2. Bijlage 2 - Onderbouwing gebiedsaanvraag

Enkele kanttekeningen en beperkingen bij het meten van effecten

Er moeten enkele belangrijke kanttekening geplaatst worden ten aanzien van (de mogelijkheden van) het meten van het effect. Geen één-op-één relatie inzet instrument en effect De afgelopen jaren is op basis van het werken met de selectieve woningtoewijzing opnieuw gebleken dat het moeilijk is om een één-op-één relatie te leggen tussen het toepassen van het instrument en de uitkomsten. Dit kwam eerder ook al naar voren. Het is en blijft lastig meetbaar wat het afzonderlijke effect is van de verschillende instrumenten die worden ingezet. Naast cijfers blijft dan ook een kwalitatieve onderbouwing van belang. Afschrikwekkend effect van het instrument

We weten uit de ervaring van de afgelopen jaren dat het instrument ook een “afschrikwekkend” effect heeft. Woningzoekenden weten dat ze mogelijk niet door de selectie komen als zij reageren op een woning en zien daar daarom van af. Dit effect is niet meetbaar, maar kan wel een positief effect zijn van het instrument. Meten van sociale cohesie Een indicator als sociale cohesie kent twee kanten. Een lage sociale cohesie wordt gezien als onwenselijk want dit zorgt voor onvoldoende binding en betrokkenheid bij de buurt. Een hoge betrokkenheid en sociale cohesie kan echter evenmin wenselijk zijn, als dat crimineel en overlastgevend gedrag in de hand werkt of leidt tot een sfeer van intimidatie en uitsluiting van “buitenstaanders”. Het interpreteren van die indicator vraagt dan ook om voorzichtigheid en vraagt om kwalitatieve onderbouwing met input vanuit professionals en bewoners. Meten van ondermijning en intimidatie Specifiek zijn er ook problemen met het onderbouwen van problemen rond ondermijning en intimidatie. Het ondermijningsbeeld is namelijk vertrouwelijk. Ondermijning is altijd een beeld dat de integrale partners hebben van een buurt. Ondermijning in dit soort buurten gaat namelijk over intimidatie, witwassen, fraude, bedreiging etc. Pas op het moment dat er bewijs is voor een strafrechtelijke zaak wordt het voor die zaak zichtbaar, maar ondertussen broeit het voort.

Overigens is er dus ook een verschil of het instrument van selectieve woningtoewijzing ingezet wordt om woonoverlast enerzijds of ondermijning anderzijds tegen te gaan. Soms is er sprake van weinig overlastmeldingen bij bijvoorbeeld corporaties. Gelijktijdig spelen er wel zaken van criminele activiteiten onder de radar die niet altijd zichtbaar zijn of waarvan mensen geen melding durven te maken uit angst voor bereidingen van buurtgenoten. De cijfers laten dus niet altijd hetzelfde beeld zien. 4.4

Termijn beëindiging maatregelen

Zoals wettelijk vastgelegd betreft deze aanvraag de verlenging van toepassing van de instrumenten uit de Wbmgp voor een periode van vier jaar. Na die vier jaar wordt op basis van een evaluatie besloten of voortzetting van de toepassing van de eerdergenoemde maatregelen wenselijk is. Ook bepalen we dan of bijvoorbeeld aanpassing van het gebied of wijziging van de toe te passen artikelen nodig is. De maatregel van selectieve woningtoewijzing moet gezien worden als tijdelijk van aard en er moet zorgvuldig omgegaan worden met de toepassing ervan. Tegelijkertijd is een langdurige aanpak nodig om voor een duurzame verbetering van de leefbaarheid te zorgen. Het instrument wordt dan ook ingezet bovenop andere instrumenten om de situatie in de aangewezen gebieden te verbeteren. 4.5 Inzicht van de kosten In 2017 is door gemeente, corporaties en politie een proces voor de screening van gegadigden voor woningen in de aangewezen gebieden ontwikkeld. Dat proces staat, ook voor de komende jaren. De uitvoeringskosten voor toepassing van de instrumenten betreffen dan ook alleen de capaciteitsinzet door de betrokken instanties. Iedere organisatie draagt de kosten van de eigen inzet. Overigens zijn er geen organisatiekosten aan de maatregelen verbonden. Doordat het proces sterk gestroomlijnd is, zijn de gevolgen voor de doorlooptijd van nieuwe verhuringen door de corporaties beperkt.

De monitoring van de effecten van de maatregel maakt voor een groot deel al integraal onderdeel van buurt- en wijkmonitor. De geringe extra inzet die daarvoor vanuit de betrokken partijen nodig is, wordt eveneens door iedere partij voor zichzelf gedragen.

Bijlage 1: Onderbouwing noodzakelijkheid, geschiktheid, proportionaliteit en subsidiariteit per buurt

Hinthamerpoort-Zuid (Barten-Zuid) Ligging en buurttypering Hinthamerpoort wordt in de volksmond de Bartjes genoemd. Hier worden twee sub-buurten onderscheiden: Barten-Noord en Barten-Zuid. De Barten is al jaren een aandachtsbuurt. Er is jarenlang inzet gepleegd op de leefbaarheid in de buurt (fysiek, sociaal en veilig). In het begin is stevig ingezet op de (sociale) veiligheid, onder andere door acties op ‘verwonder-adressen’. Barten-Noord is na een rigoureuze herstructurering volledig nieuw opgebouwd. Daarbij zijn er ook woningen in het duurdere segment toegevoegd. Na de herstructurering van de Barten-Noord, is in 2012 herstructurering van de Barten-Zuid overwogen. Uiteindelijk is besloten niet te slopen maar de bestaande woningen te behouden en vergaand te renoveren. In Barten-Zuid is al langere tijd gewerkt aan een intensief wijkverbeteringsplan, dat voor een groot deel gereed is. De woningcorporaties BrabantWonen en Zayaz hebben met groot onderhoud en renovatie hun woningvoorraad verbeterd. In beide gevallen volgde de gemeente de planning van de corporaties met een evenzo ingrijpend opknapplan voor het openbare gebied. Ook zijn er diverse sociale activiteiten georganiseerd. Selectieve woningtoewijzing wordt alleen toegepast in het zuidelijke deel. Hinthamerpoort was één van de buurten Barten/Eikendonk/Hofstad. Het zuidelijk deel een aandachtsbuurt.

van van

het voormalige GSB aandachtsgebied Hinthamerpoort is op dit moment

Onderstaande tabel geeft de samenstelling van de woningvoorraad in de buurt Hinthamerpoort weer. Het betreft een totaalbeeld voor de hele buurt, waardoor het beeld vertekend is. De koopwoningen en woningen uit de bouwperiode vanaf 2005 bevinden zich (vooral) in de deelbuurt Hinthamerpoort Noord. Overzicht woningvoorraad: Aantal woningen Aandeel corporatiewoningen Particulier koop

De Hinthamerpoort 1.158 670 420

‘s-Hertogenbosch 76.874 25.497 44.150

Particulier huur % woningen tot 1945 % eengezinswoningen Gemiddelde WOZ-waarde

68 32,8 45,4 €335.367

7.200 10,6 60,4 €419.686

Bron: Woningmarktmonitor 2025 Sociaal economische situatie Hinthamerpoort-Zuid is een typische volksbuurt. De sociale familieverbanden zijn vaak hecht. Een ‘typische Bartenbewoner’ wordt in de Bartjes geboren, groeit daar op, trouwt daar en brengt daar ook de eigen kinderen groot. Ouders, grootouders en overgrootouders geven normen en waarden door aan hun kinderen. Waaronder het al lang gedragen wantrouwen in overheidsinstanties en ook de afhankelijkheid daarvan. Op deze wijze worden levensstijl, denkwijze, houding en emoties van generatie op generatie doorgegeven. Dat maakt de buurt tegelijkertijd tot een min of meer gesloten systeem waar enkelen het voor het zeggen hebben. Dit zorgt voor een klimaat van intimidatie dat hardnekkig is en zich moeilijk laat bestrijden. De politie ziet dat dit nog altijd zijn effect heeft op de sfeer in de buurt, al lijkt hierin geleidelijk een cultuurverschuiving op te treden. De bij de buurt betrokken professionals zien dat de aanwezigheid van ongewenste invloeden in de buurt ook een aanzuigende werking hebben op negatieve invloeden van buiten de buurt. De bemoeienis van de lokale overheid is in deze buurt al langer groot sinds de bouw in de jaren ‘20 en ‘30. In de jaren ‘60 en ‘70 werden er gezinnen met ‘onmaatschappelijk gedrag’ geplaatst.

