1a. Bijlage jaarstukken 2021

MEMO Onderwerp: Accountantscontrole

1. Inleiding Op 18 maart heeft de accountant van ODBN genaamd Astrium aangegeven een positieve controleverklaring af te geven aan de ODBN. Hierbij wordt u nader geïnformeerd over de uitkomsten van de accountantscontrole. 2. Beoogd effect Het bestuur informeren over de controleverklaring en overige uitkomsten van de accountantscontrole over het boekjaar 2021. 3. Toelichting In onderstaande passage wordt een nadere toelichting gegeven op de controleverklaring 2021, aandachtspunten uit het accountantsverslag. Controleverklaring 2021 De accountant heeft aangegeven een positieve controleverklaring te verstrekken aan de ODBN. Door Astrium Overheidsaccountants BV, de controlerende accountant, wordt bij de jaarrekening 2021 een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. De materialiteit bij de planning en uitvoering van de jaarrekeningcontrole 2021 is € 291.860, gebaseerd op de werkelijke cijfers over 2021 (1% van de totale lasten + toevoeging reserve). De goedkeuringstolerantie voor onzekerheden bedraagt € 875.580. Dit is 3% van de totale lasten + toevoegingen reserve. Uit de jaarrekeningcontrole 2021 zijn voor de getrouwheid en rechtmatigheid geen fouten of onzekerheden geconstateerd en de ODBN blijft daarmee binnen de goedkeuringstoleranties.

Accountantsverslag In aanloop naar de afsluiting van het boekjaar 2021 heeft een interim controle plaatsgevonden. De accountant heeft bij de interim controle diverse aandachtspunten aangedragen voor de jaarrekening controle 2021. ODBN is direct met de aandachtspunten aan de slag gegaan en dit heeft er mede toe geleidt dat de accountantscontrole voorspoedig is verlopen en een goedkeurende verklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid is verstrekt. In het accountantsverslag zijn een aantal bevindingen en adviezen voor 2022 opgenomen. • De accountant concludeert dat de ODBN haar administratieve organisatie en interne beheersing op orde heeft. Specifiek genomen zijn er nog wel verbeterpunten geconstateerd ten aanzien van de kwaliteit van de interne beheersing. De punten zijn opgenomen in de managementletter. • Met ingang van het jaarrekeningtraject 2022 zal het dagelijks bestuur verplicht zijn een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen in de jaarrekening. Vooralsnog wordt nog uitgegaan van invoering per 2022. De wijziging in de verantwoordelijkheden ten aanzien van rechtmatigheid betekent dat het dagelijks bestuur zelfstandig een controlesystematiek moet inrichten, deze moet laten uitvoeren en over de uitkomsten moet rapporteren middels een rechtmatigheidsverantwoording.

Het advies luidt om een (verbijzonderd) intern controleplan op te stellen met als uitgangspunt een afgestemde risicoanalyse, de rechtmatigheidsverantwoording te benadrukken.

•

•

•

Het normenkader voor de rechtmatigheidscontrole, zoals vastgesteld door het algemeen bestuur, bevat onder andere de Europese aanbestedingswetgeving. De ODBN heeft zelf een inkoopanalyse uitgevoerd en heeft de hieronder genoemde geen afwijkingen geconstateerd. Astrium merkt dat er een toenemende aandacht is die de organisatie heeft voor het naleven van de Europese aanbestedingsregels. Desondanks adviseert Astrium hieraan in de organisatie continue aandacht te blijven geven, waardoor de benodigde gedragsverandering bij degenen die inkopen gestimuleerd worden. De rol van de accountant zal als gevolg van wijzigingen in wet- en regelgeving aangepast worden naar een actieve onderzoekshouding naar fraude- en corruptierisicofactoren. Het bestuur is in eerste instantie verantwoordelijk voor het opzetten van een administratieve organisatie en interne beheersing ter voorkoming van fouten en/of fraude in financiële overzichten. In het kader van de wijziging dient de ODBN minimaal een M&O beleid en een fraude- en corruptieanalyse op en vast te laten stellen. Op dit moment voert de ODBN wel cyclisch een risicoanalyse uit in het kader van de begroting, echter is dit nog ontoereikend In het accountantsverslag constateert Astrium dat de solvabiliteit van de ODBN onder de norm van 50% is gezakt. De solvabiliteit geeft aan of een bedrijf haar schulden op de ‘langere’ termijn kan blijven betalen.

Voor de ODBN geldt dat er geen langlopende schulden zijn, alleen schulden/verplichtingen die binnen één jaar tot afronding komen. Bedrijfsmatig gezien wordt een bedrijf als financieel gezond gezien, wanneer de solvabiliteit tussen de 25% en 40% ligt. De ODBN zit met een solvabiliteit van 47% in de jaarrekening 2021 boven deze richtlijn. De provincie stelt een solvabiliteit van 50% als norm omdat dit de ‘minst risicovolle positie is’. Als we door de afgelopen periode heen kijken zien we dat de solvabiliteit van de ODBN zich net onder of net boven die 50% norm begeeft. Financiële kengetallen bedragen x 1.000 Eigen vermogen

10.657

9.844

8.186

10.127

7.218

Totaal passiva

23.410

18.472

19.091

21.507

15.140

46%

53%

43%

47%

48%

Solvabiliteitsratio in %

•

•

Begroting Jaarrekening Begroting Jaarrekening Begroting 2020 2020 2021 2021 2022

In de jaarrekening 2020 was de solvabiliteit net boven de 50%. In de jaarrekening 2021 is de solvabiliteit gedaald naar 47%, doordat er meer kortlopende schulden waren. Dit heeft voornamelijk te maken met de verplichting voor de verlofuren die is opgenomen in de jaarrekening, de nog te betalen loonheffing en pensioenpremies en de terugbetaling van de VVC n.a.v. het laatste vonnis. Bij elkaar vormt dit een post van circa 2,5 mln euro. Hiervan is 1,3 mln euro in januari 2022 gelijk afgehandeld door de betalingen aan de belastingdienst en het ABP. Aangezien de solvabiliteit nog ruim boven de gezonde grens van 25-40% voor bedrijven valt en alle andere financiële parameters een gezond beeld laten zien, zien wij vooralsnog hier geen alarmerende waarde in. Het weerstandsvermogen is op orde, er is een structureel sluitende begroting en we hebben een gezonde reservepositie. Voor 2021 is geconcludeerd dat de voorzieningen van ODBN toereikend zijn en voldoen aan de eisen en voorwaarden van het BBV. Geadviseerd wordt om in het vierde kwartaal van 2022 te toetsen of de gevormde voorzieningen nog actueel zijn en nog voldoen aan de voorschriften. Met ingang van 2016 vallen gemeenschappelijke regelingen onder de werking van de Wet op de vennootschapsbelasting (VPB). De ODBN heeft in 2019 een quick scan onderzoek laten uitvoeren om te beoordelen of ODBN wel of niet VPB plichtig is.

Uit het onderzoek blijkt dat ODBN niet VPB plichtig is. De uitkomsten van de quick scan zijn in 2020 met de

Belastingdienst afgestemd. De belastingdienst heeft begin 2021 de conclusie van de quick scan onderschreven en aangegeven dat onder de huidige feiten en omstandigheden er geen VPB-plicht is voor ODBN. Voor 2021 blijft de situatie ongewijzigd. De ODBN is zeer content met de goedkeurende accountantsverklaring voor getrouwheid en rechtmatigheid. Om deze lijn vast te houden, gaat de ODBN in 2022 graag aan de slag met de adviezen uit het accountantsverslag.

