2021-10-18 Commissie Bestuur concept

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat er geld uit Den Haag komt en dat dat belastinggeld wordt ingezet om ervoor te zorgen dat iedereen duurzame energie afneemt. Zij wil dat de burgers van Den Bosch van deze subsidie profiteren in plaats van alleen de vastgoedmensen en de windboeren. De heer Van Hattem (PVV) herhaalt dat het geld uit de zakken van de belastingbetalers komt. Iedereen die zijn energierekening betaalt, betaalt voor de extra kosten voor de opslag van duurzame energie, daardoor ontstaat energiearmoede en hij vindt dat De Bossche Groenen hiermee die energiearmoede een extra impuls geeft. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil proberen het bestaande systeem maximaal in te zetten voor de inwoners van de stad en niet voor private ondernemers. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de burgers meebetalen aan de opslag van duurzame energie en hij wil daarom geen windturbines bouwen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft ingestemd met de RES en met de komst van een substantieel aantal windmolens in Den Bosch en ze wil dat het geld dat daarmee wordt verdiend terugvloeit in de portemonnee van de inwoners. Niet alleen de bewoners van de binnenstad en de wijken daar direct omheen, maar ook de bewoners van West, Noord en andere wijken hebben recht op een fijne plek en het onderhoud van die wijken kan worden betaald uit stadspromotie.

Er is aandacht nodig voor de relatie tussen de overheid en de burger, als burgers mogen meepraten moeten ze ook gelijkwaardig kunnen meebeslissen en het is belangrijk dat het vertrouwen wordt herteld. De heer Geers (VVD) vindt dat vertrouwen ook met verwachtingsmanagement heeft te maken en hij is benieuwd waar volgens De Bossche Groenen participatie toe moet leiden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat het niet wordt begrepen als uit een enquête onder de inwoners blijkt dat 1800 mensen tegen de windmolens in het Prins Hendrikpark zijn, maar de wethouder daar toch mee doorgaat. De heer Geers (VVD) vraagt of mevrouw Hendrickx vindt dat de gemeente de plannen moet aanpassen aan de mening van insprekers en of dan geen onrecht wordt gedaan aan de mensen die zich niet laten horen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat de Omgevingswet wordt geïntroduceerd omdat het Rijk vindt dat burgers te weinig zeggenschap hebben. Ze vindt dat de gemeente moet uitgaan van co-creatie, dat niet alleen de gemeente maar ook de inwoners van de stad de agenda moeten bepalen en dat de gemeente bepaalde onderwerpen zou moeten loslaten. De heer Dingemans (gewoon-geDREVEN) vraagt of mevrouw Hendrickx deze participatie ook bij de windmolens in de Rosmalense Polder had gewild.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat De Bossche Groenen tegen de windmolens in de Rosmalense Polder heeft gestemd omdat GROEN inZICHT goede argumenten had. Het college heeft bij de RES de plannen ook aangepast in lijn met de inbreng van GROEN inZICHT. Ze vindt dat de overheid soms ambities moet bijstellen om met een hele groep een stap naar voren te zetten in plaats van haar zin door te drijven. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of mevrouw Hendrickx vindt dat het huidige plan voor de Duurzame Polder helemaal in lijn is met wat GROEN inZICHT wil. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) weet dat ook mensen van GROEN inZICHT zich realiseren dat de polder zal onderlopen als er geen stappen in de richting van een klimaatneutrale gemeente worden gezet. Heel veel klimaatwetenschappers zijn ervan overtuigd dat de klimaatverandering door menselijk handelen komt. Ook GROEN inZICHT is die mening toegedaan en die zegt: wij willen wel, maar u overvraagt. Het is goed dat het college de plannen heeft aangepast, maar ze had dit liever al in eerste instantie gezien. 15