De jarenlange aandacht voor deze buurt heeft ertoe geleidt dat de situatie is gestabiliseerd en de leefbaarheid is verbeterd. Daarmee is de weg vrijgemaakt voor verdere verbetering, al is dit evenwicht en de voorzichtige vooruitgang kwetsbaar, aldus de wijkprofessionals. Dit vraagt echter ook om een lange adem en continuïteit. De instroom van mensen van elders draagt bij aan deze cultuurverandering, waarbij het belangrijk is dat nieuwe bewoners voldoende ‘stevig’ zijn. Hinthamerpoort-Zuid is een kleine buurt. Omdat de buurt vooral bestaat uit goedkope sociale huurwoningen, wonen er relatief veel mensen met een laag inkomen en uitkeringsgerechtigden (zie onderstaande tabel). De Hinthamerpoort heeft in 2024 een beneden gemiddelde totaalscore in de Wijk- en Buurtmonitor. De thema’s werk & inkomen, leefomgeving en samenleven scoren beneden gemiddeld. Zo maken meer huishoudens gebruik van schulddienstverlening en hebben zij moeite om financieel rond te komen dan gemiddeld in de gemeente. Bewoners ervaren meer verloedering dan gemiddeld. De buurt bestaat uit relatief veel verharding, zoals gebouwen, wegen en bestrating. Positief is dat bewoners aangeven dat zij relatief weinig criminaliteit ervaren hun eigen buurt. De inkomenspositie van bewoners in Hinthamerpoort is ‘beneden gemiddeld’. In de buurt wonen naar verhouding veel (mogelijk) kwetsbare groepen voor armoede.

Het aandeel huishoudens met een inkomen onder de lage-inkomensgrens (8%) en bewoners met een bijstandsuitkering (10%) is er hoger dan gemiddeld. Waarbij dit zich voornamelijk concentreert in de Hinthamerpoort-Zuid. Sociaaleconomische kenmerken: Inwoners Aantal inwoners % 0-14 jaar % 15-24 jaar % 25-44 jaar % 45-64 jaar % 65 jaar en ouder % eenpersoonshuishoudens % meerpersoonshuishoudens zonder kinderen

De Hinthamerpoort 2030 10% 10% 36% 25% 19%

‘s-Hertogenbosch 160.757 15%

57%

42% 29%

24%

11% 28% 26% 19%

% meerpersoonshuishouden met kinderen Herkomst buiten Nederland, binnen Europa Herkomst buiten Europa

30% 19% 10%

7%

17%

17%

De Hinthamerpoort €37.900 8%

‘s-Hertogenbosch €53.500 4%

10%

6%

Werk & inkomen: Gemiddeld huisinkomen % huishoudens met een laag inkomen % bijstandsuitkeringen

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Algemene ontwikkeling van de buurt De wijk- en buurtmonitor 2024 laat zien dat de thema’s welzijn en werk & inkomen positief zijn ontwikkeld. De thema’s veiligheid en samenleven zijn gelijk gebleven. Het thema leefomgeving is een beetje achteruitgegaan. Dit komt vooral door ontevredenheid over parkeergelegenheid, groenvoorziening en ervaren verloedering. Totaal rapportcijfers buurtbewoners: De Hinthamerpoort Geluk 7,2 Contact met buurtbewoners 6,8 Tolerantie 6,6 Woning 7,2 Woonomgeving 6,8 Veiligheid 6,3

‘s-Hertogenbosch 7,6 6,9 7,2 7,9 7,4 6,7

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Uit de wijk- en buurtmonitor blijkt dat de totaalscore voor de Hinthamerpoort in de periode 2020 tot 2024 ongeveer gelijk is gebleven. Wel is op de vlakken werk & inkomen en welzijn een positieve ontwikkeling te zien. Het thema welzijn is een beetje vooruitgegaan in Hinthamerpoort. Dit komt vooral doordat het deelthema gezondheid vooruit is gegaan, omdat bewoners positiever zijn over hun gezondheid en gezonder leven dan vier jaar geleden. Ook het deelthema sociale contacten is een beetje vooruit gegaan. Dit komt omdat bewoners iets vaker aangeven dat zij voor hulp terecht kunnen bij familie, vrienden of buurtbewoners. Tussen 2020 en 2024 is het thema werk & inkomen een beetje vooruit gegaan in Hinthamerpoort. Het deelthema rondkomen is een beetje vooruit gegaan, omdat huishoudens iets minder vaak aangeven moeite te hebben met rondkomen dan in 2020. Het deelthema werk & opleiding is ongeveer gelijk gebleven. Hierbij valt op dat de sociaal-economische status iets is toegenomen. Tussen 2020 en 2024 is het thema leefomgeving een beetje achteruit gegaan in Hinthamerpoort. Het deelthema woonomgeving is achteruit gegaan, omdat bewoners (iets) lagere rapportcijfers geven voor hun woning en woonomgeving dan in 2020.

Kanttekening die bij de vorenstaande gegevens geplaatst moet worden is dat de wijk- en buurtmonitor is opgesteld op het niveau van de gehele buurt Hinthamerpoort. Hoewel niet alle cijfers beschikbaar zijn op dat niveau, staat vast dat het zuidelijk deel lager scoort. De samenhang met de vrij eenzijdige sociale woningvoorraad en de bevolkingssamenstelling in dat deel van de buurt is mede een verklaring.

Situatie 2024: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2020-2024: Over het algemeen hetzelfde gebleven

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Veiligheidssituatie Hinthamerpoort

Bron: Wijkveiligheidsmonitor 2023

In 2023 heeft de totale buurt Hinthamerpoort een neutrale veiligheidsscore, gelijk aan die van 2021 en 2019. De thema’s leefbaarheid en sociale overlast scoren ongunstig, met name door fysieke verloedering, overlast van buurtbewoners en personen met verward gedrag. Hoewel de politie minder incidenten registreert dan gemiddeld, geven bewoners aan dat er sprake is van troep op straat, intimidatie en een lage meldingsbereidheid. Positief is dat Hinthamerpoort gunstig scoort op vermogenscriminaliteit, met weinig woninginbraken en autodiefstallen. Fietsdiefstal komt nog wel voor, maar minder dan in 2021. Geweldsdelicten en veiligheidsbeleving scoren neutraal, al voelt 32% van de bewoners zich soms of vaak onveilig, vooral door rondhangende jongeren, verdacht gedrag en dronken mensen. Vermijdingsgedrag, zoals het niet openen van de deur in de avond of het mijden van bepaalde plekken, komt iets vaker voor dan in 2021. Het is belangrijk om te noemen dat de problematiek het meest is geconcentreerd in Hinthamerpoort-Zuid, waar wijkprofessionals ook melding maken van drugsoverlast en illegale dumpingen. Hinthamerpoort-Zuid zou waarschijnlijk ongunstiger scoren op de wijkveiligheidsmonitor.