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

Datum Aan Aard voorstel Agendapunt Van Portefeuillehouder Aantal bijlagen

: 13 april 2022 : Algemeen Bestuur : Besluitvormend :4 : Dagelijks Bestuur : Kees van Rooij :2

VOORSTEL JAARSTUKKEN 2021 Voorstel:

1. Instemmen met de jaarstukken 2021 2. In te stemmen met de vrijval van de reserve vakantiedagen ad € 249.000 3. Instemmen om de reserve huisvesting op te heffen en de resterende € 11.517 vrij te laten vallen en deze toe te voegen aan het jaarrekeningsaldo. 4. In te stemmen met het instellen van een egalisatiereserve voor Samen Sterk in Brabant en deze reserve te voeden met het resultaat 2021 van € 48.000. 5. Een budget van € 195.000 voor de implementatie van de Omgevingswet over te hevelen naar de begroting 2022. 6. Een budget van € 75.000 voor de aanschaf van noise cancelling apparatuur over te hevelen naar de begroting 2022. 7. De genoemde restant investeringskredieten in bijlage 2 van de jaarstukken over te hevelen naar de begroting 2022. 8. Het rekeningresultaat ad € 1.262.500 te laten vrijvallen en uit te keren aan de deelnemers, conform het gepresenteerde overzicht in tabel 4 van dit voorstel. 9. De begroting 2022 conform bovenstaande wijzigingen aan te passen. 10. Kennis te nemen van het accountantsverslag en controleverklaring van de uitgevoerde controle op de jaarstukken 2021, inclusief de reactie van de ODBN. 11. In te stemmen met het versturen van de jaarstukken 2021 naar het ministerie van BZK en raden en staten van onze deelnemers conform artikel 58 en 58b van de Wet gemeenschappelijke regelingen.

1

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

Inleiding Voor u liggen de jaarstukken over 2021 van de ODBN. De accountant heeft de controlewerkzaamheden over het boekjaar 2021 afgerond en heeft aangegeven een goedkeurende verklaring af te geven. In de tweede bestuursrapportage hebben we u een verwacht positief resultaat gemeld van € 715.000. Door een toegenomen vraag bij de overige verzoektaken en extra inzet op toezicht is de omzet van vooral de gemeentelijke opdracht fors hoger uitgevallen dan we bij de tweede bestuursrapportage hadden voorzien. Naast een hogere omzet, zien we ook diverse posten binnen de bedrijfsvoering met een positiever resultaat dan bij de tweede bestuursrapportage geprognosticeerd. Het resultaat van 2021 komt daarmee uit op € 1.569.000 positief. Een belangrijke kanttekening die we hierbij plaatsen, is dat dit ook als effect had dat er meer verlof is overgebleven dat meegenomen wordt naar 2022 en dat er meer overuren zijn die opgenomen of uitbetaald moeten worden. Bij de tweede bestuursrapportage was de inschatting dat het verlofrecht van 2021 nog volledig benut zou worden. Hiervoor is in de jaarrekening 2021 een verplichting opgenomen om de financiële verplichtingen op te kunnen vangen. Mede door het overgebleven verlof en de overwerkuren komt de productiviteit in 2021 boven de norm uit.

Beoogd effect Instemmen met de jaarstukken 2021, met de voorgestelde resultaatbestemming, om daarna de jaarstukken 2021 ter kennisname toe te zenden aan het ministerie van BZK en de deelnemers, conform artikel 58 en 58b van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Argumenten De verschillende beslispunten worden hieronder nader toegelicht. 1. Instemmen met de jaarstukken. De bevoegdheid voor het vaststellen van de jaarrekening ligt volgens artikel 33a van de Wet gemeenschappelijke regelingen bij het Algemeen Bestuur. Het jaar 2021 is met een positief resultaat afgesloten. Het positieve resultaat van € 1.569.000 is als volgt te verklaren:

2

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

Omschrijving Bedragen x €1.000 Begrotingsresultaat Extra omzet individuele dienstverlening Personeel Omgevingswet Klachtenregeling Collectieve taken Samen Sterk in Brabant werkbudget Opleidingen Dienstreizen / woon- werkverkeer Noise Cancelling Vrijval reserve vakantiedagen

Resultaat

Overige kleine afwijkingen

715 764 -877 195 -27 89 24 157 84 75 249 121

V V N V N V V V V V V V

Totaal voordelig saldo

1.569

V

Tabel 1: belangrijkste verklaringen jaarrekeningresultaat In bijlage 1 treft u de jaarstukken 2021 aan. Hierin is de verantwoording voor het uitgevoerde beleid opgenomen en wordt het financiële resultaat verder toegelicht.

2. De reserve vakantiedagen te laten vrijvallen en deze toe te voegen aan het resultaat van 2021. Vooruitlopend op de besluitvorming bij de jaarrekening is in het resultaat de vrijval van de reserve vakantiedagen al verwerkt in de jaarrekening. Gevraagd wordt om in te stemmen met deze vrijval. In 2021 hebben we gezien dat het aantal vakantie-uren dat meegenomen wordt naar het volgende jaar fors gestegen is ten opzichte van 2020. Deze stijging van verlofuren heeft er mede toe geleid dat we in 2021 op een hogere productiviteit van 1.383 uren uitgekomen zijn dan de gestelde norm van 1.350 uren per fte. Om een verlies aan productiviteit in de toekomst op te kunnen vangen is het noodzakelijk om voor het restant van het verlof een verplichting op te nemen. Deze verplichting is in de jaarrekening verwerkt. De reserve die een aantal jaren geleden gevormd is, is met het vormen van deze verplichting overbodig geworden. Hierdoor hebben we de reserve in het resultaat van 2021 laten vrijvallen. 3. De reserve huisvesting op te heffen en het restant ad € 11.517 toe te voegen aan het resultaat van 2021. Voorgesteld wordt om de reserve huisvesting op te heffen en het resterende bedrag ad € 11.517 toe te voegen aan het resultaat over 2021. In de jaarrekening van 2020 is een groot deel van deze reserve al vrijgevallen en toegevoegd aan de Algemene Reserve.

Een klein bedrag is toen achtergebleven in de reserve om nog enkele kosten in 2021 te dekken. Deze kosten zijn in 2021 gemaakt en het project is nu volledig afgerond. Hierdoor kan ook het restant van de reserve nu vrijvallen en toegevoegd worden aan het resultaat.

3

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

4. Instellen egalisatiereserve Samen Sterk in Brabant en deze te voeden met € 48.000 In 2021 is er een positief resultaat op Samen Sterk in Brabant behaald. Dit voordeel bestaat uit het voordeel op het werkbudget van € 24.000, voornamelijk veroorzaakt door lagere vervoerskosten. Ook op het personeel is een voordeel ontstaan van € 19.000, deels heeft dit te maken met een incidenteel voordeel door de nieuwe CAO. Tevens is er een klein voordeel aan de batenkant. Bij elkaar komt het voordeel uit op € 48.000,-. Aangezien SSiB een samenwerking is met diverse partijen, is het niet logisch om het totale voordeel in de jaarrekening van de ODBN terug te laten vloeien. Daarom wordt voorgesteld om een egalisatiereserve SSiB in te stellen en deze te voeden met het resultaat van SSiB 2021 van € 48.000. Het is de bedoeling om zo elk jaar het resultaat SSiB toe te voegen (of te onttrekken) aan deze reserve, zodat bijdragen voor SSiB altijd ten goede komen aan SSiB. Deze reserve kan dan ook ingezet worden voor incidentele projecten ten behoeve van SSiB. 5. Overhevelen restantbudget Omgevingswet Voorgesteld wordt om het restant budget voor de implementatie van de Omgevingswet ad € 195.000 over te hevelen naar de begroting 2022. In de jaarstukken van 2020 is een bedrag van € 327.000 overgeheveld naar 2021. Medio 2021 werd duidelijk dat de invoering van de Omgevingswet wederom werd uitgesteld.

Hierop zijn diverse activiteiten getemporiseerd of uitgesteld naar 2022. Voorgesteld wordt om het restant budget van € 195.000 over te hevelen naar 2022 voor verdere inzet op het project. 6. Overhevelen restantbudget noise cancelling Bij de tweede bestuursrapportage 2021 is een incidenteel budget beschikbaar gesteld voor de aanschaf van noise cancelling apparatuur. De opdracht voor de aanschaf van deze apparatuur is in 2021 gegeven. Door wereldwijde problemen met de levering van elektronica is de uitlevering van deze apparatuur uitgesteld van december 2021 naar medio 2022. Daarom wordt voorgesteld om het beschikbaar gestelde budget over te hevelen naar 2022. 7. Overhevelen restantkredieten 2021 In bijlage 2 van de jaarstukken wordt onderstaand overzicht, met de stand van zaken per 31 december 2021, gepresenteerd. Hierbij wordt aangegeven of het gewenst is dat de investering wordt overgeheveld naar 2022 of dat deze afgesloten kan worden per 31 december 2021.

4

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

Naam krediet

Oorspronkelijk krediet

Aanschaf laptops 2021 Aanschaf telefoon 2021 Aanschaf universal Docking station 2021 Herhuisvesting Nieuwe website Aanschaf systemen 2021 t.b.v. consignatiedienst Totaal investeringen

Openstaand krediet 2021

Werkelijk 2021

Restant 2021

Afsluiten of overhevelen?

