2. Plan van Aanpak Farent, MEE, GGD en Humanitas Basisondersteuning 2023-2024

SAMEN SOCIAAL STERKER Verkorte weergave Plan van aanpak Basisondersteuning 2023-2024 in de gemeente ’s-Hertogenbosch

SAMEN SOCIAAL STERKER Verkorte weergave Plan van aanpak Basisondersteuning 2023-2024 in de gemeente ’s-Hertogenbosch

SAMEN SOCIAAL STERKER

INHOUD Inleiding.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 7 Visie en ambitie.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 8 Deelopdracht 1. Informatie en advies. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11 Deelopdracht 2. Ondersteuning van vrijwilligers en mantelzorgers. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 13 Deelopdracht 3. Aanpak eenzaamheid en dementie.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 18 Deelopdracht 4. Samen Gezond ’s-Hertogenbosch.. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 22 Deelopdracht 5. Samen tegen armoede. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25 Deelopdracht 6. Opvoeden en meedoen. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 28 Deelopdracht 7. Jeugd- en jongerenwerk PowerUp073. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 35 Nawoord. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 43 Bijlage; personele- en financiële vertaling. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44

5

SAMEN SOCIAAL STERKER

INLEIDING Dit document is een verkorte weergave van ons Plan van aanpak basisondersteuning 2023-2024 in de gemeente ’s-Hertogenbosch. In dit document geven we een verkort overzicht van onze visie, ambitie en een beschrijving van onze activiteiten op zeven door de gemeente ’s-Hertogenbosch geformuleerde deelopdrachten binnen de Inkoopopdracht Basisondersteuning 2023-2024.

Het betreft de deelopdrachten: 1. Informatie en advies 2. Ondersteuning vrijwilligers en mantelzorgers 3. Aanpak eenzaamheid en dementie 4. Samen gezond ’s-Hertogenbosch 5. Samen tegen armoede 6. Opvoeden en meedoen 7. Jeugd- en jongerenwerk

Verwijzing naar volledige weergave

De basis versterken

Voor een volledige weergave van onze visie, ambitie, aanpak en activiteiten, inclusief schets van relevante maatschappelijke ontwikkelingen en maatschappelijke impact die we nastreven, verwijzen we naar ons Plan van aanpak basisondersteuning 2023-2024 gemeente ’s-Hertogenbosch. Dit plan is tot stand gekomen in nauwe afstemming met de gemeente ’s-Hertogenbosch. Met het plan, en dus met de in dit document genoemde activiteiten, investeren we in een vitaal en sociaal ’s-Hertogenbosch waar inwoners gelijke kansen hebben, hun talenten kunnen ontwikkelen en naar vermogen meedoen in de Bossche samenleving.

Met onze inzet op de deelopdrachten versterken we de basisondersteuning in ’s-Hertogenbosch. Ons Consortium Basisondersteuning staat voor vrij toegankelijke, laagdrempelige en vroegtijdige ondersteuning en hulp op plekken waar inwoners wonen, werken en samenleven. Professioneel en integer bouwen we samen met inwoners en partners in de stad aan sociale veerkracht.

Consortium Basisondersteuning ’s-Hertogenbosch Farent, GGD, MEE en Humanitas vormen met elkaar het Consortium Basisondersteuning in ’s-Hertogenbosch. Als samenwerkingsverband voeren we de Inkoopopdracht Basisondersteuning 2023-2024 van de gemeente ’s-Hertogenbosch graag uit. Samenwerking en gezamenlijke uitvoering is het uitgangspunt. Ons Plan van aanpak is geschreven vanuit het Consortium. Namen van onze organisaties worden bewust niet genoemd bij de beschrijving van onze activiteiten.

Verkort overzicht van activiteiten op zeven deelopdrachten In dit document geven we per deelopdracht –naar de door de gemeente gestelde (sub)doelstellingenpuntsgewijs ons aanbod van activiteiten.

7

SAMEN SOCIAAL STERKER

SAMEN SOCIAAL STERKER

VISIE EN AMBITIE We werken aan vitale en sociale buurten waar inwoners het leven als waardevol ervaren, op constructieve wijze met tegenslag omgaan en volwaardig meedoen. We werken integraal en gaan uit van de hele mens en zijn eigen kracht. Waar nodig bieden we hulp, advies, voorlichting en ondersteuning. Dat doen we in individuele contacten, maar ook in groepsverband. We zijn aanspreekpunt voor inwoners op alle aspecten van het dagelijks leven. We staan naast inwoners, nemen de tijd voor echt contact en gaan uit van ieders mogelijkheden. We zijn aanjagers van verbinding en stimuleren dat inwoners (kunnen) meedoen.

realiseren van maatschappelijke meerwaarde is onze bijdrage overigens niet altijd even specifiek aan te geven. We doen een appél op organisaties om samen met ons bij te dragen aan maatschappelijke impact. Met de gemeente werken we vanuit partnerschap; aanspreekbaar, kritisch meedenkend, aanstekelijk en enthousiast.

nemen we mee bij de ontwikkeling van onze buurtwerkplannen. Ook vanuit onze registraties zien we de ontwikkeling in de aard en omvang van vragen van inwoners. We delen onze waarnemingen graag met de gemeente; deze kunnen immers relevant zijn bij het maken en evalueren van beleidskeuzes. Als samenwerkende partners zijn we allemaal actief in meerdere gemeenten en bij andere opdrachtgevers.

Onze mensen zijn zichtbaar aanwezig in de wijken, we zijn laagdrempelig te benaderen via Koo, de wijkpleinen, consultatiebureaus, de Buurtteams, het onderwijs, toegankelijke folders en informatieve websites, etc. Met regelmaat laten we onszelf zien en horen in de stad. We blijven zoeken en werken aan (nieuwe) wegen om in contact te komen met moeilijk bereikbare groepen. We zoeken bestaande (Bossche) netwerken op waarbinnen deze groepen zich bewegen en leggen verbindingen met hen. We gaan digitalisering actiever inzetten en we versterken het blended werken. Inwoners die minder digitaal vaardig zijn blijven we vanzelfsprekend op andere passende manieren ondersteunen.

Preventie is de basis van waaruit we werken. Samen met inwoners en partners dragen we preventief bij aan ieders eigen kracht en een veilige, vitale, leefbare en gezonde Bossche samenleving. Vroegsignalering is de sleutel tot tijdig ingrijpen en het voorkomen van inzet van zware zorg. We trainen onze medewerkers en vrijwilligers, maar ook onze partners, in vroegsignalering op alle leefgebieden. Ook zorgen we voor actuele kennis over ons volledige ondersteuning- en hulpverleningsaanbod en de weg hier naartoe. We intensiveren de contacten met partners. Met elkaar werken we aan minder schakels, minder bureaucratie, betere afstemming, meer professionele ruimte en meer mogelijkheden voor maatwerk. Daarbij hebben we een gezamenlijk doel: inwoners mogen niet tussen wal en schip vallen, met name bij de kritische overgangen tussen 1e en 2e lijn.

We zijn ambitieus in onze aanpak. In een vroeg stadium zien we kansen ontstaan om inwoners (meer) te versterken. In doorlopend gesprek met elkaar, inwoners, de gemeente en ketenpartners ontstaan er innovatieve ideeën die tot daadwerkelijke vernieuwing kunnen uitgroeien. We zoeken actief naar kansen en mogelijkheden voor de financiering en ontwikkeling van nieuwe activiteiten die bijdragen aan onze doelstellingen en die van de gemeente. Hierin trekken we graag samen op met de gemeente. We geloven in gezamenlijke cocreatie. Zodra we ontwikkelingen zien die vragen om een verschuiving of verandering van inzet, gaan we hierover in gesprek met de gemeente. Ook als de gemeente een andere inzet verwacht staan we uiteraard open voor gesprek.