Ontwikkeling Hinthamerpoort Zuid 2020-2024: Totaal Rapportcijfer Woninginbraak AutoJongerenoverlast misdrijven veiligheid inbraak Bron: P W&B P P P monitor Buurt 55,1 6,7 2,6 2,9 19 2020 Buurt 48,8 6,3 4,3 1,5 3 2024 ’s-H 55,3 6,7 3,4 2,7 4,1 2024 Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P) en Wijk- en buurtmonitor 2024.

Conclusie De toepassing van artikel 10 van de Wbmg in Hinthamerpoort-Zuid is noodzakelijk en geschikt. Deze deelbuurt, ook bekend als Barten-Zuid, is al jarenlang een aandachtsgebied binnen de gemeente ’sHertogenbosch. Ondanks langdurige inzet op het gebied van fysieke renovatie, sociale ondersteuning en veiligheid, blijft de leefbaarheid in dit deel van de wijk kwetsbaar. De wijk kent een relatief hoog aandeel corporatiewoningen (670 van de 1.158 woningen), een groot aandeel vooroorlogse bebouwing (32,8%) en een gemiddelde WOZ-waarde die onder het stedelijk gemiddelde ligt. De sociaal-economische situatie van Hinthamerpoort is zwak. Het aandeel huishoudens met een laag inkomen (8%) en bijstandsuitkeringen (10%) ligt fors boven het stedelijk gemiddelde. De buurt telt veel eenpersoonshuishoudens (57%) en relatief weinig gezinnen met kinderen. Hoewel de wijk- en buurtmonitor 2024 een lichte verbetering laat zien op de thema’s werk & inkomen en welzijn, blijven de scores op veiligheid, samenleven en leefomgeving achter. Vooral in Hinthamerpoort-Zuid is sprake van fysieke verloedering, overlast door buurtbewoners en personen met verward gedrag, en een lage meldingsbereidheid. 32% van de bewoners voelt zich soms of vaak onveilig, en vermijdingsgedrag komt bovengemiddeld voor.

De problematiek is het meest geconcentreerd in het zuidelijke deel van de wijk, waar ook sprake is van drugsoverlast en illegale dumpingen. Hoewel de totale veiligheidsscore voor de buurt als neutraal wordt beoordeeld, is het aannemelijk dat Hinthamerpoort-Zuid afzonderlijk ongunstiger zou scoren. De inzet van artikel 10 van de Wbmgp is daarom gerechtvaardigd om de instroom van personen met een overlastgevend of crimineel verleden te beperken en zo verdere verstoring van het leefklimaat te voorkomen. De maatregel sluit aan bij de reeds ingezette gebiedsgerichte aanpak en versterkt de preventieve werking van het veiligheidsbeleid in de wijk. Daarmee voldoet de toepassing van artikel 10 aan de eisen van noodzakelijkheid en geschiktheid.

Gestelse Buurt De Gestelse buurt ligt direct ten oosten van de Gestelseweg en is aangewezen als aandachtsbuurt. Selectieve woningtoewijzing op basis van van artikel 10 van de WBMGP is vanaf 2017 voor het eerst toegepast in de Gestelse Buurt. Het instrument maakt inmiddels deel uit van een bredere aanpak in een buurtprogramma dat is vastgesteld in 2020 voor een periode van 10 jaar: het programma De Gestelse Buurt Werkt! Ligging en buurttypering

De Gestelse Buurt ligt in het zuidoosten van ’s-Hertogenbosch, direct ten oosten van de Gestelseweg. Aan de Hildebrandstraat is horeca en detailhandel gevestigd. De Gestelse buurt heeft een vrij eenzijdige woningvoorraad: 81% van de woningen zijn (corporatie) huurwoningen. Er staan voornamelijk rijtjeswoningen en flats.

Overzicht woningvoorraad:

Aantal woningen Aandeel corporatiewoningen Particulier koop Particulier huur % woningen tot 1945 % eengezinswoningen Gemiddelde WOZ-waarde

Gestelse Buurt 495 400 82 13 0 64,2 291.148

‘s-Hertogenbosch 76.874 25.497 44.150 7.200 10,6 60,4 419.686

Bron: Woningmarktmonitor 2025 Sociaal-economische situatie Omdat de buurt voor een groot deel bestaat uit goedkope sociale huurwoningen, wonen er relatief veel mensen met een laag inkomen en mensen die langdurig van een uitkering moeten leven. De Gestelse Buurt is een buurt met veel familieverbanden en kent een gesloten karakter. In de buurt wonen veel kwetsbare groepen en inwoners. Zij zijn ook relatief gevoelig voor criminele invloeden, waardoor het risico bestaat dat zij worden ‘meegezogen’. Er wonen hele generaties en families in de wijk. Sommige daarvan hebben vanwege hun gedrag en activiteiten een negatieve invloed op de buurt. Veel inwoners van de buurt hebben een afwijkend normen en waardenpatroon. De verbale omgangsvormen zijn ‘harder’ in de buurt. Er is in bepaalde opzichten weinig sociale cohesie, initiatief en eigen kracht in de buurt. Maar er zijn ook mooie voorbeelden waarin juist eigen kracht uit de buurt komt. De afgelopen periode zien de professionals dat bewoners actiever zijn in de wijk. Mogelijk is dit één van de eerste effecten van de in 2020 gestarte brede buurtaanpak (de Gestelse Buurt Werkt). De inzet en betrokkenheid is bij vlagen hoog, maar is nog kwetsbaar en kan ook snel weer wegvallen. Er heerst ook meer dan elders een wij-zij cultuur tussen autochtonen en allochtonen.

Buurtbewoners hebben het gevoel dat doordat er relatief veel grotere eengezinswoningen in de buurt zijn, er ook relatief veel statushouders in de wijk komen wonen. Sociaal-economische kenmerken buurt: Inwoners Gestelse Buurt Aantal inwoners 1.053 % 0-14 jaar 16% % 15-24 jaar 13% % 25-44 jaar 30% % 45-64 jaar 28% % 65 jaar en ouder 13%

‘s-Hertogenbosch 160.757 15%

11% 28% 26% 19%

% eenpersoonshuishoudens % meerpersoonshuishoudens zonder kinderen % meerpersoonshuishouden met kinderen Herkomst buiten Nederland, binnen Europa Herkomst buiten Europa

42% 29%

46% 22%

30% 32% 7%

7%

33%

17%

Gestelse Buurt €37.000 7%

‘s-Hertogenbosch €53.500 4%

14%

6%

Werk & inkomen: Gemiddeld huisinkomen % huishoudens met een laag inkomen % bijstandsuitkeringen

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Algemene ontwikkeling van de buurt De Gestelse buurt scoort in 2024 beneden gemiddeld op de wijk- en buurtmonitor. Vier van de vijf thema's scoren beneden gemiddeld. Het thema werk & inkomen scoort ruim beneden gemiddeld. In de buurt zijn meer werkzoekenden zonder baan, meer huishoudens met een bijstandsuitkering, meer huishoudens met een laag inkomen en meer huishoudens die moeite hebben met rondkomen. Totaal rapportcijfers buurtbewoners: Gestelse Buurt Geluk 6,9 Contact met buurtbewoners 6,3 Tolerantie 5,9 Woning 6,9 Woonomgeving 6,1 Veiligheid 5,3

‘s-Hertogenbosch 7,6 6,9 7,2 7,9 7,4 6,7

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Situatie 2024: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2020-2024: Gelijk gebleven

Veiligheidssituatie Gestelse Buurt:

Bron: Wijkveiligheidsmonitor 2023 De Gestelse buurt heeft in 2023 een neutrale veiligheidsscore, wat een lichte verbetering is ten opzichte van 2021. Hoewel het aantal misdrijven met 44% is gedaald en vermogenscriminaliteit gunstig scoort, blijven er zorgen over leefbaarheid, sociale overlast en veiligheidsbeleving. Bewoners geven de buurt een laag rapportcijfer voor veiligheid (5,3), en ervaren regelmatig overlast door buurtbewoners, drugsgebruik en agressief verkeersgedrag. Fysieke verloedering is nog steeds zichtbaar, al is er enige verbetering ten opzichte van eerdere jaren. De woonomgeving wordt iets beter beoordeeld dan in 2021, maar blijft onder het gemeentelijk gemiddelde.