40.000 9.000

40.000 9.000

37.465 8.119

2.535 881

afsluiten afsluiten

26.000

26.000

25.314

686

afsluiten

1.300.000 45.000

45.086 45.000

32.227 45.000

12.859 0

overhevelen afsluiten

30.000

30.000

0

30.000

overhevelen

1.450.000

195.086

148.125

46.961

Tabel 2 Investeringen 2021

8. Bestemming van het rekeningresultaat Van het positieve rekeningresultaat van € 1.320.000 resteert na het vrijvallen van de reserves en de overhevelingen een budget van € 1.262.500. In onderstaande tabel wordt dit gespecificeerd.

Bestemmingsvoorstellen Resultaat ODBN

Bedrag 1.569

V

1. Vrijval reserve huisvesting 2. Instellen egalisatiereserve SSiB

12 -48

V N

Totaal mutaties reserves

-36

N

Mutaties reserves

Overhevelingsvoorstellen 1.

Omgevingswet

-195

N

2.

Noise Cancelling

-75

N

Totaal voorgenomen overhevelingsvoorstellen

-270

N

Resultaat ODBN na bestemming

1.263

V

Tabel 3 Rekeningresultaat

Na de voorgestelde vrijval en overhevelingen resteert een bedrag van € 1.262.500. Voorgesteld wordt dit bedrag naar rato van de gerealiseerde opdrachtwaarde individuele dienstverlening in 2021 uit te keren aan de deelnemers. Het Dagelijks Bestuur wil ter overweging meegeven dat dit bedrag door de deelnemers gereserveerd zou kunnen worden voor toekomstige ontwikkelingen in het ruimtelijke domein. In onderstaande tabel wordt weergegeven welk bedrag dit per deelnemer is.

5

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

Basistaken

Verzoektaken

Aanvullende verzoektaken

2.800.230 1.014.903 401.426 736.138 488.709 677.807 265.364 569.164 1.983.622 386.191 1.818.982 1.359.384 624.396 402.406 772.121 240.649 14.541.489

6.909.381 218.366 41.076 76.593 65.853 51.782 22.861 163.070 645.984 27.140 324.239 74.263 111.133 50.773 302.178 48.675 9.133.368

802.393 23.654 2.515 16.731 5.758 4.838 2.825 11.403 15.301 2.711 48.262 72.546 3.624 5.520 4.129 748 1.022.960

Deelnemer Provincie Noord-Brabant Gemeente Bernheze Gemeente Boekel Gemeente Boxmeer Gemeente Boxtel Gemeente Cuijk Gemeente Grave Gemeente Landerd Gemeente Meierijstad Gemeente Mill & Sint Hubert Gemeente Oss Gemeente ’s-Hertogenbosch Gemeente Sint Anthonis Gemeente Sint-Michielsgestel Gemeente Uden Gemeente Vught TOTAAL

Totaal individuele dienstverlening 10.512.003 1.256.923 445.017 829.462 560.319 734.427 291.050 743.637 2.644.907 416.042 2.191.483 1.506.192 739.153 458.700 1.078.428 290.073 24.697.816

Aandeel

43% 5% 2% 3% 2% 3% 1% 3% 11% 2% 9% 6% 3% 2% 4% 1% 100%

Terug te ontvangen bedrag 537.400 64.300 22.700 42.400 28.600 37.500 14.900 38.000 135.200 21.300 122.000 77.000 37.800 23.400 55.100 14.900 1.262.500

Tabel 4 verdeling terugbetaling

9. Aanpassen begroting 2022 Bovenstaande wijzigingen zijn van invloed op de begroting 2022. Voorgesteld wordt om, conform bovenstaande beslispunten, de begroting 2022 aan te passen. Hierdoor kunnen de vrijval, overhevelingen en terugbetalingen conform besluit en begroting worden uitgevoerd. 10. Kennisnemen van het accountantsverslag, controleverklaring en reactie van de ODBN Astrium Overheidsaccountants BV heeft aangegeven een goedkeurende controleverklaring af te geven voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Zodra de ondertekende verklaring is ontvangen, wordt deze bijgevoegd in Ibabs. In de bijlage bij dit stuk is een memo opgenomen met de reactie van de ODBN op het accountantsverslag. Het accountantsverslag en de bijbehorende reactie van de ODBN zijn bijgevoegd. De accountant zal in de vergadering van het Algemeen Bestuur van 13 april 2021 een toelichting geven over zijn accountantsverslag. 11. Versturen van de jaarstukken 2021 richting ministerie van BZK en raden en staten van deelnemers. De jaarstukken moeten op grond van artikel 58b van de Wet gemeenschappelijke regelingen voor 15 april door het Dagelijks Bestuur worden aangeboden aan de raden en staten van de deelnemers. De ODBN dient daarnaast in overeenstemming met artikel 58 van de Wet 6

Victorialaan 1 | 5213 JG ’s-Hertogenbosch (088) 743 00 00 info@odbn.nl | www.odbn.nl

gemeenschappelijke regelingen de vastgestelde jaarstukken te verzenden naar het ministerie van het BZK. Dit moet binnen 2 weken na vaststelling en ieder geval voor 15 juli plaatsvinden. Consequenties bedrijfsvoering Dit voorstel heeft consequenties voor de begroting 2022. Traject - Op 13 april 2022 worden de jaarstukken ter vaststelling aangeboden aan het Algemeen Bestuur - De vastgestelde jaarstukken 2021 worden na vaststelling toegestuurd aan het Ministerie van BZK en de deelnemers. Bijlage(n) a. Jaarstukken 2021 b. Accountantsverslag 2021 c. Controleverklaring 2021 (volgt z.s.m.) d. Reactie van de ODBN op het accountantsverslag

Aldus besloten in de vergadering van het Algemeen Bestuur van de Omgevingsdienst Brabant Noord van 13 april 2022, te Cuijk. de secretaris,

de voorzitter,

Jan Lenssen

Kees van Rooij

7

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving Nu en in de toekomst

Jaarstukken 2021

’s-Hertogenbosch, 23 maart 2022

ODBN Jaarstukken 2021

1

2

Voorwoord

3

Geachte collegeleden, raadsleden en Statenleden, Het jaar 2021 ligt achter ons. Het was wederom een bijzonder jaar: een voortzetting van de coronapandemie en daarmee ook van de werkwijze die we in het eerste coronajaar hebben ingericht. De samenwerking tussen onze medewerkers en de uitvoering van onze VTH-taken zijn goed te noemen, al heeft het thuiswerken en de afstand ten opzichte van elkaar een duidelijke impact gehad op onze medewerkers. Het afgelopen jaar is er veel gebeurd in onze leefomgeving. Nederland staat voor vele uitdagingen, die ook steeds meer bij elkaar komen in de leefomgeving. Daar moet het uiteindelijk allemaal gebeuren: de transitie van de veehouderij, het opwekken van zonne- en windenergie, de bouw van voldoende woningen en tal van andere ingrijpende opgaven. Al deze uitdagingen kennen verschillende - vaak tegenstrijdige - belangen, leiden tot zorgen in de samenleving en kunnen in bepaalde gevallen ook maatschappelijke onrust veroorzaken. In deze dynamische omgeving proberen wij ons werk zo goed mogelijk te doen. Wij pakken onze rol als deskundige uitvoerder bij al deze opgaven. We delen onze kennis en informatie met ons bevoegd gezag en andere overheidspartners. Zo zijn we actief betrokken bij de RES Noordoost Brabant en de Kopgroep Transitie Landbouw, en geven we onze inbreng op diverse tafels.