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het klimaatprobleem niet wordt opgelost met die paar windturbines en hij vraagt of GROEN inZICHT helemaal tevreden is met de huidige plannen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat iedereen een iets ander perspectief heeft en nooit helemaal tevreden is, maar dat GROEN inZICHT wel kan leven met de uitkomst. De heer De Groot (Rosmalens Belang) vraagt of mevrouw Hendrickx zei dat het niet iedere burger naar de zin kan worden gemaakt, maar dat ze wel moeten worden betrokken om het project meerwaarde te geven. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat dit zo is. Ze praat vaak uitvoerig met de inwoners over allerlei thema's en ze beseft dat er soms keuzes moeten worden gemaakt waarmee niet iedereen voor 100% tevreden is. Mensen willen dat er naar hen wordt geluisterd en ze schrikt af en toe van hoe wordt omgegaan met burgers die heel veel energie steken in het meedenken met de overheid. Ze vindt dat dit anders kan en moet. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) merkt op dat het bijzondere tijden zijn bij de laatste begroting van deze bestuursperiode. Er is veel onzekerheid in de samenleving, bijvoorbeeld bij mensen die geen woning bezitten en bij bedrijven die geen coronasteun meer krijgen en zich afvragen of ze open kunnen blijven, zoals de horeca die personeel tekortkomt, terwijl 1000 mensen van 18 tot 27 jaar geen werk hebben.

Het college heeft het coronavraagstuk goed gemanaged, maar hij ziet wel risico's in hoe met 11-11 wordt omgegaan. Er wordt handelingsperspectief van de gemeenteraad en het college verwacht en het is merkwaardig dat wordt geprobeerd nieuwe prioriteiten in de steigers te zetten terwijl het ook dienstig is om aan te sluiten bij maatschappelijke vraagstukken. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat 11-11 een afgesloten feest wordt waarvoor mensen entree moeten betalen. Dat betekent dat het om een select gezelschap gaat en hij vraagt of dit het handelingsperspectief is dat de gemeente ten aanzien van evenementen moet hebben, zeker ten aanzien van evenementen in de buitenlucht. Hij vindt dat zeker het carnaval vrij toegankelijk moet zijn zonder QR-codes en polsbandjes. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat dit laatste fantastisch zou zijn, maar dat dit in verband met corona nu niet kan. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de heer Kagie het ermee eens is de risico's bij evenementen in de buitenlucht nihil zijn en dat 11-11 beter buiten in het openbaar kan worden gevierd. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) denkt dat de handhavingsmaatregelen nodig zijn. De luiken gaan open, de economie herstelt zich en hij wil aanhaken op eerder vastgestelde beleidsvisies zoals het concept Brede Binnenstad.

Dat moet in 2022 voortvarend ter hand worden genomen omdat dit de kurk van de lokale economie is. Als deze begroting wordt aangenomen zonder daar geld bij te leggen, volgt er een verloren jaar. Het is fantastisch dat ernaar wordt gestreefd dat mensen langer prettig thuis kunnen wonen, maar door corona is er geen nabijheidsaanpak in wijken, buurten en dorpen met vaste medewerkers en dat moet in de toekomst anders. In het op 6 juni 2018 vastgestelde bestuursakkoord is afgesproken dat woningbouw en het energiezuiniger maken van de huizen prioriteit hebben en als er in 2017 23.908 corporatiewoningen waren, kan het niet zo zijn dat dit er in 2020 24.475 waren op een totale groei van de woningbouw van 70.000 woningen in 2017 naar 73.000 in 2020. Dan gaat er iets niet goed. De woningvoorraad moet ook energiezuinig worden en het kan niet waar zijn dat er in 2020 maar 533 corporatiewoningen zijn verduurzaamd en Leefbaar 's-Hertogenbosch komt op 9 november a.s. met concrete voorstellen om de duurzaamheidslag van de corporatiewoning te versnellen.

Als € 1,5 miljard tot € 2 miljard structureel voor woningbouw en infrastructuurmaatregelen aan Den Haag wordt gevraagd, is het niet uit te leggen dat er geen geld beschikbaar is voor het Centraal Station van de toekomst, De Bossche Stadsdata, het Zuid-Willemspark en de woningen van de woningbouwcorporaties en hij wil dat Den Bosch daarvoor middelen op de markt leent als overbrugging tot er in 2023 structurele middelen uit Den Haag komen. Hij is van mening dat het goed is dat de woonlasten de afgelopen tien jaar down to earth werden. Het is mooi als de ozb wordt verhoogd, maar ook de woningbouwcorporaties betalen ozb. Er kunnen 16

