweld en ze nodigt de heer Kagie uit haar motie mede in te dienen. De heer Roovers (SP) noemt en aantal crises, namelijk een stikstofcrisis, een gascrisis, een inflatiecrisis, een klimaatcrisis, een wooncrisis, een droogtecrisis, oorlog in de Oekraïne en de asielcrisis. Ook hij heeft beelden gezien van een situatie die zich niet zou moeten voordoen in een land dat pretendeert beschaafd te zijn. Het is belangrijk om iedereen mee te nemen in de asielcrisis om draagvlak te creëren en de zorgen over sociale onrust, veiligheid en integratie buitengewoon serieus te nemen en op te lossen. Er moet wel een aantal misverstanden uit de wereld worden geholpen en een daarvan is dat de wooncrisis in Nederland door asielzoekers wordt veroorzaakt. Dat is niet zo, die wordt veroorzaakt door huisjesmelkers en beleggers die zichzelf verrijken over de ruggen van huurders en woningzoekenden. In 2021 zijn 123 huizen naar statushouders gegaan en dat is net geen 6% van het aantal vrijgekomen sociale huurwoningen. Als deze vluchtelingen geen sociale huurwoning zouden krijgen dan zou de wachtlijst geen tien jaar maar 9,5 jaar zijn.

De heer Van Hattem (PVV) concludeert dat de SP het acceptabel vindt dat Bossche gezinnen langer op een sociale huurwoning moeten wachten. 12

De heer Roovers (SP) beaamt dit. Het geen urgentie aan statushouders geven is geen oplossing voor het probleem. Bovendien stokt dan de doorstroming in asielzoekerscentra en bevordert het de integratie niet. Nu komen statushouders te veel in armere en kwetsbare wijken terecht en het is voor het draagvlak belangrijk dat de lasten van deze asielcrisis over de hele samenleving worden gespreid. Met de vraag over het weigeren van ‘veiligelanders’ heeft hij wel een probleem. De asielprocedure is juist bedoeld om te bepalen of mensen terecht gevlucht zijn en recht op asiel hebben. Hoe zie je het weigeren van ‘veiligelanders’ voor je? Moer er dan een asielprocedure voorafgaand aan een asielprocedure worden ingesteld om te bepalen of mensen hier wel of niet terecht zijn. Dat is niet efficiënt. De SP is geen voorstander van flexwoningen omdat die bijdragen aan een verdere verschraling van de huurzekerheid tenzij deze flexwoningen in gebieden komen waar nog geen permanente huisvesting kan worden gerealiseerd. De SP is het ermee eens dat er te veel drempels voor statushouders zijn om te gaan werken en het in ieders belang dat mensen zo snel mogelijk in de samenleving integreren. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt dat de Rijksoverheid door falend beleid een crisissituatie rond het asielbeleid heeft veroorzaakt.

GroenLinks onderschrijft de motie 'Humane opvang vluchtelingen' volledig, 's-Hertogenbosch is een gastvrije stad voor vluchtelingen en als het aan GroenLinks ligt, blijft dat zo. Humane opvang is mogelijk als wordt voldaan aan randvoorwaarden wat betreft onderwijs, medische zorg en dagbesteding, uiteraard in goed overleg met omwonenden. Daarbij moet geen onderscheid worden gemaakt tussen statushouders, vluchtelingen uit Oekraïne en mensen die asiel aanvragen. Hoeveel mensen een plek in Den Bosch kunnen vinden hangt af van of aan deze randvoorwaarden kan worden voldaan en dat is op ieder moment anders. Zolang de Rijksoverheid de gemeente dwingend oplegt hoeveel statushouders moeten worden gehuisvest, is de discussie over de voorrang voor statushouders voor een sociale huurwoning zinloos omdat de gemeente die woningen domweg moet leveren en dat lukt gelukkig tot nu toe door goede samenwerking met de corporaties. Als echte vluchtelingen op het oog van kansloze vluchtelingen kunnen worden onderscheiden, heeft de IND daar vast belangstelling voor, die doet daar nu onderzoek voor. Er vluchten ook mensen uit landen zonder oorlog of conflicten, bijvoorbeeld omdat ze homoseksueel zijn. Bovendien kan een veilig land van de ene op de andere dag niet meer veilig zijn, zoals Turkije dat na de militaire coup van een paar jaar geleden voor een aantal mensen niet meer was.