Als samenwerkingspartners organiseren we alle ondersteuning zoveel mogelijk gebundeld en in samenhang. We verbinden verschillende expertise en invalshoeken en met elkaar vormen we een compleet en stabiel ondersteuningsverband in en voor ’s-Hertogenbosch. Onze expertise is complementair en dit maakt ons uniek! Inwoners kunnen rekenen op een goede match tussen vraag en aanbod. Daartoe combineren we de inzet van informele en formele ondersteuning. We realiseren maatschappelijke meerwaarde op het niveau van de inwoner, de wijk en de samenleving. Bij het

Onze mensen beschikken over een schat aan informatie over wat er speelt onder inwoners in buurten en wijken. Die informatie, aangevuld met input van inwoners,

8

4

De gemeente ’s-Hertogenbosch kan gebruik maken van elders opgedane kennis en ‘best practices’. Deze brede kennis zetten we uiteraard ook in bij ons interne trainingsaanbod voor professionals. We bieden onze professionals vanuit de verschillende organisaties de gelegenheid om samen deel te nemen aan dezelfde training.

SAMEN SOCIAAL STERKER

INFORMATIE EN ADVIES Deelopdracht 1

Doelstelling: Inwoners weten de weg te vinden als het gaat om informatie, vragen en advies over het sociaal domein.

11

SAMEN SOCIAAL STERKER

DIT DOEN WE Deelopdracht 1

Basis versterken • Doorlopend informeren en adviseren van inwoners. • Wegwijs maken van inwoners in het veld van de maatschappelijke ondersteuning.

Koo

SAMEN SOCIAAL STERKER

ONDERSTEUNING VAN VRIJWILLIGERS EN MANTELZORGERS Deelopdracht 2

• (Mede) bemensen (formatie) van de wijkpleinen en de diverse telefoonteams • Signaleren van ontwikkelingen in het sociaal domein en passende acties uitzetten, op basis van de informatie/geregistreerde vragen bij Koo. • Intensief samenwerken en actief verwijzen van en naar Koo, wijkpleinen (-coördinatoren), Buurtteams, Team Toegang en Regie van de gemeente en andere organisaties voor ondersteuning in het sociaal domein.

Doelstelling: inwoners zetten zich vrijwillig in en voelen zich hierin goed ondersteund en gewaardeerd. mantelzorgers voelen zich goed ondersteund en gewaardeerd.

12

13

SAMEN SOCIAAL STERKER

Veel inwoners zetten zich vrijwillig in. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan een sociaal en leefbaar ‘s-Hertogenbosch. Samen met de gemeente willen we de inzet van Bossche vrijwilligers op peil houden en zo mogelijk vergroten. Ook mantelzorgers verdienen onze steun. Het is belangrijk dat mantelzorgers worden gevonden, ondersteund en gewaardeerd voor hun inzet.

ONDERSTEUNING VRIJWILLIGERS Subdoelstelling 1: meer inwoners zetten zich vrijwillig in. Dit doen we:

resultaat een meer divers aanbod van vrijwilligerswerk.

• Promoten van vrijwillige inzet via nieuwsbrieven, de website, bijeenkomsten en campagnes.

Subdoelstelling 3: vrijwilligersorganisaties en organisaties die veel vrijwilligers hebben, zijn eenmalig of bij voorkeur voor een langere periode gematcht aan het bedrijfsleven/ ondernemers. Dit doen we:

• Werven en behouden van jonge vrijwilligers. Daartoe zoeken we nauwe samenwerking met onder meer het jongerenwerk en de scholen in ’s-Hertogenbosch.

• Inzetten van de sociaal makelaar van Galant bij de matching van vrijwilligersorganisaties en bedrijven. De sociaal makelaar koppelt personele inzet, materialen en/of geld van bedrijven die maatschappelijk (willen) ondernemen aan lokale stichtingen en verenigingen.

• Specifiek werven en begeleiden van kwetsbare inwoners en mensen met een andere culturele achtergrond. Ook dit vrijwilligerspotentieel willen we benutten. We ondersteunen vrijwilligersorganisaties bij het op maat begeleiden van deze inwoners/vrijwilligers.

Subdoelstelling 4: organisaties die werken met vrijwilligers ontvangen de ondersteuning waar zij behoefte aan hebben. Dit doen we:

• Bij elkaar brengen van lokaal ‘vraag en aanbod’ van vrijwilligerswerk. Dit doen we met behulp van de stedelijke vacaturebank. De ‘koude’ matching via de vacaturebank werkt effectief voor veel vrijwilligers.

Subdoelstelling 2: vrijwilligers verrichten vrijwilligerstaken die aansluiten bij hun persoonlijke belangstelling en mogelijkheden. Dit doen we:

• Bieden van ondersteuning op maat aan vrijwilligers, vrijwilligersorganisaties en vrijwilligersinitiatieven via Galant. We doen dit onder andere via informatie- en adviestrajecten, netwerkbijeenkomsten en deskundigheidsbevordering.

• Ondersteunen van (vrijwilligers)organisaties bij het inrichten van toekomstbestendig vrijwilligerswerk. Hiermee zijn zij beter toegerust en sluiten zij beter aan op de wensen en mogelijkheden van vrijwilligers.

• Aanjagen van toekomstbestendig, divers en inclusief vrijwilligerswerk. We rusten organisaties toe op de veranderende vraag van zowel de overheid als vrijwilligers.

• Inzetten van warme matching voor inwoners die niet zelfstandig hun weg vinden naar vrijwilligerswerk dat aansluit bij hun talenten en behoeften. Deze inwoners krijgen hulp en advies via de wijkpleinen, de opbouwwerkers en Galant.

• Samenwerken met Galant vanuit de Buurtteams (opbouwwerkers) voor ondersteuning aan wijk- en buurtorganisaties. De inzet van opbouwwerkers beschrijven we nader in Deelopdracht 6. • Ondersteunen van organisaties zonder formele status met het financieel beheer van wijk- en dorpsbudgetten en het aanvragen van gemeentelijke subsidies.

• Versterken en uitbreiden van onze samenwerking met ’S-PORT en Huis73 Amateurkunstbalie. Met als 14

SAMEN SOCIAAL STERKER

Subdoelstelling 5: vrijwilligers voelen zich gewaardeerd. Dit doen we: • Bieden van doorlopende scholing en begeleiding aan vrijwilligers. In de VrijwilligersAcademie073 kunnen Bossche vrijwilligers leren, zichzelf ontwikkelen en andere vrijwilligers ontmoeten. • Bieden van advies op maat aan (vrijwilligers)organisaties. We geven tips over hoe zij hun vrijwilligers kunnen waarderen en benadrukken daarbij het belang van gelijkwaardigheid.

Subdoelstelling 6: vrijwilligers zijn bekend met en tevreden over de dienstverlening van Galant. Dit doen we: • Promoten en profileren van het vrijwilligerswerk via Galant. We besteden extra aandacht aan het 20-jarig bestaan van Galant (2023) en profileren Galant als hét expertisecentrum voor vrijwillige inzet in

’s-Hertogenbosch. • Specifiek inzetten op werven en behouden van jonge vrijwilligers. • Uitvoeren van tevredenheidsonderzoeken onder vrijwilligers(organisaties). We peilen de tevredenheid over onze inzet en signaleren nieuwe kansen.

Subdoelstelling 7: de betrokkenheid en participatie van inwoners in de Gestelse Buurt wordt vergroot om de leefbaarheid in de buurt te versterken. Dit doen we: • Realiseren van broedplaats ‘de Guido’ als onderdeel van ‘De Gestelse Buurt werkt’. Via de Guido dragen we effectief bij aan meer leefbaarheid, veiligheid en participatie van inwoners in de Gestelse buurt. Deze subdoelstelling realiseren we met de inzet van tijdelijke middelen.

SAMEN SOCIAAL STERKER

ONDERSTEUNING MANTELZORGERS Subdoelstelling 1: inwoners verlenen mantelzorg. Dit doen we:

‘In voor mantelzorg-thuis’. De geleerde lessen implementeren we onder andere bij de Vrijwillige Thuishulp.

• Herkennen en erkennen van mantelzorgers in al onze ondersteuningstrajecten.