Dit doen we altijd vanuit onze uitvoeringstaak en onze specifieke deskundigheid. In 2021 zagen we de krapte op de arbeidsmarkt steeds verder toenemen. Ons aantal medewerkers is stabiel gebleven, maar het vinden en behouden van voldoende gekwalificeerde medewerkers voor onze taakuitvoering blijft ook de komende jaren een belangrijke uitdaging. We hebben veel ervaring met het zelf opleiden van mensen, maar daaraan kleeft ook een kostenplaatje. Het zelf opleiden van onze medewerkers is iets waar we ook de komende jaren op in zullen zetten. Daarnaast starten we een gezamenlijke aanpak in samenwerking met vier gemeenten. Ook zullen we anders naar ons werk moeten gaan kijken. Hoe kunnen we onze taken fundamenteel anders inrichten, zodat we onze taken doelmatiger kunnen uitvoeren? Het afgelopen jaar hebben we hierin grote stappen gezet, bijvoorbeeld met een pilot voor de afhandeling van milieuklachten. Door onze klachtenafhandelingsprocessen te herzien konden we een doelmatigere en doeltreffendere werkwijze realiseren. In 2021 hebben we stevig gebouwd aan onze organisatie. Onze bedrijfsvoering is verder geprofessionaliseerd en op sterkte. Belangrijke inhoudelijke ontwikkelingen zien we terug in de voorbereidingen op de Omgevingswet en de Impuls voor het Informatiegestuurd Werken.

Daarnaast hebben we het strafrechtelijke spoor van onze organisatie versterkt, hetgeen zich meteen heeft uitbetaald. Met de impuls voor onze (strafrechtelijke) handhaving spelen we in op de ontwikkelingen binnen ons werkveld. Ook acteren we steeds vaker op het landelijke toneel. Zo trekken we een landelijk project rond de asfaltcentrales en zijn we namens de omgevingsdiensten de portefeuillehouder stikstof.

We kunnen onze organisatie gerust financieel gezond noemen. Onze medewerkers doen hun werk goed. Ook de declarabiliteit komt over 2021 boven de norm. Dat vertaalt zich uit in een positief resultaat en een gezonde start voor het jaar 2022. Dit alles was niet mogelijk geweest zonder onze medewerkers die zich elke dag inzetten voor een schone, gezonde en veilige leefomgeving. In lastige omstandigheden en met een inhoudelijk complex en afwisselend takenpakket werken onze deskundige medewerkers stevig door. Daar ben ik trots op! De goede samenwerking met u en uw medewerkers zijn eveneens een belangrijke schakel in de sturing en inzet van de Omgevingsdienst Brabant Noord in de uitvoering van onze wettelijke taken. In 2022 wachten ons ongetwijfeld weer nieuwe uitdagingen, maar met het afsluiten van 2021 hebben we hier een stevige basis voor gelegd.

Jan Lenssen, Directeur Omgevingsdienst Brabant Noord

ODBN Jaarstukken 2021

Inhoud

4

Voorwoord

2

Inleiding

6

Financiële samenvatting

8

I.

Jaarverslag 2021

12

1.

Programmaverantwoording

14

1.1

Individuele Dienstverlening

15

1.2

Regionale dienstverlening

30

1.3

Bedrijfsvoering

40

2.

Paragrafen

46

2.1

Paragraaf Weerstandsvermogen & Risicobeheersing

46

2.2

Paragraaf Financiering

51

2.3

Paragraaf Bedrijfsvoering

54

2.4

Paragraaf Verbonden Partijen

58

2.5

Niet van toepassing zijnde paragrafen

61

II.

Jaarrekening 2021

62

3.

Overzicht

64

3.1

Balans per 31 december 2021

64

3.2

Baten en lasten

66

3.3

Recapitulatie resultaat

67

3.4

Onderverdeling lasten naar overhead en programma’s

68

4.

5. III.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

5

Toelichting

68

4.1

Waarderingsgrondslagen jaarrekening

70

4.2

Toelichting op de balans per 31 december 2021

75

4.3.

Niet in de balans opgenomen rechten/verplichtingen

87

4.4

Toelichting op baten en lasten 2021

88

4.5

Incidentele baten en lasten

98

4.6

Financieel overzicht per taakbeeld BBV

100

4.7

Overzicht aanwending post onvoorzien

100

4.8

Declarabiliteit

101

4.9

EMU-saldo

104

4.10 Wet Normering Topinkomens (WNT)

104

4.11 Bijdrage deelnemers

110

Overige gegevens

112

5.1

112

Controleverklaring accountant

Bijlage

118

Geactualiseerde risicoanalyse per 31 december 2021

120

Overzicht investeringen

122

ODBN Jaarstukken 2021

6

Inleiding

7

De Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) is een gemeenschappelijke regeling van 10 gemeenten per 01-01-2022 en de provincie Noord-Brabant. In de periode waarop deze jaarrekening betrekking heeft, bestond de gemeenschappelijke regeling nog uit 15 gemeenten. NoordoostBrabant is het belangrijkste werkgebied van de ODBN. Vanuit het kantoor in ’s-Hertogenbosch werken bijna 300 collega's dagelijks aan een schone, veilige en gezonde leefomgeving, nu en in de toekomst. Dat is onze missie. Bij de ODBN werken uitvoeringsexperts op het gebied van vergunningen, toezicht en handhaving en diverse specialismen zoals geluid, bodem, asbest, natuur, omgevingsveiligheid, luchtkwaliteit, geur en mest. De ODBN voert haar taken uit voor 11 overheden: 10 gemeenten en de provincie Noord-Brabant (onze deelnemers). Ook heeft de ODBN op de genoemde terreinen een adviserende taak en wordt gewerkt aan innovatie en ontwikkeling. De taak rondom de groene wetten voert de ODBN voor heel Brabant uit.

Vught

Boxtel

Meierijstad

toezicht en handhaving. Vanuit onze kennis van de praktijk adviseren wij over milieu en natuur en de uitvoerbaarheid en effecten van beleid.“

Als eerste leest u de financiële samenvatting van de jaarstukken 2021. Hierin wordt een korte toelichting opgenomen op het gerealiseerde resultaat, een verklaring van het resultaat met de belangrijkste afwijkingen en de eventuele voorstellen voor budgetoverhevelingen.

's-Hertogenbosch Bernheze

“De ODBN is dé deskundige uitvoerder op het terrein van vergunningverlening,

Leeswijzer De jaarstukken bestaan uit een jaarverslag (de programmaverantwoording) en uit een jaarrekening (de financiële verantwoording). Met de jaarstukken legt het bestuur verantwoording af over het gevoerde beleid en beheer in het afgelopen jaar.

Oss

SintMichielsgestel

Als ODBN zijn we primair een uitvoeringsorganisatie van VTH-taken. We streven naar continue verbetering van de kwaliteit en investeren in de deskundigheid van onze medewerkers, ons belangrijkste kapitaal. Naast de uitvoering van VTH-taken adviseren wij steeds meer over de effecten van beleid in de praktijk. Door ons werk zien we wat er in de leefomgeving gebeurt. Ook Brabantbreed en landelijk dragen we onze expertise uit en staat onze leefomgeving in Brabant Noord centraal. Kortom, onze ambitie is:

Maashorst

Land van Cuijk

Boekel

Onze leefomgeving is divers en een actueel thema voor elke inwoner en ondernemer. Als deskundige uitvoeringsorganisatie signaleren en agenderen we de voortdurende veranderingen in onze leefomgeving. Dit betekent doorlopende ontwikkeling en vernieuwing van ons werk. Onze deskundige medewerkers op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) werken binnen de kaders van de wetten van milieu, natuurbescherming, bouwen en wonen. Zo kunnen we de gemeenten in Noordoost Brabant en de provincie Brabant professioneel en met kennis van zaken adviseren. De ODBN richt zich op samenwerking; binnen de eigen organisatie, met gemeenten, de provincie en andere relevante organisaties. Gemeenten en de provincie voelen zich als eigenaar en als opdrachtgever betrokken. Dat is onze visie.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

In hoofdstuk I treft u het jaarverslag aan. Dit jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording waarbij wordt toegelicht of de destijds in de (primaire) begroting opgenomen beleidsvoornemens al dan niet zijn gerealiseerd. In het tweede gedeelte van het jaarverslag wordt ingegaan op de verplicht voorgeschreven paragrafen, uiteraard voor zover deze van toepassing zijn op de ODBN. In hoofdstuk II vindt u de financiële jaarrekening. Deze omvat een totaaloverzicht van de balans per 31 december 2021 en de baten en lasten over 2021. Beide onderdelen zijn daarbij voorzien van een toelichting en de daarbij voorgeschreven bijlagen.

ODBN Jaarstukken 2021

8

Financiele samenvatting

9

Het jaar 2021 is door de ODBN afgesloten met een positief resultaat van € 1.569.000. Hiervan was € 715.000 bij de laatste bestuursrapportage al aangekondigd. Het resultaat is op hoofdlijnen als volgt te verklaren: OMSCHRIJVING | BEDRAGEN X €1.000

Na het opnemen van de verplichting verlofuren en spaaruren hebben we vooruitlopend op het besluit van het Algemeen Bestuur, de reserve Vakantiedagen resultaatbepalend laten vrij vallen.