Hij is het ermee eens dat statushouders gemakkelijker moeten kunnen gaan werk, maar de Rijksoverheid houdt dat tegen, de gemeente kan daar erg weinig aan doen. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of Den Bosch met deze zware opdracht nog wel kan voldoen aan de kernwaarden en aan criteria zoals duurzaam, humaan en uitvoerbaar. Het college zet deze lijn uit, maar het is onduidelijk wat dit concreet betekent. Den Bosch is een gastvrije stad, maar de vraag in hoeverre Den Bosch ook een veilige stad blijft voor de mensen die hier al opgevangen worden en wat de enorme toestroom van vluchtelingen voor de eigen inwoners betekent. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) leest in het stuk van 12 juli 2022 wat het college al heeft gedaan en dat verdient een compliment. Hij wil weten tegen welke knelpunten de gemeente aanloopt die ze niet kan oplossen. Mevrouw Welten (VVD) weet dat de gemeente al veel heeft gedaan, maar er komen nog steeds enorme stromen vluchtelingen naar Nederland en daar maakt de VVD zich zorgen over. De VVD maakt zich zorgen over opvang in de buurten en heeft daarom aan Den Haag gevraagd om de instroom te beperken. De VVD wil eerst orde op zaken stellen en wetgeving die verbetering in met name de verdeling van de mensen moet realiseren afwachten.

De VVD wil aan de voorkant van de opvang in gesprek gaan in lijn met wat de heer Bruls namens de veiligheidsregio's en de gemeenten aangeeft en ze wil weten welke capaciteit Den Bosch daadwerkelijk heeft en hoe de opvang over de stad wordt verdeeld, op dit moment wordt Nuland erg zwaar belast omdat daar veel ruimte is. De vraag is ook of Den Bosch bij een toenemende stroom vluchtelingen voldoende zorg en onderwijs kan blijven bieden. De afspraak met medeoverheden om landelijk 37.500 flexwoningen te realiseren stelt haar niet gerust vanwege het gebrek aan personeel, de oplopende kosten van de materialen en de lange levertijden. Het is van belang dat er wordt samengewerkt en dat betekent niet alleen samenwerking met andere gemeenten, maar ook binnen de gemeente Den Bosch. Er is een rolverdeling tussen de raad en het 13

college, maar de raad heeft hier nauwelijks een rol in, die past alleen bestemmingsplannen aan voor de opvang. Ze vindt dat de raad dit niet uit handen moet geven zoals de motie van november jl. ook aangaf. In de nu voorliggende motie staat dat de raad moet sturen op de voorwaarden en kaders die de raad nu moet maken, zodat het college daaraan kan toetsen en de raad zijn controlerende en kaderstellende taak kan uitvoeren. De kernwaarden en uitgangspunten die in de brief van 12 juli 2022 worden genoemd zijn des colleges. Ze vraagt hoe de raad zo zijn kaderstellende en controlerende taak überhaupt kan invullen, zeker nu er regionaal en nationaal wordt aangegeven dat het huidige systeem aan heroriëntatie toe is en het opvangstelsel moet worden herzien. Ze vindt dit een goed moment om richtlijnen en kernwaarden te formuleren die inzicht bieden in opvanglocaties, maar ook als basis voor de opvang van vluchtelingen dienen, zodat sprake blijft van een veilige omgeving waar zorg, onderwijs en dagbesteding aan de orde blijven. De huidige richtlijnen zijn te onduidelijk en duidelijkheid is wel van belang, niet alleen voor de vluchtelingen, maar ook voor de gemeente. Ze wil voorkomen dat op voorhand mensen worden opgenomen die geen veilige opvang kan worden geboden en ook al opgevangen vluchtelingen geen veilige plek meer hebben.

Het is onduidelijk hoe de gemeente omgaat met huisvesting van statushouders en de krappe woningmarkt en exclusieve voorrang voor statushouders draagt niet bij aan het draagvlak binnen de gemeente. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) hoorde mevrouw Welten een aantal knelpunten noemen, de capaciteit in Nuland, opvang op scholen en de zorg, maar die knelpunten staan niet in de stukken van het college en hij wil van het college weten of die knelpunten er zijn. Als het college hiervoor oplossingen heeft dan zijn deze argumenten van tafel. Mevrouw Welten (VVD) is het met het laatste eens. Het is onduidelijk hoe wordt omgegaan met de huisvesting van statushouders. De exclusieve voorrang van statushouders draagt niet bij aan het draagvlak in de gemeente, de VVD vindt dit geen optie en gelukkig ziet het college dit ook niet als een uitweg. De VVD maakt zich er ook zorgen over dat particuliere commerciële bedrijven vluchtelingen opvangen zonder dat ze voorzieningen, zorg en onderwijs bieden, dat wordt aan de gemeente gevraagd. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) is blij dat er meer mensen naar Nederland komen omdat er een tekort aan arbeidskrachten is. Als statushouders in de horeca willen werken, kost het zes maanden om dit te regelen en hij wil van het college weten of dit sneller kan.