• Aanbieden van een palet aan diensten zoals tuinonderhoud en de Mantelaar. Tuinonderhoud is opgezet in samenwerking met de gemeente en wordt uitgevoerd door medewerkers van Weener XL. In de Mantelaar werken we samen met VVT-instellingen aan optimale samenwerking met mantelzorgers.

• Geven van voorlichting en trainingen aan professionals van (zorg)organisaties zodat zij mantelzorgers beter herkennen en het gesprek met hen aangaan over hun zorgrol en mogelijke overbelasting. • Bieden van een mantelzorgverklaring aan mantelzorgers (via onze mantelzorgconsulenten). Met gemeentelijke instanties en woningcorporaties hebben we hierover afspraken gemaakt.

Subdoelstelling 3: mantelzorgers worden voldoende ondersteund. Dit doen we: • Onderhouden van een stevig mantelzorgondersteuningsnetwerk.

Subdoelstelling 2: mantelzorgers kunnen de belasting aan die de mantelzorg met zich meebrengt. Dit doen we:

• Zorgen voor toegankelijke mantelzorgconsulenten, via het Koo-wijkplein en in de wijk. Mantelzorgers kunnen bij hen terecht met en zonder afspraak. De consulenten maken deel uit van het Buurtteam en hebben korte lijnen met huisartsen, POH, wijkverpleging en thuiszorg.

• Inzetten van de mantelzorgscan en/of Bordje vol om mogelijke overbelasting inzichtelijk te krijgen. Onze mantelzorgconsulenten gaan in gesprek met de mantelzorger over de uitkomsten van de scan en bekijken of (meer) ondersteuning nodig is.

• Bieden van individuele informatie, advies en emotionele ondersteuning aan mantelzorgers.

• Inzetten van Vrijwillige Thuishulp (VTH) voor inwoners en/of mantelzorgers met een klein netwerk die zelf hun hulp en/of praktische zorgtaken niet kunnen regelen. VHT kan hulp bieden, maar ook een buddy via NIO is mogelijk.

• Verzorgen van trainingen (Mantelzorg de baas), themabijeenkomsten, lotgenotencontacten en informatieverstrekking bij het Alzheimer- en NAH café.

• Inzetten van de Social coach die helpt bij het aanbrengen van structuur in het huishouden en/of leven, en bij de opzet van buurtgebonden diensten door vrijwilligers (ter ontlasting van mantelzorgers).

• Ondersteunen van jonge mantelzorgers, in samenwerking met PowerUp073 en Vanzelfsprekend (warme doorgeleiding). In de Week van de Jonge Mantelzorgers bieden we een gezamenlijke programmering en uitvoering. Ook organiseren we collectieve activiteiten voor kinderen jonger dan 12 jaar, in de vorm van Bikkels groepen en via Chille Kids (Vanzelfsprekend).

• Verwijzen naar passende respijtzorg. Onze mantelzorgconsulenten kennen de weg in zorgland en de mogelijkheden binnen de verschillende wetten en bij zorgverzekeraars. Zo nodig regelen zij de respijtzorg samen met de mantelzorger.

• Bieden van ondersteuning op maat aan mantelzorgers van mensen met een psychische kwetsbaarheid of verstandelijke beperking. We trekken hierin samen op met onder meer GGZ.

• Verbeteren van de samenwerking met/voor mantelzorgers en vrijwilligers dankzij het programma

16

SAMEN SOCIAAL STERKER

Subdoelstelling 6: mantelzorgondersteuning zorgt dat de zorgprofessionals en vrijwilligers kunnen signaleren en doorverwijzen naar mantelzorgondersteuning. Dit doen we:

• Promoten van de, in de zorg ontwikkelde, VIP-lifeapp. Met deze app kunnen zorgprofessionals en mantelzorgers in een beveiligde omgeving met elkaar communiceren.

• Trainen van onze eigen professionals en vrijwilligers in het signaleren van (overbelaste) mantelzorgers.

Subdoelstelling 4: mantelzorgers zijn bekend met en tevreden over de mogelijkheden voor mantelzorgondersteuning. Dit doen we:

• Trainen van professionals bij andere (zorg)organisaties via signaleringbijeenkomsten en de cursus Wegwijs in zorgland.

• Trainen van onze eigen professionals en vrijwilligers in het signaleren van (overbelaste) mantelzorgers. • Informeren van mantelzorgers over beschikbare ondersteuning, via onze website, nieuwsbrieven en sociale media.

• Adviseren en informeren van beroepskrachten en vrijwilligers van andere organisaties. Onze mantelzorgconsulenten fungeren als een verbindende schakel tussen (medische) zorg, VVT en welzijn.

• Zichtbaar aanwezig zijn op vindplaatsen, ook van mantelzorgers met een andere culturele achtergrond en mantelzorgers van mensen met GGZ-problematiek.

• Voeren van multidisciplinair overleg met huisartsen en het Jeroen Bosch Ziekenhuis. Bezoek aan huisartsen intensiveren we in de komende periode.

• Verzorgen van voorlichting over mantelzorgondersteuning in moskeeën en organiseren van dialoogtafels met kleurrijke mantelzorgers.

• Samenwerken met Vanzelfsprekend en PowerUp073 met het oog op jonge mantelzorgers. Samen geven we voorlichting aan leerkrachten op scholen, inclusief trainingen over herkennen, omgang en ondersteuning van jonge mantelzorgers.

• Bieden van voorlichting en training op basisscholen over jonge mantelzorgers. We doen dit samen met Vanzelfsprekend.

• Informeren van Buurtteams, PowerUp073 teams en Koo over de activiteiten van Vanzelfsprekend.

• Bieden van voorlichting en training op scholen voor voortgezet onderwijs over jonge mantelzorgers. We doen dit samen met PowerUp073.

• Verzorgen van een jaarlijkse presentatie voor Koo-medewerkers door ons kenniscentrum Mantelzorg. Zo nodig, sluit Vanzelfsprekend hierbij aan.

• Uitvoeren van tevredenheidsonderzoeken onder mantelzorgers.

Subdoelstelling 5: mantelzorgers voelen zich gewaardeerd. Dit doen we: • Bieden van een luisterend oor, meedenken en uitspreken van persoonlijke waardering. • Onderstrepen van het belang van mantelzorg in onze publicaties en uitingen. • (Mede) organiseren van de jaarlijkse Dag van de mantelzorg. • Uitreiken van de jaarlijkse mantelzorgwaardering van 50 euro namens de gemeente ’s-Hertogenbosch.

17

SAMEN SOCIAAL STERKER

AANPAK EENZAAMHEID EN DEMENTIE

SAMEN SOCIAAL STERKER

Op alle fronten zetten we in op preventie van eenzaamheid. Een aanpak gericht op het voorkomen van eenzaamheid levert meer op dan een aanpak gericht op het verminderen van eenzaamheid. Ook zetten we ons in voor een Bossche samenleving waar mensen met dementie zo gewoon mogelijk meedoen. We dragen bij aan een Dementie Vriendelijke Gemeenschap ‘s-Hertogenbosch.

Deelopdracht 3 Subdoelstelling 1: inwoners zijn niet eenzaam. Dit doen we:

• Aanbieden van de online training Meer contact. In deze training krijgen inwoners inzicht in hun eigen eenzaamheid. Ook activeren we hen in het doorbreken van hun eenzaamheid in kleine haalbare stappen. Als meer ondersteuning nodig is, zetten we vrijwilligers in die kennis hebben van eenzaamheid. In een-op-een contact werken zij aan vertrouwen en (samen) kleine stappen zetten die de eenzaamheid doorbreken.

Toeleiden naar ontmoeting • Toeleiden naar ontmoeting via ons Infopunt eenzaamheid. Inwoners, hun naasten en indirect betrokkenen kunnen gemakkelijk en laagdrempelig contact opnemen met ons. Samen bespreken we of en hoe er sprake is van eenzaamheid. Aansluitend geven we advies en organiseren we passende vervolgstappen. Zowel voor inwoners van 55- als voor 55+ inwoners bieden we vervolgtrajecten op maat.