ook antwoorden op maatschappelijke vraagstukken uit de samenleving komen en het is vreemd dat De Poort zeven dagen per week open is, maar dat de jeugdprofessionals van Farent daar niet mogen komen. De heer Geers (VVD) vraagt of de heer Kagie een tipje van de sluier kan oplichten over de versnelling van de woningbouw. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) herhaalt dat Den Bosch met zestien andere gemeenten een claim van € 1,5 miljard tot € 2 miljard bij Den Haag heeft neergelegd. Hij heeft een beeld bij het geld dat hij denkt te ontvangen en de versnelling die daarmee kan worden gerealiseerd. Hij wil op zoek naar een overbruggingsfinanciering van de gemeente. De heer Geers (VVD) hoort de heer Kagie al maandenlang zeggen dat hij met een versnellingsplan komt, ook bij de voorjaarsnota, maar toen kwam hij met een lijstje met maatregelen die allemaal al golden. Hij is benieuwd of de heer Kagie nu ook gaat leveren of alleen blijft roepen 'kan niet waar zijn' en 'scenario'. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt een overbruggingsfinanciering een alleszins redelijke manier van werken.

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) merkt op dat in de regio Eindhoven een jaar geleden 20.000 woningen zijn gebouwd, mede gefinancierd door de overheid, omdat de regio daar een vuist heeft gemaakt en hij geeft mee dat de gemeente dit niet alleen moet doen, maar dat die de regio erbij moet betrekken. Mevrouw Hernández (50PLUS) merkt op dat het onzekere tijden zijn met de coronacrisis en de kabinetsformatie, maar dat de gemeente wel daadkracht moet tonen omdat het beter moet. De leefbaarheid in de dorpen en kernen is essentieel voor de sociale cohesie en 50PLUS wil de voorzieningen die nodig zijn creëren en bestaande voorzieningen behouden. Het verenigingsleven en de sport- en zorgvoorzieningen moeten perspectief hebben om goed te kunnen functioneren en als er geen steun meer is zullen deze groepen weer in onzekerheid terechtkomen en met de winter in zicht zullen de activiteiten van verenigingen en sportgroepen erg hard nodig zijn. Ze vraagt of de wethouder kan aangeven of het coronaherstel hier iets in kan betekenen. Er moeten voldoende betaalbare woningen worden gebouwd, niet alleen in de stad maar ook in het buitengebied om die gebieden levendig te houden en daarom vraagt 50PLUS consequent om op de behoefte van de inwoners afgestemde betaalbare woningen te bouwen die geschikt en toegankelijk zijn voor ouderen en gehandicapten.

Ze pleit voor een balans in de opbouw van nieuwe wijken, waarbij rekening wordt gehouden met diverse groepen inwoners zoals gezinnen met kinderen, ouderen, gehandicapten, studenten en starters. In de winter zullen de sociale contacten minder worden, na een geslaagde Bossche Zomer met laagdrempelige activiteiten komt er een periode waarin de mensen binnen zitten en dat leidt in sommige gevallen tot eenzaamheid, vooral voor de groep die het minder heeft en die niet kan deelnemen aan activiteiten buiten de eigen omgeving. Ze vraagt daarom om in de Bossche Winter voldoende voor iedereen toegankelijke activiteiten op te nemen. Met de verhoging van de energiekosten ontstaat energiearmoede en moeten huishoudens met een laag inkomen de verwarming lager te zetten en korter douchen omdat ze anders de energierekening niet kunnen betalen. De energietransitie komt letterlijk achter de voordeur met isolatie en nieuwe installaties, maar niet iedereen kan dat betalen. 50PLUS vindt dat de rol van de gemeente in dezen is om in gesprek te gaan met de woningcorporaties over woningaanpassingen. Als het college de doelen van 2030 wil halen, moeten naast de vastgestelde oplossingen woningbezitters ook op een andere manier worden gestimuleerd om hun woningen aan te passen.