Hij weet dat de VVD dit ook wil, maar dat sluit niet aan op wat mevrouw Welten zei over statushouders. Mevrouw Welten (VVD) heeft dit aan staatssecretaris Van der Burg gevraagd en die zei dat het laten werken van statushouders een aanzuigende werking heeft. De heer Roovers (SP) zegt dat als statushouders geen exclusieve voorrang meer krijgen, zij nog tien jaar in een asielzoekerscentrum moeten blijven. Dat betekent dat de nu al overvolle asielzoekerscentra moeten worden uitgebreid en dat er ook nieuwe locaties moeten komen. Hij vraagt waar mevrouw Welten deze locaties denkt te kunnen vinden. Mevrouw Welten (VVD) stelt voor dit uit te zoeken. Ze wil voorkomen dat asielzoekers in plaats van in Ter Apel in Den Bosch in het gras liggen. Mevrouw Samshuijzen (Partij voor de Dieren) vraagt of mevrouw Welten met haar opmerking over de aanzuigende werking bedoelt dat deze groep mensen die huis en haard heeft verlaten dat voor de lol hebben gedaan. Mevrouw Welten (VVD) weet dat deze mensen dat niet voor de lol doen. De heer Van Silfhout (Volt) wil voorkomen dat er überhaupt mensen in het gras liggen. Hij proeft in het betoog van mevrouw Welten dat zij de opvang niet te goed wil regelen omdat er dan meer asielzoekers komen. Mevrouw Welten (VVD) zei dat ze het aan de voorkant goed wil regelen.

De VVD ziet de notitie en de over humane opvang als een ontkenning van het structurele karakter van de problematiek en de gestelde voorwaarden zijn onduidelijk. In deze notitie en motie wordt de opvang gezien als een crisismoment dat gaandeweg wel ad hoc wordt opgelost en dat is niet in lijn met de 14

mening van de veiligheidsregio's die wel degelijk onderkennen dat sprake is van een structureel probleem en dat het huidige opvangsysteem aan de voorkant moet worden aangepast. Als er aan de voorkant geen inzicht en plannen komen, wordt de spoeling dun en kan de gemeente ook de mensen die nu zorg en hulp krijgen die niet meer bieden. Mevrouw Hernández (50PLUS) vraagt of mevrouw Welten ontkent dat de situatie in Ter Apel een urgente crisis is. Mevrouw Welten (VVD) vindt deze situatie wel urgent, maar met de enorme toename van de instroom moet er aan de voorkant een structurele oplossing komen. De heer Van Hattem (PVV) weet dat staatssecretaris Van der Burg van de VVD eerder aangaf de grenzen voor asielzoekers open te willen laten, maar nu hoort hij dat de VVD geen aanzuigende werking wil en hij vraagt of de VVD wil doorgaan met het faciliteren van de asielinvasie. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat er in Den Bosch een bepaalde capaciteit is die inzichtelijk moet worden gemaakt. Als de capaciteit op is dan is er geen plek meer. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vraagt of mevrouw Welten weet dat er nu minder asielzoekers zijn dan een aantal jaren geleden toen het beter georganiseerd was en de asielzoekerscentra groter waren. Hij denkt daarom dat het aantal mensen dat toen opgevangen werd nu weer kan worden opgevangen als het aan de voorkant beter geregeld is.

Mevrouw Welten (VVD) is daarmee bekend. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of mevrouw Welten het ermee eens is dat ze de woorden 'enorme toestroom' niet meer moet gebruiken. Mevrouw Welten (VVD) gebruikt de woorden die zij nodig acht. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt zich af waar de zorgen van de VVD vandaan komen gezien het aantal mensen dat de afgelopen negen maanden in Den Bosch is opgevangen. Mevrouw Welten (VVD) wil kijken welke opvangmogelijkheden er in Den Bosch zijn en welke zorg, onderwijs en dagbesteding beschikbaar zijn. De VVD wil naast inzicht in de Bossche opvangmogelijkheden een concrete vertaling van de kernwaarden in concrete uitgangspunten, zodat daaraan kan worden getoetst en er duidelijkheid komt over de mogelijkheden in Den Bosch. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat Utrecht alarm slaat in verband met de toenemende overlast van veiligelanders en dat veel fracties dit met de motie over humane opvang ook over Den Bosch willen uitroepen. Hij kan begrijpen dat een aantal linkse fracties vanuit hun zelfvernietigende perspectief op de samenleving met zo'n deugmotie komt, maar dat begrijpt hij niet van partijen als VOOR Den Bosch, Bosch Belang, Rosmalens Belang, het CDA en 50PLUS. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt zich af wat er mis is met deugen. De heer Van Hattem (PVV) gebruikte niet voor niets het woord 'zelfvernietigend'.