• Jaarlijks deelname aan de landelijke ‘Week tegen eenzaamheid’. Samen met andere Bossche organisaties geven we publiciteit aan eenzaamheid. Op allerlei manieren en langs verschillende kanalen maken we het thema bespreekbaar.

• Verzorgen van trainingen signalering en gesprekstechnieken voor vrijwilligers en beroepskrachten die veel in contact zijn met ouderen.

• Actief bijdragen aan de stedelijke werkgroep eenzaamheid. De werkgroep is een broedplaats voor nieuwe initiatieven. We bespreken trends en ontwikkelingen en maken afspraken over het opzetten en uitvoeren van (nieuwe) activiteiten.

• Actief door met ons succesvolle project Thuis Actief Samen (TAS). Ouderen die meedoen in het project ontvangen met regelmaat een tasje met activiteiten, bezorgd door een vrijwilliger. De vrijwilliger knoopt een praatje aan en is alert op signalen die duiden op eenzaamheid en behoefte aan meer contact. Aansluitend gaan we aan de slag met het realiseren van meer contact. Doelstelling: ouderen hebben voldoende contacten, zinvolle daginvulling en ontvangen ondersteuning waardoor zij langer prettig thuis kunnen wonen.

18

Faciliteren van ontmoeting • Faciliteren van ontmoeting in ons Vriendencafé voor inwoners ouder dan 55 jaar. In het café kunnen inwoners andere Bosschenaren ontmoeten die ook behoefte hebben aan meer sociale contacten. Een gesprek met onze professionals en vrijwilligers is ook mogelijk; samen bespreken we wensen en behoeften aan contact, mogelijk ook op andere plekken.

• Aanbieden van de cursus Ontmoeten kun je leren. Inwoners leren hoe zij (opnieuw) contacten kunnen leggen en wat zij verder kunnen doen om eenzaamheid te voorkomen/ tegen te gaan. De cursus is toegankelijk voor alle inwoners via het Regionaal TrainingsCentrum (zie Deelopdracht 6).

• Onderzoeken van de start van een Vriendencafé voor inwoners jonger dan 55 jaar. Daarmee spelen we in op de toenemende eenzaamheid onder (jong)volwassenen. 19

SAMEN SOCIAAL STERKER

• Faciliteren van ontmoeting in onze huiskamers en ouderensteunpunten. Op de ouderensteunpunten zijn tevens informatie en advies beschikbaar.

• Preventief inzetten van onze Bezoekdienst voor weduwen en weduwnaars. Na verlies van een partner en in de periode van rouw bieden ervaringsdeskundigen een luisterend oor. Tevens bereiden zij weduwen/ weduwnaren voor op de periode die voor hen ligt.

• Samenwerken met zorgorganisaties aan het inrichten van zogenaamde hybride huiskamers. In deze huiskamers brengen we ouderen vanuit de zorgorganisatie samen met ouderen uit de omliggende buurt. Het betreft dan thuiswonende ouderen met een zorgbehoefte.

SAMEN SOCIAAL STERKER

• Werken aan vraaggestuurde interventies, op basis van onze inventarisatie, aangevuld met vragen en wensen. • Aansluiten bij bestaande netwerken. Stedelijk

Subdoelstelling 2: inwoners met dementie kunnen langer thuis wonen, dankzij de methodieken van social trial en dementievriendelijke gemeente. Dit doen we:

• Faciliteren van digitale punten waar ouderen, eventueel met hulp, gebruik van kunnen maken.

In wijken Zuid, West en Binnenstad • Versterken van onze samenwerking met sport- en cultuurorganisaties in de stad. Samen kunnen we een breder palet aan activiteiten aanbieden.

• Uitvoeren van het plan van aanpak Dementievriendelijke Gemeenschap in de wijken Zuid, West en Binnenstad. Vanwege forse vergrijzing hebben we gekozen voor deze wijken, in overleg met de gemeente ’s-Hertogenbosch. Per wijk hebben we een buurtgericht plan van aanpak gemaakt, in samenwerking met organisaties en bewoners. Daarbij ligt de focus op het versterken van de directe omgeving: de sociale verbanden van buren, informele organisaties, winkels en andere voorzieningen.

• Realiseren van ontmoetingsplekken en activiteitenruimtes -samen met inwoners- voor mensen met psychische kwetsbaarheid in Hambaken. In deze wijk wonen relatief veel mensen met een psychische kwetsbaarheid en zij hebben een grotere kans op eenzaamheid. Mede daarom is Hambaken aandachtsgebied voor Samen Gezond (Deelopdracht 4). • Ondersteunen van inwoners (-organisaties) die ontmoetingsactiviteiten organiseren. Zij kunnen rekenen op (praktische en/of financiële) steun via Galant en onze opbouwwerkers (Deelopdracht 2 en 6).

• Inzetten op maatwerk per wijk, op basis van wensen van inwoners en de bestaande sociale infrastructuur. • Structureel werken aan bewustwording bij inwoners, vrijwilligers, beroepskrachten en organisaties. We helpen hen bij het herkennen van dementie en hoe hiermee om te gaan.

• Ondersteunen van kwetsbare inwoners bij het vinden en vasthouden van vrijwilligerswerk. Het doen van vrijwilligerswerk is een effectieve manier om eenzaamheid tegen te gaan. We zorgen voor warme matching, managen verwachtingen en voorkomen zo teleurstellingen (Deelopdracht 2). Waar nodig, zorgen we voor begeleiding op de vrijwilligerslocatie.

• Werken met een lokale (wijk)klankbordgroep en ontwikkelen van (nieuwe) activiteiten, in samenhang met onze activiteiten in Deelopdracht 6. In Rosmalen (Centrum en Molenhoek)

Inzetten op preventie • Starten van de kennismaking met organisaties, ondernemers en bewoners. Dat doen we via een netwerkbijeenkomst.

• Preventief inzetten van de cursus Positief gezond ouder, voor jonge senioren. Aan de hand van thema’s zoals meedoen en zingeving onderzoeken we wat ouderen kunnen doen om sociale, emotionele en/of existentiële eenzaamheid te voorkomen of te bestrijden. Steeds leggen we het accent op wat er wél kan, juist ook op latere leeftijd. In de cursus werken we samen met ’S-Port (onderdeel bewegen).

• Inventariseren van wat er al is en maken van een plan van aanpak. Rosmalen is een actieve wijk waar al veel gebeurt en waar inwoners samen ook relatief veel kunnen realiseren.

20

• Invulling geven aan het Geheugenhuis, in samenwerking met Huis073. Het Geheugenhuis is een plek voor ontmoeting, informatie en activiteiten voor mensen die vragen hebben over of die willen werken aan een fit geheugen. • Organiseren van voorlichting en lotgenotencontact samen met de Stichting Alzheimer. Denk aan voorlichting en scholing aan bewoners, vrijwilligers en organisaties over signaleren van en omgaan met dementie. • Specifiek oog hebben voor mantelzorgers van mensen met dementie in onze mantelzorgondersteuning.

• Aanbieden van zinvolle daginvulling voor mensen met dementie in onze Huiskamers. • Intensief samenwerken met de teams Sociale Benadering Dementie bij het werven van vrijwilligers, de ondersteuning van mantelzorgers en bij het opzetten en organiseren van collectieve activiteiten. • Ontwikkelen van een zogenaamde Kamer van de tijd in de nieuwe Zuiderschans voor mensen met dementie en hun netwerk. Dit is een plek waar het dagelijks leven met dementie centraal staat; iedereen die te maken heeft met dementie is welkom voor ontmoeting en leren van elkaar. • Organiseren van themabijeenkomsten voor verenigingen (sport, muziek, hobby, cultuur) die in contact komen met mensen met dementie. We doen dit in het kader van de landelijke campagne Iedereen doet mee. ’s-Hertogenbosch is de tweede gemeente in Nederland waar dit programma wordt ingezet.