50PLUS stelt voor dat de gemeente een beroep doet op het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten om leningen aan huiseigenaren te bieden op basis van de overwaarde van de woningen, waarbij de aanvrager gedurende de looptijd geen rente en aflossing betaalt. 50PLUS pleit al jaren voor een zilverlening voor het verduurzamen van woningen van ouderen, zodat ze daar kunnen blijven wonen. Er zijn 75-plussers die graag in hun huis willen blijven wonen en dat willen verduurzamen, maar zij krijgen geen krediet meer en de zilverlening kan het verschil voor deze particulieren maken. 50PLUS wil ook leegstaande winkels, kantoren en bedrijfspanden ombouwen tot sociale woningen. De woningbouw is voor het overgrote deel in handen van grote projectontwikkelaars die bepalen wat en hoeveel gebouwd wordt en tegen welke prijs. Dit heeft ertoe geleid dat een wo17

ning in geen enkele redelijke verhouding meer staat tot de intrinsieke waarde van de woning. Om dit mechanisme te doorbreken, is het nodig dat de gemeente een actiever grondbeleid voert waardoor er betere concurrentie op de woningmarkt ontstaat wat weer leidt tot een gezondere prijsontwikkeling. De gemeente moet meer bouwen, verkopen en winst maken en die winst kan worden gebruikt om meer woningen te bouwen. Op die manier komt de gemeente uit de crisis. Ze is blij dat de BOA-capaciteit wordt uitgebreid omdat een veilige wijk ook een leefbare wijk is. Veiligheid heeft ook te maken met risicobedrijven zoals de autoverschrotingsindustrie en windmolens, daarbij staat gezondheid voorop. Corona heeft nog steeds veel impact op de samenleving en voor kleine ondernemers en winkeliers is het extra zwaar, veel van hen kunnen hun hoofd nog maar net boven water houden of slagen daar zelfs niet in. Ze vraagt het college om in gesprek te blijven met deze Bossche partners om samen naar oplossingen te zoeken, maar ook om direct contact op te nemen met pandeigenaren om leegstand in de stad te voorkomen maar ook om de ondernemers te kunnen steunen. Het is triest dat sommige ondernemers het op geen enkele manier voor elkaar krijgen dat de pandeigenaar de huur bevriest, verlaagt of op de een of andere manier compenseert, terwijl de enige manier om hieruit te komen, samenwerken is.

De heer Dingemans (gewoon-geDREVEN) ziet een sluitende begroting, maar een aantal zware zaken wordt doorgeschoven, de Tozo-regeling moet worden terugbetaald, er is de coronacrisis en een crisis op de grondstoffenmarkt en dat zal de gemeente nog een aantal forse rekeningen opleveren. In de inleiding van de begroting staat wat er allemaal voor geweldigs in Den Bosch heeft plaatsgevonden zoals de verbrede binnenstad, het theater, het Zuid-Willemspark, de Binnenstadsring, de bomen op de Parade, het nieuwe Weener XL, de Bossche Stadsdelta, het station met nieuwe fietsparkeervoorzieningen, Huis73, een autoluwe en brede binnenstad en de Spoorzone. Dit is echter allemaal alleen in de binnenstad en een klein ringetje daaromheen. Hij ziet niets over bijvoorbeeld de voetgangersbrug in Orthen die is weggehaald omdat er geen onderhoud is gepleegd, de wegvallende voorzieningen in Empel, zaken in Heesch die niet worden uitgevoerd en Nuland dat achteraanloopt. Hij vraagt zich daarom af of deze maatregelen de complete stad bedienen en hij wil dat er meer naar de kernen wordt gekeken. Hij is het meest bang voor een tweedeling in de maatschappij. In een reclame van een grote nationale bank was te zien hoe maatschappelijk betrokken die bank is, maar een paar weken later was in een reclame van diezelfde bank te horen 'als je geld hebt, pomp dat in je kinderen, help hen een huis te kopen'.