RESULTAAT

Begrotingsresultaat

715

V

Extra omzet individuele dienstverlening

764

V

Personeel

-877

N

Omgevingswet

195

V

Klachtenregeling

-27

N

Collectieve taken

89

V

Samen Sterk in Brabant werkbudget

24

V

Opleidingen

157

V

Dienstreizen / woon- werkverkeer

84

V

Noise cancelling

75

V

Vrijval reserve vakantiedagen

249

V

Overige kleine afwijkingen

121

V

1.569

V

TOTAAL VOORDELIG SALDO

In de jaarrekening 2021 dan ook de verplichting verlofuren opgenomen om het nog op te nemen verlof in de komende jaren financieel op te kunnen vangen.

Daarnaast zien we dat in 2021 er veel minder uren aan opleidingen zijn besteed. Dit heeft te maken met het uitstel van de invoerdatum van de Omgevingswet. Veel opleidingsuren waren gereserveerd voor het voorbereiden op de Omgevingswet, door het uitstel van de Omgevingswet zijn ook deze opleidingen doorgeschoven naar 2022. Hiervoor zijn beperkt andere opleidingen in de plaats gekomen. Wanneer deze twee effecten zich niet hadden voorgedaan dan was de declarabiliteit over 2021 uitgekomen rond de norm van 1.350. In de jaarrekening 2020 is besloten om een groot deel van de reserve huisvesting te laten vrijvallen. Er bleef nog een bedrag van ongeveer € 11.000 over om resterende kosten voor het project herhuisvesting in 2021 af te dekken. Deze kosten zijn gemaakt, dus de reserve kan opgeheven worden en het restant kan vrijvallen. Op het onderdeel Samen Sterk in Brabant ontstaat in totaal een voordeel van € 48.000, bestaande uit werkbudget, personeel en een klein voordeel aan de baten. Aangezien Samen Sterk in Brabant een samenwerkingsverband is van meerdere partijen, klinkt het niet logisch om het totale voordeel in de jaarrekening van de ODBN te laten lopen. Daarom wordt voorgesteld om een egalisatiereserve Samen Sterk in Brabant in te stellen waar steeds het resultaat op SSiB in gestort wordt. Deze reserve kan ingezet worden voor incidentele projecten tbv SSiB.

Voor een uitgebreidere toelichting op de verschillende onderdelen verwijzen wij u graag naar de toelichting op de baten en lasten in Paragraaf 4.4. In de tweede bestuursrapportage hebben we een geprognosticeerd rekeningresultaat van €715.000 gepresenteerd. Het resultaat van de jaarrekening 2021 ziet er uiteindelijk nog positiever uit. Dit komt voornamelijk door de hogere omzet die vooral in een heel productief najaar tot stand is gekomen. Door een toegenomen vraag in de overige verzoektaken en extra inzet op toezicht, is voor de omzet in het gemeentelijk werkprogramma fors hoger uitgekomen dan bij de tweede bestuursrapportage was voorzien. Uiteindelijk leidt dit tot een hogere omzet op de individuele dienstverlening van € 764.000. Ook zien we dat we in 2021 een hogere productiviteit hebben gerealiseerd dan de norm van 1.350. De productiviteit kwam uiteindelijk uit op gemiddeld 1.383 per fte. Hier zijn wel een tweetal belangrijke kanttekeningen bij te plaatsen. Een groot deel van deze hoge productiviteit is het gevolg van het beperkt opnemen van verlof in 2021 en het (extra) overwerken door medewerkers. Hierdoor zijn het restant verlof en de overwerkuren in 2021 behoorlijk gegroeid. Bij de tweede bestuursrapportage waren we nog uitgegaan van het volledig benutten van het verlofrecht van 2021. Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

ODBN Jaarstukken 2021

10

11

Daarnaast zijn er 2 incidentele budgetten in 2021 niet (volledig) benut. Het gaat om het budget voor de Omgevingswet en het budget voor de aanschaf van Noise Cancelling apparatuur. Door het uitstel van de inwerkingtreding van de Omgevingswet zijn diverse activiteiten, zoals het opleiden van onze medewerkers, uitgesteld naar 2022. Hierdoor blijft er € 195.000 van het budget over. In de tweede bestuursrapportage van 2021 is er incidenteel geld beschikbaar gesteld voor de aanschaf van Noise Cancelling apparatuur mogelijk te maken. Door de wereldwijde leveringsproblemen van elektronica wordt deze apparatuur pas in 2022 geleverd. Bij de vaststelling van de jaarstukken zal dan ook worden voorgesteld om beide budgetten over te hevelen naar het jaar 2022. Het resultaat van de ODBN over 2021 komt er dan als volgt uit te zien: BESTEMMINGSVOORSTELLEN RESULTAAT ODBN

BEDRAG 1.569

V

MUTATIES RESERVES 1.

Vrijval van reserve huisvesting

12

V

2.

Instellen egalisatiereserve SSiB

-48

N

-36

N

TOTAAL VOORGESTELDE MUTATIES RESERVES

OVERHEVELINGSVOORSTELLEN 1.

Omgevingswet

-195

N

2.

Noise Cancelling

-75

N

TOTAAL VOORGENOMEN OVERHEVELINGSVOORSTELLEN

-270

N

RESULTAAT ODBN NA BESTEMMING

1.263

V

Voorgesteld wordt om het resultaat ODBN na bestemming aan alle deelnemers in 2021 uit te keren naar rato van de omzet op individuele dienstverlening 2021.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

ODBN Jaarstukken 2021

12

I Jaarverslag 2021

13

2

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

ODBN Jaarstukken 2021

14

1 Programmaverantwoording

1.1 Individuele Dienstverlening

De programmabegroting van de ODBN voor 2021 onderscheidt 3 programma’s die in de jaarstukken verantwoord worden. Dezelfde volgorde wordt aangehouden in het voorliggende jaarverslag. Het gaat hierbij om de volgende indeling:

Inhoud programma

1. Individuele dienstverlening 2. Regionale dienstverlening 3. Bedrijfsvoering Gedurende het jaar stellen wij diverse uitgebreide rapportages op waarin we verantwoording afleggen aan de individuele deelnemers over de voortgang van onze opdrachten. Daarom gaan we in de jaarstukken niet in op de situatie per deelnemer, maar zoomen we uit op de resultaten van de organisatie als geheel over het afgelopen jaar. We blikken terug op de belangrijkste ontwikkelingen uit 2021 en de realisatie ten opzichte van de begroting.

15

Het programma individuele dienstverlening sluit aan op de individuele werkprogramma's die we met onze deelnemers vaststellen. Het gaat om onze kerntaken: vergunningverlening, toezicht en handhaving op het gebied van milieu, natuurbescherming, bouwen, wonen, ruimtelijke ontwikkeling en omgevingsrecht (advies). Beleidskaders/richtlijnen OMSCHRIJVING

DATUM

EXPIRATIEDATUM

HUIDIGE WET TEN VOOR OMGEVINGSWET Wet milieubeheer

1 maart 1993

1 januari 2023*

Activiteitenbesluit

1 januari 2008

1 januari 2023*

Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo)

1 oktober 2010

1 januari 2023*

Wet Natuurbescherming

1 januari 2017

1 januari 2023*

Draaiboek deelproces milieubeheer

25 september 2017

NA INVOERING VAN OMGEVINGSWET Omgevingswet 2022

1 januari 2023*

In ontwikkeling

Nadere regelgeving

1 januari 2023*

In ontwikkeling

* Uitgaande van besluit Rijk invoering Omgevingswet per 1 januari 2023.