SAMEN SOCIAAL STERKER

SAMEN GEZOND ’S-HERTOGENBOSCH

SAMEN SOCIAAL SERKER

’s-Hertogenbosch wil een gezonde stad zijn en ondersteunt haar inwoners door het faciliteren van een gezonde leefstijl en meedoen in een gezonde leefomgeving die het maken van gezonde keuzes gemakkelijker maakt. Als de gezondheid van inwoners verbetert, dan nemen de veerkracht en kansen toe om mee te doen in de samenleving. In overleg met de gemeente kiezen we voor focus op de Gezonde School

Deelopdracht 4 Subdoelstelling 1: meer inwoners ervaren hun gezondheid als (zeer) goed. Dit doen we:

•N  auw samenwerken van de CZV met het Jeroen Bosch Ziekenhuis in de netwerksamenwerking Kind naar Gezond Gewicht.

•V  ersterken van de Gezonde School aanpak. Dat doen we onder meer door het verhogen van de inzet van de Gezonde School adviseurs op het voortgezet onderwijs. Zij gaan actief aan de slag met de thema’s gezond gewicht en seksuele weerbaarheid.

•A  anbieden van training over gezondheidsthema’s aan de vrijwilligers, bijvoorbeeld van MIM/Homestart en Thuisadministratie. We doen dit minimaal één keer per jaar. Deskundigheidsbevordering, het voeren van motiverende gesprekken en het vergroten van bereik staan centraal.

•O  rganiseren van de jaarlijkse Gezonde School conferentie rondom een thema, met aandacht voor de nieuwste inzichten, (nieuw) lesmateriaal, workshops en trainingen. Doordat leerkrachten dit in hun scholen brengen, draagt dit indirect bij aan de gezondheid van de jeugd.

•O  nderzoeken van de inzet van leefstijl maatjes; dit zijn vrijwilligers die jongeren laagdrempelig ondersteunen bij leefstijlverbetering.

Subdoelstelling 3: jongeren zijn mentaal weerbaar. Dit doen we: Subdoelstelling 2: jongeren zijn op gezond gewicht. Dit doen we:

• Aanbieden van de WIsH training op alle basisscholen in de stad. WIsH versterkt de weerbaarheid; het programma leert kinderen sociale vaardigheden te oefenen en verbeteren. WIsH is voor alle Bossche basisschoolleerlingen van groep 6 en het programma heeft zijn effectiviteit bewezen.

•O  ptimaliseren van de inzet van de centrale zorgverlener (CZV) binnen de Jeugdgezondheidszorg. Kinderen met overgewicht, die vanwege achterliggende of complexe problematiek niet ondersteund kunnen worden binnen de reguliere contacten, komen bij de CZV. Deze neemt een brede anamnese af en ondersteunt het gezin of zorgt voor juiste hulp.

Doelstelling: meer gezonde en gelukkige jaren voor onze inwoners en het meer benutten van gezondheidspotentieel.

22

•A  anbieden van weerbaarheidstrainingen zoals Rots en Water en Power Kidzzz via het Regionaal Trainingscentrum (RTC). Deze trainingen zijn voor de kinderen met extra kwetsbaarheid. De kinderen worden aangemeld bij het RTC via de ondersteuningsstructuur van het onderwijs.

• Inzet van de CZV specifiek in de wijken met meer kwetsbare kinderen en meer problematiek. Dat doen we door signaleren van de kinderen tijdens de periodiek geneeskundige onderzoeken op het consultatiebureau. Ook komen kinderen bij de CZV via de combinatiefunctionarissen op de Brede Bossche Scholen.

23

SAMEN SOCIAAL STERKER

Subdoelstelling 4: jongeren zijn seksueel weerbaar. Dit doen we:

• Bieden van deskundigheidsbevordering aan beroepskrachten in de training ‘Mensenhandel bestaat hier niet, toch?’ Deze training is geaccrediteerd bij SKJ en Registerplein. Centraal in de training staat het vergroten van signaleringskracht en het verkleinen van de handelingsverlegenheid bij vermoedens van mensenhandel. De training is onderdeel van een breder aanbod deskundigheidsbevordering voor professionals.

• Ondersteunen van het landelijke programma Lentekriebels voor kinderen van de basisschool. Via Lentekriebels leren kinderen al vroeg over hun lichamelijke en seksuele ontwikkeling, afgestemd op hun leeftijd. Lentekriebels gaat over grenzen kennen, uiten en respecteren. Het programma wordt landelijk aangeboden en ondersteund door de Gezonde School adviseur.

SAMEN SOCIAAL STERKER

SAMEN TEGEN ARMOEDE Deelopdracht 5

• Starten met een doorlopende leerlijn seksuele ontwikkeling vanuit de stedelijke werkgroep Seksuele weerbaarheid. De leerlijn is bedoeld voor leerlingen vanaf groep 1 tot en met de eindexamenklas. In de leerlijn is aandacht voor thema’s als seksuele ontwikkeling, grenzen, respect, weerbaarheid, gender en diversiteit, leuke seks en risico’s. Deskundigen vanuit het onderwijs zijn betrokken, maar ook vanuit het COC en Rutgers. Ook werken we aan (zo nodig) specifiek aanbod voor de leerlingen in het speciaal onderwijs.

• Inzetten van een aanvullend programma op het voortgezet onderwijs en MBO; denk aan de Maand van de Liefde. • Aanbieden van de training Girl Power via het Regionaal Trainingscentrum voor kwetsbare meiden. Jongerenwerkers en scholen kunnen hen hiervoor aanmelden. • Aanbieden van preventieve voorlichting, zoals Gevaarlijke liefde, bij jongeren van 13 tot 25 jaar. Getrainde vrijwilligers gaan met jongeren in gesprek over thema’s als grenzen kennen, uiten en respecteren (zowel online als offline), sexting, sextortion en loverboys/girls. We bieden deze voorlichting op het regulier voortgezet onderwijs, in het praktijkonderwijs en de Internationale Schakelklas. Voor jongeren vanaf 13 jaar bieden we de voorlichting ook op locaties buiten het onderwijs.

Regionaal Trainingscentrum (RTC) Het Regionaal Trainingscentrum (RTC) is een samenwerking van GGD, Farent, MEE, Haspel en Ypse. Het RTC organiseert gratis trainingen en bijeenkomsten weerbaarheid, eigen kracht en zelfredzaamheid voor jeugd en volwassenen. Voor volwassenen biedt het RTC lotgenotengroepen en cursussen. De trainingen dragen bij aan meerdere deelopdrachten en worden uit meerdere deelopdrachten (3, 4, 5 en/of 6) gefinancierd. Voor een overzicht van het trainingsaanbod zie: www.regionaaltrainingscentrum.nl. Met de inzet van een PR-campagne, gericht op beroepskrachten (verwijzers voor kinderen- en jongerentrainingen) en volwassen inwoners, willen we het bereik van de trainingen vergroten.

• Inzetten op een beschermende ‘driehoek’ van ouders, docenten en omgeving van jongeren. In contact met elkaar kunnen zij ervoor zorgen dat jongeren zich gesteund weten en dat seksueel misbruik of geweld mogelijk wordt voorkomen of de impact wordt verkleind. • Organiseren van ouderavonden over online veiligheid / liefde online (o.a. Respectme, don’t Sextme), veelal in samenwerking met HALT. Ouders krijgen pedagogische handvatten en informatie over nieuwe ontwikkelingen op dit gebied en plekken waar zij terecht kunnen voor meer advies en ondersteuning.

. Doelstelling: inwoners zijn financieel zelfredzaam.

24

25

SAMEN SOCIAAL STERKER

Onder regie van de gemeente dragen wij bij aan het aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij. We zetten in op voorlichting, vroegsignalering en preventie van armoede en schuldenproblematiek. Informatieverstrekking over ‘Geldzaken en administratie’ vindt altijd plaats in afstemming met de afdeling Financiële Dienstverlening van de gemeente. Met betrekking tot schulden wordt altijd naar EHBG verwezen, ook op communicatief vlak.