Hij vindt dat de tweedeling in de maatschappij hierdoor alleen maar groter wordt. Er zijn veel mensen die geholpen moeten worden en niet met algemene maatregelen of grote woorden. Hij is het met de heer Geers eens dat participatie niet wil zeggen dat er altijd consensus moet zijn, maar hij is het met De Bossche Groenen eens dat participatie wel goed moet worden uitgelegd en daar schort het vaak aan. Participeren is vaak het sturen van een brief of iets op een website publiceren, maar het zou goed zijn om insprekers of mensen die aangeven dat ze ergens moeite mee hebben beter te informeren, ook over waarom een bepaalde keuze wordt gemaakt. Het gaat er niet om of de mensen gelijk krijgen, maar ze willen gehoord worden en uitleg krijgen over waarom bepaalde dingen gebeuren. Reactie college Wethouder Hoskam moest bij alle wereldproblemen die vanavond voorbijkwamen denken aan minister-president Colijn die in zijn beroemde radiotoespraak zei 'de storm die over de wereld trekt, zal Nederland niet zomaar voorbijgaan, wij zullen ook onderdeel zijn van die storm', waarna hij de historische woorden sprak 'ga rustig slapen, het kabinet houdt de wacht'. Er werd vanavond veel gesproken over de verbinding in Den Bosch en dat gaat niet over de stad consumeren, maar over onderdeel zijn van de stad en dat zit in de haarvaten van de stad, die moeten worden bewaard.

Dat vraagt om participatie, maar ook om duidelijkheid omdat de gemeente financieel, technisch en qua arbeidspotentie niet alle ballen grenzeloos in de lucht kan houden. Dat betekent dat er scherpe keuzes moeten worden gemaakt, bijvoorbeeld over het Structuurfonds. Er is nu een sluitende begroting, maar de financiële onzekerheid duurt voort en er moet een discussie komen over ambities en de plaats van die ambities. Hij hoorde vanavond aan de ene kant dat er moet worden gebouwd maar ook waar dat niet mag en dat mensen voor verduurzaming zijn, maar het heeft acht jaar geduurd voordat er drie windmolens zijn gerealiseerd en er is een equivalent van 600 windmolens in Den Bosch nodig om in 2030 volledig duurzaam te zijn. Dat is niet ambitieus, maar dat is doen wat er moet worden gedaan. Bij de voorjaarsnota werd voorgesteld een feest te geven omdat corona was afgelopen en toen heeft hij al gezegd dat hij er nog niet gerust op was dat corona in het najaar voorbij zou zijn en corona is nog niet 18

voorbij. De oude Cato zei ook' Contra verbosos noli contendere verbis', 'vermijd woordenwisselingen met kletskousen' en hij was een krent eersteklas. Hij was helemaal niet voor verhoging van de belastingen, hij zette namelijk alles om in geld en was erg argwanend ten opzichte van de moderniteit. De heer Slikker (PvdA) zegt dat Cato ook vijgen uitdeelde om te laten zien dat je economische voorspoed moet delen en dat je daarom ook lastige keuzes moet maken. Wethouder Hoskam weet dat Cato over de Griekse artsen die Rome werden binnengeleid ook zei 'ze komen om ons te vermoorden en we moeten hen nog betalen ook'. Het gaat om de gemeentelijke lasten en hij is daar niet principieel in want de lasten stijgen met meer dan de inflatiecorrectie omdat er een tekort is op de Afvalstoffenheffing. Er staat druk op de gemeentelijke begroting en hij geeft een rekenvoorbeeld. Als de gemeente € 60 miljoen leent en dat in zestig jaar tegen 1% rente terugbetaalt, wordt de begroting jaarlijks met € 1 miljoen belast en betaalt de gemeente uiteindelijk € 96 miljoen terug. Als de gemeente € 100 miljoen leent en dat in vijftig jaar terugbetaalt, betaalt de gemeente jaarlijks € 2 miljoen terug en tegen 1% rente is dat in totaal € 150 miljoen, dat doet iets met de begroting.