Op het gebied van geweldsdelicten is de situatie stabiel, met minder geregistreerde incidenten dan in 2021, hoewel bewoners nog steeds melding maken van bedreigingen en mishandelingen. De veiligheidsbeleving blijft een aandachtspunt: 41% van de respondenten voelt zich soms of vaak onveilig, en vermijdingsgedrag komt vaker voor dan gemiddeld. Drugsdealers, rondhangende jongeren en verdacht gedrag worden als belangrijkste oorzaken genoemd. Wijkprofessionals merken op dat er relatief veel camera’s hangen in de buurt, wat wijst op een verhoogd gevoel van onveiligheid onder bewoners. Ontwikkeling Gestelse Buurt 2020-2024 Totaal Rapportcijfer Woninginbraak AutoJongerenoverlast misdrijven veiligheid inbraak Bron: P W&B P P P monitor Buurt 47,7 6,1 5,3 5,2 5,2 2020 Buurt 52,0 5,3 5,6 6,7 10,6 2024 ’s-H 55,3 6,7 3,4 2,7 4,1 2024 Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P) en Wijk- en buurtmonitor 2024. Conclusie Professionals in de wijk geven aan dat de leefbaarheid in de buurt zich in hun beleving positief ontwikkelt. Ondanks dat de objectieve cijfers op het gebied van veiligheid en leefbaarheid nog geen grote verbeteringen laten zien, zijn er duidelijke tekenen van vooruitgang. Zo geven bewoners aan dat zij de wijk als veiliger en prettiger ervaren dan voorheen. Deze subjectieve veiligheidsbeleving wordt ondersteund door de toename van sociale activiteiten in de buurt.

Er worden steeds vaker evenementen georganiseerd, zoals vakantieweken, buurtdagen en andere wijkgerichte initiatieven. Het feit dat bewoners hier actief aan deelnemen, wordt gezien als een indicatie dat zij zich veiliger voelen en meer verbonden zijn met hun omgeving. Daarnaast laat de wijk- en buurtmonitor een verbetering zien in de sociale cohesie. Bewoners voelen zich meer betrokken bij hun buurt en bij elkaar. Dit draagt bij aan een sterker sociaal netwerk, wat op zijn beurt weer een positief effect heeft op de leefbaarheid en veiligheid. Ook op fysiek vlak zijn er positieve ontwikkelingen zichtbaar. Zo zijn er in de Gestelse Buurt nieuwe middenhuurwoningen gerealiseerd. Deze woningen zijn bedoeld om een meer gemengde bevolkingssamenstelling te stimuleren en zo de sociale stijging van de wijk te bevorderen. De komst van deze woningen gaat gepaard met investeringen in de openbare ruimte, wat de uitstraling en het gebruik van de wijk verder ten goede komt. Hoewel de subjectieve beleving van veiligheid nog niet volledig overeenkomt met de objectieve cijfers, is er sprake van een positieve trend. De daling in daadwerkelijke criminaliteit, gecombineerd met de toename van sociale activiteiten en fysieke verbeteringen, wijst op een wijk die langzaam maar zeker vooruitgaat.

Het voortzetten van de selectieve woningtoewijzing als onderdeel van deze bredere aanpak wordt dan ook als waardevol gezien, juist omdat het bijdraagt aan het uiteindelijke doel: een veilige, leefbare en sociaal sterke Gestelse Buurt.

De Hambaken Ligging en fysieke buurttypering De vier buurten (Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt en De Hambaken) zijn onderdeel van de wijk Noord. Deze buurten zijn aangewezen als aandachtsbuurt, samen vormen de

buurten het aandachtsgebied “Hambaken” (de vroegere naam van alle vier de buurten). In het verleden waren de vier buurten ook aangewezen als GSB-buurt met een extra programma-aanpak. Sub-buurt De Hambaken ligt tussen het Wielsem, de Sint Teunislaan en de Klokkenlaan. De buurt wordt doorkruist door de Hambakendreef. De buurt bestaat vooral uit rijtjeswoningen. De meeste woningen zijn begin jaren 70 gebouwd. Er staan veel (goedkope) huurwoningen. In 2023 zijn er een aantal nieuwbouwappartementen gerealiseerd aan de Klokkenlaan/ Beiaard. Deze nieuwe appartementen hebben een positief effect op de leefomgeving in de buurt. Overzicht woningvoorraad: Aantal woningen Aandeel corporatiewoningen Particulier koop Particulier huur % woningen tot 1945 % eengezinswoningen Gemiddelde WOZ-waarde

De Hambaken 641 456 182 0 0 77,8 282.799

‘s-Hertogenbosch 76.874 25.497 44.150 7.200 10,6 60,4 419.686

Bron: Woningmarktmonitor 2025 De buurt telt bijna 1.400 inwoners, waaronder relatief veel mensen met een migratieachtergrond. De Hambaken is op dit moment een aandachtsbuurt. In De Hambaken wonen naar verhouding veel (mogelijk) kwetsbare groepen voor bijvoorbeeld armoede, zoals bewoners met een bijstandsuitkering. Sociaal-economische kenmerken buurt: Inwoners De Hambaken Aantal inwoners 1395 % 0-14 jaar 14% % 15-24 jaar 14% % 25-44 jaar 23% % 45-64 jaar 26% % 65 jaar en ouder 22% % eenpersoonshuishoudens 43% % meerpersoonshuishoudens zonder kinderen 24% % meerpersoonshuishouden met kinderen 34% Herkomst buiten Nederland, 6% binnen Europa Herkomst buiten Europa 32%

‘s-Hertogenbosch 160.757 15%

11% 28% 26% 19% 42% 29% 30% 7% 17%

Werk & inkomen: Gemiddeld huisinkomen % huishoudens met een laag inkomen % bijstandsuitkeringen

De Hambaken €38.900 8

‘s-Hertogenbosch €53.500 4%

13

6%

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Algemene ontwikkeling van de buurt Hambaken