Subdoelstelling 1: (dreigende) financiële problemen worden in een vroegtijdig stadium gesignaleerd en inwoners worden snel doorverwezen/toegeleid naar Eerste Hulp bij Geldzaken. Dit doen we:

de financiële administratie. Daartoe werken we samen met vrijwilligers van de wijkpleinen, Thuisadministratie en Get a Grip. We doen wat nodig is: van het aanvragen van een voorliggende of verzachtende voorziening tot en met het volledig uitzoeken en op orde brengen van de administratie, inclusief een overzicht van inkomsten, vaste lasten en schulden.

• Doen van een uitvraag op meerdere leefgebieden bij inwoners die niet via Koo terechtkomen bij onze Buurtteams (zelfmelders, verwijzingen van huisartsen, andere maatschappelijke organisaties, medewerkers Buurtteam).

• Inwoners wijzen op maximaal gebruik van de financiële regelingen en voorzieningen waar zij recht op hebben.

• Voortdurend signaleren van (beginnende) financiële problematiek. Bij financiële problematiek begeleiden onze Buurtteams de inwoner naar Eerste Hulp bij Geldzaken (EHBG). Overige vragen en problemen pakken we op in het Buurtteam. Daarbij hebben we aandacht voor zaken die mogelijk geleid hebben tot financiële problemen. Denk aan een echtscheiding, arbeidsongeschiktheid of het overlijden van een partner.

• Inzetten op regulatie en aanleren van ander gedrag bij inwoners, om nieuwe schulden en/of onverantwoorde uitgaven te voorkomen. Daarnaast motiveren we inwoners tot het zelf op orde houden van hun administratie. Zo houden zij overzicht en kunnen zij verplichtingen nakomen. • Specifieke aandacht voor inwoners met een beperking, inwoners die de Nederlandse taal niet machtig zijn en/of die moeite hebben met digitale ontwikkelingen.

• Investeren in eerder en effectiever signaleren van geldzorgen en beginnende schulden. Daartoe trainen we vrijwilligers en professionals in de basisondersteuning. In overleg met de gemeente ’s-Hertogenbosch bespreken we onze bredere rol en taak. Aanbieden van een training Signalering aan partners is een van de opties.

• Aansluiten bij de financiële dienstverlening van de gemeente (EHBG). Afhankelijk van de situatie en in overleg komen inwoners tijdens en/of na EHBG in begeleiding bij het Buurtteam. Als de problematiek de expertise en mogelijkheden in de basisondersteuning overstijgen, verwijzen we terug naar EHBG.

Subdoelstelling 2: inwoners krijgen praktische ondersteuning bij het op orde brengen van hun administratie. Dit doen we:

• Bieden van praktische ondersteuning aan inwoners die in traject zijn bij EHBG. We motiveren tot het tijdig op orde krijgen van bewijsstukken voor bijvoorbeeld uitkering, het aanleveren van benodigde stukken en/of doorgeven van wijzigingen aan instanties. We ondersteunen bij het nakomen van afspraken en

• Bieden van praktische hulp bij eenvoudige administratieve handelingen en/of het op orde brengen van

26

SDAMEN SOCIAAL STERKER

werken aan regulatie van gedrag en/of aanleren van ander gedrag om zo nieuwe schulden te voorkomen (overbesteding, compensatieschulden, fraude, boetes, verslavingsproblematiek e.a.) We informeren EHBG over wijzigingen in onze hulp aan inwoners in traject bij EHBG en overleggen vooraf met EHBG als we hulp willen stopzetten. • Onderzoeken van de effectiviteit van ‘tupperware party’s’ rondom armoede en schulden. Tijdens laagdrempelige party’s krijgen volwassenen informatie en delen zij zorgen en zelfbedachte oplossingen. Zodra we zicht hebben op doeltreffendheid, haalbaarheid en consequenties van de party’s, bespreken we deze met de gemeente ‘s-Hertogenbosch.

Subdoelstelling 3: kinderen die opgroeien in armoede worden verbonden aan de beschikbare voorzieningen voor kinderen. Dit doen we: • Actief aanwezig zijn in diverse basisscholen. Onze vrijwillige ambassadeurs DOE MEE verwijzen ouders naar de Stichting Leergeld en het Jeugd- en Cultuurfonds. We werven actief nieuwe ambassadeurs en leiden hen op. Zo houden we de pool van ambassadeurs op peil en komen we tegemoet aan de vraag van de basisscholen in de gemeente ’s-Hertogenbosch. • Onderzoeken mogelijkheid van voorlichting aan jongeren: Wat als je 18 wordt? Dat doen we in overleg met de gemeente ’s-Hertogenbosch. Op hun 18de worden jongeren financieel zelfstandig. Juist dan is het belangrijk om hen bewust te maken van financieel gezond gedrag.

SAMEN SOCIAAL STERKER

OPVOEDEN EN MEEDOEN

SAMEN SOCIAAL STERKER

We zetten in op de volgende samenhangende thema’s: kinderen groeien gezond en kansrijk op, ouders voeden met vertrouwen op, inwoners zijn zelfredzaam en psychisch kwetsbare inwoners doen mee dankzij ondersteuning. Deze thema’s zijn uitgewerkt in 14 subdoelstellingen.

Deelopdracht 6 Subdoelstelling 2: kinderen doen nieuwe ervaringen op dankzij het kinderwerk zodat zij zich kunnen ontplooien. Dit doen we:

Subdoelstelling 1: kinderen stromen voorbereid in op het basisonderwijs dankzij de indicatiestelling en toeleiding naar voor- en vroegschoolse educatie (VVE). Dit doen we:

• Organiseren van uiteenlopende activiteiten waarmee kinderen nieuwe ervaringen opdoen en zich ontplooien (ons kinderwerk voor kinderen van 4-12 jaar). We doen dit voor die grote groep kinderen die van huis uit niet kan meedoen aan culturele, educatieve en sociale activiteiten (behalve de school gebonden activiteiten). Met onze activiteiten sluiten we aan bij het landelijke voorloperstraject Rijke Schooldag. De gemeente ’s-Hertogenbosch is deelnemer in dit traject.

• Signaleren van mogelijke problemen bij het gezond en veilig opgroeien van kinderen. Ook signaleren we eventuele kwesties voor de toekomst zoals een risico op een onderwijsachterstand. Daartoe registreren we onder meer het opleidingsniveau en de spreektaal van ouders bij het zuigelingenbezoek aan het consultatiebureau. • Deelname aan de peutermonitor in ’s-Hertogenbosch. Dankzij de peutermonitor kunnen we effectiever sturen op het (non-) bereik van peuters en het toeleiden naar Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE).

• Aanbieden van stedelijke en wijkgerichte activiteiten. Daarbij zoeken we naar een goede balans tussen het aanbieden van inhoudelijk verrijkende activiteiten en maximaal bereik. Stedelijk organiseren we jaarlijks de zomerkampen. In aansluiting op het Gelijke Kansen actieprogramma gaat onze aandacht specifiek uit naar de wijken West, Noord, Zuidoost en Graafsepoort*.

• Informeren van ouders over het voorschoolse aanbod en zo mogelijk wegnemen eventuele bezwaren. Als kinderen in aanmerking komen voor VVE, krijgen ouders een verwijsbrief naar een voorschoolse voorziening. Waar nodig, bieden we ouders ondersteuning bij taalontwikkeling thuis. Ook zorgen we voor warme overdrachten naar dreumesgroepen, ouderkamers, andere oudergroepen en vrijwillige ondersteuning.

Doelstelling: inwoners worden in staat gesteld hun talenten te ontwikkelen doordat zij indien nodig een beroep kunnen doen op laagdrempelige, algemeen toegankelijke ondersteuning.

28

• Inzetten van maatjes bij kinderen die extra ondersteuning nodig hebben bij het opgroeien; bijvoorbeeld bij de overstap van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs. Specifiek voor jonge (brugklas)kinderen kan een maatje dat even meeloopt helpend zijn.

• Voorkomen van ontwikkelachterstanden, onder meer via de samenwerking met Huis73, Compasnul13, de kinderopvang en de gemeente ’s-Hertogenbosch. Samen zetten we in op een goede en gelijkwaardige start voor ieder kind in het onderwijs.