Ook een hypotheek moet worden terugbetaald en, dat was de exercitie met Enexis, als de gemeente in een andere categorie terechtkomt, wordt het lenen van geld duurder en dat betekent iets voor de solvabiliteit. Hij is daar geen voorstander van. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft aangegeven met zestien gemeenten een claim van € 1,5 miljard tot € 2 miljard bij Den Haag te willen neerleggen. Hij gaat ervan uit dat daarvan wel iets zal landen en hij wil in de overbruggingssfeer een slag maken om al in 2022 aan de slag te kunnen gaan met de plannen die onder die claim liggen. Wethouder Hoskam zegt dat ook keuzes in de prioritering van het Structuurfonds kunnen worden gemaakt. Hij is het ermee eens dat het nog wel een halfjaar kan duren voordat er een nieuw kabinet is en dan is er ook een heel nieuw perspectief. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) denkt dat de € 70 miljoen voor het Theater aan de Parade wordt geleend en dat dit in de begroting is verwerkt. Wethouder Hoskam zegt dat dit geld niet wordt geleend, maar dat dit in het gedekte deel van het Structuurfonds zit. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft dit uitgezocht en ze denkt dat het anders in elkaar zit. Wethouder Hoskam herhaalt dat dit geld in het Structuurfonds is gereserveerd en dat dit gaat om eigen geld dat voor projecten wordt ingezet.

Het Structuurfonds wordt een keer in de zoveel tijd gevuld met gemeentelijke middelen die anders gealloceerd worden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) denkt dat het geld dat in het Structuurfonds zit niet op de plank ligt, maar dat dit wordt aangetrokken. Ze heeft dit technisch uitgevraagd. De voorzitter zegt dat de wethouder van Financiën al tweemaal heeft gezegd dat het anders is. Als hij ongelijk zou hebben, zou de raad hem al lang naar huis hebben gestuurd. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt de huidige woningcrisis vergelijkbaar is met de naoorlogse crisis waarin de overheid ook een stap vooruit heeft gezet om ervoor te zorgen dat er betaalbare woningen kwamen. Ze wil extra investeren omdat veel mensen in de problemen dreigen te raken. Dit is een politieke keuze en ze begrijpt dat dit terug te zien is in het ophogen van het geld dat nodig is om de begroting sluitend te maken. Wethouder Hoskam hoort mevrouw Hendrickx aan de ene kant vragen om te bouwen en aan de andere kant wijst ze met hetzelfde gemak bouwlocaties af. Ze vraagt ook om verduurzaming, maar ze wijst met hetzelfde gemak duurzaamheidsmaatregelen af. Dat bedoelt hij met het maken van scherpere keuzes. Den Bosch heeft 107.000 arbeidsplaatsen, de kantoorleegstand ligt onder het landelijk gemiddelde en het opleidingsniveau van de Bossche bevolking is het hoogst 19

van heel Brabant. Dat betekent dat het onderwijsbeleid de afgelopen 25 jaar goed was. Zijn stelling is: je kunt niet hebben en tegoed houden. Er zitten consequenties aan keuzes en de politiek gaat over het uitleggen van de consequenties van die keuzes. Het is gemakkelijk om alles te zeggen, maar de consequenties daarvan niet te aanvaarden. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat het aan de raad is om te zeggen wat wel of geen goede optie is. De Bossche Groenen wijst niet alle locaties af, maar wil wel terughoudend zijn op bepaalde locaties zoals locaties in het groen. Wethouder Hoskam geeft aan dat de ondernemers zelf bepalen of ze op koopavonden open zijn en dat hij best bij BNG om pinautomaten wil vragen. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of hij het laatste mag opvatten als een toezegging. Wethouder Hoskam is bereid een brief naar BNG te sturen. Wethouder Van Olden zegt dat ook de gemeente last heeft van de krapte op de arbeidsmarkt. Er is overleg tussen de Brabantse gemeenten over de winteropvang. Als het koud wordt is er ook in Den Bosch winteropvang, maar er zijn mensen die daar geen gebruik van willen maken en dat is hun goed recht. Veel groepen staan naast de arbeidsmarkt, terwijl er wel veel arbeidskrachten nodig zijn.