De Hambaken heeft in 2024 een beneden gemiddelde totaalscore in de wijk- en buurtmonitor. Op de thema’s leefomgeving, welzijn en werk & inkomen scoort de buurt beneden gemiddeld. Op het thema samenleven scoort de buurt zelfs ruim beneden gemiddeld. Het thema leefomgeving scoort beneden gemiddeld omdat bewoners lagere rapportcijfers geven voor hun woning en woonomgeving. Daarnaast ervaren ze ook relatief veel verloedering. Het thema werk & inkomen scoort beneden gemiddeld omdat er relatief veel huishoudens zijn met een laag inkomen en met een bijstandsuitkering. Ook zijn er relatief veel werkzoekenden zonder baan en hebben er minder volwassenen een startkwalificatie dan gemiddeld in de gemeente. Het thema welzijn scoort beneden gemiddeld. Dit komt onder andere doordat inwoners laag scoren op ervaren gezondheid. Inwoners van de buurt sporten minder dan gemiddeld en voldoen minder vaak aan de beweegrichtlijn. Het thema samenleven scoort ruim beneden gemiddeld. Dit komt vooral omdat het deelthema tolerantie ruim beneden gemiddeld scoort. Inwoners zijn minder vaak tevreden over de bevolkingssamenstelling in de buurt en geven een laag rapportcijfer voor tolerantie in de buurt. Totaal rapportcijfers buurtbewoners: De Hambaken Geluk 7,4 Contact met buurtbewoners 6,3 Tolerantie 6,2 Woning 7,2 Woonomgeving 6,2 Veiligheid 6,0

‘s-Hertogenbosch 7,6 6,9 7,2 7,9 7,4 6,7

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Tussen 2020 en 2024 is de totaalscore voor De Hambaken gelijk gebleven. Alle thema’s uit de wijk- en buurtmonitor zijn gelijk gebleven. Wel zijn er een aantal deelthema’s een beetje vooruit gegaan, het gaat om de deelthema's criminaliteit, duurzaamheid en maatschappelijke inzet. Het meest opvallende deelthema dat vooruit is gegaan is criminaliteit. Dit is vooruitgegaan omdat er in 2024 minder fietsdiefstallen, autodiefstallen, woninginbraken, vermogensmisdrijven en geweldsmisdrijven zijn gepleegd.

Situatie 2024: Ruim beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2020-2024: Gelijk gebleven

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Veiligheidssituatie De Hambaken:

Bron: Veiligheidsmonitor 2023

De Hambaken is in 2023 opnieuw aangemerkt als aandachtsbuurt, met een totale veiligheidsscore die als neutraal wordt beoordeeld. Hoewel het aantal misdrijven met 50% is afgenomen en vermogenscriminaliteit gunstig scoort, blijven leefbaarheid en veiligheidsbeleving aandachtspunten. Bewoners geven de buurt een veiligheidscijfer van 6,0, iets hoger dan in 2021, maar nog steeds onder het gewenste niveau. Fysieke verloedering, zoals rommel op straat en bekladde muren, komt vaker voor dan gemiddeld, al is er een lichte verbetering ten opzichte van eerdere jaren. Ook wordt er regelmatig melding gemaakt van agressief verkeersgedrag. Sociale overlast is gemengd: overlast door buurtbewoners scoort ongunstig, terwijl overlast door dakloze personen en mensen met verward gedrag juist laag is. Drugsgebruik en jongerenoverlast worden nog wel genoemd, maar zijn afgenomen ten opzichte van 2021. Vermogenscriminaliteit laat een positief beeld zien, met nauwelijks geregistreerde woninginbraken, auto-inbraken of fietsdiefstallen. Toch blijft het veiligheidsgevoel laag: 36% van de bewoners voelt zich soms of vaak onveilig, vooral door rondhangende jongeren, verdachte personen en slecht verlichte plekken. Vermijdingsgedrag komt even vaak voor als gemiddeld in de gemeente, maar is iets afgenomen ten opzichte van 2021.

Wijkprofessionals geven aan dat de meldingsbereidheid onder bewoners in de buurt lager is dan gemiddeld. Hierdoor ontstaat het beeld dat de criminaliteit is afgenomen, terwijl dit mogelijk niet volledig overeenkomt met de feitelijke situatie. Ontwikkeling De Hambaken 2020-2024 Totaal Rapportcijfer Woninginbraak AutoJongerenoverlast misdrijven veiligheid inbraak Bron: P W&B P P P monitor Buurt 45,7 6,1 0 1,5 18,6 2020 Buurt 22,9 6 4,7 2,2 5 2024 ’s-H 55,3 6,7 3,4 2,7 4,1 2024 Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P) en Wijk- en buurtmonitor 2024.

Conclusie noodzakelijkheid en geschiktheid De Hambaken blijft een aandachtsbuurt met structurele uitdagingen op het gebied van leefomgeving, sociaal-economische positie en sociale cohesie. De buurt scoort op vrijwel alle thema’s uit de wijk- en buurtmonitor beneden gemiddeld, met name op tolerantie, veiligheid en tevredenheid over de woonomgeving. Er is sprake van een hoge concentratie sociale huurwoningen, relatief lage inkomens en een groot aandeel kwetsbare bewoners. Hoewel er enkele positieve ontwikkelingen zijn, zoals de realisatie van drie appartementencomplexen, een daling in criminaliteit en lichte verbeteringen in deelthema’s als duurzaamheid en maatschappelijke inzet, is de algemene ontwikkeling van de buurt sinds 2020 gelijk gebleven. . Wijkprofessionals en de politie onderschrijven het belang van selectieve woningtoewijzing als middel om de balans in de buurt te verbeteren. Zij signaleren dat gerichte toewijzing kan bijdragen aan een stabielere bewonerssamenstelling, minder overlast en een veiliger en leefbaarder woonklimaat. Gezien deze situatie is het wenselijk om het beleid van selectieve woningtoewijzing voort te zetten. Dit kan bijdragen aan meer sociale samenhang en verbetering van de leefbaarheid, mits het wordt gecombineerd met bredere investeringen in welzijn, werk en de fysieke omgeving.

Edelstenenbuurt

Ligging en fysieke buurttypering De vier buurten (Sprookjesbuurt, Muziekinstrumentenbuurt, Edelstenenbuurt en De Hambaken) zijn onderdeel van de wijk Noord. Samen vormen de buurten het aandachtsgebied “Hambaken” (de vroegere naam van alle vier de buurten). In het verleden waren de vier buurten ook aangewezen als GSB-buurt met een extra programma-aanpak. De Edelstenenbuurt wordt begrensd door de Hambakenweg, het fietspad en het Wielsem. In het zuidelijke deel van de buurt ligt een voetbal- en tenniscomplex. Er staan veel rijtjeswoningen en appartementen. De meeste woningen zijn gebouwd in de jaren 70. Het zijn relatief veel (goedkope) huurwoningen. Ten opzichte van de andere buurten binnen Noord zijn hier veel koopwoningen. In de Edelstenenbuurt bevinden zich diverse woonvoorzieningen voor kwetsbare inwoners. Voorbeelden hiervan zijn Het Tij, een opvanglocatie voor mensen met psychische problemen of een verslaving, en een woonvorm van Cello, bedoeld voor mensen met een verstandelijke beperking. Overzicht woningvoorraad (2025): Aantal woningen Aandeel corporatiewoningen Particulier koop Particulier huur % woningen tot 1945 % eengezinswoningen Gemiddelde WOZ-waarde

Edelstenenbuurt 493 226 222 45 0,0 81,1 €273.478

‘s-Hertogenbosch 76.874 25.497 44.150 7.200 10,6 60,4 €419.686

Bron: Woningmarktmonitor 2025 Sociaal-economische situatie In de Edelstenenbuurt wonen zo’n 1.175 personen, onder wie relatief veel bewoners met een migratieachtergrond, gezinnen met kinderen en huishoudens met een laag inkomen. Sociaal-economische kenmerken buurt (2024): Inwoners Edelstenenbuurt Aantal inwoners 1175 % 0-14 jaar 14% % 15-24 jaar 17% % 25-44 jaar 31% % 45-64 jaar 28% % 65 jaar en ouder 10% % eenpersoonshuishoudens 38% % meerpersoonshuishoudens zonder kinderen 28% % meerpersoonshuishouden met kinderen 35% Herkomst buiten Nederland, 13% binnen Europa Herkomst buiten Europa 21%