Wat willen we bereiken? Als ODBN werken we samen met onze deelnemers en ketenpartners aan een schone, veilige en gezonde leefomgeving, nu en in de toekomst. De ODBN is de uitvoeringsexpert voor onze regio op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving. In het programma individuele dienstverlening voeren we hoofdzakelijk de taken uit die onze deelnemers aan ons hebben opgedragen. De werkprogramma's en de provinciale opdracht zijn hierbij leidend. We moeten onze VTH-taken voortdurend blijven ontwikkelen. Veranderingen in wet- en regelgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en wensen vanuit onze deelnemers zorgen voor een continue bijstelling van ons takenpakket. Als ODBN moeten we aandacht hebben voor veranderingen in onze omgeving. In een snel veranderende wereld kunnen we alleen beter worden door nauw samen te werken met onze partners en deelnemers. Zo kunnen we de lokale situatie optimaal koppelen aan onze kennis en deskundigheid over de fysieke leefomgeving.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

ODBN Jaarstukken 2021

16

Wat hebben we daarvoor gedaan in 2021? Uitvoering VTH-taken De VTH-taken op het gebied van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en de Wet natuurbescherming (Wnb) vormen de kern van de werkzaamheden van de ODBN. Onze taken bestaan uit de wettelijk bij ons belegde taken – de zogenoemde basistaken –, de VTH-verzoektaken en verzoektaken die buiten de werkprogramma's vallen. VTH-verzoektaken zijn taken die weliswaar wettelijk uitgevoerd moeten worden, maar waarvan de deelnemers zelf mogen bepalen of zij deze taken bij de ODBN beleggen. Overige verzoektaken zijn niet-wettelijke taken die onze opdrachtgevers niettemin graag bij ons beleggen. Tot slot voeren we de aanvullende verzoektaken uit. Dit zijn opdrachten die niet in de reguliere werkprogramma's of opdracht opgenomen zijn, of opdrachten van niet-deelnemers. Maar de gemeentelijke werkprogramma's en de provinciale opdracht vormen de basis van ons werk. In 2020 werd de uitvoering van onze primaire taken nog gekenmerkt door het continue moeten aanpassen van onze werkwijze aan de omstandigheden van de coronapandemie. In 2021 hebben we het gehele jaar te maken gehad met de gevolgen van de pandemie, maar over de breedte zien we dat dit ons nauwelijks beperkt heeft in de uitvoering van ons takenpakket.

Waar nodig hebben we nieuwe methodes ontwikkeld, geïmplementeerd en/of aangepast waardoor de uitvoering kon worden voortgezet. Wel merken we dat de aanhoudende krapte op de arbeidsmarkt druk uitoefent op onze organisatie, hetgeen wordt versterkt door het verdwijnen van vakinhoudelijke kennis bij onze deelnemers. Door ons HR-beleid op deze krapte in te richten, zelf personeel op te leiden en nieuwe medewerkers ervaring op te laten doen op complexe dossiers hebben wij hier afgelopen jaar op ingespeeld. Dit neemt niet weg dat het omgaan met de krapte voorlopig een blijvende uitdaging zal vormen voor onze organisatie. Verder heeft het afgelopen jaar in het teken gestaan van tal van belangrijke ontwikkelingen, die verderop in het jaarverslag nader toegelicht worden. Zo hebben wij ons voorbereid op de Omgevingswet die onlangs wederom is uitgesteld, hebben wij grote stappen gemaakt met de doorontwikkeling van het informatiegestuurd werken binnen de ODBN - wat ons in staat gaat stellen om effectiever en efficiënter vorm te geven aan de uitvoering van de VTH-taken - en hebben wij een trekkende rol gepakt in een landelijk project op het gebied van asfaltcentrales.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

17

Vergunningverlening Als ODBN verzorgen we de vergunningverlening op het gebied van milieu voor onze deelnemers. Onder vergunningverlening verstaan we ‘het voorbereiden van beschikkingen tot het verlenen, wijzigen, intrekken of weigeren van omgevingsvergunningen voor het onderdeel milieu’ en ‘het beoordelen van meldingen en omgevingsvergunning beperkte milieutoets (OBM), het voorbereiden van beschikkingen (toestemming om andere gelijkwaardige maatregelen te treffen) en het opstellen van (maatwerk)voorschriften’. De wijze waarop we invulling geven aan de vergunningverleningstaak is vastgelegd in het Regionaal Operationeel Kader Vergunningverlening (ROK-VV). Dit kader is begin 2021 vastgesteld. Voor wat betreft de vergunningverlening in het kader van de gemeentelijke opdracht zien we een toename in het aantal intrekkingen van agrarische vergunningen. We hebben het afgelopen jaar 146 vergunningen ingetrokken – circa 50 meer dan het jaar daarvoor – waarvan 79 in het kader van het fokken en houden van varkens en 33 voor andersoortige fokkerijen. Op deze toename en andere ontwikkelingen in het kader van de transitie veehouderij hebben we geanticipeerd door de maatregelen over te nemen uit de adviesnota ‘meer dan de som der delen’ van de Taskforce Veehouderij (daarover meer onder het programma regionale dienstverlening).

Deze maatregelen hebben geleid tot een efficiënter proces van vergunningverlening. Met name bij de afhandeling van meldingen activiteitenbesluit agrarisch is dit effect zichtbaar. Voor de provinciale opdracht is het aantal ingediende Wabo-initiatieven in 2021 op een vergelijkbaar niveau gebleven als in 2020. Als we naar de ontwikkeling over een aantal jaren kijken zien we dat in 2020 en 2021 aanzienlijk minder aanvragen zijn ingediend dan in de voorafgaande jaren. Dit is enerzijds een gevolg van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (29 mei 2019) over de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS), en anderzijds het resultaat van de onzekere economische vooruitzichten die voortvloeien uit de coronacrisis. De werkvoorraad is gestabiliseerd met een gemiddelde van circa 35 procedures. In 2021 is veel aandacht gegaan naar enkele complexe en (bestuurlijk) gevoelige dossiers. Daarnaast is geïnvesteerd in het aantrekken (en behouden) van adequaat personeel, wat ertoe geleid heeft dat we als ODBN minder afhankelijk zijn geworden van de inhuur van externe kennis en capaciteit.

ODBN Jaarstukken 2021

18 Binnengekomen nieuwe vergunningszaken

Afgeronde vergunningszaken

1.226

1.657

In totaal zijn er in 2021 1.226 nieuwe vergunningszaken binnengekomen. Daarmee bedoelen we zaken de betrekking hebben op het werk van vergunningverleners. Het betreft 701 nieuwe zaken voor de provinciale opdracht en 525 voor de gemeentelijke. Verder zijn er het afgelopen jaar 1.657 vergunningszaken afgerond. Het betreft 1.141 zaken in het kader van de provinciale opdracht, waaronder 116 Wabo-zaken (vergunningverlening grijs) en 1025 zaken volgend uit de Wnb (vergunningverlening groen), waarvan weer 215 bestonden uit vergunningszaken op het gebied van soortenbescherming (voornamelijk ontheffingen). In het kader van de gemeentelijke opdracht zijn in 2021 516 vergunningszaken afgerond, waarvan 156 betrekking hebben op Wabo-vergunningverlening.

Voor het toezicht in het kader van de gemeentelijk taken is het aantal uren geprogrammeerden vraaggestuurd toezicht toegenomen. Deze toename is afgestemd met de desbetreffende deelnemers. Het afgelopen jaar hebben we volledig kunnen voldoen aan de vraag naar toezicht vanuit de gemeentelijke deelnemers. Voor wat betreft de provinciale opdracht is er voor toezicht – alsook voor vergunningverlening en handhaving – fors meer capaciteit ingezet naar aanleiding van enkele calamiteiten. Daarbij gaat de aandacht met name uit naar enkele calamiteiten die de uitvoering van onze reguliere taken onder druk zetten. Desondanks heeft dit met extra investeringen, juridische inzet en een herverdeling van de werkzaamheden nauwelijks invloed gehad op de realisatie van onze reguliere VTH-taken. In totaal zijn in 2021 6.337 inspectiezaken afgerond. Met ‘inspectiezaken’ bedoelen we zaken die betrekking hebben op het werk van toezichthouders. Binnen het provinciale team zijn in totaal 1.504 zaken afgerond. De meeste daarvan hadden betrekking op het ‘groene’ toezicht in het kader van de Wnb (1.316 zaken), waarvan de houtopstanden de grootste categorie vormt met 699 zaken. 188 zaken hadden betrekking op het grijze toezicht (oftewel inrichtinggebondenzaken). Voor de gemeentelijke opdracht zijn 4.833 inspectiezaken afgerond. 2.725 van die zaken betrof milieucontroles.