* NB in de andere wijken worden ook activiteiten voor kinderen georganiseerd vanuit de buitenschoolse opvang, scouting of andere vrijwilligersorganisaties

29

SAMEN SOCIAAL STERKER

Subdoelstelling 3: kinderen krijgen passende ondersteuning om hun schoolcarrière goed te doorlopen via het schoolmaatschappelijk werk en de inzet van de jeugdverpleegkundige. Dit doen we:

Subdoelstelling 4: kinderen en ouders worden ondersteund om ziekteverzuim tegen te gaan. Dit doen we: • Vroegtijdig reageren op ziekteverzuim van leerlingen. Dat is zinvol; verzuim is regelmatig een indicator voor onderliggende problemen in het gezin zoals relatieproblemen en financiële problemen. Ook individuele (mentale) problemen van het kind kunnen een factor zijn.

• Creëren van een sluitende ondersteuningsstructuur op reguliere scholen voor primair en voortgezet onderwijs. Nadere afspraken over welke scholen en over de financiering van extra inzet voor (nieuwe) scholen door gemeente moeten nog gemaakt worden. Deze afspraken worden opgenomen in het Addendum.

• Kiezen voor een sociaal-medische invalshoek bij de aanpak van (ziekte)verzuim. Onze jeugdartsen hebben daarin een sleutelrol. Zij vormen een schakel tussen het onderwijs, de medische wereld (zoals huisartsen en het ziekenhuis waar kinderen met bijvoorbeeld SOLK en ADHD begeleid worden), de jeugdhulp en het sociaal domein.

• Deel uitmaken van de bestaande zorgteams op scholen. De zorgteams ondersteunen leerlingen, ontzorgen de school en zijn aanspreekpunt voor leerkrachten en ouders. Vanuit de zorgteams bieden onze schoolmaatschappelijk werkers, jeugdverpleegkundigen (PO) of jeugdartsen (VO) passende ondersteuning aan leerlingen met sociaal-medische of psychosociale vragen of problemen. Op speciaal onderwijsschool de HUB maken onze cliëntondersteuners deel uit van het zorgteam. De inzet van de zorgteams is voornamelijk individueel gericht. Eventuele collectieve hulp bieden we via het Regionaal Trainingscentrum.

• Helpen bij het op orde krijgen van de verzuimprocedure op scholen. In samenwerking met leerplicht werken we aan duidelijke afspraken en rolbeschrijving van de driehoek school, leerplicht en jeugdgezondheidszorg, zoals die ook beschreven is in het Thuiszitterspact.

Subdoelstelling 5: ouders voeden met vertrouwen op doordat zij een beroep kunnen doen op opvoedondersteuning. Dit doen we:

• Samenwerken met partners zoals leerplicht en het schooljongerenwerk in de scholen (zie Deelopdracht 7). Voor de financiering van het schooljongerenwerk moeten met gemeente en scholen nog nadere afspraken gemaakt worden. Deze afspraken worden opgenomen in het Addendum.

• Bieden van deskundige ondersteuning aan jonge ouders. Samen met ouders versterken we opvoedvaardigheden. Daartoe bieden we vroegtijdige inzet van evidence based opvoed-programma’s zoals Stevig ouderschap, Voorzorg en Homestart. Als netwerkondersteuning ook nodig is, zetten we vrijwilligers in van Homestart.

• Fungeren als verbinder in de driehoek school–gezin– buurt. De schoolmaatschappelijk werkers zijn daarbij de schakel tussen het zorgteam en de Buurtteams. Zo betrekken we de brede context waarin elk kind opgroeit. Bij problemen ondersteunen we vanuit verschillende invalshoeken en kiezen we de ingang die het meest kansrijk is. • Signaleren en bespreekbaar maken van intolerantie en polarisatie op scholen. Specifiek gaat onze aandacht uit naar LHBTIQ-vraagstukken en het gebruik van sociale media. We trainen en begeleiden daartoe het onderwijzend personeel.

30

• Helpen bij het oplossen van problemen. Onze professionele en vrijwillige opvoedondersteuners, voorlichters eigen taal en cultuur en maatschappelijk werkers staan paraat voor ouders die spanningen of problemen ervaren (bijvoorbeeld vanwege ziekte, overbelasting, financiële of relatieproblemen). Zij staan ouders en verzorgers bij met raad en daad in de dagelijkse opvoeding van de kinderen (0–18 jaar). Ook ouders die professionele (jeugd)hulpverlening krijgen, kunnen rekenen op steun van een vrijwilliger.

SAMEN SOCIAAL STERKER

Onze aanpak is zoveel mogelijk preventief en zowel individueel als groepsgericht; via moedergroepen, puberbijeenkomsten en themabijeenkomsten. • Bieden van opvoedondersteuning op school en op andere plekken in de wijken. Dat doen we vanuit de jeugdgezondheidszorg, het maatschappelijk werk en/ of in samenwerking met vrijwilligers. Vanuit presentie bereiken we zo veel mogelijk ouders. Onze opvoedondersteuners zijn zichtbaar aanwezig en aanspreekbaar op schoolpleinen, in (brede) scholen, bij buurt- en kindercentra en moskeeën. Ze beantwoorden opvoedvragen en bieden ondersteuning. Onze opvoedondersteuners zijn vooral aanwezig in de wijken waar vaker sprake is van relationele, financiële, sociale of gezondheidsproblemen. In de wijken West, Noord, Zuidoost en Graafsepoort zijn onze opvoedondersteuners structureel verbonden aan het Buurtteam. • Ondersteunen van uit huis geplaatste kinderen en hun ouders en familie. Onze getrainde vrijwilligers begeleiden contactmomenten tussen deze kinderen en hun ouders en familie. De kinderen ervaren praktische steun en een vast herkenbaar gezicht gedurende anderhalf tot twee jaar.

Subdoelstelling 6: ouders voeden met vertrouwen op doordat zij een beroep kunnen doen op ondersteuning wanneer zij in een complexe scheiding komen. Dit doen we: • Bieden van vroegtijdige en laagdrempelige ondersteuning aan kinderen en hun ouders. We helpen ouders bij het zo goed mogelijk vervullen van hun ouderrol, tijdens en na de scheiding. Een veilige en gezonde ontwikkeling van de kinderen staat daarbij centraal. • Inzetten op stressvermindering en de-escalatie in het scheidingsproces. Als neutrale partij brengen onze echtscheidingsconsulenten de situatie in kaart, geven ouders informatie over de gevolgen van scheiding en maken samen met ouders een plan van aanpak. Zo nodig schakelen de consulenten vervolghulp in vanuit de basisondersteuning of partnerorganisaties. • Investeren in werkbare afspraken bij complexe scheidingen. Onze maatschappelijk werkers helpen ouders om weer met elkaar in gesprek te gaan en hun rol als ouder op te pakken. Met ondersteuning maken de ouders een ouderschapsplan met daarin concrete afspraken. Waar het ouders met een beperking betreft, bieden onze cliëntondersteuners begeleiding op maat. Voor het bieden van informatie en advies voor, tijdens en na een complexe scheiding aan ouders en jeugdigen worden apart afspraken gemaakt in een Addendum als onderdeel van het doorbraakthema complexe scheidingen.

• Helpen bij het opstellen van een omgangsregeling en het nakomen van afspraken. Onze geschoolde vrijwilligers zorgen voor een positieve en ontspannen sfeer tijdens contactmomenten of bij de overdracht van de kinderen van de ene naar de andere ouder. • Bieden van psycho-educatie aan ouders en helpen hen bij het versterken van hun netwerk, zodat draagkracht en draaglast meer in balans komen.

SAMEN SOCIAAL STERKER

Subdoelstelling 7: ouders voeden met vertrouwen op doordat zij, als hun kinderen zich afwijkend ontwikkelen, een beroep kunnen doen op integrale vroeghulp. Dit doen we:

melden bij een onafhankelijke cliëntondersteuner. Zodra er (meer) inhoudelijke kennis nodig is over diverse wetgeving, worden er formele onafhankelijke cliëntondersteuners ingeschakeld.