‘s-Hertogenbosch 160.757 15%

11% 28% 26% 19% 42% 29% 30% 7% 17%

Werk & inkomen: Gemiddeld huisinkomen (2022)

Edelstenenbuurt €42.600

‘s-Hertogenbosch €53.500

% huishoudens met een laag inkomen % bijstandsuitkeringen

5,4

4%

13

6%

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Algemene ontwikkeling van de buurt De Edelstenenbuurt heeft in 2024 een beneden gemiddelde score in de wijk- en buurtmonitor. Alle vijf de thema's in de wijk- en buurtmonitor scoren beneden gemiddeld. Onder andere de deelthema's tolerantie, omgaan met elkaar, maatschappelijke inzet en veiligheidsbeleving scoren ruim beneden gemiddeld in de buurt. Wanneer we kijken naar de ontwikkeling tussen 2020 en 2024 is te zien dat het thema werk & inkomen vooruit is gegaan en dat het thema welzijn een beetje vooruit is gegaan. Dit kan te maken hebben met het feit dat in de Edelstenenbuurt recent een kantoor is omgebouwd tot appartementen met midden- en hogere huur. Dit heeft een gunstig effect op de samenstelling van de buurt en leefbaarheid. De thema's veiligheid, leefomgeving en samenleven zijn echter gelijk gebleven in de periode van 2020 tot en met 2024. Totaal rapportcijfers buurtbewoners: Edelstenenbuurt Geluk 7,3 Contact met buurtbewoners 6,0 Tolerantie 6,2 Woning 6,9 Woonomgeving 6,1 Veiligheid 5,5 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Situatie 2024: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2020-2024: Gelijk gebleven

Bron: Wijk- en Buurtmonitor ’s-Hertogenbosch 2024 Veiligheidssituatie Edelstenenbuurt:

‘s-Hertogenbosch 7,6 6,9 7,2 7,9 7,4 6,7

Bron: Wijkveiligheidsmonitor 2023 De Edelstenenbuurt heeft in 2023 opnieuw een ongunstige veiligheidsscore, net als in 2021 en 2019. Vooral het overkoepelend veiligheidsbeeld scoort zeer ongunstig, met een sterke toename van het aantal geregistreerde misdrijven en een daling van het veiligheidsgevoel onder bewoners. Ook de thema’s leefbaarheid, sociale overlast, geweldsdelicten en veiligheidsbeleving scoren ongunstig. Bewoners ervaren veel fysieke verloedering, agressief verkeersgedrag en overlast door buurtbewoners, drugsgebruik en personen met verward gedrag. Hoewel jongerenoverlast iets is afgenomen, blijft het gevoel van onveiligheid hoog: 54% van de bewoners voelt zich soms of vaak onveilig, en vermijdingsgedrag komt vaker voor dan gemiddeld. Een explosie bij een woonhuis begin 2023 heeft dit gevoel mogelijk versterkt. Tegenover deze negatieve ontwikkelingen staat een positieve score op het gebied van vermogenscriminaliteit. De buurt scoort gunstig op auto-inbraak en fietsdiefstal, en woninginbraken komen niet vaker voor dan gemiddeld. Ook is er een lichte verbetering zichtbaar bij mishandelingen, hoewel bedreigingen nog steeds relatief vaak voorkomen. Ondanks enkele positieve signalen blijft de Edelstenenbuurt een aandachtsgebied waar veiligheid en leefbaarheid onder druk staan.

Ontwikkeling Edelstenenbuurt Edelstenenbuurt 2020-2024 Totaal Rapportcijfer Woninginbraak AutoJongerenoverlast misdrijven veiligheid inbraak Bron: P W&B P P P monitor Buurt 45,8 5,7 4,4 2,6 14,7 2020 Buurt 96,3 5,5 0,0 0,0 11,9 2024 ’s-H 55,3 6,7 3,4 2,7 4,1 2024 Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P) en Wijk- en buurtmonitor 2024. Conclusie De toepassing van artikel 10 van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) in de Edelstenenbuurt is noodzakelijk en geschikt. De buurt maakt deel uit van het aandachtsgebied “Hambaken” en kent een gemengde woningvoorraad met een aanzienlijk aandeel goedkope huurwoningen. De Edelstenenbuurt scoort in de wijk- en buurtmonitor 2024 op alle vijf hoofdthema’s beneden gemiddeld. Vooral de scores op tolerantie, maatschappelijke inzet en veiligheidsbeleving zijn zorgwekkend. De veiligheidssituatie is al meerdere jaren ongunstig. In 2023 scoorde de buurt zeer ongunstig op het overkoepelend veiligheidsbeeld, met een sterke toename van het aantal

geregistreerde misdrijven en een dalend veiligheidsgevoel onder bewoners. Meer dan de helft van de bewoners voelt zich soms of vaak onveilig, en vermijdingsgedrag komt bovengemiddeld voor. Hoewel er enkele positieve signalen zijn, zoals een afname van woninginbraken en jongerenoverlast, blijft de Edelstenenbuurt een aandachtsgebied waar leefbaarheid en veiligheid onder druk staan. Gelet op deze structurele problematiek is toepassing van artikel 10 noodzakelijk om verdere verstoring van het leefklimaat te voorkomen en de veiligheid te verbeteren. De inzet van artikel 10 sluit aan bij de bredere gebiedsgerichte aanpak en draagt bij aan een stabielere en leefbaardere woonomgeving.

Muziekinstrumentenbuurt Ligging en fysieke buurttypering De Muziekinstrumentenbuurt ligt in het noordwesten van de wijk Noord. De buurt grenst aan de rijksweg A59 en het bedrijventerrein Noord. Driekwart van de woningen is een (goedkope) huurwoning. Er staan veel rijtjeshuizen en enkele (half)vrijstaande woningen. Vrijwel alle huizen zijn begin jaren 70 gebouwd. Er wonen in deze buurt zo’n 1.210 personen; onder wie relatief veel (eenouder)gezinnen met kinderen, huishoudens met een laag inkomen en mensen met een migratieachtergrond. Overzicht woningvoorraad (2025): Aantal woningen Aandeel corporatiewoningen Particulier koop Particulier huur % woningen tot 1945 % eengezinswoningen Gemiddelde WOZ-waarde

Muziekinstrumentenbuurt 477 353 123 0 0 94,5 €303.551

‘s-Hertogenbosch 76.874 25.497 44.150 7.200 10,6 60,4 €419.686

Bron: Woningmarktmonitor 2025 Sociaal-economische kenmerken buurt (2024): Inwoners Muziekinstrumentenbuurt Aantal inwoners 1210 % 0-14 jaar 22% % 15-24 jaar 14% % 25-44 jaar 25% % 45-64 jaar 25% % 65 jaar en ouder 14% % eenpersoonshuishoudens 37% % meerpersoonshuishoudens zonder kinderen 18% % meerpersoonshuishouden met kinderen 45% Herkomst buiten Nederland, 10% binnen Europa Herkomst buiten Europa 25%