2.281 zaken hadden betrekking op het toezicht van asbestsloop en 140 toezichtzaken hadden betrekking op het Besluit bodemkwaliteit/Besluit mobiele puinbrekers. Naast reguliere inspecties zijn in 2021 1.627 herinspecties uitgevoerd in het kader van de gemeentelijke opdracht, waarvan 392 zijn uitgevoerd na een handhavingsvoornemen en 101 na een handhavingsbesluit. Voor de provinciale opdracht zijn 332 herinspecties uitgevoerd, waarvoor 84 inrichtinggebonden en 248 in het kader van de Wnb. In totaal zijn er in 2021 daarmee 1.959 herinspecties uitgevoerd.

Meldingen In 2021 zijn er in totaal 2664 meldingen afgehandeld voor de gemeenten. Deze zijn als volgt verdeeld: ➜ ➜ ➜ ➜

742 meldingen Activiteitenbesluit 402 meldingen Besluit bodemkwaliteit 1074 sloopmeldingen asbest/asbestinventarisatierapporten 446 meldingen overige werkzaamheden

Toezicht Naast vergunningverlening verzorgt de ODBN het toezicht op naleving van de milieuregels. De kaders voor de wijze waarop wij toezicht houden (en handhaven) zijn vastgelegd in het Regionaal Operationeel Kader Toezicht en Handhaving (ROK-T&H). Het geprogrammeerde en nietgeprogrammeerde toezicht op het gebied van milieu heeft in 2021 niet stilgelegen. Als gevolg van de coronamaatregelen hebben we nieuwe werkmethoden ontwikkeld, geïmplementeerd en/of aangepast, waardoor de uitvoering kon worden voortgezet.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

ODBN Jaarstukken 2021

19

20 De complexiteit van onze omgeving In 2021 worden we geconfronteerd met twee branden bij een schrootverwerkingsbedrijf. Eén van deze branden is van dusdanige aard dat er een blushelikopter aan te pas moet komen. De casus legt een groot beslag op onze capaciteit en illustreert de gevoeligheden en complexiteit van de zaken waarmee wij binnen de uitvoering van onze taken te maken kunnen krijgen. Na de branden gaan binnen de gemeente waar het bedrijf is gevestigd stemmen op om de vergunning van het desbetreffende bedrijf in te trekken en het bedrijf te weren uit de gemeente. Het schrootverwerkingsbedrijf zou immers vaker overtredingen begaan en bovendien (te) dicht op een woonwijk gevestigd zijn. De provincie is in casu het bevoegd gezag, namens wie wij als ODBN de vergunningverlening en het toezicht verzorgen. De ogen zijn aanvankelijk dan ook op de provincie gericht. Vanuit de provincie wordt echter aangegeven dat het bedrijf weliswaar overtredingen heeft begaan, maar dat het intrekken van de vergunning een te zwaar middel is. Het bedrijf voldoet bovendien aan het bestemmingsplan van de gemeente. Hoewel de belangen van provincie en gemeente– de bescherming van het milieu – overeenkomen, zorgen de verschillende rollen en bevoegdheden aanvankelijk wel voor frictie. Wie is waarvoor aan zet en wat is er mogelijk? De casus legt een groot beslag op de capaciteit van de ODBN.

De toezichthouder heeft zijn handen vol aan het bedrijf. Mede om tegemoet te komen aan de wensen van verschillende betrokken partijen wordt het toezicht geïntensiveerd. Elke stap die we zetten wordt zorgvuldig afgestemd, intern tussen de betrokken medewerkers vanuit verschillende disciplines, en extern met de diverse betrokken instanties. Andere werkzaamheden dreigen daardoor in de verdrukking te komen. Ook van de juristen wordt een grote inzet gevraagd. Er wordt strak gehandhaafd, hetgeen ook verschillende juridische procedures met zich meebrengt. Daarnaast kijkt de buitenwereld mee en zit ook de media dicht boven op de gebeurtenissen. Om de druk op de betrokken medewerkers te verlichten en om het overzicht te bewaren zetten we een casemanager op de zaak. Daarmee kunnen we als ODBN onze inzet op de betreffende casus efficiënter organiseren, de diverse betrokken disciplines met elkaar verbinden en tegemoetkomen aan de vraag vanuit de provincie en gemeente. Na de initiële frictie komen de provincie en de gemeente nader tot elkaar, en wordt ook de samenwerking gezocht met de brandweer, de politie en het waterschap. De casus maakt duidelijk dat we binnen een complexe omgeving werken. We hebben niet zelden te maken met verschillende organisaties, met eigen taken, bevoegdheden, rollen en belangen. Dit maakt ons werk mooi, maar ook complex.

Een duidelijk positieve uitkomst van de betreffende casus is dat we door de gebeurtenissen de samenwerking met de brandweer en de veiligheidsregio van een impuls hebben kunnen voorzien.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

21

Handhaving Handhaving in het omgevingsrecht staat steeds steviger op de bestuurlijke en maatschappelijke agenda. Dat zien we mede terug in het verschijnen van verschillende publicaties die onder meer ingaan op de leemtes in het landelijke handhavingsbeeld op het gebied van milieuovertredingen en –criminaliteit. Te denken valt aan publicaties als die van de Algemene Rekenkamer (Handhaven in het Duister), de Commissie van Aartsen en het Dreigingsbeeld Milieucriminaliteit. Als ODBN hebben we voor het verschijnen van de genoemde publicaties al geconstateerd dat het zaak was onze handhavingsaanpak te verbeteren. De conclusies uit de diverse publicaties over de landelijke staat van milieuhandhaving sterken ons in deze gedachte. Het afgelopen jaar hebben we daarom ingezet op het uitbouwen van het Team Handhaving, waarbinnen inmiddels twee grijze en vijftien groene boa's actief diverse milieuzaken oppakken. Zij werken daarbij nauw samen met het Openbaar Ministerie. Daarnaast zochten we de samenwerking met de twee andere Brabantse omgevingsdiensten. Ook binnen handhaving heeft het afgelopen jaar het informatiegestuurd werken haar intrede gedaan. Daarvan hebben we in 2021 al voorzichtig de eerste vruchten geplukt.

Naar aanleiding van een analyse van de interne informatiebronnen hebben we enkele veelvoudige milieuovertreders kunnen selecteren die ‘extra aandacht’ krijgen van het handhavingsteam. In totaal zijn in 2021 69 zaken strafrechtelijk opgepakt. Daarvan betreft het 21 zaken volgend uit de Wnbg (groen), waarvan ongeveer 25% soortenbescherming en 75% houtopstanden. Daarnaast zijn 48 zaken opgepakt die betrekking hebben op milieu-inrichtingen (grijs). Voor deze zaken zijn in 2021 onder andere 13 complete strafdossiers opgemaakt, alsmede 3 bestuurlijke strafbeschikkingen milieu (BSBm) en 1 SAM-procedure (snelle afhandeling milieu). Zaken in behandeling met een doorloop naar 2022 zijn hierbij niet meegeteld. Specialistische dienstverlening Binnen de specialistische dienstverlening van de ODBN zien we de krapte op de arbeidsmarkt duidelijk terug. Deelnemers hebben moeite met het voorzien in voldoende capaciteit en kwaliteit op het gebied van de milieutaken. Als gevolg daarvan zien we een toename in het aantal verzoektaken – ruim 11% meer dan overeengekomen in het werkprogramma en met name ROgerelateerd – en daarmee een toename van de druk op de specialistische dienstverlening.

Doordat de RO-verzoeken diverse specialistische onderdelen bevatten – bijvoorbeeld op het gebied van geur, lucht, geluid, externe veiligheid en juridische dienstverlening – vraagt dat veel van de bij ons beschikbare kennis en capaciteit. Deze toename in de verzoektaken, in combinatie met de krappe arbeidsmarkt, verhoogt de werkdruk en doorlooptijden van adviesaanvragen.

ODBN Jaarstukken 2021

22

Daarnaast zien we dat het afgelopen jaar dat deelnemers de specialisten in toenemende mate betrekken bij beleidsvorming rond de milieutaken. De verwachtingen van de deelnemers staan daarbij soms op gespannen voet met onze basistaken als uitvoeringsdienst. Op dit moment is beleidsvorming geen kernactiviteit van de ODBN. In 2021 zijn in totaal 1.401 nieuwe advieszaken binnengekomen. Een advieszaak is een verzoektaak en divers van aard. Advieszaken hebben betrekking op onze specialistische werkgebieden, zoals ruimtelijke ordening. In totaal zijn 1.305 zaken afgerond en 65 zaken uiteindelijk ingetrokken.