• Inzetten van het laagdrempelig advies- en coördinatiepunt Integrale Vroeghulp (IVH). IVH is beschikbaar voor ouders die behoefte hebben aan ondersteuning en advies bij de ontwikkeling van hun kind.

• Specifieke inzet bij complexe WLZ aanvragen. Waar dat helpend is, schakelen onze cliëntondersteuners met een gespecialiseerde WLZ-ondersteuner en nemen zij de aanvraag over. Onze cliëntondersteuners blijven betrokken tot er een uitspraak is en pakken zo nodig door. Desgewenst gaan zij mee naar gesprekken met bijvoorbeeld de gemeente, zorgaanbieders of zorgkantoor.

• Investeren in sterke samenwerking, lokaal en multidisciplinair. Kenmerkend voor IVH is de samenwerking met partners van de basisondersteuning zoals Revalidatiecentrum Tolbrug, Cello, Kentalis, stichting Maashorst, Herlaarhof, GGZ Oost Brabant, Samenwerkingsverband de Meierij en Visio. Met inzet van deze gezamenlijke brede expertise kunnen we kinderen met (mogelijk) meervoudige ontwikkelings- en/of gedragsvragen en hun ouders optimaal en vroegtijdig ondersteunen.

• Bieden van onafhankelijke cliëntondersteuning naast andere vormen van hulp; denk aan inzet vanuit het Buurtteam, Team Toegang en Regie of inzet vanuit de Wmo.

Subdoelstelling 9: inwoners zijn zo veel mogelijk zelfredzaam, al dan niet met hulp uit het eigen netwerk doordat zij indien nodig een beroep kunnen doen op algemeen toegankelijke ondersteuning. Dit doen we:

• Werken met één plan, één team en één aanspreekpunt. De integrale aanpak bij ieder kind is de kracht van onze Integrale Vroeghulp. Kind en ouders krijgen snel de juiste hulp. Dankzij IVH lukt het om vroegsignalering van een (dreigend) probleem, integrale diagnostiek, gezinsondersteuning en afstemming tussen onderwijs en zorg efficiënter te regelen.

• Fungeren als laagdrempelig aanspreekpunt voor alle inwoners van ’s-Hertogenbosch. Onze negen Buurtteams, met maatschappelijk werkers en clientondersteuners, zijn inzetbaar bij enkelvoudige en praktische vragen tot en met complexe psychosociale problemen. De Buurtteams bieden ondersteuning op maat, zo licht en zo kort als mogelijk, bij inwoners thuis of op een van onze locaties. Zelfredzaamheid en eigen regie staan steeds centraal.

Subdoelstelling 8: inwoners krijgen de best passende ondersteuning of zorg doordat ze een beroep kunnen doen op onafhankelijke cliëntondersteuning. Dit doen we: • Ondersteunen van inwoners die vragen hebben en/of hulp willen binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning, Wet langdurige zorg, Participatiewet, Jeugdwet of Zorgverzekeringswet. Onze onafhankelijke cliëntondersteuners hebben bijzondere expertise over leven met een beperking. Zij adviseren, denken mee, brengen orde in de chaos, stellen de juiste vragen, bedenken oplossingen en helpen inwoners bij het vinden van hun weg in het zorglandschap en het doen van aanvragen voor zorg of hulpmiddelen.

• Vindbaar zijn en blijven. Inwoners kunnen rechtstreeks terecht bij onze Buurtteams, maar ook via Koo, onze individuele professionals, huisartsen en praktijkondersteuners, woningcorporaties en andere partners. Aanmeldingen komen ook via de spreekuren op de wijkpleinen. • Individueel en collectief werken. Bij collectieve vragen bieden we trainingen of groepshulpverlening vanuit het Regionaal Trainingscentrum. Denk aan trainingen Omgaan met geld, of Leven naast mijn werk. Ook ondersteunen we burgerinitiatieven in wijken en buurten.

• Inzetten van vrijwillige (informele) en professionele (formele) onafhankelijke cliëntondersteuners. Inwoners van ‘s-Hertogenbosch kunnen kiezen. Zij kunnen zich direct, zonder tussenkomst van een professional,

• Samenwerking zoeken bij complexe problematiek. Als aanvullende en/of andere expertise nodig is,

32

SAMEN SOCIAAL STERKER

Subdoelstelling 10: inwoners met hulpvragen worden ondersteund. Dit doen we:

werken onze Buurtteams samen met Team Toegang en Regie van de gemeente of zorgen we voor een goede doorgeleiding.

• Dagelijks bereikbaar en goed vindbaar zijn in negen vrij toegankelijke Buurtteams. De Buurtteams stimuleren en ondersteunen individuele bewoners bij diverse hulpvragen. Doel is meer grip en regie krijgen op het eigen leven en de leefomgeving.

• Inzetten van maatjes. Alle Bossche jongeren en jongvolwassenen die op zoek zijn naar begeleiding, een rolmodel, een luisterend oor of een lotgenoot krijgen, als zij dat willen, tijdelijk een maatje. Onze maatjes bieden kortdurende ondersteuning, gericht op het versterken van de zelfredzaamheid en/of samenredzaamheid. We zetten maatjes in bij jongeren met allerlei hulpvragen, van licht tot meer complex. Ook jongeren die al het nodige hebben meegemaakt in hulpverlening kunnen een maatje krijgen.

• Bieden van multidisciplinaire ondersteuning. De Buurtteams bestaan onder meer uit maatschappelijk werkers, cliëntondersteuners, opbouwwerkers en opvoedondersteuners, afgestemd op de specifieke kenmerken van de buurt. In en vanuit de leefomgeving van inwoners werken de Buurtteams samen met vrijwilligers, mantelzorgers en professionals uit aanpalende domeinen.

• Onderzoeken van de inzet van ervaringsdeskundigen bij individuele hulp. We brengen de meerwaarde van ervaringsdeskundigheid in kaart en onderzoeken we hoe we deze effectief kunnen inzetten.

• Preventief werken, vanuit brede expertise. We signaleren risico’s en problemen op buurt- en individueel niveau en gaan hiermee aan de slag. Onze Buurtteams beschikken over diepgaande kennis van hun buurt en bij vraagstukken kijken zij vanuit verschillende perspectieven, waaronder het gezondheidsperspectief.

• Direct outreachend er op af als de veiligheid van inwoners en/of de buurt in het geding is. Hierbij werken de Buurtteams nauw samen met ons Crisis- en Interventie Team (CIT) dat 24/7 bereikbaar en inzetbaar is. Het CIT onderzoekt ter plaatse wat er speelt, biedt direct hulp en ondersteuning en blijft in contact totdat er een oplossing is gevonden. Aansluitend leidt het CIT toe naar het Buurtteam, Team Toegang en Regie van de gemeente of andere vormen van hulp en ondersteuning. Elk Buurtteam beschikt over professionals met specifieke deskundigheid op de aanpak van veiligheidszaken, die op verzoek van het CIT ingezet kunnen worden om ‘erop af te gaan’. Deze inzet valt binnen de opdracht Basisondersteuning. Andere inzet van het CIT wordt bekostigd via het RIOZ (inzet op de WvGGZ taken melden en horen, crisisinterventie 24/7 en de liaisonfunctie in het netwerk zorg en veiligheid). De Buurtteams en het CIT werken bij veiligheidszaken nauw samen met andere partners zoals woningbouwcorporaties, GGZ en politie.

• Monitoren van voortgang. Jaarlijks maken onze Buurtteams een buurtwerkplan. Als basis daarvoor dienen gesprekken met bewoners en organisaties in de desbetreffende buurt. Maandelijks monitort het Buurtteam de voortgang van het plan in het buurtteamoverleg. • Bieden van integrale ondersteuning. Wekelijks maakt elk Buurtteam afspraken over wie casussen oppakt. Bij meervoudige problematiek maken de Buurtteamleden gebruik van elkaars specifieke expertise. Het hele plaatje van het gezin of de inwoner staat steeds centraal.