Op dit moment werkt ongeveer een op de zeven mensen in het zorgsysteem en mogelijk is over ongeveer vijftien jaar een op de vier mensen nodig om het zorgsysteem draaiende te houden. Dat kan niet en dat betekent dat het zorgsysteem hoe dan ook zal veranderen, dat is een van de grootste opgaven van de komende jaren. Hij gunt het volgende college daarom een wethouder met een aparte portefeuille Wonen en Zorg omdat het nodig is hierop te bewegen om over vijftien jaar niet vast te lopen. Er zijn aardige initiatieven zoals het bejaardenhuis op West, maar deze initiatieven moet beter worden gebundeld. Portefeuillehouder Mikkers vindt handhaving en veiligheid belangrijke thema's en hij heeft de raad vandaag een brief gestuurd over de brand van vorige week. De veiligheid van burgers is een belangrijk thema, maar als daarop wordt doorgepakt heeft dat wel consequenties en die wil hij in kaart brengen, het is belangrijk om dat met andere overheden zoals de provincie te bespreken. Ook veerkracht en zelfsturing zijn mooie thema's, maar het gaat om de kern die enkele jaren geleden bij het integraal veiligheidsplan is besproken. De overheid heeft een belangrijke taak qua veiligheid, maar het is geen monopolie van de overheid, de samenleving als geheel moet dit op een goede manier aanpakken.

De overheid wil de burgers ondersteunen om de veiligheid in hun eigen werk- en woonomgeving te bewerkstelligen, maar de burger heeft zelf ook een verantwoordelijkheid. Als iemand zegt dat er in zijn straat te hard wordt gereden maar hij dat zelf ook doet, is het niet zo dat de overheid maar moet gaan controleren. Raadsleden mogen altijd aanwezig zijn bij bijeenkomsten over de wijkveiligheidsplannen. Er was onlangs zo'n bijeenkomst in Vinkel en Nuland waar de veiligheidsbeleving, maar ook de cijfers zijn besproken en in het vierde kwartaal van 2021 is er zo'n bijeenkomst in onder andere Hambaken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) gaat ervan uit dat de overheid er wel is als er stelselmatig problemen in een wijk zijn en ze vraagt of niet wordt gehandhaafd als iemand zelf te hard rijdt. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat er wordt gehandhaafd op het moment dat het nodig is en er veel doorgaand verkeer is, maar in een doodlopende straat met alleen bestemmingsverkeer wordt hierover een gesprek aangegaan. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) concludeert dat het op andere plekken anders kan zijn. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat de overheid geen vluchtheuvel voor elk probleem in de samenleving is. Iedereen is verantwoordelijk voor de veiligheid, maar bij extreme situaties moet de overheid wel ingrijpen.

Als iemand aangeeft ergens last van te hebben, opent dit ook de ogen van anderen en zo kan het goede gesprek helpen om een probleem op te lossen. Ook huiselijk geweld is een belangrijk thema en 'Geweld hoort nergens thuis' wordt in de toekomst gehandhaafd. Dit is ook een belangrijk thema voor het OM, iemand kan drie maanden gevangenisstraf 20

krijgen voor huiselijk geweld, terwijl iemand voor een overval een jaar moet zitten. De officier heeft wel een steen in de vijver gegooid en Oost-Brabant wil hard aan dit thema blijven werken. Het is niet zo dat met een lobby direct miljoenen worden binnengehaald. Er is bijvoorbeeld de afgelopen drie jaar rondom het station een traject BO MIRT geweest. Dat betekent niet dat er direct goedkeuring voor miljoenen voor het station is, maar Den Bosch staat wel op een lijstje en de minister, ProRail en de NS pronken daarmee. Dat zijn wel resultaten qua prioriteitstelling bij de NS, ProRail en het ministerie van I&W. De heer Van Hattem (PVV) hoorde dat er bijeenkomsten over de wijkveiligheidsplannen zijn en hij vraagt of er ruim voor de gemeenteraadsverkiezingen duidelijkheid is over de stand van zaken in de wijken en welke inzet de raad van het college mag verwachten op het gebied van de veiligheid in de wijken, zodat dit kan worden meegenomen in discussies richting de gemeenteraadsverkiezingen en de plannen die worden gemaakt. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat in deze periode alle Wijkveiligheidsscans worden afgerond. De raad is via raadsinformatiebrieven geïnformeerd over de wijken waar de veiligheidsscan al is gedaan. Die informatie wordt gebundeld en gepresenteerd op een veiligheidsavond waarop de hoofdlijnen aan de raad worden gepresenteerd.