‘s-Hertogenbosch 160.757 15%

11% 28% 26% 19% 42% 29% 30% 7% 17%

Werk & inkomen: Gemiddeld huisinkomen

Muziekinstrumentenbuurt €41.300

‘s-Hertogenbosch €53.500

% huishoudens met een laag inkomen % bijstandsuitkeringen

12

4%

16

6%

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Algemene ontwikkeling Muziekinstrumentenbuurt De Muziekinstrumentenbuurt heeft in 2024 een beneden gemiddelde totaalscore. Alle thema's scoren beneden gemiddeld. Het thema werk & inkomen scoort zelfs ruim beneden gemiddeld. Dit komt omdat in de buurt relatief weinig volwassenen een startkwalificatie hebben, er veel werkzoekenden zonder baan zijn en veel huishoudens aangeven moeite te hebben met rondkomen. Wel is er een de afgelopen vier jaar een kleine vooruitgang te zien in het percentage huishoudens met een laag inkomen en het percentage werkzoekenden zonder baan. De percentages liggen echter nog steeds een stuk hoger dan gemiddeld. Op het thema veiligheid ervaren bewoners meer sociale overlast, vermogensdelicten en geweldsdelicten dan gemiddeld. Ook voelen meer bewoners zich er wel eens onveilig en geven zij een lager rapportcijfer voor de veiligheid in hun buurt. Bij de achterliggende indicatoren valt nog op dat bewoners minder positief zijn over hun gezondheid en geluk, minder vaak sporten en minder vaak culturele voorstellingen of activiteiten bezoeken dan gemiddeld. Totaal rapportcijfers buurtbewoners: Muziekinstrumentenbuurt Geluk 6,9 Contact met buurtbewoners 6,6 Tolerantie 6,6 Woning 6,8 Woonomgeving 6,5 Veiligheid 6,0 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Situatie 2024: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2020-2024: Gelijk gebleven

Bron: Wijk- en Buurtmonitor ’s-Hertogenbosch 2024 Veiligheidssituatie Muziekinstrumentenbuurt:

‘s-Hertogenbosch 7,6 6,9 7,2 7,9 7,4 6,7

Bron: Wijkveiligheidsmonitor 2023 De Muziekinstrumentenbuurt in de wijk Noord is in 2023 opnieuw aangemerkt als aandachtsbuurt. Hoewel de totale veiligheidsscore nu als neutraal wordt beoordeeld (niet gunstig, niet ongunstig), blijven er zorgen bestaan. De thema’s overkoepelend veiligheidsbeeld, leefbaarheid en veiligheidsbeleving scoren ongunstig. Bewoners geven de buurt een iets hoger rapportcijfer voor veiligheid dan in 2021, maar ervaren nog steeds fysieke verloedering, verkeersproblemen en overlast door buurtbewoners. Positief is dat de sociale overlast licht is afgenomen en dat er minder jongerenoverlast wordt geregistreerd. Ook scoort de buurt gunstig op het gebied van vermogenscriminaliteit, met relatief weinig woninginbraken, auto-inbraken en fietsdiefstallen. Op het gebied van geweldsdelicten is er sprake van een gemengd beeld: mishandeling komt minder vaak voor, maar bedreigingen blijven een probleem. De veiligheidsbeleving blijft zorgelijk: 36% van de bewoners voelt zich soms of vaak onveilig, en vermijdingsgedrag zoals het niet openen van de deur of het mijden van bepaalde plekken komt vaker voor dan gemiddeld. Ondanks enkele positieve ontwikkelingen blijft de algehele leefbaarheid en veiligheid in de Muziekinstrumentenbuurt een aandachtspunt.

Ontwikkeling Muziekinstrumentenbuurt 2020-2024: Totaal Rapportcijfer Woninginbraak AutoJongerenoverlast misdrijven veiligheid inbraak Bron: P W&B P P P monitor Buurt 46 5,8 9,1 3,2 12,1 2020 Buurt 47,8 6,0 3,9 0,0 5,8 2024 ’s-H 55,3 6,7 3,4 2,7 4,1 2024 Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P) en Wijk- en buurtmonitor 2024. Conclusie De toepassing van artikel 10 van de Wbmgp in de Muziekinstrumentenbuurt is noodzakelijk en geschikt. De buurt kent een hoge concentratie aan goedkope huurwoningen (ruim 74% corporatiebezit), een zeer eenvormige woningvoorraad en een relatief lage sociaaleconomische positie van bewoners. Het aandeel huishoudens met een laag inkomen (12%) en bijstandsuitkeringen (16%) ligt fors boven het stedelijk gemiddelde. De buurt scoort op alle thema’s in de wijk- en buurtmonitor 2024 beneden gemiddeld, met name op het gebied van werk & inkomen, waar sprake is van een structureel tekort aan startkwalificaties en een hoge werkloosheid.

Ook op het gebied van veiligheid zijn er aanhoudende zorgen. Hoewel er enkele positieve ontwikkelingen zijn, zoals een afname van jongerenoverlast en vermogenscriminaliteit, blijft de veiligheidsbeleving laag. 36% van de bewoners voelt zich soms of vaak onveilig en vermijdingsgedrag komt relatief vaak voor. De buurt is in 2023 opnieuw aangemerkt als aandachtsgebied, mede vanwege fysieke verloedering, overlast door buurtbewoners en een gemengd beeld op het gebied van geweldsdelicten. Gelet op deze structurele problematiek is toepassing van artikel 10 noodzakelijk om verdere verstoring van het leefklimaat te voorkomen en de veiligheid te verbeteren. De inzet van artikel 10 past binnen de bredere gebiedsgerichte aanpak en draagt bij aan een evenwichtiger bewonerssamenstelling en een veiligere, leefbaardere woonomgeving.

Sprookjesbuurt Ligging en fysieke buurttypering De Sprookjesbuurt ligt in het noorden van de wijk Noord in ’s-Hertogenbosch, direct grenzend aan de rijksweg A59. De buurt wordt gekenmerkt door een hoge woningdichtheid en bestaat voornamelijk uit rijwoningen en een aantal hoge flats met enkel sociale huurwoningen. De woningvoorraad bestaat grotendeels uit goedkope sociale huurwoningen, voornamelijk uit de jaren ’70, in bezit van woningcorporatie Zayaz. Overzicht woningvoorraad (2025): Aantal woningen Aandeel corporatiewoningen Particulier koop Particulier huur % woningen tot 1945 % eengezinswoningen Gemiddelde WOZ-waarde

Sprookjesbuurt 768 732 35 0 0 42,8% €252.536

‘s-Hertogenbosch 76.874 25.497 44.150 7.200 10,6 60,4 €419.686

Bron: Woningmarktmonitor 2025 Sociaal-economische situatie De Sprookjesbuurt kent een eenzijdige bevolkingssamenstelling met relatief veel huishoudens met een laag inkomen, eenoudergezinnen en bewoners met een migratieachtergrond. In de buurt staan vijf hoge flats met uitsluitend sociale huurwoningen. Deze flats vragen om extra aandacht in het beheer, vanwege de concentratie van kwetsbare bewoners en de verhoogde risico’s op overlast en leefbaarheidsproblemen. Centrale voorzieningen zoals de Brede Bossche School De Hambaken en buurtcentrum Noorderpoort vervullen een belangrijke sociale functie in de wijk. Ondanks fysieke verbeteringen blijft de Sprookjesbuurt een aandachtsgebied vanwege de sociaal-economische kwetsbaarheid en veiligheidsproblematiek. Sociaal-economische kenmerken buurt (2024): Inwoners Sprookjesbuurt Aantal inwoners 1710 % 0-14 jaar 20% % 15-24 jaar 13% % 25-44 jaar 26% % 45-64 jaar 24% % 65 jaar en ouder 17%

‘s-Hertogenbosch 160.757 15%

11% 28% 26% 19%

% eenpersoonshuishoudens % meerpersoonshuishoudens zonder kinderen % meerpersoonshuishouden met kinderen Herkomst buiten Nederland, binnen Europa Herkomst buiten Europa