Landelijke projectgroep asfaltcentrales In 2021 zien wij ons geconfronteerd met problemen rond de uitstoot van een asfaltcentrale in een van onze deelnemende gemeenten. Asfaltcentrales hebben een belangrijke rol in het hergebruik van asfalt, maar er zijn ook zorgen rond de uitstoot van benzeen en Polycyclische Aromatische Koolwaterstoffen (PAK's). In dit geval leidt de uitstoot bij ophef bij de omwonenden. Naar aanleiding van de zorgen wordt een gesprek gevoerd tussen de betrokken gemeente en het ministerie. Uit een inventarisatie blijkt dat er over heel Nederland 29 asfaltcentrales zijn die verschillen qua omvang en werkwijze. De centrales beslaan het werkgebied van 23 omgevingsdiensten. De centrales spelen zoals gezegd een belangrijke rol voor de herbestemming van het asfalt, en kunnen dan ook niet zomaar gesloten worden. Er is behoefte aan eenduidige strategie, onder meer op het gebied van toezicht en handhaving op deze bedrijven. Daarom dringen twee van onze deelnemers aan op een gezamenlijke aanpak.

Wet natuurbescherming De Wet natuurbescherming (Wnb) regelt de bescherming van natuurgebieden die uniek zijn voor Nederland en Europa, de bescherming van planten en dieren en van bossen en andere houtopstanden. De ODBN verzorgt namens de provincie Noord-Brabant de vergunningverlening en de ontheffingen op het gebied van de Wnb. Daarnaast wordt ook de gemeentelijke opgave op het onderdeel natuur steeds meer ingevuld door de ODBN, kijkend naar het stijgende aantal groene verzoektaken op het gebied van flora en fauna. Ook voert de ODBN hierop het toezicht uit. Waar nodig treden we handhavend op. Het afgelopen jaar werd – voor wat betreft onze taken op het gebied van de Wnb – getekend door gerechtelijke uitspraken met impact op de wijze waarop wij deze taken uitvoeren. Zo is de uitspraak van de rechter van begin 2021 over intern salderen van grote invloed geweest op de taakuitvoering voor gebiedsbescherming. Omwille van deze uitspraak hebben wij onze werkwijze voor toezicht moeten aanpassen. Deze werkwijze is daarmee arbeidsintensiever geworden dan voorheen. Daarnaast heeft de Afdeling Bestuursrecht van de Raad van State in de eerste helft van 2021 een tweetal uitspraken gedaan die weer van grote invloed zijn op het beoordelingskader van ontheffingsaanvragen voor soortenbescherming.

Uiteindelijk heeft dit geleid tot een noodzakelijke aanpassing in de werkwijze van zowel reguliere ontheffingen als gebiedsgerichte procedures. Net als vorig jaar zien we bij zowel gebiedsbescherming als soortenbescherming dat verschillende ontwikkelingen leiden tot een grotere gevraagde inzet voor de implementatie van beleid dan vooraf gepland, hetgeen eveneens leidt tot een toename in de juridische inzet.

Onder de vlag van de ODNL – de koepelorganisatie van de 29 omgevingsdiensten – wordt vervolgens landelijk afstemming gezocht. Daarbij wordt besloten tot het opzetten van een landelijk project. Doel van het project is om te toetsen in hoeverre wettelijke richtlijnen en gehanteerde werkwijzen voldoende bescherming bieden aan de leefomgeving, en in het verlengde daarvan om nieuwe VTH-richtlijnen voor asfaltcentrales te formuleren. Als ODBN pakken we onze verantwoordelijkheid op dit dossier en leveren we de projectleider die dit landelijke project met zijn projectgroep vorm gaat geven. Het is goed mogelijk dat bij het project rond de asfaltcentrales spanning ontstaat tussen de bestaande wettelijke kaders en de gewenste VTH-werkwijze die wij als omgevingsdiensten voorstaan. De projectgroep zal dit wanneer nodig bestuurlijk agenderen en aanbevelingen doen.

Samen werken aan een schone en veilige leefomgeving, nu en in de toekomst

ODBN Jaarstukken 2021

23

24

25

Over de breedte zien we daarnaast een toename in het aantal handhavingszaken, waarmee over de afgelopen jaren een duidelijke trend zichtbaar wordt. Projecten komen stil te liggen omdat tijdens het voorbereidings- en realisatieproces onvoldoende rekening wordt gehouden met de van toepassing zijnde wetgeving volgend uit de Wnb. Dit gegeven wordt onder meer veroorzaak onder invloed van landelijke opgaven zoals de energietransitie, woningbouwopgave en het stikstofdossier. Achter deze opgaven zit de nodige tijdsdruk, wat ertoe leidt dat de naleving van de natuurbeschermingsregels onder druk komt te staan.

Ten slotte is het afgelopen jaar fors geïnvesteerd in kennisontwikkeling. Dit is noodzakelijk gegeven de complexiteit en dynamiek van de natuurwetgeving die met alle gerechtelijke uitspraken ook alleen maar complexer wordt. Ongewenst neveneffect is de toenemende kenniskloof tussen bevoegd gezag en aanvrager, wat de (positieve) besluitvorming onder druk zet.

Ontheffingsperikelen In het voorjaar van 2021 komt bij ons een ontheffingsaanvraag soortenbescherming binnen. De aanvragers zijn voornemens een oud schoolgebouw te slopen en om daarvoor in de plaats een nieuwe school te bouwen. De maatregelen die in de aanvraag worden voorgesteld om de soortenbescherming te waarborgen blijken echter onvoldoende. In lijn met de werkafspraken die wij hierover hebben gemaakt met de provincie, verzenden wij een verzoek om aanvullende gegevens. Desondanks blijft de beantwoording van de aanvrager onvoldoende. Het realiseren van een nieuwe school heeft een duidelijk maatschappelijk belang, wat maakt dat we de aanvraag niet zonder meer willen weigeren. Het is niet ons doel om dergelijk ontwikkelingen tegen te houden, maar om te toetsen of die op een verantwoorde wijze worden gerealiseerd, in lijn met de bestaande wettelijke en beleidsmatige kaders. Daarom besluiten we een tweede verzoek tot aanvullende gegevens in te dienen. Ook de beantwoording van dit tweede verzoek blijkt echter onvoldoende. Dit noopt ons tot een voornemen tot weigeren. Daarin onderbouwen we met argumenten waarom we niet akkoord kunnen gaan met de aanvraag en dat we daarom voornemens zijn de aanvraag te verwijderen. In het geval van een dergelijk voornemen krijgt de aanvrager de gelegenheid nog één keer te reageren.

Omgevingswet

Omgevingswet In 2021 hebben we hard gewerkt om onze organisatie klaar te stomen voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet, die inmiddels wéér is uitgesteld. Op het moment van schrijven wordt uitgegaan van de nieuwe datum voor inwerkingtreding van de Omgevingswet op 1 januari 2023. . Het herhaaldelijk uitstellen van de Omgevingswet neemt niet weg dat we al het nodige hebben ondernomen hebben om tijdig klaar te zijn voor de wet. Zo hebben we samen met de regio een set interbestuurlijke werkafspraken opgesteld ten behoeve van de uitvoering van met name vergunningsverlening onder de Omgevingswet. De nieuwe wet kent immers korte wettelijke behandeltermijnen, nieuwe vormen van samenwerking tussen de verschillende betrokken overheden en vraagt om het strak inregelen van het vergunningverleningsproces. Als ODBN leveren we hier natuurlijk een actieve bijdrage aan. Ook voerden we in de tweede helft van het jaar gesprekken met elk van onze deelnemers om tot goede afspraken te komen, bijvoorbeeld over het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO) of over de gewenste rol van de ODBN in de lokaalgeorganiseerde omgevingstafels. We oefenen inmiddels regionaal volop om te testen of de bedachte processen en werkwijzen in de praktijk werken.

In reactie hierop initieert de betrokken gemeente een gesprek met onze directeur, om ons toch te bewegen tot het nemen van een positief besluit. Dit overleg blijkt naderhand overbodig te zijn, wanneer blijkt dat de aanvrager toch aan de slag is gegaan met de punten die wij aangedragen hebben in het voornemen tot weigeren. Op basis van de laatste mogelijkheid tot een reactie op dat voornemen kunnen wij in oktober toch nog overgaan tot het verlenen van de ontheffing.