De heer Van Hattem (PVV) vraagt of het college dan ook aangeeft wat de plannen zijn. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dit niet het geval is. In de gesprekken met de wijken gaat het over de verdere ontwikkelingen en in Nuland worden hele andere keuzes gemaakt dan in Empel of in West. Iedere wijk kiest zijn eigen prioriteit. Soms gaat het over praktische knelpunten in een wijk en soms over preventieprogramma's of middelengebruik. 11-11 is een voorbeeld van samenwerking, hij wil binnen de wettelijke randvoorwaarden tot een mooi feest komen en dat betekent dat mensen een QR-code moeten hebben, dat er gebieden afgezet moeten worden en dat er toegangscontroles moeten zijn. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de gemeente zelf handhavingsprioriteiten kan stellen. Bijvoorbeeld de gemeente Urk heeft gezegd niet op deze maatregelen te handhaven en hij roept op om bij buitenevenementen de mogelijkheid te bieden om samen te komen zonder dat er strikte regels gelden. Hij wil voorkomen dat het carnaval alleen voor de happy few is. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat carnaval pas in het eerste kwartaal van 2022 is, nog voor de verkiezingen. Hij wil wel prioriteiten stellen, maar zich ook aan de wet houden. De PVV wil bij andere thema's wel altijd de wet handhaven en het is vreemd dat dit op dit thema niet het geval is.

De heer Van Hattem (PVV) heeft nooit gezegd dat iedere wet zo strak mogelijk moet worden gehandhaafd. Hij hoort de portefeuillehouder vaak zeggen dat hij niet achter elke boom een handhaver wil zetten, maar nu kan er geen millimeter van de coronaregels worden afgeweken. Hij wil weten hoeveel ruimte er is om handhavingsprioriteiten te kunnen stellen. Portefeuillehouder Mikkers vindt dat de heer Van Hattem het over twee verschillende zaken heeft, namelijk over handhaven en over de voorwaarden voor een evenement. Hij wil zich bij de voorwaarden van het evenement aan de wet houden. Er is voor gekozen om bij de coronacheck op basis van signalen te handhaven en er wordt niet achter iedere boom of horecaondernemer een BOA of een politieagent neergezet, maar de partners in de stad krijgen het vertrouwen. Zoals alle andere evenementen moet ook dit evenement zich aan de wettelijke voorwaarden houden. De heer Slikker (PvdA) weet dat veel mensen in de stad zich zorgen maken over het feit dat dit evenement € 11,00 kost. Hij weet dat dit de kosten van afrastering, sanitaire voorzieningen, de schoonmaak van het terrein, de beveiliging e.d. dekt, maar het zou goed zijn als de gemeente en de horeca samen inzage geven in de onderbouwing van dit bedrag. Verder kan de gemeente samen met Quiet iets betekenen voor mensen voor wie € 11,00 veel geld is.

Portefeuillehouder Mikkers maakt de kosten zeker inzichtelijk. Die zijn in ieder geval hoger dan op sommige Facebookpagina's staat. 21

Tweede termijn De heer Van Hattem (PVV) wil geen gehoor geven aan de oproep van minister Grapperhaus om een asielopvanglocatie te regelen, maar hij las net op Twitter dat D66 dit in de commissie Sociaal naar voren wil brengen en hij vraagt zich af of dit in de commissie Bestuur thuishoort omdat dit via de Veiligheidsregio bij de burgemeester als portefeuillehouder landt. De heer Geers (VVD) vindt het verkeerd dat iemand hier zijn collega's leeghoofden noemt. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de heer Geers het grapje over ingenieur Leeghwater niet heeft begrepen. De heer Geers (VVD) vindt dat dit niets met humor te maken heeft. Hij vindt dit soort woordgrapjes hier niet gepast. De heer Van Hattem (PVV) vindt het plaatsen van windmolens wel leeghoofdig beleid. Overige onderwerpen ter bespreking 7.

Vaststellen van de werkplanning De voorzitter meldt dat de portefeuillehouder aanbiedt om een informatieavond over veiligheid te houden. De heer De Groot (Rosmalens Belang) maakt graag gebruik van dat aanbod. De voorzitter concludeert dat dit voor de meeste raadsleden geldt.

8.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering om 23.08 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 25 november 2021. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, A.P.R.G.M. van Rosmalen

22