44%

42% 29%

18% 30%

38% 8%

7%

44%

17%

Sprookjesbuurt €34.200 11

‘s-Hertogenbosch €53.500 4%

14

6%

Werk & inkomen: Gemiddeld huisinkomen % huishoudens met een laag inkomen % bijstandsuitkeringen

Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024 Algemene ontwikkeling van de buurt De Wijk- en buurtmonitor 2024 laat zien dat de buurt op alle thema's beneden gemiddeld scoort. Het thema werk & inkomen scoort zelfs ruim beneden gemiddeld. Dit komt omdat in de buurt relatief weinig volwassenen een startkwalificatie hebben, er veel werkzoekenden zonder baan zijn en veel huishoudens aangeven moeite te hebben met rondkomen. Wel is er een de afgelopen vier jaar een kleine vooruitgang te zien op deze thema's. De thema's zitten echter nog steeds ruim beneden het gemiddelde van ‘s-Hertogenbosch. Opvallend is de ontwikkeling binnen het thema veiligheid. De score op dit thema ligt beneden het stedelijk gemiddelde en is ten opzichte van 2020 licht verslechterd. Deze daling wordt met name veroorzaakt door een lager rapportcijfer van bewoners voor de ervaren veiligheid, in combinatie met een toename van overlast door drugsgebruik en -handel, overlast door buurtbewoners en jongerenoverlast. Totaal rapportcijfers buurtbewoners: Sprookjesbuurt Geluk 7,3 Contact met buurtbewoners 6,0 Tolerantie 5,9 Woning 6,6 Woonomgeving 6,1 Veiligheid 5,6 Bron: Wijk- en buurtmonitor gemeente ’s-Hertogenbosch 2024

Situatie 2024: Beneden gemiddeld

Ontwikkeling 2020-2024: Gelijk gebleven

‘s-Hertogenbosch 7,6 6,9 7,2 7,9 7,4 6,7

Bron: Wijk- en Buurtmonitor ’s-Hertogenbosch 2024

Veiligheidssituatie Sprookjesbuurt:

Bron: Wijkveiligheidsmonitor 2023

De Sprookjesbuurt heeft een ongunstige veiligheidsscore en is daarom in 2023 opnieuw aangemerkt als aandachtsbuurt, net als in 2021 en 2019. Vooral de thema’s geweldsdelicten en veiligheidsbeleving scoren zeer ongunstig. Bewoners geven de buurt een laag rapportcijfer voor veiligheid (5,6), en voelen zich vaak onveilig door factoren zoals rondhangende jongeren, drugsproblematiek en slecht verlichte plekken. Ook is er sprake van vermijdingsgedrag, zoals het vermijden van bepaalde straten of het niet openen van de deur in de avond. Twee schietincidenten en een lachgaspand-ontruiming in 2023 dragen mogelijk bij aan deze negatieve beleving. Daarnaast scoort de buurt ongunstig op leefbaarheid en sociale overlast. Fysieke verloedering is een groot probleem, met veel meldingen van rommel, vernielingen en bekladde muren. Ook is er meer overlast door buurtbewoners en drugsgebruik dan gemiddeld in de gemeente. Hoewel vermogenscriminaliteit een gemengd beeld laat zien, is auto-inbraak toegenomen. Positief is dat woninginbraak juist minder voorkomt dan elders. Wijkprofessionals en organisaties zoals Zayaz proberen de situatie te verbeteren, onder andere via buurtinitiatieven en de inzet van een huismeester. De vernieuwde Brede Bossche School Hambaken fungeert als belangrijke ontmoetingsplek en speelt een rol in het versterken van de sociale cohesie.

Ontwikkeling Sprookjesbuurt 2020-2024: Totaal Rapportcijfer Woninginbraak

Auto-

Jongerenoverlast

Bron:

misdrijven P

veiligheid W&B monitor 5,6

P

inbraak P

P

Buurt 62,3 9,1 8,8 30,0 2020 Buurt 45,6 5,6 3,9 1,8 4,1 2024 ’s-H 55,3 6,7 3,4 2,7 4,1 2024 Bron: Politiecijfers per 1.000 woningen/inwoners (P) en Wijk- en buurtmonitor 2024. Conclusie De toepassing van artikel 10 van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek (Wbmgp) in de Sprookjesbuurt is zowel noodzakelijk als geschikt. De veiligheidssituatie in de buurt is zorgwekkend. Bewoners geven de veiligheid een rapportcijfer van 5,6, aanzienlijk lager dan het stedelijk gemiddelde van 6,7. Er is sprake van vermijdingsgedrag, jongerenoverlast, drugsproblematiek en fysieke verloedering. Hoewel er op enkele indicatoren lichte verbeteringen zichtbaar zijn, blijft de algehele ontwikkeling van de buurt sinds 2020 gelijk en beneden gemiddeld. Gelet op deze structurele problematiek is het inzetten van artikel 10 (screening op overlastgevend of crimineel gedrag) noodzakelijk om verdere verstoring van het leefklimaat te voorkomen en de veiligheid te verbeteren. De inzet van artikel 10 sluit aan bij de gebiedsgerichte aanpak en draagt bij aan een evenwichtiger bewonerssamenstelling en een veiliger woonomgeving.

Bijlage 2: plattegronden aanvraag gebiedsaanwijzing Hinthamerpoort-Zuid (Barten-Zuid) (artikel 10) Woningbezit woningcorporatie in de volgende straten: Acaciasingel, Anderlijnstraat, Cederstraat, Dageraadsweg, Essenplein, Essenstraat, Graafseweg, Hinthamerbolwerk, Kastanjestraat,

Lagelandstraat, Lariksplein, Lijsterbesstraat, Oranjestraat, Veldwijkstraat, Weymouthstraat, Wilgenstraat, Zuidoosterfront.

Palmboomstraat,

Plataanstraat,

Vier buurten in aandachtsgebied Hambaken: Sprookjesbuurt (art. 10) Woningbezit woningcorporatie in de volgende straten: De Bijenkoningin, De Bokkelaren, De Ganzenhoedster, De Goudkinderen, De Kabouters, De Korenaar, De Reiskameraad, De Rozenelf, De Sterrendaalders, De Tondeldoos, De Trommelslager, De Waternimf, Het Klokkediep, Het Spinnewiel, Het Wielsem, Klokkenlaan. Edelstenenbuurt (art. 10) Woningbezit woningcorporatie (inclusief huurstandplaatsen in woonwagencentrum De Jade) in de volgende straten: Albert Luthulilaan, Diamant, Hambakenweg, Het Wielsem, Jade, Jan Palachstraat, Opaal, Robijn, Saffier, Salvador Allendelaan, Smaragd, Steve Bikostraat, Topaas, Zirkoon. Muziekinstrumentenbuurt (art. 10) Woningbezit woningcorporatie in de volgende straten: Cello, Fagot, Harp, Het Wielsem, Klarinet, Mandoline, Piano, Piccolo, Saxofoon, Tamboerijn, Trombone, Trompet, Tuba. De Hambaken (art. 10) Woningbezit woningcorporatie in de volgende straten: Eerste Hambaken, Tweede Hambaken, Derde Hambaken, Vierde Hambaken, Hambakendreef .

Gestelse Buurt (artikel 10) Woningbezit woningcorporatie (inclusief huurstandplaatsen in woonwagencentrum Bilderdijkstraat) in de volgende straten: Alberdingk Thijmstraat, Albert Verweijstraat, Bilderdijkstraat, Da Costastraat, Frans Erensstraat, Frederik van Eedenstraat, Gestelseweg, Guido Gezellelaan, Hildebrandstraat, Hugo Verriesthof, Jacq Perkstraat, Potgieterhof, Rodenbachstraat, Van Lennephof.